I ACa 172/23

Sygn. akt I ACa 172/23 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 23 września 2025 r. Sąd Apelacyjny w Krakowie – I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSA Sławomir Jamróg Protokolant: Madelaine Touahri po rozpoznaniu w dniu 23 września 2025 r. w Krakowie na rozprawie sprawy z powództwa S. S. przeciwko (...) S.A. W W. o zapłatę na skutek apelacji strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego w Kielcach z dnia 21 października 2022 r. sygn. akt I C 2283/21 1. oddala apelację; 2. zasądza od strony pozwanej na rzecz powódki, tytułem kosztów postępowania apelacyjnego, kwotę 4.050 zł (cztery tysiące pięćdziesiąt złotych ) z odsetkami, w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono, do dnia zapłaty. Sygn. akt: I ACa 172/23 UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 21 października 2022 r. , sygn. akt I C 2283/21 Sąd Okręgowy w Kielcach zasądził od strony pozwanej (...) S.A. w W. na rzecz powódki S. S. kwotę 145.598,78 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie: od kwoty 54.521,03 zł od dnia 10 lutego 2021 roku do dnia zapłaty i od kwoty 91.076,78 zł od dnia 3 września 2021 roku do dnia zapłaty (pkt I) oraz zasądził od strony pozwanej na rzecz powódki kwotę 6.417 zł tytułem zwrotu kosztów procesu (pkt II). Podstawę tego rozstrzygnięcia stanowił następujący stan faktyczny: W 2003 roku powódka S. S. postanowiła nabyć lokal mieszkalny w ramach Towarzystwa (...) . W celu sfinansowania zakupu podjęła decyzję o zaciągnięciu zobowiązania kredytowego w (...) Bank (...) S.A. z siedzibą w W. . W dniu 11 lipca 2003 roku powódka oraz jej rodzice J. S. i H. S. zawarli z (...) Bank (...) S.A. z siedzibą w W. umowę kredytu hipotecznego nr (...) . Zgodnie § 1 ust. 1 i 2 Bank zobowiązał się oddać do dyspozycji kredytobiorców kwotę w wysokości 19.735 CHF na pokrycie części kosztów budowy lokalu mieszkalnego w Towarzystwie (...) Sp. z o.o. zgodnie z umową o partycypację nr (...) z dnia 16 czerwca 2003 roku oraz częściowe sfinansowanie kosztów jego wykończenia. Paragraf 7 ust. 1 i 2 Umowy stanowił, że wypłata kredytu nastąpi w złotych polskich, a do wyliczenia wypłaconej kwoty stosowany będzie kurs kupna waluty kredytu podany w Tabeli kursów kupna/sprzedaży (...) Banku (...) ogłoszony przez Bank w dniu dokonania wypłaty. Z treści §1 ust.4 i § 10 ust. 2 i 7 wynikało, że spłata kredytu wraz z odsetkami miała nastąpić w 240 równych miesięcznych ratach kapitałowo-odsetkowych w złotych polskich, a rozliczenie każdej wpłaty dokonanej przez kredytobiorców następowało według kursu sprzedaży waluty kredytu, podanego w Tabeli kupna/sprzedaży (...) Banku (...) S.A. , ogłoszonego przez Bank w dniu wpływu środków do Banku. W dniu 16 grudnia 2003 roku sporządzony został aneks nr (...) do Umowy kredytu hipotecznego nr (...) na mocy którego kwota kredytu została zwiększona do 37.135 CHF. Na dzień 26 czerwca 2007 roku, wysokość zobowiązania kredytowego powódki oraz jej rodziców H. S. i J. S. w (...) Banku (...) S.A. wynosiła 32.277,70 CHF, co stanowiło 75.862,28 zł. W 2007 roku powódka S. S. zdecydowała się założyć rachunek bankowy w (...) Bank S.A. z siedzibą w W. . W czasie zakładania rachunku bankowego pracownik (...) Bank S.A. zaproponował powódce przeniesienie jej zobowiązania kredytowego z tytułu umowy z dnia 11 lipca 2003 roku zawartej z (...) Bank (...) S.A. z siedzibą w W. do (...) Bank S.A. Oferta kredytu indeksowanego do franka szwajcarskiego w (...) Bank S.A. była korzystniejsza niż w (...) Bank (...) S.A. ze względu na niższe raty kredytu. H. S. oraz J. S. brali udział jedynie w spotkaniu, na którym doszło do podpisania umowy kredytowej. Byli współkredytobiorcami zarówno w przypadku umowy kredytu hipotecznego nr (...) , jak i umowy nr (...) o kredyt hipoteczny dla osób fizycznych (...) waloryzowany kursem CHF, ponieważ ich córka S. S. nie miała zdolności kredytowej na samodzielne zaciągnięcie zobowiązania kredytowego. Nadto hipoteką obciążone zostało spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego nr (...) , przy ul. (...) w K. , stanowiące współwłasność H. S. oraz J. S. . W dniu 29 czerwca 2007 roku powódka S. S. oraz H. S. i J. S. złożyli wniosek o udzielenie kredytu (...) hipoteczny, wnioskując o kwotę 81.000 zł na okres 192 miesięcy. W oświadczeniu złożonym w dniu 5 czerwca 2007 roku potwierdzili, że zostali poinformowani przez przedstawiciela (...) Banku S.A. o ponoszeniu ryzyka zmiany stopy procentowej polegającym na tym, że w wyniku niekorzystnej zmiany stopy procentowej może ulec zwiększeniu comiesięczna rata spłaty kredytu oraz wartość całego zaciągniętego zobowiązania. Oświadczyli również, że są świadomi ponoszenia wymienionego ryzyka, związanego z wybranym produktem kredytowym oraz, że pracownik (...) Banku S.A przedstawił im w pierwszej kolejności ofertę kredytu hipotecznego w polskim złotym. Po zapoznaniu się z tą ofertą powodowie dokonali wyboru oferty kredytu hipotecznego denominowanego w walucie obcej mając pełną świadomość ryzyka związanego z tym produktem, a w szczególności tego, że niekorzystna zmiana kursu waluty spowoduje wzrost comiesięcznych rat spłaty kredytu hipotecznego oraz wzrost całego zadłużenia. Wymienieni zostali poinformowani o kosztach obsługi kredytu w wypadku niekorzystnej zmiany kursu walutowego oraz zmiany stopy procentowej tj. o możliwości wzrostu raty kapitałowo – odsetkowej. Informacje zostały przedstawione w postaci symulacji wysokości rat kredytu. W dniu 27 lipca 2007 roku powódka S. S. oraz H. S. i J. S. zawarli z (...) Bankiem S.A z siedzibą w W. Oddział (...) w Ł. Umowę nr (...) o kredyt hipoteczny dla osób fizycznych (...) waloryzowany kursem CHF. Na podstawie wymienionej Umowy Bank udzielił kredytobiorcom kredytu w celu refinansowania kredytu hipotecznego przyznanego umową nr (...) z dnia 11 lipca 2003 roku przez (...) Bank (...) S.A. (§ 1 ust. 1 umowy) w kwocie 81.000 zł, przy czym kredyt był waloryzowany do waluty obcej CHF. Kwota kredytu wyrażona w walucie waloryzacji na koniec dnia 6 lipca 2007 roku według kursu kupna z tabeli kursowej (...) Banku S.A. wynosiła 36.567,19 CHF. W umowie wskazano, że wymieniona kwota ma charakter informacyjny i nie stanowi zobowiązania Banku, a wartość kredytu wyrażona w walucie obcej w dniu uruchomienia kredytu może być różna od podanej w umowie (§ 1 ust. 3A umowy). Kwota kredytu wyrażona w walucie CHF miała zostać określona na podstawie kursu kupna waluty CHF z tabeli kursowej (...) Banku S.A. z dnia i godziny uruchomienia kredytu (§ 7 ust 1 umowy). Okres kredytowania wynosił 168 miesięcy, tj. od dnia 27 lipca 2007 roku do dnia 20 sierpnia 2021 roku. Kredyt miał być spłacany w równych ratach kapitałowo – odsetkowych, płaconych do 20 - ego dnia każdego miesiąca (§ 1 ust. 4, 5, 6 umowy). Na dzień wydania decyzji kredytowej oprocentowanie kredytu wynosiło 3,60% w stosunku rocznym, zaś marża Banku 0,90%. Po upływie 12 miesięcy od dnia uruchomienia kredytu, oprocentowanie kredytu ulegało podwyższeniu o 0,40 p.p. (§ 1 ust. 8 umowy). Kredyt oprocentowany był według zmiennej stopy procentowej. Wysokość zmiennej stopy procentowej w dniu wydania decyzji kredytowej ustalona została jako stawka bazowa LIBOR 3M z dnia 29 czerwca 2007 roku powiększona o marżę Banku. Bank miał co miesiąc dokonywać porównania aktualnie obowiązującej stawki bazowej ze stawką bazową ogłaszaną przedostatniego dnia roboczego poprzedniego miesiąca i dokonać zmiany wysokości oprocentowania kredytu w przypadku zmiany stawki bazowej o co najmniej 0,10 p.p. w porównaniu do obowiązującej stawki bazowej. O każdej zmianie oprocentowania kredytobiorca miał zostać zawiadomiony przez Bank w sposób określony w umowie. W przypadku zmiany stóp procentowych, zmiana oprocentowania dla uruchomionego kredytu następowała w dniu spłaty najbliższej raty wynikającej z harmonogramu spłat, której płatność wypadała po dniu, od którego obowiązywało zmienione oprocentowanie (§ 10 ust. 1, 2, 3, 5 i 6). Kredytobiorcy zobowiązani byli do spłaty rat kapitałowo - odsetkowych w terminach i kwotach zawartych w Harmonogramie spłat. Harmonogram spłat stanowił integralną część Umowy, sporządzany był w CHF i doręczany kredytobiorcom w terminie 14 dni od daty uruchomienia kredytu (§ 11 ust. 1 i 2). Raty kapitałowo-odsetkowe spłacane miały być w złotych po uprzednim ich przeliczeniu według kursu sprzedaży CHF z tabeli kursowej (...) Banku S.A. obowiązującego na dzień spłaty z godziny 14:50 (§ 11 ust. 4). Wcześniejsza spłata całości kredytu lub raty kapitałowo - odsetkowej, a także spłata przekraczająca wysokość raty powodować miała, że kwota spłaty przeliczana była po kursie sprzedaży CHF z tabeli kursowej (...) Banku S.A. obowiązującym na dzień i godzinę spłaty ( § 13 ust. 6 umowy ). Kredytobiorcy upoważnili Bank do pobierania środków pieniężnych na spłatę kapitału i odsetek z tytułu udzielonego kredytu z rachunku (...) (§ 12 umowy). Umowa zawierała nadto oświadczenia o treści: „Kredytobiorca oświadcza, że został dokładnie zapoznany z warunkami udzielenia kredytu złotowego waloryzowanego kursem waluty obcej, w tym, w zakresie zasad dotyczących spłaty kredytu i w pełni je akceptuje. Kredytobiorca jest świadomy, że z kredytem waloryzowanym związane jest ryzyko kursowe, a jego konsekwencje wynikające z niekorzystnych wahań kursu złotego wobec walut obcych mogą mieć wpływ na wzrost kosztów obsługi kredytu” oraz „Kredytobiorca został dokładnie zapoznany z kryteriami zmiany stóp procentowych kredytów obowiązującymi w Banku oraz zasadami modyfikacji oprocentowania kredytu i w pełni je akceptuje” (§ 29 umowy). Szczegółowe zasady udzielania i warunków spłaty kredytu zostały określone w Regulaminie udzielania kredytów i pożyczek hipotecznych dla osób fizycznych w ramach (...) , którego zmiana została dokonana z dniem 1 kwietnia 2009 roku. Zmiany polegały na wprowadzeniu do Regulaminu pojęcia spreadu walutowego i Tabeli kursowej (...) Banku, informacji o czynnikach wpływających na wartość spreadu, opisaniu zasad przeliczania kredytu z PLN na walutę, opisaniu procesu przewalutowania kredytu. Wnioskiem z dnia 9 sierpnia 2007 roku kredytobiorcy zwrócili się do Banku o wypłatę transzy kredytu w kwocie 74.200 zł. Transza została uruchomiona przez Bank w dniu 10 sierpnia 2007 roku. Wnioskiem z dnia 22 sierpnia 2007 roku zwrócili się do Banku o wypłatę transzy kredytu w kwocie 1.800 zł. Transza została uruchomiona w dniu 28 sierpnia 2007 roku. Wnioskiem z dnia 10 października 2007 roku zwrócili się o wypłatę transzy kredytu w