Orzeczenie · 2025-12-18

I ACa 1790/24

Sąd

Sąd Apelacyjny w L.

Miejsce

Data

2025-12-18

SAOSCywilneochrona konsumentówWysokaapelacyjny

kredyt CHFklauzula abuzywnaumowa kredytuochrona konsumentanieważność umowyindeksacjaryzyko walutowebankowość

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Sąd Apelacyjny w L. rozpoznał sprawę z powództwa E. K. i D. K. przeciwko Bankowi (...) Spółce Akcyjnej w G. o ustalenie i zapłatę, na skutek apelacji pozwanego banku od wyroku Sądu Okręgowego w L. Sąd Okręgowy ustalił, że nie istnieje stosunek prawny umowy kredytu nr (...) z dnia 15 grudnia 2009 roku z powodu jej nieważności, a także zasądził od banku na rzecz powodów kwotę 195 356,11 zł wraz z odsetkami. Pozwany bank zaskarżył wyrok w części uwzględniającej powództwo, zarzucając naruszenie przepisów prawa procesowego i materialnego, w tym art. 385¹ k.c. dotyczącego klauzul abuzywnych. Sąd Apelacyjny oddalił apelację, uznając ją za bezzasadną. Sąd drugiej instancji podzielił stanowisko Sądu Okręgowego co do abuzywności klauzul indeksacyjnych, wskazując na brak indywidualnego uzgodnienia umowy z powodami oraz niewywiązanie się przez bank z obowiązku informacyjnego w zakresie ryzyka walutowego. Sąd Apelacyjny podkreślił, że usunięcie jedynie elementu marży z klauzuli indeksacyjnej nie jest możliwe, gdyż zmieniałoby to istotę warunku i niweczyłoby odstraszający skutek dyrektywy UE. W konsekwencji, uznano za abuzywne całe postanowienie z § 17 umowy, co skutkowało wyeliminowaniem z umowy postanowień dotyczących waloryzacji świadczeń do CHF i stwierdzeniem nieważności całej umowy. Sąd Apelacyjny zasądził od pozwanego banku na rzecz powodów łącznie 8 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Potwierdzenie nieważności umów kredytów indeksowanych kursem CHF z powodu abuzywności klauzul, analiza możliwości usunięcia jedynie części klauzuli abuzywnej, zasady zwrotu świadczeń w przypadku nieważności umowy.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy specyficznego typu umowy kredytu (indeksowanego kursem CHF) i konkretnych klauzul. Interpretacja przepisów unijnych może ewoluować.

Zagadnienia prawne (3)

Czy klauzule indeksacyjne w umowie kredytu konsumenckiego, dotyczące sposobu ustalania kursu waluty obcej i marży banku, stanowią klauzule abuzywne w rozumieniu art. 385¹ k.c.?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, klauzule indeksacyjne, w tym mechanizm ustalania kursu waluty obcej i marży banku, stanowią klauzule abuzywne, ponieważ nie były indywidualnie uzgodnione z konsumentem, nie były transparentne i rażąco naruszały interes konsumenta.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny uznał, że bank nie wykazał indywidualnego uzgodnienia umowy z powodami, nie wywiązał się z obowiązku informacyjnego co do ryzyka walutowego, a mechanizm ustalania kursu waluty obcej i marży dawał bankowi jednostronną i arbitralną możliwość kształtowania świadczenia konsumenta. Usunięcie jedynie elementu marży nie jest możliwe, gdyż zmieniałoby istotę warunku i niweczyło cel dyrektywy UE.

