I ACa 1735/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy w R. zasądził od Komornika Sądowego M.W. na rzecz Skarbu Państwa kwotę 278.199,87 zł wraz z odsetkami i kosztami, jako zwrot środków wypłaconych Komornikowi na podstawie wyroków sądów niższych instancji, które następnie zostały uchylone przez Sąd Najwyższy. Komornik M.W. wniósł apelację, kwestionując ważność wyroku Sądu Najwyższego z powodu wadliwego składu orzekającego oraz podnosząc zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego i materialnego, w tym art. 411 pkt 2 k.c. (zasady współżycia społecznego) i art. 409 k.c. (zużycie świadczenia). Sąd Apelacyjny w L. uwzględnił apelację, zmieniając zaskarżony wyrok i oddalając powództwo. Sąd Apelacyjny uznał, że choć wyrok Sądu Najwyższego został wydany w składzie budzącym wątpliwości co do zgodności z prawem, to pozwany Komornik nie podjął odpowiednich kroków procesowych kwestionujących jego ważność. Niemniej jednak, Sąd Apelacyjny uznał, że spełnienie świadczenia przez Skarb Państwa na rzecz Komornika czyniło zadość zasadom współżycia społecznego (zasady słuszności, sprawiedliwości i zaufania do prawomocnych orzeczeń), zwłaszcza w kontekście długotrwałego sporu, wątpliwości interpretacyjnych przepisów dotyczących opłat egzekucyjnych oraz faktu, że Komornik zużył uzyskane środki, nie mając obowiązku liczyć się z ich zwrotem w momencie wypłaty. Sąd Apelacyjny podkreślił, że Komornik mógł liczyć się z obowiązkiem zwrotu najwcześniej od daty przyjęcia skargi kasacyjnej przez Sąd Najwyższy, a do tego czasu zdążył już wydać środki. W związku z tym, Sąd Apelacyjny oddalił powództwo, a powoda obciążył kosztami postępowania apelacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 411 pkt 2 KC w kontekście zwrotu nienależnego świadczenia, które czyni zadość zasadom współżycia społecznego, a także kwestia ważności orzeczeń sądów wydanych w wadliwych składach orzekających i obowiązek podejmowania kroków procesowych w celu ich podważenia.
Konkretne okoliczności sprawy, w tym status Komornika i specyfika spornych przepisów dotyczących opłat egzekucyjnych, mogą ograniczać bezpośrednie zastosowanie orzeczenia w innych sprawach.
Zagadnienia prawne (3)
Czy świadczenie nienależne, spełnione na podstawie prawomocnego wyroku, który następnie został uchylony przez Sąd Najwyższy, podlega zwrotowi, jeśli jego spełnienie czyni zadość zasadom współżycia społecznego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, świadczenie nienależne, które czyni zadość zasadom współżycia społecznego, nie podlega zwrotowi.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że zapłata przez Skarb Państwa na rzecz Komornika kwoty zasądzonej prawomocnym wyrokiem, który następnie uchylił Sąd Najwyższy, czyniła zadość zasadom współżycia społecznego (słuszność, sprawiedliwość, zaufanie do prawomocnych orzeczeń), zwłaszcza w kontekście wątpliwości interpretacyjnych przepisów, długotrwałego sporu i zużycia środków przez Komornika.
Czy wyrok Sądu Najwyższego wydany w składzie budzącym wątpliwości co do zgodności z prawem (np. w kontekście statusu sędziów) jest nieważny i nie wywołuje skutków prawnych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, samo kwestionowanie składu sądu nie powoduje nieważności wyroku; strona musi skorzystać z dostępnych instrumentów procesowych (np. wyłączenie sędziego, stwierdzenie nieważności postępowania, wznowienie postępowania) w celu podważenia jego ważności.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny stwierdził, że choć skład Sądu Najwyższego mógł budzić wątpliwości, to brak podjęcia przez stronę odpowiednich kroków procesowych w celu zakwestionowania składu lub ważności postępowania przed Sądem Najwyższym skutkuje tym, że wyrok pozostaje w obrocie prawnym i wywołuje skutki.
Czy pozwany Komornik, który otrzymał środki na podstawie prawomocnego wyroku, powinien liczyć się z obowiązkiem ich zwrotu od momentu dowiedzenia się o złożeniu wniosku o uzasadnienie wyroku przez stronę przeciwną?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w okolicznościach sprawy, biorąc pod uwagę prawomocność wyroku, długotrwałość postępowania i wątpliwości interpretacyjne, Komornik nie miał obowiązku liczyć się z obowiązkiem zwrotu od tak wczesnego momentu, a zużycie środków było uzasadnione.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że w sytuacji, gdy wyrok był prawomocny, a następnie został uchylony przez Sąd Najwyższy, Komornik nie miał obowiązku liczyć się z obowiązkiem zwrotu od momentu złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku przez stronę przeciwną, zwłaszcza że środki zostały zużyte.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Skarb Państwa Prezes Sądu Rejonowego w R. | organ_państwowy | powód |
| M. W. | osoba_fizyczna | pozwanym |
Przepisy (10)
Główne
k.c. art. 411 § pkt 2
Kodeks cywilny
Nie można żądać zwrotu świadczenia, jeżeli jego spełnienie czyni zadość zasadom współżycia społecznego. Dotyczy to również świadczeń nienależnych.