kwocie 6.800 zł. Transza została uruchomiona przez Bank w dniu 17 października 2007 roku. Nadto Sąd Okręgowy ustalił, że : Powódka oraz jej rodzice nie mieli wpływu na kształt podpisanej umowy – umowa została podpisana według wzorca opracowanego przez Bank. Pracownik Banku poinformował powódkę, że raty kredytu będą pobierane w złotówkach, nie zwrócił uwagi na stosowanie dwóch różnych kursów – innego przy wypłacie kwoty kredytu, innego przy spłacie poszczególnych rat, nie wyjaśniono pojęcia spreadu walutowego. Nie poinformowano także kredytobiorców w jaki sposób tworzone są Tabele kursów w Banku, nie przedstawiono faktycznie symulacji obrazującej jak będą zmieniały się raty kredytu, gdy kurs franka będzie wzrastał. Powódka nie miała świadomości, że wzrost albo spadek ceny franka szwajcarskiego będzie miał wpływ na wysokość zadłużenia. Dopiero po podpisaniu umowy zorientowała się, że wraz ze wzrostem raty kredytu rosło również saldo kredytu indeksowanego do CHF. Zawierając umowę kredytu powódka miała wprawdzie świadomość, że kursy walut ulegają zmianie, jednakże została utwierdzona przez pracownika Banku, że frank szwajcarski jest bardzo stabilną walutą . Powódka nie otrzymała informacji, iż ma możliwość przewalutowania kredytu oraz możliwość spłaty rat kredytu w walucie CHF. Przez cały okres trwania przedmiotowej umowy kredytowej raty kredytu było pobierana bezpośrednio z rachunku bankowego powódki po przeliczeniu na złotówki. Pismem z dnia 28 stycznia 2021 roku, doręczonym pozwanemu w dniu 2 lutego 2021 roku - w związku z zastosowaniem przez Bank w umowie kredytu niedozwolonych klauzul umownych powódka skierowała do pozwanego reklamację wraz z wezwaniem do zapłaty, w którym domagała zapłaty na swoją rzecz, w terminie 7 dni od otrzymania reklamacji, kwoty 54.521,03 zł z tytułu zwrotu świadczenia nienależnego – rat kapitałowo – odsetkowych wpłaconych w okresie od 20 września 2007 roku do 20 października 2020 roku na podstawie nieważnej Umowy nr (...) o kredyt hipoteczny dla osób fizycznych (...) z dnia 27 lipca 2007 roku. Pismem z dnia 4 lutego 2021 roku pozwany poinformował powódkę o negatywnym rozpatrzeniu jej reklamacji, powołując się m.in. na dobrowolne zawarcie przez powódkę umowy o kredyt waloryzowany do CHF oraz przekazanie wszystkich danych dotyczących przedmiotowego kredytu. Pismem z dnia 23 sierpnia 2021 roku doręczonym pozwanemu w dniu 26 sierpnia 2021 roku powódka skierowała do strony pozwanej ostateczne przedsądowe wezwanie do zapłaty kwoty 145.598,78 zł z tytułu zwrotu nienależnego świadczenia jakim były kwoty rat kapitałowo-odsetkowych wpłaconych przez powódkę na rzecz Banku w okresie od 20 września 2007 roku do 20 sierpnia 2021 roku na podstawie nieważnej Umowy o kredyt hipoteczny dla osób fizycznych (...) nr (...) z dnia 27 lipca 2007 roku W dniu 20 sierpnia 2021 roku powódka dokonała całkowitej spłaty kredytu. Sąd Okręgowy zwrócił ponadto uwagę, ze zgodnie z analizą Rzecznika (...) za klauzule niedozwolone skutkujące nieważnością całej umowy należy uznać zawarte w umowach z 2007 roku (...) następujące paragrafy: §1ust 3A, § 11 ust 4, § 13 ust 5. Przy tym stanie faktycznym Sąd Okręgowy uznał, że powództwo jest zasadne i zasługiwało na uwzględnienie w całości. Nie podzielił jednak przy tym stanowiska powódki art. 69 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe , chociaż w dacie zawarcia umowy ustawa ta nie przewidywała literalnie możliwości udzielania kredytów denominowanych i indeksowanych, która to możliwość wprowadzona została ustawą z dnia 29 lipca 2011r. o zmianie ustawy prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw, która weszła w życie 26 sierpnia 2011 roku. Sąd podkreślił, że nawet w stanie prawnym obowiązującym w dacie zawarcia umowy nie budziła wątpliwości dopuszczalność konstruowania umów kredytu indeksowanego czy denominowanego do waluty obcej, w których wysokość kwoty kredytu jest określana według kursu danej waluty obcej w dniu wypłaty. Odwołując się do treści art. 385 1 –385 3 k.c. , postanowień dyrektywy nr 93/13/EWG z 5 kwietnia 1993 r. o nieuczciwych warunkach w umowach konsumenckich, a także poglądów przywołanego orzecznictwa, uznał jednak, że bezskuteczność niedozwolonych postanowień umowy kredytu, prowadzi do jej nieważności albowiem bez nich obowiązywanie umowy jest w świetle prawa krajowego niemożliwe, a nie zaszły przesłanki umożliwiające zastosowanie regulacji zastępczej, a ponadto konsument postanowień tych nie potwierdził . Nie budziło przy tym wątpliwości Sądu Okręgowego, że powódka oraz jej rodzice będący konsumentami nie mieli wpływu na kształt podpisanej umowy – umowa została podpisana według wzorca opracowanego przez Bank. Pracownik Banku poinformował powódkę, że raty kredytu będą pobierane w złotówkach, nie zwrócił uwagi na stosowanie dwóch różnych kursów – innego przy wypłacie kwoty kredytu, innego przy spłacie poszczególnych rat, nie wyjaśniono pojęcia spreadu walutowego. Nie poinformowano także kredytobiorców w jaki sposób tworzone są Tabele kursów w Banku, nie przedstawiono symulacji obrazującej jak będą zmieniały się raty kredytu, gdy kurs franka będzie wzrastał. Powódka nie miała świadomości, że wzrost albo spadek ceny franka szwajcarskiego będzie miał wpływ na wysokość zadłużenia. Przyjęcie propozycji przedsiębiorcy, w szczególności zawartej w przedstawionym wzorcu umowy, nie oznacza rzeczywistego wpływu konsumenta na treść postanowienia. Strona pozwana winna była, zatem wykazać, że zakwestionowane pod kątem abuzywności postanowienia umowy zostały uzgodnione indywidulanie z powódką i jej rodzicami, czego nie uczyniła. Fakt, że kredytobiorcy dokonali wyboru rodzaju kredytu tj. wybrali kredyt indeksowany CHF oznacza tylko tyle, że zgodzili się na stosowanie mechanizmu indeksacji. Zasady działania tego mechanizmu zostały opracowane jednak wyłącznie przez pozwanego i zamieszczone w przedstawionym do podpisania wzorcu umowy. Powódka i jej rodzice nie mieli żadnego wpływu na ich ukształtowanie. Oceniając postanowienia umowy zawartej pomiędzy stronami dotyczące kwestii przeliczania wg kursu wymiany walut Sąd pierwszej instancji wskazał, że postanowienia te nie zostały sformułowane w jednoznaczny sposób, albowiem nie zawierają jasnej i jednoznacznej informacji, z której wynikałoby, że wyrażenie salda kredytu w walucie obcej prowadzi do możliwych wahań wysokości zadłużenia wyrażonego w złotówkach, tj. wysokości świadczenia, którego spełnienie zwolni kredytobiorcę z zobowiązania. Ponadto takie wahania nie są w żaden sposób ograniczone, a powódka jako konsument nie została w sposób wyczerpujący i zrozumiały poinformowana o skutkach, jakie wiążą się z zastosowaniem mechanizmu indeksacji. Zasady ustalania kursu CHF nie były w umowie sprecyzowane, nie podano w jaki sposób ustalane są kursy walut w tabeli Banku, jakie dane, jakie czynniki mają wpływ na ustalenie tych kursów i kto dokładnie dokonuje ich ustalenia oraz czy Bank jest w jakikolwiek sposób ograniczony w swobodzie ustalania wysokości tych kursów, a zatem kurs CHF nie był przejrzysty. Nie miało przy tym dla Sadu znaczenia,  w jaki sposób umowa była wykonywana przez strony, natomiast istotne znaczenie ma czy bank miał możliwość wykorzystania abuzywnych postanowień na podstawie umowy zawartej z konsumentem. Powódce została przedstawiona oferta zawarcia umowy kredytowej indeksowanej do CHF. Bazując na informacji przekazanej przez pozwanego powódka uznała, że kredyt indeksowany do CHF jest dla niej korzystny, biorąc pod uwagę wysokość przewidywanych rat kredytowych określonych w dacie zawarcia umowy, które były niższe niż w przypadku kredytu w złotówkach. Zdaniem Sądu Okręgowego zawarte w § 1 ust. 3, § 1 ust. 3A, § 7 ust.1, § 11 ust.4, § 13 ust.6, § 16 ust.3 umowy, zapisy które upoważniały Bank do określenia zobowiązania powódki według zasad arbitralnie ustalonych przez pozwanego w sposób rażący naruszają interesy konsumenta. W ocenie Sądu abuzywność spornych postanowień umownych przejawia się po pierwsze w tym, że klauzule te nie odwoływały się do ustalanego w sposób obiektywny kursu CHF, do wskaźników obiektywnych, lecz dawały pozwanemu możliwość kształtowania tego kursu w sposób dowolny, wedle swej woli. W oparciu o wskazane powyżej postanowienia umowne pozwany Bank mógł jednostronnie i arbitralnie, a przy tym w sposób wiążący, modyfikować wskaźnik, według którego obliczana była wysokość zobowiązania kredytobiorcy, a tym samym mógł wpływać na wysokość świadczenia kredytobiorcy. Pozwany przyznał sobie prawo do jednostronnego regulowania wysokości rat kredytu poprzez wyznaczanie w tabelach kursowych kursu kupna oraz sprzedaży franka szwajcarskiego oraz wysokości tzw. spreadu (różnica między kursem sprzedaży i zakupu waluty obcej) przy pozbawieniu konsumenta jakiegokolwiek wpływu na nie. Waloryzacja rat udzielonego kredytu, w oparciu o tabele kursowe sporządzane przez pozwanego, nie doznawała żadnych formalnie uregulowanych ograniczeń. Kredytobiorca nie znał zasad ustalania kursów waluty obcej, nie miał wpływu na ich kształtowanie, nie zostały one precyzyjnie ustalone w umowie, nie miał możliwości zapoznania się z nimi i ich akceptacji . Klauzule te kształtują prawa i obowiązki kredytobiorcy w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami przez uzależnienie warunków świadczenia od kompetencji silniejszej strony umowy - pozwanego Banku. Odwołanie do kursów walut zawartych w „Tabeli kursów” obowiązującej w Banku oznacza naruszenie równorzędności stron umowy przez nierównomierne rozłożenie uprawnień i obowiązków między partnerami stosunku obligacyjnego. Jednocześnie prawo banku do ustalania kursu waluty nie doznawało żadnych umownych ograniczeń w postaci skonkretyzowanych, obiektywnych kryteriów zmian stosowanych kursów walutowych. Swoista nierówność informacyjna stron, a w szczególności sytuacja, w której konsument dowiaduje się o poziomie zadłużenia ratalnego, już spłaconego w związku z podjęciem odpowiedniej sumy z jego rachunku jest nie do zaakceptowania w świetle art. 385 1 k.c. Dodatkowo umowa kredytu zawarta została na 14 lat. Ciągły charakter umowy kredytu, zakładający, że przeliczenia spłat według kursu waluty indeksacji są dokonywane wielokrotnie na przestrzeni kilkudziesięciu lat, powoduje, że możliwość jednostronnego określenia rozmiaru świadczenia wystawia drugą stronę umowy na daleko głębsze ryzyko i jest znacznie bardziej obciążająca dla kontrahenta. Ponadto możliwość jednostronnego ustalenia kursu stosowanego przy przeliczeniach salda i raty kredytu do