Czy usunięcie jedynie abuzywnego elementu klauzuli indeksacyjnej (np. marży banku) jest dopuszczalne na gruncie prawa polskiego i unijnego, czy też skutkuje nieważnością całej umowy?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Usunięcie jedynie abuzywnego elementu klauzuli indeksacyjnej nie jest dopuszczalne, jeśli zmienia istotę warunku lub niweczy odstraszający skutek dyrektywy UE. W przypadku, gdy eliminacja klauzul abuzywnych prowadzi do tak daleko idącego przekształcenia umowy, że nie może ona dalej obowiązywać, umowa jest nieważna.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny, powołując się na orzecznictwo TSUE i SN, stwierdził, że element klauzuli indeksacyjnej dotyczący marży nie stanowi odrębnego zobowiązania umownego, a jego usunięcie zmieniałoby istotę warunku. W związku z tym, cała klauzula indeksacyjna jest abuzywna, a jej wyeliminowanie prowadzi do nieważności całej umowy, gdyż nie można określić jej istotnych postanowień.

Czy w przypadku stwierdzenia nieważności umowy kredytu indeksowanego kursem waluty obcej, konsumentowi przysługuje roszczenie o zwrot spełnionych świadczeń jako nienależnych?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, konsumentowi przysługuje roszczenie o zwrot spełnionych świadczeń jako nienależnych na podstawie teorii dwóch kondykcji.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny powołał się na uchwały Sądu Najwyższego (III CZP 11/20, III CZP 6/21) wskazujące, że w przypadku nieważności umowy kredytu, stronom przysługują odrębne roszczenia o zwrot świadczeń nienależnych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Oddalenie apelacji

Strona wygrywająca

powodowie E. K. i D. K.

Strony

Nazwa	Typ	Rola
E. K.	osoba_fizyczna	powód
D. K.	osoba_fizyczna	powód
Bank (...) Spółka Akcyjna w G.	spółka	pozwany

Przepisy (10)

Główne

k.c. art. 385¹ § § 1 i § 2

Kodeks cywilny

Przepisy dotyczące klauzul niedozwolonych (abuzywnych) w umowach z konsumentami. Sąd uznał, że klauzule indeksacyjne w umowie kredytu były abuzywne, ponieważ nie były indywidualnie uzgodnione, nie były transparentne i rażąco naruszały interes konsumenta.

Pomocnicze

k.c. art. 65

Kodeks cywilny

Dotyczy wykładni oświadczeń woli, zastosowany w kontekście oceny, czy postanowienia umowy były indywidualnie uzgodnione.

k.c. art. 358 § § 2

Kodeks cywilny

Przepis dotyczący wykonywania zobowiązań w walucie obcej, który nie miał zastosowania w niniejszej sprawie ze względu na datę zawarcia umowy i charakter zobowiązania.

k.c. art. 481 § § 1

Kodeks cywilny

Przepis dotyczący odsetek za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, zastosowany do zasądzenia odsetek od zasądzonej kwoty.

k.c. art. 455

Kodeks cywilny

Przepis dotyczący terminu spełnienia świadczenia, zastosowany w kontekście określenia początku biegu odsetek od świadczenia nienależnego.

k.p.c. art. 233 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Przepis dotyczący swobodnej oceny dowodów, zarzucany przez apelującego jako naruszony. Sąd Apelacyjny uznał, że sąd pierwszej instancji nie naruszył tego przepisu.

k.p.c. art. 299

Kodeks postępowania cywilnego

Przepis dotyczący przesłuchania stron, zarzucany przez apelującego jako naruszony. Sąd Apelacyjny uznał, że nie było podstaw do podważenia zeznań powodów.

k.p.c. art. 98 § § 1, 1 1 i 3

Kodeks postępowania cywilnego

Przepisy dotyczące kosztów postępowania, zastosowane do zasądzenia kosztów postępowania apelacyjnego.

k.p.c. art. 391 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Przepis dotyczący kosztów postępowania apelacyjnego.

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. § 2 pkt 7 § w zw. z § 10 ust. 1 pkt 2

Podstawa prawna do ustalenia wysokości wynagrodzenia pełnomocnika z tytułu kosztów postępowania apelacyjnego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Abuzywność klauzul indeksacyjnych ze względu na brak indywidualnego uzgodnienia i naruszenie interesu konsumenta. • Niewywiązanie się przez bank z obowiązku informacyjnego w zakresie ryzyka walutowego. • Niemożność usunięcia jedynie części klauzuli indeksacyjnej bez zmiany istoty warunku i niweczenia celu dyrektywy UE. • Nieważność całej umowy kredytu w sytuacji, gdy po wyeliminowaniu klauzul abuzywnych nie można określić jej istotnych postanowień. • Prawo konsumenta do zwrotu świadczeń jako nienależnych na podstawie teorii dwóch kondykcji.

