Orzeczenie · 2025-08-21

I ACA 1910/22

Sąd

Sąd Apelacyjny w Krakowie

Miejsce

Kraków

Data

2025-08-21

SAOSCywilneochrona konsumentówWysokaapelacyjny

kredyt hipotecznyCHFabuzywnośćochrona konsumentównieważność umowyryzyko kursowebankowośćTSUESąd Najwyższy

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Sprawa dotyczyła powództwa E. M. przeciwko (...) S.A. o ustalenie nieważności umowy kredytu hipotecznego z 2008 r. i zasądzenie zwrotu wpłaconych kwot. Powódka podnosiła, że umowa zawiera niedozwolone postanowienia dotyczące waloryzacji kredytu kursem CHF i wysokości rat. Sąd Okręgowy w Krakowie uznał umowę za nieważną i zasądził od banku na rzecz powódki kwotę 203.559,09 zł oraz 25.058,02 CHF wraz z odsetkami. Bank złożył apelację, kwestionując m.in. zastosowanie rozszerzonej prawomocności wyroków TSUE, błędną ocenę dowodów wskazujących na świadomość powódki ryzyka kursowego oraz naruszenie przepisów prawa materialnego, w tym art. 385¹ § 1 k.c. Bank argumentował, że klauzule indeksacyjne nie były abuzywne, a powódka miała możliwość negocjowania warunków umowy. Sąd Apelacyjny w Krakowie oddalił apelację banku. Sąd uznał, że ustalenia faktyczne i ocena prawna Sądu Okręgowego są prawidłowe. Podkreślono, że wyroki dotyczące kontroli abstrakcyjnej klauzul niedozwolonych wiążą strony postępowania, a ocena abuzywności musi być indywidualna. Sąd Apelacyjny stwierdził, że umowa zawierała niedozwolone postanowienia dotyczące mechanizmu indeksacji i spłaty rat, ponieważ bank nie zapewnił przejrzystości co do zasad ustalania kursów walut i nie poinformował należycie powódki o skali ryzyka kursowego. Oświadczenie powódki o świadomości ryzyka nie było wystarczające, gdyż nie zawierało symulacji i nie odzwierciedlało rzeczywistej skali ryzyka. Sąd uznał, że eliminacja abuzywnych klauzul prowadzi do dekompozycji umowy, co skutkuje jej nieważnością w całości. Rozliczenie stron następuje na podstawie teorii dwóch kondykcji (art. 410 w zw. z art. 405 k.c.). Sąd Apelacyjny utrzymał w mocy wyrok Sądu Okręgowego co do zasądzonej kwoty i oddalił apelację banku, zasądzając od niego koszty postępowania apelacyjnego.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Potwierdzenie nieważności umów kredytowych indeksowanych kursem CHF z powodu abuzywności klauzul przeliczeniowych i braku należytego poinformowania konsumenta o ryzyku. Ugruntowanie stanowiska o braku mocy prejudycjalnej wyroków TSUE w sprawach indywidualnych oraz o braku możliwości zastąpienia abuzywnych klauzul innymi przepisami dyspozytywnymi.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy umów kredytowych indeksowanych kursem waluty obcej zawartych z konsumentami przed wejściem w życie odpowiednich przepisów lub gdy bank nie spełnił wymogów informacyjnych.

Zagadnienia prawne (3)

Czy umowa kredytu hipotecznego indeksowanego kursem waluty obcej, zawarta z konsumentem, zawierająca klauzule dotyczące przeliczeń walutowych oparte na tabelach kursowych banku, bez indywidualnego uzgodnienia i należytego poinformowania o ryzyku, jest nieważna z powodu abuzywności tych klauzul?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, umowa kredytu hipotecznego indeksowanego kursem CHF, zawarta z konsumentem, zawierająca klauzule przeliczeniowe oparte na tabelach kursowych banku, bez indywidualnego uzgodnienia i należytego poinformowania o ryzyku kursowym, jest nieważna z powodu abuzywności tych klauzul.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny uznał, że klauzule indeksacyjne w umowie kredytu CHF były abuzywne, ponieważ bank nie zapewnił przejrzystości co do zasad ustalania kursów walut i nie poinformował należycie konsumenta o skali ryzyka kursowego. Brak indywidualnego uzgodnienia i niejednoznaczne sformułowanie postanowień, które pozostawiały bankowi dowolność w kształtowaniu kursów, naruszały dobre obyczaje i interesy konsumenta. Eliminacja tych klauzul prowadzi do dekompozycji umowy, skutkując jej nieważnością w całości.

Czy wyrok Sądu Okręgowego w sprawie kontroli abstrakcyjnej klauzul niedozwolonych ma moc prejudycjalną w indywidualnej sprawie o zapłatę lub ustalenie nieważności umowy?

Odpowiedź sądu

Nie, wyrok Sądu Okręgowego w sprawie kontroli abstrakcyjnej klauzul niedozwolonych wiąże wyłącznie strony tego postępowania i nie ma mocy prejudycjalnej w indywidualnej sprawie o zapłatę lub ustalenie nieważności umowy.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny powołał się na orzecznictwo Sądu Najwyższego, zgodnie z którym wyrok uwzględniający powództwo o uznanie postanowień wzorca za niedozwolone (kontrola abstrakcyjna) wiąże tylko strony tego postępowania. Legalność stosowania takich postanowień w konkretnej umowie może być badana w trybie kontroli incydentalnej, z uwzględnieniem indywidualnego układu faktycznego.