waluty indeksacji pozwala również kształtować swobodnie wysokość marży kursowej (spreadu walutowego), stanowiącej dodatkową, ukrytą wobec kredytobiorcy, korzyść banku, a ta okoliczność nie została wyeksponowana w dacie zawierania umowy, pomimo że formalnie w umowie wskazano, że Bank stosuje dwa różne kursy – inny przy wypłacie kwoty kredytu, a inny przy spłacie poszczególnych rat. Nie zostało jednak wyjaśnione pojęcie spreadu walutowego. Pojęcie to pojawiło się w „Regulaminie udzielania kredytów i pożyczek hipotecznych dla osób fizycznych w ramach (...) dopiero po zmianie wprowadzonej z dniem 1 kwietnia 2009 roku. W ocenie Sądu pozwany Bank nie zrealizował także obowiązków informacyjnych w zakresie obarczenia powódki S. S. ryzykiem kursowym. Wprawdzie strona pozwana w sposób formalny zachowała procedury w zakresie udzielenia informacji o ryzyku kursowym, tzn. powódka podpisała oświadczenie, że dokonała wyboru oferty kredytu hipotecznego waloryzowanego w walucie obcej mając pełną świadomość ryzyka związanego z tym produktem, a w szczególności tego, że niekorzystna zmiana kursu waluty spowoduje wzrost comiesięcznych rat spłaty kredytu hipotecznego oraz wzrost całego zadłużenia. W ocenie Sądu tak ogólnie sformułowane informacje w formie oświadczenia przedstawionego konsumentowi do podpisania podczas procedury udzielania kredytu (jako jednego z wielu dokumentów) nie mogą zostać uznane za prawidłowe wypełnienie przez Bank obowiązków informacyjnych. Wprowadzenie, bowiem mechanizmu działania ryzyka kursowego do umowy kredytowej , zawieranej na 14 lat, i zabezpieczonej nadto hipoteką ustanowioną na nieruchomości, stanowiącej z reguły dorobek życia przeciętnego konsumenta, wymagało szczególnej staranności Banku , która nie została w tym przypadku zachowana. Pracownik banku nie przedstawił powódce nieprawdziwej informacji, ale przedstawił jedynie ten aspekt produktu bankowego, który czynił go atrakcyjnym dla kredytobiorcy. Od rozsądnie działającego konsumenta należy wymagać wiedzy wynikającej chociażby z doświadczenia życiowego, że kurs waluty obcej uzależniony jest od okoliczności zewnętrznych, że szeregowy pracownik instytucji bankowej nie może wiążąco twierdzić, że kurs waluty nie ulegnie zmianie (bo nie ma na to żadnego wpływu). Nie oznacza to jednak, że powódka jako konsument została należycie poinformowana o rzeczywistych skutkach zobowiązania jakie zaciągała, a przez to w sposób świadomy przyjęła na siebie to zobowiązanie. Umowy kredytowe z mechanizmem waloryzacji były popularne, kurs franka szwajcarskiego uznawany był za stabilny. S. S. została przekonana, że proponowany kredyt jest dla niej korzystny z uwagi chociażbym na niskie oprocentowanie. Podczas wykonywania umowy okazało się, że wobec wzrostu kursu franka szwajcarskiego raty kredytu wzrosły, co nie powinno być zaskoczeniem dla kredytobiorcy skoro miał świadomość, iż wysokość raty kredytu zależna będzie od relacji kursu franka szwajcarskiego do PLN. Powódka nie została jednak należycie poinformowana o tym, że zależność ta będzie podwójna, bo będzie również wpływała na wysokość salda kapitału pozostałego do spłaty. Sąd Okręgowy podkreślił, że z orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, jasno wynika, że dla udzielenia należytej informacji konsumentowi kluczowe znaczenie ma uświadomienie, iż silna deprecjacja waluty krajowej może pociągać za sobą konsekwencje trudne do udźwignięcia przez konsumenta. Tymczasem pozwany Bank obciążył powódkę nadmiernym ryzykiem deprecjacji złotego względem franka szwajcarskiego, a przez to zwiększeniem kosztu kredytu (tzw. klauzula ryzyka walutowego - W oparciu o treść umowy oraz informacje przekazane powódce przed jej zawarciem przez pozwanego nie sposób uznać, że powódka miała pełną świadomość skutków ekonomicznych związanych z ryzykiem walutowym jakie na siebie przyjęła, że posiadała pełne rozeznanie co do tego jak duże jest to ryzyko na przyszłość, na przestrzeni wielu lat na które umowa została zawarta. Powódka niewątpliwie miała świadomość istnienia wahań na rynku kursów walut, jednak brak jest podstaw do przyjęcia, iż miała świadomość co do możliwej skali takich zmian jeśli chodzi o kurs CHF, prowadzącej do wniosku, iż obciążające ją ryzyko walutowe właściwie jest nieograniczone. Istniało ryzyko silnej deprecjacji w perspektywie długookresowej także i w tym zakresie sąd uznał naruszenie interesu powodów jako konsumentów. Kierując się, zatem świadomym stanowiskiem konsumenta Sąd stwierdził nieważność umowy zawartej pomiędzy stronami jako naruszającej normy art. 385 1 k.c. Sąd Okręgowy zaaprobował, dominujący aktualnie w judykaturze pogląd, iż art. 385 1 § 2 k.c. wyłącza stosowanie art. 58 § 3 k.c. , co uzasadnia stanowisko, że nieuczciwe postanowienia indeksacyjne nie powinny być zastępowane innym mechanizmem przeliczeniowym opartym na przepisach kodeksu cywilnego . Zdaniem Sądu zastąpienie klauzul abuzywnych np. kursem średnim waluty obcej z dnia wymagalności roszczenia ogłaszanym przez NBP należy wykluczy. Sąd Okręgowy uwzględnił przy tej ocenie zniechęcający cel Dyrektywy 93/13/ Zdaniem Sądu pierwszej instancji wyeliminowanie ryzyka kursowego, charakterystycznego dla umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej i uzasadniającego powiązanie stawki oprocentowania ze stawką LIBOR, jest równoznaczne z tak daleko idącym przekształceniem umowy, że należy ją uznać za umowę o odmiennej istocie i charakterze, choćby nadal chodziło tu tylko o inny podtyp czy wariant umowy kredytu. Oznacza to z kolei, że po wyeliminowaniu tego rodzaju klauzul utrzymanie umowy o charakterze zamierzonym przez strony nie jest możliwe, co przemawiałoby za jej całkowitą nieważnością. Koresponduje to z art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13, Utrzymanie w mocy łączącej strony umowy kredytu indeksowanego frankiem szwajcarskim bez uznanych za niedozwolone postanowień dotyczących ryzyka walutowego (w tym klauzul przeliczeniowych) jest niemożliwe, gdyż prowadziłoby do zmiany charakteru prawnego tego stosunku umownego. Są to bowiem klauzule dotyczące głównych świadczeń, bez których umowa w kształcie ustalonym przez strony nie może funkcjonować. Byłoby to sprzeczne z istotą, naturą stosunku zobowiązaniowego, który strony chciały wykreować. Skoro, bowiem strony umówiły się na kredyt indeksowany CHF to nie można przyjąć, iż na skutek odpadnięcia klauzul związanych z ryzykiem walutowym, ma je łączyć teraz umowa kredytu złotowego. Konsekwencją powyższego był obowiązek stwierdzenia nieważności umowy. Sąd Okręgowy podkreślił, iż takie rozwiązanie powódka uznała za korzystniejsze. W następstwie ustalenia, że przedmiotowa umowa kredytu jest nieważna, Sąd na podstawie art. 405 k.c. w zw. z art. 410 k.c. przyjął, że świadczenia spełnione przez powódkę S. S. było nienależne. Sąd podzielił pogląd prawny, że stronie, która w wykonaniu umowy kredytu, dotkniętej nieważnością, spłacała kredyt, przysługuje roszczenie o zwrot spłaconych środków pieniężnych jako świadczenia nienależnego niezależnie od tego, czy i w jakim zakresie jest dłużnikiem banku z tytułu zwrotu nienależnie otrzymanej kwoty kredytu. Sąd nie podzielił stanowiska strony o pozwanej, że żądanie uległo przedawnieniu. Do momentu bowiem złożenia przez konsumenta wyraźnego i świadomego oświadczenia w tym przedmiocie (mającego w związku z tym charakter prawnokształtujący) obie strony umowy nie znają jeszcze swojej sytuacji. W szczególności pozwany Bank nie miał wiedzy, czy wobec powołania się na nieważność umowy powinien zwrócić konsumentowi otrzymane przez niego środki, gdyż w przypadku woli konsumenta wyeliminowania tylko pewnych postanowień umowa może być utrzymywana, a zatem obowiązek zwrotu przez Bank całości otrzymanych środków nie powstanie. Termin przedawnienia roszczeń (dla obu stron umowy) winien być liczony dopiero od daty, w której konsument złoży drugiej stronie umowy wyraźne oświadczenie co do tego, z jakiej możliwości chce skorzystać. S. S. takie świadome oświadczenie złożyła na rozprawie w dniu 27 kwietnia 2022 roku Sąd Okręgowy zasądził więc od pozwanego na rzecz powódki dochodzoną kwotę oraz uznał, że powódce należą się ustawowe odsetki za opóźnienie od kwoty 54.521,03 zł od dnia 10 lutego 2021 roku do dnia zapłaty i od kwoty 91.076,78 zł od dnia 3 września 2021 roku do dnia zapłaty – po upływie terminu określonego w wezwaniach do zapłaty. Zdaniem Sądu roszczenie nie stanowi nadużycia przysługującego powódce prawa podmiotowego. Pozwany zarzucił, że uwzględnienie roszczenia powódki stałoby w sprzeczności z zasadami uczciwego postępowania, bowiem powódka domaga się od pozwanego tego co sama w istocie otrzymała, wykorzystując do tego przepisy prawa, których celem było przywracanie równowagi kontraktowej, a nie wprowadzanie kolejnej nierównowagi i niesprawiedliwości, Irrelewantny też pozostawał podnoszony przez pozwanego kontekst społeczny związany z tym, że w analogicznym okresie inni kredytobiorcy zawarli umowy kredytu bez elementu walutowego, z oprocentowaniem wyższym niż w niniejszej sprawie i ekonomicznie są oni w gorszej sytuacji, aniżeli powódka. Przeciwnikiem procesowym strony powodowej w sprawie nie są ci kredytobiorcy, a wynik sprawy nie wpływa na sytuację tych osób. Przeciwko zastosowaniu art. 5 k.c. przemawiała także potrzeba zagwarantowania skutku odstraszającego wskazanego w art. 7 Dyrektywy Rady 93/13/EWG w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich. Pozwany nie wskazał także jakie zasady współżycia społecznego zostały naruszone w sytuacji, gdy powódka dochodzi zwrotu całości świadczenia uiszczonego na rzecz strony pozwanej. Konsument spłacający kredyt udzielony mu na podstawie umowy dotkniętej nieważnością, czyni zadość zasadom współżycia społecznego w rozumieniu art. 411 pkt 2 k.c. Przepis ten jest w orzecznictwie interpretowany wąsko i stosowany w praktyce w odniesieniu do świadczeń quasi-alimentacyjnych czy związanych ze stosunkiem pracy. W zasadzie nie ma zaś potrzeby sięgania do niego w sytuacji, w której wzbogacony środkami pieniężnymi wypłaconymi przez bank w wykonaniu nieważnej umowy kredytu jest prawnie (a nie tylko moralnie) zobowiązany do jej zwrotu. Jako podstawę orzeczenia o kosztach powołano art. 98 k.p.c. Apelację od tego wyroku wniosła strona pozwana zaskarżając orzeczenie w całości, zarzucając: I. 
