I ACA 1799/15
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczenia powodów E. K. i L. K. o zapłatę od (...) spółki akcyjnej z siedzibą w L. kwoty 102.843 zł z ustawowymi odsetkami za bezumowne korzystanie z nieruchomości, na której posadowiona była linia elektroenergetyczna pozwanego. Sąd Okręgowy uwzględnił powództwo, opierając się na opinii biegłego i ustalając szerokość pasa zajętego przez urządzenia na 18 metrów od osi linii. Sąd Okręgowy odrzucił zarzuty pozwanego dotyczące zasiedzenia służebności przesyłu oraz umowy użyczenia, wskazując, że służebność przesyłu jako ograniczone prawo rzeczowe została wprowadzona do polskiego porządku prawnego dopiero w 2008 roku. Sąd Apelacyjny, rozpoznając apelację pozwanego, zmienił zaskarżony wyrok i oddalił powództwo. Sąd Apelacyjny uznał, że pozwany nabył służebność przesyłu z mocy prawa w wyniku tzw. uwłaszczenia przedsiębiorstw państwowych, które miało miejsce po wejściu w życie przepisów z 1990 roku. W ocenie Sądu Apelacyjnego, nabycie to nastąpiło z dniem 7 stycznia 1991 roku, wraz z własnością urządzeń przesyłowych, i obejmowało prawo do korzystania z nieruchomości Skarbu Państwa, na których urządzenia te były posadowione, w zakresie niezbędnym do ich eksploatacji. Sąd Apelacyjny podkreślił, że takie nabycie służebności z mocy prawa jest skuteczne niezależnie od wpisu do księgi wieczystej i wyklucza możliwość dochodzenia przez właściciela nieruchomości wynagrodzenia za bezumowne korzystanie na podstawie art. 225 k.c. Sąd Apelacyjny ustalił, że niezbędny do korzystania z urządzeń pas gruntu ma szerokość 18 metrów (po 9 metrów od osi linii). W związku z tym, powodom nie przysługuje wynagrodzenie za korzystanie z nieruchomości w tym zakresie. Sąd Apelacyjny oddalił również zarzuty procesowe pozwanego, uznając je za niezasadne. Rozstrzygając o kosztach postępowania, Sąd Apelacyjny zastosował art. 102 k.p.c., nie obciążając powodów kosztami procesu, ze względu na stosunkowo niedawną wykładnię przepisów przez Sąd Najwyższy i potencjalny brak wiedzy powodów o takiej możliwości oceny stanu faktycznego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie, że przedsiębiorstwa energetyczne nabyły służebność przesyłu z mocy prawa w wyniku uwłaszczenia, co wyklucza roszczenia o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie. Określenie zakresu służebności przesyłu.
Dotyczy głównie sytuacji, gdy urządzenia przesyłowe zostały wybudowane na gruntach Skarbu Państwa przez przedsiębiorstwa państwowe przed 1990 r., a następnie nastąpiło uwłaszczenie.
Zagadnienia prawne (4)
Czy przedsiębiorstwo przesyłowe nabywa służebność przesyłu z mocy prawa w wyniku tzw. uwłaszczenia przedsiębiorstw państwowych, nawet jeśli linia została wybudowana na gruncie Skarbu Państwa przed wprowadzeniem służebności przesyłu do Kodeksu cywilnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, przedsiębiorstwo przesyłowe nabywa służebność przesyłu z mocy prawa w wyniku uwłaszczenia, co skutkuje przekształceniem prawa zarządu urządzeniami i gruntem w prawo własności urządzeń oraz służebność gruntową odpowiadającą treścią służebności przesyłu.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny oparł się na orzecznictwie Sądu Najwyższego, zgodnie z którym uwłaszczenie przedsiębiorstw państwowych w latach 90. XX wieku skutkowało nabyciem z mocy prawa własności urządzeń przesyłowych oraz służebności gruntowej odpowiadającej treścią służebności przesyłu na nieruchomościach Skarbu Państwa, na których urządzenia te były posadowione. Nabycie to nastąpiło z dniem 7 stycznia 1991 roku i jest skuteczne niezależnie od wpisu do księgi wieczystej.