Czy konsument posiada interes prawny w żądaniu ustalenia nieważności umowy kredytu indeksowanego kursem waluty obcej, mimo możliwości dochodzenia zwrotu świadczeń na drodze powództwa o zapłatę?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, konsument posiada interes prawny w żądaniu ustalenia nieważności umowy kredytu indeksowanego kursem waluty obcej, ponieważ wyrok ustalający nieważność może definitywnie zakończyć spór, wpłynąć na inne aspekty prawne (np. wykreślenie hipoteki) i zapewnić pełniejszą ochronę niż samo powództwo o świadczenie.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny uznał, że ustalenie nieważności umowy kredytu ma szerszy zakres niż tylko rozliczenie świadczeń, wpływając na przyszłe stosunki stron i możliwość wykreślenia hipoteki. W takich przypadkach, nawet jeśli istnieje możliwość dochodzenia świadczenia, powód ma interes prawny w ustaleniu nieważności umowy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Oddalenie apelacji

Strona wygrywająca

powódka E. M.

Strony

Nazwa	Typ	Rola
E. M.	osoba_fizyczna	powódka
(...) Spółka Akcyjna w W.	spółka	pozwana

Przepisy (8)

Główne

k.c. art. 385¹ § § 1

Kodeks cywilny

Postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.

Pomocnicze

k.c. art. 405

Kodeks cywilny

Kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania tej korzyści w naturze, bądź przez zwrot jej wartości.

k.c. art. 410 § § 1 i 2

Kodeks cywilny

Przepisy dotyczące bezpodstawnego wzbogacenia stosuje się również do świadczenia z tytułu nienależnego.

k.p.c. art. 382

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd drugiej instancji orzeka na podstawie materiału zebranego w postępowaniu w pierwszej instancji oraz w postępowaniu apelacyjnym.

k.p.c. art. 378 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd drugiej instancji rozpoznaje sprawę w granicach apelacji.

k.c. art. 189

Kodeks cywilny

Powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny.

Dyrektywa 93/13/EWG art. 4 ust. 2

Dyrektywa Rady 93/13/EWG

Warunki umowy powinny być wyrażone prostym i zrozumiałym językiem.

Dyrektywa 93/13/EWG art. 6 ust. 1

Dyrektywa Rady 93/13/EWG

Nieuczciwe warunki w umowach konsumenckich nie będą wiążące dla konsumenta.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Niedozwolony charakter klauzul indeksacyjnych z uwagi na brak przejrzystości i należytego poinformowania o ryzyku kursowym. • Nieważność umowy kredytu w całości z powodu dekompozycji umowy po wyeliminowaniu klauzul abuzywnych. • Posiadanie interesu prawnego w ustaleniu nieważności umowy przez konsumenta.

Odrzucone argumenty

Wyrok TSUE w sprawie C-396/24 o zastosowanie teorii salda. • Brak abuzywności klauzul indeksacyjnych, gdyż powódka miała możliwość negocjowania warunków i była świadoma ryzyka. • Wyrok kontroli abstrakcyjnej klauzul niedozwolonych ma moc prejudycjalną. • Umowa powinna być wiążąca w pozostałym zakresie po wyeliminowaniu klauzul abuzywnych. • Brak interesu prawnego w ustaleniu nieważności umowy, gdy można dochodzić zwrotu świadczeń.

Godne uwagi sformułowania

Sąd Apelacyjny podziela ustalenia faktyczne i wnioski wyprowadzone przez sąd I instancji. • Wyrok, na mocy którego wpisywane są określone postanowienia do rejestru klauzul abuzywnych, wiąże wyłącznie strony tego postępowania. • Postanowienia umowy (regulaminu) określające zarówno zasady przeliczenia kwoty udzielonego kredytu na złotówki przy wypłacie kredytu, jak i spłacanych rat na walutę obcą, pozwalające bankowi swobodnie kształtować kurs waluty obcej mają charakter niedozwolonych postanowień umownych. • Eliminacja niedozwolonego postanowienia umownego doprowadzi do takiej deformacji regulacji umownej, że na podstawie pozostałej jej treści nie da się odtworzyć treści praw i obowiązków stron, to nie można przyjąć, iż strony pozostają związane pozostałą częścią umowy. • Świadczenia spełnione przez strony (zarówno powódkę jak i pozwany Bank) ocenić należy jako świadczenia nienależne.

Skład orzekający

Monika Świerad

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie nieważności umów kredytowych indeksowanych kursem CHF z powodu abuzywności klauzul przeliczeniowych i braku należytego poinformowania konsumenta o ryzyku. Ugruntowanie stanowiska o braku mocy prejudycjalnej wyroków TSUE w sprawach indywidualnych oraz o braku możliwości zastąpienia abuzywnych klauzul innymi przepisami dyspozytywnymi."

Ograniczenia: Dotyczy umów kredytowych indeksowanych kursem waluty obcej zawartych z konsumentami przed wejściem w życie odpowiednich przepisów lub gdy bank nie spełnił wymogów informacyjnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 8/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu kredytów frankowych i ich abuzywności, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie wśród konsumentów i prawników. Wyrok potwierdza utrwaloną linię orzeczniczą w tym zakresie.

“Kredyt CHF nieważny! Bank przegrywa z konsumentem – klauzule abuzywne i brak informacji o ryzyku.”

Dane finansowe

WPS: 203 599,09 PLN

zwrot wpłaconych kwot: 203 559,09 PLN

zwrot wpłaconych kwot: 25 058,02 PLN

koszty postępowania apelacyjnego: 8100 PLN

Sektor

bankowość

Asystent AI dla prawników