        Naruszenie przepisów postępowania, tj.: 1) art. 3 k.p.c. w zw. z art. 6 k.c. i w zw. z art. 232 k.p.c. poprzez nieuzasadnione przyjęcie przez Sąd I Instancji, że: - strona powodowa udowodniła, że kwestionowane przez stronę powodową postanowienia umowne spełniają przesłanki abuzywności, - dla stwierdzenia, że klauzulę odnoszące się do mechanizmu waloryzacji kursem waluty CHF są abuzywna, wystarczające jest samo dokonanie oceny treści jednostki redakcyjnej umowy kredytu jako niejednoznacznej, nietransparentnej z pominięciem pozostałej treści umowy i kontekstu pozostałych postanowień umowy kredytu i okoliczności jej zawarcia, jak i specyfiki różnicy pomiędzy umowami o kredyty waloryzowane kursem waluty obcej i złotowe (m.in. w zakresie finansowania, oprocentowania) przy braku dowodzenia przez powódkę przesłanek abuzywności spornych postanowień w postaci naruszenia dobrych obyczajów i rażącego naruszenia interesu powódki jako konsumenta, która to przesłanka została oceniona czysto hipotetycznie, na gruncie samego sformułowania, bez rozważenia treści całej umowy, okoliczności zawarcia umowy i pozostałych dowodów zgromadzonych w sprawie; 2) art. 228 § 1 k.p.c. w zw. z art. 227 k.p.c. poprzez zaniechanie uwzględnienia przy dokonywaniu ustaleń faktycznych sprawy faktów powszechnie znanych i mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. że kursy walut obcych są zmienne, a rozpiętość wahań oraz kierunek zmian nie są możliwe do przewidzenia, nawet w krótkiej perspektywie czasowej, podobnie jak nie jest możliwie podanie kredytobiorcy wzoru na ustalanie kursu waluty obcej, czy precyzyjnej formuły jego ustalania w celu weryfikowania przez kredytobiorcę prawidłowości ustalania kursu waluty, że bank ustala kursy walut przy użyciu tej samej metodologii co NBP i inni uczestnicy rynku walutowego, co w konsekwencji doprowadziło Sąd do wadliwego ustalenia, że bank może ustalać kursy walut w tabeli kursowej w sposób dowolny oraz do błędnego jak się zdaje przyjęcia, że bank ma możliwość i powinien podać powódce precyzyjny mechanizm ustalania kursów walut; 3) art. 233 §1 k.p.c. poprzez: a) dokonanie wadliwej, sprzecznej z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, oceny dowodu: - z zeznań powódki, jako wiarygodnych w całości, podczas gdy zeznania powódki pozostają w sprzeczności z zebranym w sprawie materiałem dowodowym, w szczególności ze złożonym przez powódkę oświadczeniem o zapoznaniu z ryzykiem kursowym z dnia 5 czerwca 2007 r. oraz zawartym w§ 29 umowy kredytu, a także samą treścią umowy, bowiem powódka twierdziła, że zapewniana była o stabilności kursu CHF [protokół rozprawy z dnia 27 kwietnia 2022 r., 00:40:00], nie miała świadomości że wahania kursy CHF będą wpływały na wysokość salda kredytu wyrażonego w walucie PLN (protokół rozprawy z dnia 2 września 2022 r., 00:13:00], była przekonana, że przeliczenia w ramach umowy kredytu będą wykonywane w oparciu o kurs NBP [protokół rozprawy z dnia 23 września 2022 r., 00:10:00] i nikt powódki nie informował o ryzyku kursowym związanym z umową [protokół rozprawy z dnia 23 września 2022 K 00:14:00], podczas gdy okoliczność przeciwna wynika wprost ze złożonych przez powódkę oświadczeń! - pisma pozwanego banku z dnia 13 kwietnia 2015 r. skierowanego do Urzędu Ochron Konkurencji i Konsumentów dotyczącego wyjaśnień złożonych przez Bank na wystąpień UOKIK w sprawie kredytów waloryzowanych kursem CHF, podczas gdy z dowodów tych wynikało, że pozwany bank nie mógł i nie ustalał kursów w sposób dowolny metodyka ustalania kursów była weryfikowalna (poprzez sposób ustalania kursów oparty na przenoszeniu kursów średnich z serwisów (...) i (...) ), zasady ustalania spreadów także były weryfikowalne i pozbawione dowolności, a nadto pozytywnie ocenione przez Prezesa UOKiK-u, informacje o ryzyku kursowych i kursach walut były powszechnie dostępne (także dla powódki), a pozwany wprowadził do umowy powódki do spłaty kredytu bezpośrednio w walucie waloryzacji już w 2009r.; b) zaniechanie wszechstronnej i wnikliwej oceny materiału dowodowego, tj. pełnej treści umowy kredytu powódki, poprzez: - dokonanie oceny wyłącznie spornych klauzul, z pominięciem pozostałych postanowień umowy, gwarantujących kredytobiorcy niższe oprocentowanie aniżeli przy kredycie złotowym, możliwość wypowiedzenia umowy kredytu, jak i jego wcześniejszej spłaty, podczas gdy te postanowienia umowy miały istotne znaczenie dla oceny prawidłowego rozkładu praw i obowiązków stronna gruncie spornej umowy kredytu, a tym samym przekładały się na ocenę ewentualnego niedozwolonego charakteru kwestionowanych postanowień; - nieprzydanie należytej wagi okoliczności złożenia przez powódkę i pozostałych kredytobiorców oświadczenia zawartego w § 29 umowy kredytu, a także oświadczenia z dnia 05 czerwca 2007 r., dotyczących poinformowania powódki o ryzyku kursowym, którego prawdziwości powódka nie obaliła, podczas gdy okoliczność ta miała istotne znaczenie dla rozpoznania przedmiotowej sprawy, bowiem wskazywała na występującą po stronie powódki świadomość ryzyka kursowego jakie wiąże się z tego rodzaju produktem bankowym, świadomość wpływu wahań kursów waluty na wartość zobowiązań wynikających z umowy, co winno zostać uwzględnione przez Sąd przy ocenie wystąpienia przesłanek abuzywności w sprawie, jak również wpływać na ocenę wiarygodności dowodu z przesłuchania powódki 4) art. 235 2 § 1 ust. 2 w zw. z art. 278 § 1 w zw. z art. 227 k.p.c. , poprzez pominięcie zgłoszonego przez pozwanego wniosku dowodowego tj. wniosku o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego sądowego uznanie go za dowód pozostający bez znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, podczas gdy wyliczenia dokonane przy zastosowaniu średniego kursu NBP, względnie kursu kupna i kursu sprzedaży NBP, jednoznacznie wskazałyby na niewielką różnicę pomiędzy kosztami kredytu powódki przy zastosowaniu kursów publikowanych przez NBP w stosunku do kursów CHF z tabeli kursowej pozwanego banku, co powinno prowadzić do przyjęcia przez Sąd, że w przedmiotowej sprawie nie doszło do rażącego naruszenia interesu ekonomicznego powódki; 5) art. 278 k.p.c. poprzez dokonanie przez Sąd I instancji samodzielnych ustaleń wymagających wiadomości specjalnych, w tym co do możliwości dowolnego, (swobodnego) kształtowania wysokości kursów walut w tabeli kursowej pozwanego banku, ocenianej przy uwzględnieniu otoczenia regulacyjnego, jak i społeczno gospodarczego w jakim funkcjonują banki, jak również zasad oraz zwyczajów panujących w tym zakresie na rynkach finansowych, których uczestnikiem jest bank, podczas gdy czynienie tego rodzaju ustaleń wymagało zasięgnięcia wiadomości specjalnych z uwagi na profesjonalną materię której dotyczyły, a Sąd nie był władny dokonać takich ustaleń we własny zakresie, wyłącznie na podstawie językowej analizy treści umowy kredytu, z pominięciem ww. okoliczność dotyczących pozwanego; 6) art. 299 § 1 k.p.c. poprzez przydanie dowodowi z przesłuchania strony powodowej kluczowego znaczenia przy ustalaniu okoliczności faktycznych sprawy, jak i przy ocenie zasadności roszczenia, tj. wystąpienia przesłanek abuzywności w tym przesłanki rażącego naruszenia interesu powódki jak i w zakresie informacji o ryzyku kursowym udzielonych jej na etapie procedury kredytowej, podczas gdy dowód z przesłuchania strony ma charakter subsydiarny względem innych środków dowodowych znanych procedurze cywilnej i winien zostać przeprowadzony dopiero po ich wyczerpaniu, a nadto w okolicznościach sprawy dowód z przesłuchania powódki był częściowo sprzeczny ze zgormadzonym w sprawie materiałem dowodowym, w tym z treścią zgromadzonych dokumentów, a zatem wbrew ocenie Sądu I instancji nie korzystał z przymiotu wiarygodności w całości i nie mógł stanowić podstawy wszystkich ustaleń faktycznych w sprawie, ani też podstawy uwzględnienia powództwa; Il. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: 1) art. 5 ust. 2 pkt 7 w zw. z art. 111 ust. 1 pkt 4 Ustawy Prawo bankowe poprzez jego niezastosowanie i pominięcie, że banki na podstawie upoważnienia ustawowego są uprawnione do publikowania własnych tabel kursowych, będących podstawą przeliczeń, a działalność bankowa poddawana jest kontroli, co winno doprowadzić Sąd do konkluzji, że pozwany nie miał dowolności w zakresie ustalania kursów walut, a dokonywał tego na podstawie i w granicach ustawy, pod kontrolą organów nadzoru; 2) art. 385 1 § 1 k.c. poprzez: - jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż o ziszczeniu się przesłanki rażącego naruszenia interesów konsumenta świadczy okoliczność jakiegokolwiek nierównomiernego rozłożenia praw i obowiązków pomiędzy stronami umowy, tj. w okolicznościach sprawy wykonywania przez bank uprawnienia do stosowania własnych kursów walut ogłaszanych w tabeli kursowej oraz wpływania na wartość zobowiązania kredytobiorców, podczas gdy istnieje konieczność ustalenia, czy w oparciu 0 uwarunkowania rynkowe, jak i kontekst społeczno - gospodarczy w chwili zawarcia umowy kredytu, owa nierównowaga ma prawnie relewantne znaczenie dla konsumenta; - nieprawidłową wykładnię pojęcia rażącego naruszenia interesu konsumenta, przejawiającą się w braku rozważenia czy w tej konkretnej sprawie doszło do rażącego naruszenia interesu powódki jako kredytobiorcy, w tym interesu ekonomicznego, z uwagi na to, że Sąd I instancji ograniczył się w zasadzie do oceny hipotetycznego naruszenia, oceniając sporne klauzule bez uwzględniania okoliczności zaistniałych przy zawieraniu umowy kredytu, a jeśli chodzi o interes ekonomiczny powódki z pominięciem jakichkolwiek okoliczności dotyczących zawarcia umowy, w tym ujmowanej obiektywnie, a posiadanej przez powódkę wiedzy co do produktu zaoferowanego jej przez pozwanego, wysokości kursów stosowanych przez pozwany bank i sposobu ich ustalania, nieodbiegania tych kursów od kursów „rynkowych i kursów Narodowego Banku Polskiego, a więc bez rozważenia czy ukształtowanie praw i obowiązków konsumenta w sporych klauzulach spowodowało po stronie powódki powstanie szkody oraz z pominięciem interesu pozwanego banku, - skupienie się przy ocenie przesłanki naruszenia interesu konsumenta w zasadzie na samym sformułowaniu spornych klauzul wskazując na ich nieprecyzyjność, dowolność, niedookreśloność w zakresie sposobu ustalania kursów w tabeli kursowej banku, co nie ma w zasadzie nic wspólnego z rażącym naruszeniem interesu konsumenta; 3) art. 385 2 k.c. poprzez jego niezastosowanie i sprowadzenie oceny przesłanki sprzeczności z dobrymi obyczajami, jak i przesłanki rażącego naruszenia interesów powódki do literalnego brzmienia kwestionowanych postanowień umownych, bez uwzględnienia okoliczności zawarcia umowy w przedmiotowej sprawie, w