I ACA 190/26
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Apelacyjny we Wrocławiu rozpoznał sprawę z powództwa F. H. i S. H. przeciwko (...) SA w E. o ustalenie i zapłatę, dotyczącą umowy kredytu mieszkaniowego indeksowanego do franka szwajcarskiego z 2008 roku. Sąd Okręgowy w Legnicy ustalił nieistnienie stosunku prawnego wynikającego z tej umowy oraz zasądził od banku na rzecz powodów kwotę 100463,67 zł. Pozwany bank złożył apelację, zarzucając naruszenie przepisów prawa procesowego i materialnego. Sąd Apelacyjny oddalił apelację, uznając ustalenia sądu pierwszej instancji za własne. Sąd podkreślił, że klauzule indeksacyjne w umowie były abuzywne, ponieważ nie były indywidualnie negocjowane, kształtowały prawa i obowiązki konsumentów w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszały ich interesy. Brak przejrzystości mechanizmu przeliczeniowego uniemożliwiał konsumentom ocenę skutków finansowych umowy. Eliminacja tych klauzul prowadzi do nieważności całej umowy, zgodnie z orzecznictwem TSUE i Sądu Najwyższego, ponieważ nie można jej uzupełnić przepisami prawa krajowego o charakterze ogólnym. Rozliczenia stron powinny nastąpić na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu, uwzględniając teorię dwóch kondykcji. Sąd Apelacyjny potwierdził prawidłowość rozliczenia dokonanego przez Sąd Okręgowy, zasądzając od banku na rzecz powodów kwotę stanowiącą różnicę między wpłatami a wypłaconym kapitałem. Bankowi nie przysługuje dodatkowe oprocentowanie ani inne należności, gdyż nie może czerpać zysków z powodu zamieszczenia w umowie abuzywnych zapisów. Sąd Apelacyjny oddalił apelację banku i zasądził od niego na rzecz powodów zwrot kosztów postępowania apelacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie nieważności umów kredytów frankowych z powodu abuzywności klauzul indeksacyjnych i zasad rozliczeń stron po stwierdzeniu nieważności.
Orzeczenie dotyczy umów kredytów indeksowanych do waluty obcej zawartych z konsumentami z wykorzystaniem wzorca umownego.
Zagadnienia prawne (3)
Czy klauzule indeksacyjne w umowie kredytu mieszkaniowego indeksowanego do waluty obcej, które nie były indywidualnie negocjowane, mogą zostać uznane za niedozwolone postanowienia umowne (abuzywne)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, klauzule indeksacyjne w umowie kredytu mieszkaniowego indeksowanego do waluty obcej, które nie były indywidualnie negocjowane, mogą zostać uznane za niedozwolone postanowienia umowne, jeśli kształtują prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszają jego interesy.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że brak przejrzystości mechanizmu przeliczeniowego, niejasność i niejednoznaczność klauzul waloryzacyjnych, a także brak możliwości weryfikacji kursu waluty przez konsumenta, wypełniają przesłanki abuzywności. Klauzule te naruszają dobre obyczaje i rażąco interesy konsumenta, ponieważ bank jednostronnie ustalał kursy walut, obarczając kredytobiorcę nieprzewidywalnym ryzykiem.
Jaka jest konsekwencja uznania klauzul indeksacyjnych za abuzywne dla ważności całej umowy kredytu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Uznanie klauzul indeksacyjnych za abuzywne i ich wyeliminowanie z umowy prowadzi do nieważności całej umowy kredytu, jeśli umowa nie może obowiązywać bez tych klauzul.
Uzasadnienie
Sąd, opierając się na orzecznictwie TSUE i SN, stwierdził, że wyeliminowanie ryzyka kursowego, które jest istotą kredytu indeksowanego, prowadzi do tak daleko idącego przekształcenia umowy, że należy ją uznać za umowę o odmiennej istocie i charakterze. Brak jest przepisów prawa krajowego o charakterze dyspozytywnym, które mogłyby zastąpić abuzywne klauzule, co skutkuje nieważnością całej umowy.
Jak należy rozliczyć świadczenia stron w przypadku nieważności umowy kredytu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Rozliczenie stron w przypadku nieważności umowy kredytu powinno nastąpić na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu, uwzględniając teorię dwóch kondykcji.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że po stwierdzeniu nieważności umowy, spełnione przez powodów świadczenia nie miały oparcia w umowie. Rozliczenie powinno zapewnić równowagę majątkową stron sprzed zdarzenia dającego się określić jako bezpodstawne wzbogacenie. Bankowi przysługuje zwrot wypłaconego kapitału, ale nie dodatkowe oprocentowanie ani inne należności, gdyż nie może czerpać zysków z powodu zamieszczenia w umowie abuzywnych zapisów.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| F. H. | osoba_fizyczna | powód |
| S. H. | osoba_fizyczna | powód |
| (...) SA w E. | spółka | pozwany |
Przepisy (11)
Główne
k.c. art. 385¹ § § 1
Kodeks cywilny
Postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.