Czy właściciel nieruchomości, na której posadowione są urządzenia przesyłowe, ma prawo do wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości, jeśli przedsiębiorstwo przesyłowe posiada służebność przesyłu nabytą z mocy prawa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, właściciel nieruchomości nie ma prawa do wynagrodzenia za bezumowne korzystanie, jeśli przedsiębiorstwo przesyłowe posiada tytuł prawny do korzystania z nieruchomości w zakresie odpowiadającym treści służebności przesyłu.
Uzasadnienie
Skoro przedsiębiorstwo przesyłowe posiada służebność nabytą z mocy prawa, która uprawnia je do korzystania z nieruchomości w określonym zakresie (18 metrów szerokości pasa), właścicielowi nie przysługuje roszczenie o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie na podstawie art. 225 k.c. Roszczenie to przysługuje jedynie wobec posiadacza bez podstawy prawnej.
Czy przed wejściem w życie przepisów wprowadzających służebność przesyłu (art. 305¹ k.c. i nast.) istniała możliwość nabycia prawa odpowiadającego treścią służebności przesyłu w drodze zasiedzenia lub umowy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, przed 3 sierpnia 2008 roku istniała możliwość umownego nabycia lub zasiedzenia służebności gruntowej o treści odpowiadającej służebności przesyłu.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny odwołał się do bogatego orzecznictwa Sądu Najwyższego, które potwierdzało dopuszczalność nabycia służebności gruntowej o treści odpowiadającej służebności przesyłu przed wejściem w życie przepisów wprowadzających tę instytucję do Kodeksu cywilnego.
Czy sąd drugiej instancji powinien zawiesić postępowanie, jeśli w innej sprawie toczy się postępowanie o ustanowienie służebności przesyłu, a pozwany podnosi zarzut zasiedzenia?
Odpowiedź sądu
Nie, sąd drugiej instancji nie musi zawieszać postępowania, jeśli może samodzielnie ustalić istnienie tytułu prawnego do posiadania służebności jako przesłankę rozstrzygnięcia.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że sąd pierwszej instancji prawidłowo nie zawiesił postępowania, ponieważ sąd odwoławczy jest zobowiązany do samodzielnego ustalenia stanu faktycznego i prawnego, a kwestia posiadania tytułu prawnego przez pozwanego była kluczowa dla rozstrzygnięcia sprawy.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| E. K. | osoba_fizyczna | powód |
| L. K. | osoba_fizyczna | powód |
| (...) spółka akcyjna z siedzibą w L. | spółka | pozwany |
Przepisy (22)
Główne
k.c. art. 225
Kodeks cywilny
Podstawa roszczenia o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z rzeczy. Sąd uznał, że nie przysługuje, gdy istnieje tytuł prawny do korzystania.
k.c. art. 292
Kodeks cywilny
Dotyczy zasiedzenia służebności. Sąd uznał, że przed 2008 r. nie istniała służebność przesyłu, ale istniała możliwość zasiedzenia służebności gruntowej o podobnej treści.
k.c. art. 305 § 4
Kodeks cywilny
Dotyczy służebności przesyłu. Sąd uznał, że przed 2008 r. nie istniała służebność przesyłu, ale istniała możliwość zasiedzenia służebności gruntowej o podobnej treści.
k.c. art. 305¹
Kodeks cywilny
Sąd uznał, że przed 2008 r. nie istniała służebność przesyłu, ale istniała możliwość zasiedzenia służebności gruntowej o podobnej treści.
Ustawa o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw
Ustawa z dnia 30 maja 2008 r., która wprowadziła do porządku prawnego ograniczone prawo rzeczowe w postaci służebności przesyłu.
u.z.u.g.n. art. 2 ust. 1
Ustawa o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości
Przepis dotyczący uwłaszczenia przedsiębiorstw państwowych, który wszedł w życie 5 grudnia 1990 r.
Ustawa o zmianie ustawy o przedsiębiorstwach państwowych art. 1 pkt 9
Przepis z dnia 20 grudnia 1990 r., który umożliwił uwłaszczenie przedsiębiorstw państwowych w odniesieniu do ruchomości, w tym urządzeń przesyłowych.