tym bez uwzględnienia otoczenia społeczno - gospodarczego z chwili zawarcia umowy kredytu, jak i z pominięciem zwyczajów i zasad panujących na rynkach finansowych, a w konsekwencji dokonanie błędnej oceny wystąpienia przesłanek abuzywności , podczas gdy Sąd rozpoznający zarzut niedozwolonego charakteru postanowień umownych obowiązany jest rozpoznać tenże zarzut z uwzględnieniem okoliczności sprawy, 4) art. 385 1 k.c. w związku z art.3 ust.1 oraz art.4 ust.1 dyrektywy Rady 93/13 z 5.04.1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich oraz art. 3852 k.c. w związku z art. 6 k.c. poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż w ramach kontroli indywidualnej postanowienia umownego pod kątem jego abuzywności nie jest konieczne dowodzenie przez powódkę przesłanki rażącego naruszenia interesu konsumenta, czyli kwalifikowanej postaci naruszenia oraz nie jest konieczne badanie przez Sąd sytuacji konsumenta ukształtowanej w oparciu o obowiązujące przepisy prawa z pominięciem spornych postanowień umowy kredytu w porównaniu do sytuacji, w której znajduje się ona przy obowiązywaniu tej klauzuli w umowie; 5) art. 385 1 § 1 k.c. w związku z art. 4 ust. 2 Dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich (Dz.U. L 95 z 21.4.1993) oraz art. 69 ust. 2 pkt 4 a) Prawo bankowe poprzez wadliwą wykładnię pojęcia „główne świadczenia stron” i w konsekwencji uznanie, że sporne postanowienia umowy odsyłające do tabel kursowych określają główny przedmiot umowy kredytu, podczas gdy z orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej wynika obowiązek każdorazowej indywidualnej oceny tego, czy warunek umowy określa główny przedmiot umowy przy jednoczesnym obowiązku przyjęcia wykładni zawężającej to pojęcie, jako wyjątku od generalnej zasady, że ocenie przez pryzmat przesłanek abuzywności podlegają wszystkie postanowienia umów; 6) art. 385 1 k.c. oraz art. 385 2 k.c. w zw. z art. 65 § 2 k.c. w zw. art. 3 Dyrektywy Rady 93/13/EWG w oraz zw. z art. 6 Dyrektywy Rady 93/13/EWG poprzez ich błędną wykładnię, polegającą na utożsamieniu pojęcia „postanowienie umowy”, o którym mowa w powołanych przepisach, z jednostką redakcyjną umowy, nie zaś z treścią normatywną jaka płynie z danej jednostki redakcyjnej umowy, co w konsekwencji doprowadziło Sąd I instancji do błędnego przekonania, że na skutek uznania kwestionowanych postanowień umownych odnoszących się do tabeli kursowej pozwanego banku za niedozwolone, z umowy należy „usnąć” całe jednostki redakcyjne odnoszące się do mechanizmu waloryzacji, pozbawiając tym samym umowę kredytu jej indeksowanego charakteru, jak również ryzyka kursowego, co miałoby skutkować jej upadkiem, podczas gdy prawidłowa wykładania powołanych przepisów winna prowadzić do konkluzji, że ewentualna abuzywność kwestionowanych postanowień ogranicza się wyłącznie do tej treści normatywnej postanowienia, która umożliwia dokonywanie przeliczeń według kursu waluty z tabeli kursowej pozwanego banku, zaś w pozostałym zakresie postanowienia te są wiążące dla powódki i nie podlegają „usunięciu” w całości z umowy kredytu, a zatem umowa kredytu w dalszym ciągu zachowuje swój waloryzowany charakter, jak i nadal związane jest z nią ryzyko kursowe; 7) art. 385 1 § 1 k.c. oraz art, 385 2 k.c. w zw. z art. 3 Dyrektywy Rady 93/13/EWG w zw. z art. 6 Dyrektywy Rady 93/13/EWG oraz w zw. z art. 353 1 k.c. poprzez ich błędną wykładnię co do zakresu ewentualnej abuzywności postanowienia umownego, polegającą na uznaniu, że owa abuzywność „rozciąga się" nie tylko na niedozwoloną treść normatywną postanowienia, ale na całą jednostkę redakcyjną w której jest ono ujęte, a w konsekwencji przyjęcie, iż „usunięcie” z umowy kredytu postanowień dotkniętych abuzywnością prowadzi do braku jej wykonalności wobec nieokreślenia sposobu i wysokości świadczenia stron, podczas gdy prawidłowa wykładnia winna prowadzić do wniosku, że po wyłączeniu z umowy kredytu niedozwolonych postanowień umownych, umowa ta nadal ma charakter waloryzowany i nadal związane jest z nią ryzyko kursowe, zaś nieokreślony pozostaje wyłącznie sposób określania kursu walut do której kredyt jest indeksowany; 8) art. 385 1 k.c. oraz art. 385 2 k.c. w zw. z art. 65§2 k.c. polegającą na przyjęciu, że bez spornych postanowień umowy kredytu, które uznane zostały za abuzywne, doszłoby do istotnego zniekształcenia umowy, podczas gdy eliminacja z umowy spomych klauzul nie wiąże się z takim skutkiem, a umowa nadal może obowiązywać jako kredyt powiązany z kursem waluty obcej; 9) art. 385 1 § 2 k.c. w związku z art. 6 ust. 1 Dyrektywy 93/13/EWG w zw. z art. 65 § 2 k.c. w zw. z art. 358 §2 k.c. poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż uznanie za niedozwolone postanowień umowy kredytu waloryzowanego kursem waluty CHF odsyłających do tabeli kursowej banku skutkuje a limine niewykonalnością takiej umowy kredytu, powodując tym samym jej nieważność, bez konieczności uprzedniego zbadania, czy umowa kredytu po wyłączeniu stosowania nieuczciwych postanowień umownych może nadal obowiązywać w świetle krajowego porządku prawnego, podczas gdy prawidłowa wykładnia powołanych przepisów prowadzi do wniosku, iż zasadą winno być związanie stron umową w pozostałym zakresie, a sąd rozstrzygający sprawę winien ustalić, czy jest to możliwe na gruncie krajowego porządku prawnego, zaś na gruncie krajowego porządku prawnego możliwe jest dalsze wykonywanie umowy w oparciu o art. 65 § 2 k.c. w zw. z art.. 358 § 2 k.c. ; 10) art. 358 § 2 k.c. poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy umowa kredytu po wyłączeniu z niej niedozwolonych postanowień umownych nadal pozostaje umową kredytu indeksowanego kursem waluty CHF, a nieokreślony pozostaje wyłącznie sposób określania tego kursu, zaś w tym zakresie zastosowanie winien znaleźć art. 358 § 2 k.c. , jako przepis dyspozytywny, stosowany w zakresie nieuregulowanym przez strony stosunku prawnego, 11) art. 32 w zw. z art. 24 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o Narodowym Banku Polskim poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że w dacie zawarcia umowy i w okresie późniejszym nie istniała podstawa normatywna do ustalenia sposobu wykonywania umowy po stwierdzeniu bezskuteczności postanowień odnoszących się do przeliczeń kursowych wedle tabeł kursowych pozwanego banku, a jego zastosowanie winno doprowadzić Sąd do przyjęcia, że nawet w razie bezskuteczności postanowień odnoszących się do tabel kursowych umowa jest ważna i wykonalna (także w zakresie ustalenia salda kredytu), w oparciu o normę prawną istniejącą w dacie zawarcia umowy; 12) art. 65 §1 i § 2 k.c. w z zw. z art. 56 k.c. w zw. z art. 353 8 1 k.c. poprzez zaniechanie dokonania wykładni oświadczeń woli stron umowy w zakresie rzeczywistej woli stron co do ukształtowania wzajemnych praw i obowiązków stron wynikających z umowy kredytu oraz dokonanie oceny wyłącznie literalnej treści umowy kredytu, podczas gdy ocena ważności i skuteczności dokonanej przez strony czynności prawnej nie może abstrahować od ogólnych reguł rządzących prawem zobowiązań, w tym reguły wykładni oświadczeń woli stron, czy też uwzględniania skutków czynności; 13) art. 411 pkt 2 k.c. , poprzez jego nieuzasadnione niezastosowanie, zwłaszcza przy uwzględnieniu faktu, iż pozwany uprzednio wypłacił kwotę kredytu na rzecz powódki (dokonał przesunięcia majątkowego kosztem majątku banku do majątku powódki), co wobec zgłoszonego żądania zasądzenia zwrot kwot świadczonych tytułem spłaty kredytu, uzasadniało zastosowanie przez Sąd I instancji art. 411 k.c. § 2k .c.; 14) art. 481 §1 k.c. w zw. z art. 455 k.c. poprzez przyjęcie, że dłużnik (pozwany bank) pozostawał w opóźnieniu ze spełnieniem świadczenia pieniężnego wskazanego w pozwie wywodzonego z nieważności umowy kredytu, co do kwoty 54 521,03 zł już w dniu 10 lutego 2021 r, oraz co do kwoty 91 076,78 zł od 3 września 2021 r., podczas gdy wedle aktualnie prezentowanych poglądów orzeczniczych, żądanie zwrotu świadczeń spełnionych w związku z wykonywaniem nieważnej umowy kredytu jest uznane za ostateczne i wiążące dla przeciwnika procesowego w sytuacji gdy Sąd potwierdzi, iż umowa jest trwa niewykonalna i dopiero od tej daty aktualizuje się wymagalność roszczenia powódki o zwrot świadczeni spełnionego w wykonaniu nieważnej umowy, bowiem dopiero wówczas jasnym stał się dla pozwanego: banku status umowy kredytu, a konkretnie jej nieważność; Strona pozwana wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie powództwa w całości; i zasądzenie od powódki na rzecz pozwanego kosztów procesu według norm przepisanych za obie instancje. Nadto na podstawie art. 380 k.p.c. wniosła o rozpoznanie postanowienia Sądu I instancji z dnia 23 września 2022 r. w przedmiocie pominięcia wniosku dowodowego pozwanego, tj. o przeprowadzenie dowodu z pisemnej opinii biegłego które to postanowienie miało wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Powódka wniosła o oddalenie apelacji i o zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego (k.669).. Podtrzymując stanowisko o niedozwolonym charakterze postanowień umowy dotyczących mechanizmu przeliczania kwot , podniosła, że konstrukcja ta prowadziła do nierównomiernego rozkładu praw i obowiązków oraz konsekwencji finansowych stron. Utrzymanie tej umowy jej zdaniem nie jest możliwe i szkodliwe z punktu widzenia zasad ochrony konsumenta. Zakwestionował stanowisko pozwanej o wadliwości oceny treści umowy i prawidłowości realizacji obowiązku informacyjnego. Jej zdaniem zarzuty naruszenia prawa materialnego nie są zasadne. Rozpoznając apelację Sąd Apelacyjny uznał za własne ustalenia Sadu Okręgowego i zważył co następuje: Brak jest podstaw do podzielenia zarzutów wadliwej oceny dowodów prowadzącej od oceny odniesieniu do oceny sposobu realizacji obowiązku informacyjnego, abuzywności zakwestionowanych postanowień umowy, które nie były indywidualnie uzgodnione oraz skutku nieważności umowy jako konsekwencji braku związania powodów abuzywnymi postanowieniami umowy. Umowa nie odwoływała się do kursów średnich walut, stąd nie ma żadnej potrzeby przeliczania świadczeń powodów według takiego średnich kursów NBP. Ocena abuzywności dokonywana jest na chwilę zawierania umowy, stąd nie ma znaczenia, czy bank faktycznie wykorzystał nierównowagę wynikającą z narzucenia powódce zakwestionowanych postanowień umowy. Dowód wiec z opinii biegłego czy z porównania kursów w tabeli z kursami rynkowymi był zbędny. Brak jest więc podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 235 (
    