Pomocnicze
k.c. art. 409
Kodeks cywilny
Obowiązek zwrotu świadczenia wygasa, jeżeli wzbogacony zużył je lub utracił, chyba że powinien był liczyć się z obowiązkiem zwrotu.
k.c. art. 410 § § 2
Kodeks cywilny
Świadczenie jest nienależne, jeżeli podstawa świadczenia odpadła lub się nie ziściła.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa orzekania o kosztach postępowania.
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zakres rozpoznania apelacji.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada swobodnej oceny kosztów w wyjątkowych wypadkach.
u.k.s.e. art. 59 § ust. 4
Ustawa o komornikach sądowych i egzekucji
Przepis dotyczący odprowadzania części opłat egzekucyjnych na rzecz Skarbu Państwa, którego interpretacja była przedmiotem sporu.
u.k.s.e. art. 45 § ust. 1
Ustawa o komornikach sądowych i egzekucji
Przepis dotyczący opłaty egzekucyjnej.
u.k.s.e. art. 45 § ust. 2
Ustawa o komornikach sądowych i egzekucji
Przepis dotyczący opłaty egzekucyjnej.
u.k.s.e. art. 45 § ust. 5
Ustawa o komornikach sądowych i egzekucji
Przepis dotyczący wstępnego żądania części opłaty egzekucyjnej, uznany za niekonstytucyjny.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Świadczenie czyni zadość zasadom współżycia społecznego (art. 411 pkt 2 KC). • Pozwany zużył uzyskane środki i nie powinien był liczyć się z obowiązkiem ich zwrotu w momencie wypłaty (art. 409 KC). • Wyrok Sądu Najwyższego, mimo potencjalnych wadliwości składu, pozostaje w obrocie prawnym, gdyż strona nie podjęła kroków procesowych do jego podważenia. • Prawomocność wyroku Sądu Apelacyjnego uzasadniała żądanie przez Komornika zwrotu świadczenia.
Odrzucone argumenty
Wyrok Sądu Najwyższego jest nieważny z powodu wadliwego składu orzekającego. • Sąd Okręgowy błędnie ustalił stan faktyczny i dokonał dowolnej oceny dowodów. • Pozwany nie wiedział o złożeniu wniosku o uzasadnienie wyroku Sądu Apelacyjnego. • Środki uzyskane od Skarbu Państwa zostały zużyte zgodnie z umowami rezerwacyjnymi.
Godne uwagi sformułowania
nie można żądać zwrotu świadczenia, jeżeli jego spełnienie czyni zadość zasadom współżycia społecznego • skład orzekający Sądu Najwyższego ze względu na sposób powołania zasiadających w nim sędziów (...) nie mają statusu niezawisłego i bezstronnego sądu • kształtowanie składu sądu sprzecznie z przepisami ustawy, nie jest równoznaczne ze stwierdzeniem nieistnienia wyroku wydanego przez ten sąd • dynamika zażądania środków, przelania ich z konta przez Komornika oraz zawarcie umów dotyczących lokali, może prowadzić do wniosku, że pozwany miał świadomość ryzyka związanego z posiadaniem uzyskanych środków
Skład orzekający
Ewa Mierzejewska
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 411 pkt 2 KC w kontekście zwrotu nienależnego świadczenia, które czyni zadość zasadom współżycia społecznego, a także kwestia ważności orzeczeń sądów wydanych w wadliwych składach orzekających i obowiązek podejmowania kroków procesowych w celu ich podważenia."
Ograniczenia: Konkretne okoliczności sprawy, w tym status Komornika i specyfika spornych przepisów dotyczących opłat egzekucyjnych, mogą ograniczać bezpośrednie zastosowanie orzeczenia w innych sprawach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy złożonej kwestii zwrotu nienależnego świadczenia, wadliwości składów orzekających w Sądzie Najwyższym oraz zasad współżycia społecznego, co jest interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie cywilnym i procesowym.
“Czy wyrok Sądu Najwyższego w wadliwym składzie jest nieważny? Sąd Apelacyjny rozstrzyga.”
Dane finansowe
WPS: 278 199,87 PLN
zwrot kosztów postępowania apelacyjnego: 13 810 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.