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece art. 7 pkt 1
Rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych nie działa przeciwko prawom obciążającym nieruchomość z mocy ustawy.
Pomocnicze
k.c. art. 481 § § 1 i 1
Kodeks cywilny
k.c. art. 455
Kodeks cywilny
k.c. art. 172
Kodeks cywilny
Dotyczy zasiedzenia. Sąd uznał, że przed 2008 r. nie istniała służebność przesyłu, ale istniała możliwość zasiedzenia służebności gruntowej o podobnej treści.
k.c. art. 305²
Kodeks cywilny
k.c. art. 7
Kodeks cywilny
Dotyczy dobrej wiary. Sąd uznał, że pozwany posiadał tytuł prawny, co wykluczało złą wiarę w kontekście wynagrodzenia.
k.p.c. art. 177 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy zawieszenia postępowania. Sąd uznał, że nie było podstaw do zawieszenia.
k.p.c. art. 217 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy dopuszczania dowodów. Sąd uznał, że oddalenie wniosków dowodowych przez Sąd I instancji nie miało wpływu na wynik sprawy.
k.p.c. art. 227
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy istotności okoliczności dla rozstrzygnięcia. Sąd uznał, że niektóre okoliczności nie miały istotnego znaczenia.
k.p.c. art. 278 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy dowodu z opinii biegłego. Sąd uznał, że oddalenie wniosku o opinię nie miało wpływu na wynik sprawy.
k.p.c. art. 328 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy uzasadnienia wyroku. Sąd uznał, że wada uzasadnienia nie wpłynęła na wynik sprawy i mogła być sanowana przez Sąd Apelacyjny.
k.p.c. art. 386 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa orzekania przez Sąd Apelacyjny o zmianie wyroku.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do odstąpienia od obciążania strony kosztami postępowania ze względu na szczególne okoliczności.
Konstytucja RP art. 21 ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ochrona prawa własności.
Konstytucja RP art. 64 ust. 2 i 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ochrona prawa własności.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nabycie służebności przesyłu z mocy prawa w wyniku uwłaszczenia przedsiębiorstw państwowych. • Istnienie tytułu prawnego do korzystania z nieruchomości wyklucza roszczenie o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie. • Służebność przesyłu (lub jej odpowiednik) mogła być nabyta przed 2008 r. w drodze zasiedzenia lub umowy.
Odrzucone argumenty
Roszczenie o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości. • Zarzut zasiedzenia służebności przesyłu jako jedyna podstawa prawna do korzystania z nieruchomości. • Nabycie służebności przesyłu możliwe tylko po 2008 r.
Godne uwagi sformułowania
nabycie służebności odpowiadającej treścią służebności przesyłu z mocy prawa • uwłaszczenie przedsiębiorstw państwowych • rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych nie działa przeciwko prawom obciążającym nieruchomość z mocy ustawy • właściciel nieruchomości musi znosić istnienie urządzeń przesyłowych bez dodatkowego wynagrodzenia
Skład orzekający
Marzanna Góral
przewodniczący
Edyta Jefimko
sędzia
Małgorzata Perdion - Kalicka
sędzia-sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że przedsiębiorstwa energetyczne nabyły służebność przesyłu z mocy prawa w wyniku uwłaszczenia, co wyklucza roszczenia o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie. Określenie zakresu służebności przesyłu."
Ograniczenia: Dotyczy głównie sytuacji, gdy urządzenia przesyłowe zostały wybudowane na gruntach Skarbu Państwa przez przedsiębiorstwa państwowe przed 1990 r., a następnie nastąpiło uwłaszczenie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Orzeczenie ma istotne znaczenie praktyczne dla branży energetycznej i właścicieli nieruchomości obciążonych infrastrukturą przesyłową, wprowadzając jasność co do podstaw prawnych korzystania z gruntów i wykluczając roszczenia o wynagrodzenie w określonych sytuacjach.
“Energetyka wygrywa: Służebność przesyłu nabyta z mocy prawa, właściciele bez wynagrodzenia!”
Dane finansowe
WPS: 102 843 PLN
Sektor
energetyka
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.