    
    
    
    
    2) §1 i 2k .p.c. Opracowania przedłożone przez pozwaną miały charakter rozwinięcia stanowiska procesowego i nie miały decydującego wpływu na ustalenie stanu faktycznego. Także przedłożone symulacje nie miały znaczenia o ile nie umożliwiono powódce zapoznanie się z nimi przed zawarciem umowy. Okoliczność, że istniała teoretyczna możliwość negocjacji umów kredytowych nie oznacza, że taka możliwość negocjacji istniała w tym przypadku. Nawet jeżeli powódka mogła wybrać kredyt złotowy, to wniosek kredytowy( k279) był przygotowany pod konkretny produkt, który zaoferowano powódce jako korzystny z punktu widzenia wysokości rat, bez dostatecznych informacji o negatywnych skutkach takiej umowy. Zarówno wniosek kredytowy jak i umowę oparto na wzorcu. Z zasady zaś fakt posłużenia się przez kontrahenta wzorem umowy i regulaminem tworzy domniemanie, że na treść zawarte we wzorcu konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W świetle więc wskazanego domniemania ciężar dowodu jego obalenia wynikający z art. 385 (
    
    
    
    
    
    1) §4 k.c. spoczywał na pozwanej. To, że w banku nie obowiązywał żaden formalny zakaz negocjowania postanowień umowy i klienci potencjalnie mogli negocjować treść umowy nie oznacza, że doszło do negocjacji postanowień przedmiotowej umowy z powodem a przede wszystkim, że negocjowana była klauzula przeliczeniowa. Istnienie procedur czy systemów zabezpieczenia ryzyka nie uchyla prawidłowości dokonanej przez Sąd Okręgowy oceny, że w tym przypadku powódka została na takie ryzyko walutowe narażona. Podpisanie umowy i blankietowego oświadczenia z dnia 5 czerwca 2007r. (k 298) , w którym powódka potwierdziła że rozumie, że z kredytem denominowanym w walucie obcej związane ryzyko w tym, że niekorzystna zmiana kursu spowoduje wzrost comiesięcznych rat oraz wzrost całego zadłużenia, nie oznacza, że była ona rzeczywiście świadoma potencjalnych niebezpieczeństw związanych z wystąpieniem deprecjacji złotego. Zwrócić należy uwagę , że oświadczenie dotyczyło kredytu denominowanego w sytuacji gdy kredyt był w rzeczywistości kredytem indeksowanym. Wobec wskazywania korzyści związanych z zaciągnięciem kredytu waloryzowanego kursem CHF brak jest podstaw do uznania, że powódka miała świadomość, że kredyt może okazać się dla osoby zarabiającej w złotych polskich kredytem niespłacalnym przy gwałtownych zmianach kursu waloryzującego wysokość zadłużenia. Wahania powoływane przez stronę pozwaną k239 nie były gwałtowne i raczej potwierdzały zeznania powódki i świadków o korzyściach kredytu. Nie można więc przyjąć prawidłowości realizacji obowiązku informacyjnego Banku. Dokonana przez Sąd Okręgowy ocena treści wniosku, oświadczenia, umowy i zeznań powódki nie naruszała zasad logiki. Podkreślić należy, że nie spełnia wymogu przejrzystości przekazywanie konsumentowi przy zawarciu umowy informacji, nawet licznych, jeżeli opierają się one na założeniu, że stosunek wymiany między walutą rozliczeniową a walutą spłaty pozostanie w miarę stabilny przez cały okres obowiązywania tej umowy. Zwrócić należy uwagę na wynikające z zeznań S. S. , H. S. i J. S. zapewnienie o stabilności kursu i bezpieczeństwie kredytu. Sąd Okręgowy właściwie zinterpretował obowiązki przedsiębiorcy w tym zakresie. Dyrektywa Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich zakłada, że informacja przed zawarciem umowy o warunkach umownych i skutkach owego zawarcia ma fundamentalne znaczenie dla konsumenta. To na podstawie tej informacji konsument podejmuje decyzję, czy zamierza związać się warunkami sformułowanymi uprzednio przez przedsiębiorcę (zob. wyroki Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z dnia 30 kwietnia 2014 r. C-26/13 Árpád Kásler, Hajnalka Káslerné Rábai, i z dnia 21 marca 2013 r. C-92/11 RWE Vertrieb). Założeniem ochrony konsumenta jest więc zasada jasnej, pełnej i zrozumiałej informacji handlowej. Symulacje liczbowe, mogą stanowić użyteczną informację, jeżeli są oparte na wystarczających i prawidłowych danych oraz jeśli zawierają obiektywne oceny, które są przekazywane konsumentowi w sposób jasny i zrozumiały. Tylko więc symulacje, które pozwalają zwrócić uwagę konsumenta na ryzyko potencjalnie dotyczące istotnych negatywnych konsekwencji ekonomicznych rozpatrywanych warunków umownych, spełnia wymogi dyrektywy 93/13 w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich. Symulacje liczbowe powinny więc pozwalać konsumentowi zrozumieć rzeczywistego znaczenie długoterminowego ryzyka związanego z możliwymi wahaniami kursów wymiany walut, a tym samym ryzyka związanego z zawarciem umowy kredytu wyrażonego w walucie obcej lub denominowanego do waluty obcej.(por. wyrok Trybunału Sprawiedliwości U.E. z dnia 10 czerwca 2021 r. C-776/19 ,VB i in vs. BNP Paribas Personal Finance SA, Procureur de la République strona pozwana więc powinna wykazać, że informacja przedstawiona kredytobiorcom dawała im jasne podstawy do uświadomienia sobie skutków znacznego osłabienia waluty polskiej względem CHF, tj co najmniej takiego jakie wystąpiło w rzeczywistości, lub mogło nastąpić w przypadku jeszcze większej deprecjacji wartości PLN, co w tym przypadku nie zostało wykazane. Trzeba podkreślić, że obowiązek informacyjny dotyczy nawet konsumentów, którzy w subiektywnym odczuciu posiadają odpowiednią wiedzę w dziedzinie wspomnianej umowy (por. wyrok Trybunału Sprawiedliwości UE z dnia z dnia 21 września 2023 C‑139/22 AM i PM vs (...) S.A ). To więc , że wcześniej współkredytobiorcy zawierali umowy inne podobne umowy powołane przez Sad Okręgowy nie oznacza, ze mieli ono świadomość zagrożeń związanych z zawarciem umowy z dnia 30 lipca 2007r. Dokumenty podpisane przez S. S. oczywiście wskazują, że musiała ona mieć świadomość konsekwencji zwiększenia kwoty świadczenia w PLN na poczet rat na skutek zmiany kursu czy stóp procentowych. Informacje te jednak należy zestawić z zapewnieniem o stabilności kursu i bezpieczeństwie kredytu, a to zaburza ocenę ryzyka. Obciążający przedsiębiorcę brak przejrzystości przy określeniu warunków umowy w zakresie konsekwencji istotnej zmiany kursu walut spowodował, że powódka i współkredytobiorcy zawarli umowę bez odpowiedniej świadomości możliwości gwałtownego, nieograniczonego wzrostu zwaloryzowanej wysokości zadłużenia wynikającego ze zwiększonego możliwego poziomu indeksacji/waloryzacji/ w związku ze znacznym wzrostem kursu CHF. Przede wszystkim informacja przedkładana przez zawarciem umowy nie dawała świadomości, że powiązany ze wzrostem kursu wzrost kwoty zadłużenia może mieć charakter nielimitowany. Przy stosunkowo słabej walucie krajowej wrażliwej także na pozaekonomiczne czynniki, bank wypłacając świadczenie w złotych nie jest narażony na odwrotne, analogiczne, istotne dla strony pozwanej, ruchy kursowe wynikające ze znacznego osłabienia CHF względem złotego. Ewentualne zmiany na niekorzyść pozwanej, w istocie nie są istotne dla sytuacji ekonomicznej banku. Rażące naruszenie interesów konsumenta oznacza nieusprawiedliwioną dysproporcję praw i obowiązków wynikających z umowy na jego niekorzyść, skutkującą niekorzystnym ukształtowaniem sytuacji ekonomicznej konsumenta oraz jego nierzetelnym traktowaniem (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 3 lutego 2006r., I CK 297/05, nie publ., z dnia 15 stycznia 2016 r., I CSK 125/15, OSNC - ZD 2017). Zgodnie z art. 3 ust. 3 Dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich, uznaje się za nieuczciwe te warunki umowy, które nie były indywidualnie negocjowane, jeśli stojąc w sprzeczności z wymogami dobrej wiary, powodują znaczącą nierównowagę wynikających z umowy praw i obowiązków stron ze szkodą dla konsumenta (por. także wyrok Trybunału Sprawiedliwości U.E. z dnia 10 czerwca 2021 r. C-609/19 BNP Paribas Personal Finance SA przeciwko VE). Taka nierównowaga i niekorzystne ukształtowanie sytuacji ekonomicznej powodów nastąpiła. Przedmiotowa umowa określała bowiem, że kredyt udzielony jest w walucie polskiej i jest on indeksowany do waluty obcej /waloryzowany kursem CHF/ . Kwota kredytu była podana w walucie krajowej (§1 ust. 3) i w tej walucie zostaje wypłacona, ale miała być przeliczona na walutę obcą według klauzuli umownej opartej również na kursie kupna tej waluty obowiązującym w dniu uruchomienia kredytu (§1 ust. 3 A, §7 ust. 1 k..24 ,25 i k.306,307), przy czym spłata kredytu miała nastąpić w walucie krajowej (§11 ust. 4 k.26 ) poprzez potrącanie z rachunku spłat (§7 ust.3) po przeliczeniu według cen sprzedaży CHF. Był to więc kredyt indeksowany do waluty obcej definiowany w sposób określony w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 30 września 2020 r. I CSK 556/18. Zarówno wartość kredytu jak i wypłata kredytu oraz kwoty spłacane przez kredytobiorcę w PLN miały być więc przeliczane do CHF. Klauzula walutowa, czyli klauzula zawierająca postanowienia przewidujące przeliczenie oddawanej do dyspozycji kwoty kredytu oraz spłacanych rat na inną walutę mieści w sobie ryzyko kursowe, wiążące się z obciążeniem kredytobiorcy-konsumenta ryzykiem zmiany kursu waluty i związanym z tym ryzykiem zwiększenia kosztu kredytu (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2022 r. II CSKP 285/22 LEX nr 3350106 ). Należy podkreślić, że mechanizm indeksacji /waloryzacji/musi być określony w taki sposób, by konsument był w stanie oszacować, w oparciu o jednoznaczne i zrozumiałe kryteria, wypływające dla niego z tej umowy konsekwencje ekonomiczne (zob. podobnie wyrok z dnia 27 stycznia 2021 r., Dexia Nederland, C-229/19 i C-289/19, EU:C:2021:68, pkt 50 i przytoczone tam orzecznictwo). Niewątpliwie w tym przypadku umowa i to nawet w połączeniu z regulaminem (k. 316 i nast. ) nie dawała takiej możliwości. Kredytobiorcy na podstawie umowy i regulaminu nie mogli w sposób pewny określić wysokości zobowiązania. Zasady ustalania kursów wymiany walut w tabelach kursów walutowych stosowanych u kredytodawcy nie zostały określone w umowie. Treść umów nie dawała konsumentom możliwości obiektywnej weryfikacji sposobu ustalania kursu przez bank. W oczywisty więc sposób treść umowy nie daje podstaw do jasnego określenia wartości kredytu wyrażonej w walucie obcej a w konsekwencji w jakiej wysokości zobowiązany jest do zwrotu. Główne więc świadczenia stron nie zostały sformowane w umowie w sposób jednoznaczny co pozwala na poddanie postanowień ich dotyczących ocenie z punktu widzenia przesłanej abuzywności wynikających z art. 385 (