Odrzucone argumenty

Zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego (art. 227 § 1 k.p.c., art. 299 k.p.c. w zw. z art. 233 § 1 k.p.c.). • Zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego, w tym art. 385¹ § 1 i § 2 k.c., art. 65 k.c., art. 358 § 2 k.c., art. 481 § 1 k.c. w zw. z art. 455 k.c., art. 481 § 2 k.c. w zw. z art. 481 § 2 4 k.c. • Możliwość usunięcia jedynie abuzywnego elementu klauzuli (marży) i utrzymania umowy w pozostałym zakresie. • Zastosowanie art. 358 § 2 k.c. do oceny ważności umowy.

Godne uwagi sformułowania

brak było podstaw do uwzględnienia zarzutów naruszenia art. 299 k.p.c. w zw. z art. 233 § 1 k.p.c. i podważenia zeznań powodów w zakresie indywidulanego uzgodnienia z nimi postanowień umowy. • Skuteczne postawienie zarzutu naruszenia przez sąd art. 233 § 1 wymaga wykazania, że sąd uchybił zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego • Indywidualnie uzgodnione będą zatem tylko takie postanowienia, na których treść konsument miał wpływ tj. mógł je negocjować lub zostały do umowy włączone wskutek jego propozycji. • Ciężar dowodu, że postanowienie zostało uzgodnione indywidualnie, spoczywa na tym, kto się na to powołuje. • W powszechnym ujęciu „postanowieniem” - w kontekście analizowanego zagadnienia - nie oznacza jednostki redakcyjnej umowy. „Postanowieniem” są, bowiem reguły (zasady, prawidła) postępowania, takie jak prawo czy obowiązek, wynikające z odpowiednio interpretowanych zapisów w znaczeniu technicznym • Usunięcie jedynie tego elementu dotyczącego marży zmieniałoby istotę tego warunku – nie zmieniałoby diametralnie charakteru umowy, ale zmieniałoby w pewnym zakresie charakter tego postanowienia. • aktualnie dominuje w orzecznictwie pogląd, iż wadliwości umów dotyczących tzw. kredytów frankowych winny być oceniane, z uwagi na zapewnienie konsumentowi jak najszerszej ochrony (w tym uwzględnienie jego woli), w pierwszej kolejności z punktu widzenia klauzul abuzywnych, czyli w kontekście art. 385 1 k.c. , nie art. 353 1 k.c. czy art. 58 § 2 k.c.

Skład orzekający

Adam Czerwiński

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie nieważności umów kredytów indeksowanych kursem CHF z powodu abuzywności klauzul, analiza możliwości usunięcia jedynie części klauzuli abuzywnej, zasady zwrotu świadczeń w przypadku nieważności umowy."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego typu umowy kredytu (indeksowanego kursem CHF) i konkretnych klauzul. Interpretacja przepisów unijnych może ewoluować.

Wartość merytoryczna

Ocena: 8/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu kredytów frankowych i ich abuzywności, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie zarówno wśród prawników, jak i konsumentów. Szczegółowa analiza orzecznictwa TSUE i SN w kontekście klauzul abuzywnych i nieważności umowy stanowi cenne źródło informacji.

“Kredyt CHF nieważny? Sąd Apelacyjny rozwiewa wątpliwości ws. klauzul abuzywnych i teorii dwóch kondykcji.”

Dane finansowe

WPS: 195 356,11 PLN

kwota zasądzona z tytułu nieważności umowy: 195 356,11 PLN

zwrot kosztów postępowania apelacyjnego: 8100 PLN

zwrot kosztów procesu (Sąd Okręgowy): 12 834 PLN

Sektor

bankowość

Asystent AI dla prawników