k.c. art. 385¹ § § 2
Kodeks cywilny
Sankcja niedozwolonego postanowienia umownego polega na tym, że „nie wiąże” ono konsumenta.
k.c. art. 58 § § 1
Kodeks cywilny
Czynność prawna dotknięta nieważnością z mocy ustawy (np. z powodu sprzeczności z prawem lub zasadami współżycia społecznego) nie wywołuje skutków prawnych.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania tej korzyści w naturze, a jeżeli nie jest to możliwe, do zwrotu jej wartości.
k.c. art. 410 § § 1
Kodeks cywilny
Przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu stosuje się w szczególności do świadczenia nienależnego.
k.c. art. 410 § § 2
Kodeks cywilny
Świadczenie jest nienależne, gdy podstawa świadczenia odpadła lub się nie ziściła.
Pomocnicze
k.c. art. 385¹ § § 3
Kodeks cywilny
W przypadkach określonych w § 1 niedozwolone postanowienia umowne są bezskuteczne, a strony (w tym konsument) mogą żądać ustalenia ich bezskuteczności.
k.c. art. 385³
Kodeks cywilny
Wymienia przykładowe klauzule uznawane za niedozwolone, w tym pkt 20: "określenie lub podwyższenie ceny lub wynagrodzenia po zawarciu umowy bez uzasadnionej przyczyny".
k.p.c. art. 387 § § 2¹
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji może ograniczyć się do stwierdzenia, że apelacja nie zasługuje na uwzględnienie, jeżeli zaskarżone orzeczenie odpowiada prawu.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału.
pr. bank. art. 69 § ust. 2 i 3
Prawo bankowe
Reguluje zawieranie umów kredytu, w tym wymogi dotyczące formy i treści umowy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Abuzywność klauzul indeksacyjnych ze względu na brak przejrzystości, niejednoznaczność i naruszenie interesów konsumenta. • Nieważność całej umowy kredytu po wyeliminowaniu abuzywnych klauzul indeksacyjnych. • Rozliczenie stron na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu (teoria dwóch kondykcji). • Brak prawa banku do dodatkowego oprocentowania lub innych należności po stwierdzeniu nieważności umowy.
Odrzucone argumenty
Zarzuty apelacji dotyczące naruszenia przepisów prawa procesowego i materialnego przez Sąd Okręgowy. • Wniosek o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego na okoliczności nieistotne dla rozstrzygnięcia. • Zarzut potrącenia przez bank kwot przekraczających zwrot kapitału i wynagrodzenie za korzystanie ze środków.
Godne uwagi sformułowania
brak było przy tym podstaw do ich uzupełnienia w oparciu o wnioskowany przez apelującego dowód z opinii biegłego, bowiem jak trafnie ocenił Sąd Okręgowy, okoliczności na jakie został on powołany nie były istotnymi dla oceny zasadności roszczeń powodów. • Zamieszczenie w umowie lakonicznego i ogólnego oświadczenia kredytobiorcy o poinformowaniu go przez bank o ryzyku związanym ze zmianą kursów walut oraz zasadach funkcjonowania kredytu denominowanego (waloryzowanego), nie czyni bynajmniej zadość obowiązkowi informacyjnemu. • Postanowienie umowne jest sprzeczne z dobrymi obyczajami, gdy można rozsądnie założyć, że kontrahent konsumenta, traktujący go w sposób sprawiedliwy i słuszny, uwzględniający jego prawnie uzasadnione roszczenia, nie mógłby racjonalnie się spodziewać, że konsument zaakceptowałby w ramach negocjacji klauzulę będącą źródłem braku równowagi stron. • Eliminacja ryzyka kursowego, charakterystycznego dla umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej i uzasadniającego powiązanie stawki oprocentowania ze stawką LIBOR, jest równoznaczne z tak daleko idącym przekształceniem umowy, że należy ją uznać za umowę o odmiennej istocie i charakterze. • Bankowi przysługuje wyłącznie zwrot wypłaconej kwoty kapitału bez dodatkowego oprocentowania lub innych należności, gdyż nie może on czerpać zysków na skutek zamieszczenia w umowie zapisów, które do tego doprowadziły.
Skład orzekający
Dariusz Kłodnicki
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie nieważności umów kredytów frankowych z powodu abuzywności klauzul indeksacyjnych i zasad rozliczeń stron po stwierdzeniu nieważności."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy umów kredytów indeksowanych do waluty obcej zawartych z konsumentami z wykorzystaniem wzorca umownego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu kredytów frankowych, abuzywności klauzul i ich konsekwencji prawnych, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie zarówno wśród prawników, jak i konsumentów.
“Kredyt frankowy nieważny? Sąd Apelacyjny potwierdza: bank nie może zarabiać na abuzywnych klauzulach!”
Dane finansowe
WPS: 237 605,67 PLN
zwrot nadpłaty kredytu: 100 463,67 PLN
zwrot kosztów postępowania apelacyjnego: 8100 PLN
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.