    1) §1 k.c. Tu dodatkowo można wskazać, że §20 pkt 3 regulaminu chronił bank w wypadku zdarzeń , w wyniku których zabezpieczenia stanu się w ocenie banku niewystarczające. Powódka nie miała żadnych praw w procesie określania przelicznika waluty, a prawa te miał wyłącznie kontrahent będący przedsiębiorcą. Tej oceny nie uchyla to, że Bank spełniał obowiązek informacyjny z art. 111 Prawa bankowego i wskazywał w miejscach dostępnych informacje o aktualnych kursach wynikających z tabeli. Tylko bowiem od banku bowiem zależało jak ten kurs określi. Przepis art 111 ust. 1 pkt 4 pr. bank. przewiduje jedynie ogólny obowiązek informacyjny banków i nie daje on żadnych podstaw do przyjęcia, że jego obowiązywanie w wystraczający sposób obiektywizuje proces określania kursów (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23 listopada 2022r. I CSK 3356/22). W tym przypadku nastąpiło nierównomierne rozłożenie uprawnień i obowiązków między partnerami stosunku obligacyjnego w zakresie kształtowanie wielkości zobowiązania na podstawie świadczeń wypłaconych i określania wysokości wyniku przeliczenia spłat w PLN i w konsekwencji wysokości pozostałego do splay zobowiązania w toku umowy, co stanowi klauzulę niedozwoloną. Prawo z banku do ustalania kursu waluty nie doznawało żadnych umownych ograniczeń w postaci skonkretyzowanych, obiektywnych kryteriów zmian stosowanych kursów walutowych. Kształtowanie tego kursu nie doznawało te ograniczeń maksymalnych i nie wprowadzało zabezpieczeń kredytobiorcy przed gwałtownymi zmianami kursów. W orzecznictwie uznawano już takie rozwiązanie za prowadzące do naruszenia interesów konsumenta, w tym przede wszystkim interesu ekonomicznego (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 29 października 2019r. IV CSK 309/18). Wbrew zarzutom apelacji możliwość przewalutowania nie chroni dostatecznie kredytobiorców albowiem także kurs przewalutowania zależał od banku (pkt III §1 Regulaminu). Także w orzecznictwie Sądu Najwyższego uznawano, że jeżeli klauzula indeksacyjna nie zawiera jednoznacznej treści i pozwala na ustalanie kursów waluty w sposób pozostawiający bankowi swobodę, to jest ona w sposób oczywisty sprzeczna z dobrymi obyczajami i rażąco narusza interesy konsumenta (zob. np. wyroki SN z dnia 14 lipca 2017 r. II CSK 803/16 OSNC 2018/7-8/79 i z dnia 27 listopada 2019r., II CSK 483/18 ). Nawet więc ewentualna możliwość spłacania rat w walucie obcej nie uchyla ww negatywnej oceny treści umów. Tu jednak trzeba nadmienić, że §11 ust. 4 umowy wskazywał na obowiązek spłaty w złotych. Powyższa ocena jest dokonywana na chwilą zawarcia umowy, stąd nie ma decydującego znaczenia czy do ewentualnej korzyści banku rzeczywiście doszło. Nawet więc gdyby strona pozwana nie nadużyła faktycznie swojej pozycji to i tak nie ma to decydującego znaczenia w sprawie. . Przy ocenie nieuczciwego charakteru warunku umownego sąd krajowy musi się odnieść wyłącznie do daty zawarcia danej umowy i ocenić w szczególności w świetle wszystkich okoliczności towarzyszących temu zawarciu umowy, czy warunek ten sam w sobie zawierał nierównowagę praw i obowiązków stron z korzyścią dla danego przedsiębiorcy, i to nawet wówczas, gdy wspomniana nierównowaga mogłaby wystąpić tylko wtedy, gdyby zaistniały pewne okoliczności, lub gdy w innych okolicznościach wspomniany warunek mógłby nawet przynieść korzyść danemu konsumentowi (zob. wyrok TS UE z dnia 27 stycznia 2021 r., C‑229/19 i C‑289/19, Dexia Nederland,). Sąd pierwszej instancji prawidłowo więc ocenił postanowienia umowy dotyczące możliwości swobodnego kształtowania przez bank kursów przeliczania świadczeń. Nadto kwota kredytu wyrażona w walucie CHF była określona po kursie kupna waluty CHF Tabeli Kursów Walut Obcych obowiązującej w (...) Bank w dniu uruchomienia kredytu. Spłata zaś była przeliczana według kursy sprzedaży. W orzecznictwie wskazywano ponadto, iż tego typu uregulowanie umożliwia uzyskiwanie przez instytucję kredytową dodatkowego dochodu bez świadczenia w zamian za „spread” żadnej rzeczywistej usługi (por. wyrok Trybunału Sprawiedliwości UE z dnia 30 kwietnia 2014 r. w sprawie C-26/13, Kásler przeciwko Jelzálogbank, pkt 5–58) Fakt, że bank dla zrównoważenia pozycji udzielenia kredytów walutowych zaciągał zobowiązanie wyrażone we franku szwajcarskim i ponosił koszty obsługi takich kredytów, nie oznacza, że bank nie osiągał dodatkowych dochodów ze stosowania odmiennych kursów tj sprzedaży przy przeliczeniu spłat dokonywanych w złotych a przy wypłatach stosowania kursu zakupu, tym bardziej, że sam kupował na rynku bankowym walutę po cenach hurtowych lub pożyczał od powiązanych z nim podmiotów ( k.261). Dla samego zaś uruchomienia kredytu wypłacanego w złotych nie było konieczności pozyskania (zakupu) franków szwajcarskich. Ewentualne wymogi w tym zakresie z punktu widzenia zasad rachunkowych czy wymogów NBP lub KNF nie uchylają oceny abuzywności. Sam fakt zresztą wprowadzenia ustawy antyspreadowej wskazuje, że banki nadużywały swojej pozycji w tym zakresie. Nawet jednak gdyby istniała bezpośrednia relacja pomiędzy wysokością różnicy w kursie kupna i sprzedaży waluty, z jednej strony, a jakością świadczonej usługi bankowej, z drugiej strony, to i tak przyjęcie kursu sprzedaży narzuconego przez bank, bez żadnych ograniczeń naruszało równowagę kontaktową. Decydująca dla abuzywności jest przede wszystkim niejednoznaczność określenia kursu zakupu/sprzedazyu oraz wynikająca z umowy swoboda banku w kwestii określania kursu CHF. Zarzut więc apelacji także i w tej części nie mógł zostać uwzględniony. Powódka świadoma, że przedmiotowe postanowienia umowne nie wiążą jej, jak i świadoma, że przedmiotowe postanowienia umowne odnoszą się do istotnych elementów obu umów nie potwierdziła postanowień, stąd w konsekwencji postanowienia te nie mogą jej wiązać a bez nich umowy nie jest ważna. Niewątpliwie zawarcie umowy kredytu bankowego w złotych indeksowanego do waluty obcej było na gruncie w art. 353 1 k.c. co do zasady dopuszczalne. Przepis art. 69 ust. 2 pkt 4a i ust. 3 prawa bankowego w aktualnym brzmieniu w powiązaniu z art. 4 i art. 5 ust. 2 ustawy dnia 29 lipca 2011 r. o zmianie ustawy - Prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.2011.165.984 ) wskazują, że konstrukcja umowy kredytu indeksowanego nie była sprzeczna z prawem także w chwili zawarcia umowy, tym bardziej, że z przepisu art. 353 1 k.c. wynika, że strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego. Do nieważności umów może prowadzić jednak wprowadzenie do umowy postanowień niedozwolonych i brak potwierdzenia przez konsumenta abuzywnych postanowień umownych. Niedozwolone postanowienie umowne ( art. 385 (
    1) § 1 KC. ) są więc od początku, z mocy samego prawa, dotknięte bezskutecznością na korzyść konsumenta, który może udzielić następczo świadomej i wolnej zgody na to postanowienie i w ten sposób przywrócić mu skuteczność z mocą wsteczną (por. Wyroki Sądu Najwyższego z dnia 27 lipca 2021 r. V CSKP 49/21 LEX nr 3207798 i z dnia 2 czerwca 2021 r., I CSKP 55/21). Powódka nie przywróciła tej skuteczności. Jak słusznie wskazał Sąd pierwszej instancji w aktualnym orzecznictwie przyjmuje się, że obowiązek zwrotu kwoty kredytu korygowanej klauzulami przeliczeniowymi do waluty obcej stanowi świadczenie główne w rozumieniu art. 385 (
    1) § 1 k.c. (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 9 maja 2019r., I CSK 242/18, LEX nr 2690299, z dnia 30 września 2020 r., I CSK 556/18 , z dnia 27 lipca 2021 r. V CSKP 49/21 i z dnia 28 września 2021 r. I CSKP 74/21 ). Niejednoznaczność określenia takiego świadczenia nie wyklucza jednak uznania braku związania takim postanowieniem. Jak wyżej wskazano kwestionowane przez powódkę postanowienia odwołujące się do tabeli kursowej (...) Bank (, którego następcą jest pozwana) miały charakter niejednoznaczny i niedozwolony. Należy dodać, że nie wykazano by powódka mogła dokonywać spłat zgodnie z umową w walucie waloryzacji. Powódka dokonywała spłat w złotych polskich a jej rachunek ,z którego dokonywano potrąceń nie był rachunkiem walutowym. Ponadto kurs wskazany w Tabeli banku stanowiący podstawę przeliczeń nie był obiektywny i to nawet gdyby wskazany kurs opierał się na kursach średnich na rynku międzybankowym, szczególnie jeżeli także inne banki określają taki kurs w sposób uznaniowy. Zwrócić trzeba uwagę, że nawet połączenie przez przedsiębiorcę w ramach mechanizmu spłaty elementów dotyczących wykonania tego samego obowiązku ciążącego na konsumencie, z których jeden jest nieuczciwy, a drugi zgodny z prawem np. średni kurs NBP, pozwala danemu przedsiębiorcy na spekulowanie, że poprzez brak informacji, nieuwagę lub niezrozumienie konsument wykona dane zobowiązanie zgodnie z warunkiem, który powoduje znaczącą nierównowagę praw i obowiązków stron ze szkodą dla konsumenta. W związku z tym taki mechanizm umowny może sam w sobie mieć nieuczciwy charakter (por. wyrok Trybunału Sprawiedliwości UE z dnia z dnia 21 września 2023 C‑139/22 AM i PM vs (...) S.A. ). Przede wszystkim jednak faktyczny sposób wykonania umowy nie jest decydujący dla oceny abuzywności postanowień. Powódka świadoma, że przedmiotowe postanowienia umowne nie wiążą jej, jak i świadoma, że przedmiotowe postanowienia umowne odnoszą się do istotnych elementów umowy nie potwierdziła postanowień, stąd w konsekwencji postanowienia te nie mogą jej wiązać a bez nich umowa nie jest ważna. Sąd nie jest uprawniony do uzupełniania umowy kredytu indeksowanego czy denominowanego treścią nieuzgodnioną przez strony, choćby zmierzała do wyrównania ich pozycji na gruncie łączącego je stosunku prawnego. Nie jest też uprawniony do tego, by umowę tę przekształcić w inny rodzaj umowy (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 26 kwietnia 2022 r. II CSKP 550/22 i z dnia 20 maja 2022r. II CSKP 943/22). Nie ma w tym przypadku możliwości wypełnienia luki co do określenia przeliczenia wartości zobowiązania ani też sposobu spełnienia świadczenia przez obie strony. Nie ma podstaw do odwołania do tabeli kursów sprzedaży NBP. W chwili zawierania umowy nie obowiązywał jeszcze art. 358§2 k.c. , ponadto przepis ten ma znaczenie dla umów określających świadczenie w walucie obcej i nie odnosi się do klauzul waloryzacyjnych (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 maja 2022 r II CSKP 797/22 ). Ani art. 358§2 , ani też art. 41 ustawy z dnia 28 kwietnia 1936 r. prawo wekslowe nie stanowią norm dyspozytywnych dla określenia obiektywnych mechanizmów indeksacji wprowadzonej na wypadek braku związania stron mechanizmem określonym w umowie. Strony nie przewidziały też w umowie klauzul salwacyjnych. Nie istnieje żaden zwyczaj stosowania kursów średnich tym bardziej, że praktyka banków wskazywała na stosowanie kursów korzystniejszych dla banków. Konsekwencją stwierdzenia abuzywności klauzuli umownej spełniającej wymagania art. 385 (
    
    
    
    
    
    
    
    
    1) § 1 k.c. jest działająca ex lege sankcja bezskuteczności niedozwolonego postanowienia, połączona z przewidzianą w art. 385 (
    
    
    
    
    
    
    
    
    1) § 2 k.c. zasadą związania stron umową w pozostałym zakresie (por. także wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 października 2018 r. II CSK 632/17). Ta zasada jednak nie ma charakteru bezwzględnego. W wyroku TSUE z 8 września 2022r. C-81/21, dotyczącym (...) Bank (...) i Bank (...) wskazano jednak, że art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13 należy interpretować w ten sposób, iż stoją one na przeszkodzie orzecznictwu krajowemu, zgodnie z którym sąd krajowy może stwierdzić nieuczciwy charakter, nie całości warunku umowy zawartej między konsumentem a przedsiębiorcą, lecz jedynie elementów tego warunku, które nadają mu nieuczciwy charakter, w związku z czym warunek ten pozostaje, po usunięciu takich elementów, częściowo skuteczny, jeżeli takie usunięcie sprowadzałoby się do zmiany treści tego warunku, który ma wpływ na jego istotę. Nie można więc dzielić takiego warunku, jeżeli ten warunek umowny ma pływ na istotę tego warunku. W tym przypadku istotą warunku było zapewnienie sobie przez bank możliwości ustalenia kursu, który właściwie nie jest zdefiniowany. Wybieranie elementów warunków przeliczania naruszałby odstraszający cel Dyrektywy Rady 93/13/EWG. Byłaby to w istocie zmiana warunku o jakiej mowa w wyroku TSUE z dnia 20 marca 2025 r. C-365/23 SIA "A" przeciwko C, D, E (ECLI:EU:C:2025:192).. W sytuacji więc wyeliminowania w oparciu o art. 385 (
    
    
    
    
    
    
    
    
    1) §1k.c. skutku związania powodów wskazanymi postanowieniami abuzywnymi dotyczącymi klauzul przeliczeniowych brak jest umownego określenia mechanizmu kształtowania wartości kredytu w walucie obcej na podstawie przeliczenia wysokości wypłaty świadczenia jak i określenia zobowiązania kredytobiorców. Trudno zaś przyjąć by wolą stron było zawarcie kredytu bez takiego mechanizmu szczególnie, że oprocentowanie kredytu powiązano ze zmienną stopy referencyjnej Libor 3M (§10 umowy). Wyeliminowanie ryzyka kursowego, charakterystycznego dla umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej i uzasadniającego powiązanie stawki oprocentowania ze stawką LIBOR, jest równoznaczne z tak daleko idącym przekształceniem umowy, że należy ją uznać za umowę o odmiennej istocie i charakterze, choćby nadal chodziło tu tylko o inny podtyp czy wariant umowy kredytu. Nie ma więc podstaw do odwoływania się do zasad wykładni umów. Powyższe oznacza to z kolei, że po wyeliminowaniu tego rodzaju klauzul utrzymanie umowy o charakterze zamierzonym przez strony nie jest możliwe, co przemawia za jej całkowitą nieważnością (por. wyrok Sądu Najwyższego z 13 maja 2022 r., II CSKP 293/22 i postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 listopada 2022 r. I CSK 3200/22). Nawet jednak przyjęcie możliwości utrzymania umowy przy przeliczeniu kursu NBP nie uchyli konsekwencji narażenia kredytobiorcy na skutki nieograniczonej deprecjacji waluty polskiej. Prawidłowo więc oceniono skutki abuzywności prowadzące do stwierdzenia nieważności umowy z zastrzeżeniem, że nie chodzi o nieważność o jakiej mowa w art. 58§1 k.c. lecz o brak możliwości uznania, że tak okrojona umowa, która nie odpowiada rzeczywistej woli stron spełnia wymogi z art. 353 1 §1 k.c. Nie był także wykluczone uznanie, że umowa zawarta w okolicznościach wskazanych powyżej była sprzeczna z zasadami współżycia społecznego. Nie ma jednak podstaw do odwoływania się do treści art. 58§2 k.c. wobec szczególnej regulacji wynikającej z norm dotyczących ochrony konsumenckiej. W konsekwencji przyjęcia skutku nieważności konsumentowi i kredytodawcy(jego następcy prawnego) przysługują odrębne roszczenia o zwrot świadczeń pieniężnych spełnionych w wykonaniu tej umowy ( art. 410 § 1 w związku z art. 405 k.c. zob. uchwałę siedmiu sędziów Sądu Najwyższego - zasada prawna - z 7 maja 2021 r., III CZP 6/21, OSNC 2021, Nr 9, poz. 56). Kwestia świadomości nie ma decydującego znaczenia w wypadku realizacji nieważnej umowy Nie ma potrzeby sięgania do treści art. 411pkt 2 k.c. w sytuacji, w której wzbogacony środkami pieniężnymi wypłaconymi przez bank w wykonaniu nieważnej umowy kredytu jest prawnie (a nie moralnie) zobowiązany do jej zwrotu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 czerwca 2023 r. I CSK 3759/22). Sama okoliczność, że świadczenie spełnione na rzecz pozwanego stanowiło ekonomiczny ekwiwalent usług wykonanych przez pozwaną na rzecz powódki, nie może też zostać uznana za wystarczającą do przyjęcia, że spełnienie świadczenia czyni zadość zasadom współżycia społecznego (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 września 2022 r. I CSK 868/22). Jest to o tyle istotne, że pozwana miała możliwość potrącenia wzajemnych wierzytelności. Ponadto na zasady współżycia nie może powoływać się ten , kto sam te zasady narusza (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 czerwca 2000 sygn. V CKN 448/00). Naruszeniem zaś tych zasad było wprowadzenie do umowy zakwestionowanych postanowień. Kredytodawca może żądać zwrotu świadczenia od chwili, w której umowa kredytu stała się trwale bezskuteczna. W wyroku z dnia 7 grudnia 2023 r C 140/22 ECLI:EU:C:2023:965 Europejski Trybunał Sprawiedliwości stwierdził, że Artykuł 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie wykładni sądowej prawa krajowego, zgodnie z którą wykonywanie praw, które konsument wywodzi z tej dyrektywy, jest uzależnione od złożenia przez tego konsumenta przed sądem oświadczenia, w którym twierdzi on, po pierwsze, że nie wyraża zgody na utrzymanie w mocy tego warunku, po drugie, że jest świadomy z jednej strony faktu, że nieważność wspomnianego warunku pociąga za sobą nieważność wspomnianej umowy, a z drugiej – konsekwencji tego uznania nieważności, i po trzecie, że wyraża zgodę na uznanie tej umowy za nieważną. Nie można więc żądać sformalizowanego oświadczenia kredytobiorcy w toku postępowania sądowego odnośnie utrzymania skuteczności umowy zawierającej klauzule abuzywne (por. por. także Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 30 lipca 2024 r. II CSKP 296/24). Po złożeniu reklamacji i wezwania do zapłaty z dnia 28 stycznia 2021r. (k189 ) strona pozwana nie mogła już mieć żadnych wątpliwości co do braku woli powódki utrzymania umowy. Zarzut więc naruszenia art. 481§1 k.c. w zw. z art. 455 k.c. nie mógł zostać naruszony. Stronie pozwanej nie przysługiwało prawo zatrzymania. W uchwale składu 7 sędziów z dnia 19 czerwca 2024 r. III CZP 31/23 Sąd Najwyższy wyjaśnił bowiem , że prawo zatrzymania ( art. 496 k.c. ) nie przysługuje stronie, która może potrącić swoją wierzytelność z wierzytelności drugiej strony. Takiego potrącenia powinna przede wszystkim dokonać strona pozwana albowiem z wyroku TSUE z dnia z dnia 19 czerwca 2025 r.C-396/24 (...) S.A. vs BL, CY, oraz PU,QS vs (...) S.A ECLI:EU:C:2025:460 wynika, że w sytuacji gdy warunek umowy kredytu uznany za nieuczciwy prowadzi do nieważności tej umowy, żądanie przez przedsiębiorcę od konsumenta zwrotu całej nominalnej kwoty udzielonego kredytu, zależne jest od wielkości kwoty spłat dokonanych przez konsumenta w wykonaniu tej umowy. Sąd Apelacyjny nie odczytuje tego rozstrzygnięcia TSUE jako konieczności stosowania tzw. teorii salda, lecz jako obowiązek banku do dokonania rozliczeń z konsumentem, tak by nie narażać konsumenta na konieczności wytaczania powództwa o zapłatę. Jeżeli jednak bank naraził konsumenta na taka konieczność to winien ponieść konsekwencje związane z opóźnieniem w spełnieniu świadczenia. Jak wyżej wskazano obu stronom przysługiwało prawo potrącenia wierzytelności wzajemnych. Apelację więc strony pozwanej jako niezasadną oddalono w oparciu o art. 385 k.p.c. W konsekwencji zasądzono także od strony pozwanej na rzecz powódki koszty postępowania apelacyjnego w oparciu o art. 98§1,§1 1 i §3 k.p.c. w zw. z art. 391§1 k.p.c. oraz w zw. z §2 pkt 6 i §10 ust.1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U.2023.1935 t.j.).