I ACA 1702/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła powództwa K. G. (1) przeciwko K. G. (2) o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli, w którym pozwany miał nieodpłatnie przenieść własność lokalu mieszkalnego na rzecz powódki. Powódka argumentowała, że zachowanie pozwanego, polegające na przemocy fizycznej i psychicznej, stanowi rażącą niewdzięczność. Sąd Okręgowy w Krakowie oddalił powództwo i obciążył powódkę kosztami procesu. Powódka zaskarżyła ten wyrok apelacją, zarzucając naruszenie przepisów Kodeksu cywilnego (art. 898 §1 k.c.) i Kodeksu postępowania cywilnego (art. 233 §1 k.p.c., art. 98 k.p.c., art. 102 k.p.c.). Sąd Apelacyjny w Krakowie, rozpoznając apelację, podzielił ustalenia faktyczne sądu pierwszej instancji. Uznał, że zarzuty naruszenia art. 233 §1 k.p.c. były nieuzasadnione, a ocena dowodów dokonana przez Sąd Okręgowy była prawidłowa. W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 898 §1 k.c., Sąd Apelacyjny stwierdził, że choć zachowanie pozwanego było naganne i nosiło znamiona niewdzięczności, nie osiągnęło ono stopnia rażącego. Podkreślono, że ocena rażącej niewdzięczności wymaga uwzględnienia konkretnych okoliczności sprawy i zwyczajów środowiskowych, a zachowania pozwanego miały charakter incydentalny i nie były kierowane intencjonalnie przeciwko powódce. Sąd Apelacyjny uznał jednak za uzasadniony zarzut naruszenia art. 102 k.p.c. poprzez jego niezastosowanie przez Sąd Okręgowy. W związku z tym, Sąd Apelacyjny zmienił zaskarżony wyrok w punkcie dotyczącym kosztów, odstępując od obciążania powódki kosztami procesu w pierwszej instancji oraz w postępowaniu apelacyjnym, biorąc pod uwagę jej trudną sytuację materialną i emocjonalny charakter sprawy. Apelacja została oddalona w pozostałej części. Przyznano również wynagrodzenie pełnomocnikowi powódki z urzędu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja pojęcia rażącej niewdzięczności w kontekście odwołania darowizny, stosowanie art. 102 k.p.c. w sprawach o charakterze emocjonalnym i z trudną sytuacją materialną strony.
Każda sprawa o rażącą niewdzięczność jest oceniana indywidualnie. Stosowanie art. 102 k.p.c. zależy od konkretnych okoliczności.
Zagadnienia prawne (2)
Czy zachowanie pozwanego polegające na przemocy fizycznej i psychicznej wobec powódki wyczerpuje przesłankę rażącej niewdzięczności uzasadniającą odwołanie darowizny?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zachowanie pozwanego nosiło znamiona niewdzięczności, ale nie przekroczyło granicy rażącej niewdzięczności.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że choć pozwany dopuszczał się nagannych zachowań, miały one charakter incydentalny i nie były kierowane intencjonalnie przeciwko powódce. Ocena rażącej niewdzięczności wymaga uwzględnienia konkretnych okoliczności, a zachowania pozwanego nie osiągnęły wymaganego stopnia nasilenia złej woli i uporczywości.
Czy w okolicznościach sprawy, biorąc pod uwagę trudną sytuację materialną powódki i emocjonalny charakter sporu, należy odstąpić od obciążania powódki kosztami postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, należy odstąpić od obciążania powódki kosztami postępowania w obu instancjach.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny zastosował art. 102 k.p.c., uwzględniając trudną sytuację materialną powódki oraz emocjonalny charakter sprawy, a także fakt, że pozwany powinien wspierać powódkę finansowo. Zasądzenie kosztów na rzecz pozwanego byłoby sprzeczne z poczuciem sprawiedliwości.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| K. G. (1) | osoba_fizyczna | powódka |
| K. G. (2) | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (7)
Główne
k.c. art. 898 § § 1
Kodeks cywilny
Rażąca niewdzięczność wymaga kwalifikowanego charakteru, odnoszącego się do zachowań wysoce niewłaściwych i krzywdzących darczyńcę, z uwzględnieniem dobrych obyczajów i zwyczajowych relacji. Nie wystarczają drobne czyny ani zwykłe konflikty życiowe.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
W szczególnie uzasadnionych wypadkach sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami, jeżeli wymaga tego zasad współżycia społecznego lub ważny interes strony.
Pomocnicze
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada swobodnej oceny dowodów nie może polegać na przedstawieniu alternatywnego stanu faktycznego, lecz na podważeniu przesłanek oceny z wykazaniem jej rażącej wadliwości lub oczywistej błędności. Sąd ma prawo wybrać bardziej wiarygodne źródło wiedzy, a ustalenia faktyczne mogą pozostawać w sprzeczności z jedną z grup dowodów.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada odpowiedzialności za wynik procesu, zgodnie z którą strona przegrywająca sprawę ponosi koszty.
k.p.c. art. 386 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 374
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie art. 102 k.p.c. poprzez jego niezastosowanie przez Sąd I instancji, co uzasadnia odstąpienie od obciążania powódki kosztami procesu ze względu na jej trudną sytuację majątkową i dochodową.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 898 §1 k.c. poprzez błędną wykładnię prowadzącą do nieprawidłowego uznania, że zachowanie pozwanego nie wyczerpuje przesłanki rażącej niewdzięczności. • Naruszenie art. 233 §1 k.p.c. poprzez niedokonanie rzetelnego rozważenia zebranego materiału dowodowego i przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów. • Naruszenie art. 98 k.p.c. poprzez obciążenie w całości powódki kosztami procesu.
Godne uwagi sformułowania
Ocenę zarzutu uchybienia art. 233 §1 k.p.c. rozpocząć należy od podzielanego przez Sąd Apelacyjny poglądu doktryny, zgodnie z którym naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów nie może polegać na przedstawieniu przez stronę alternatywnego stanu faktycznego, a tylko na podważeniu przesłanek tej oceny z wykazaniem, że jest ona rażąco wadliwa lub oczywiście błędna. • Przewidziana art. 898 § 1 k.c. przesłanka niewdzięczności w stopniu rażącym ma kwalifikowany charakter, odnoszący się do zachowań, które oceniając rozsądnie, przy uwzględnieniu miernika obiektywnego i subiektywnego, muszą być uznane za wysoce niewłaściwe i krzywdzące darczyńcę. • W konkluzji dojść należało do przekonania, że jakkolwiek zachowanie pozwanego nosi znamiona niewdzięczności, to nie przekroczona została granica, za którą niewdzięczność ta stałaby się rażąca. • Gdy dodać do tego sytuację materialną powódki, odstąpienie od zasady odpowiedzialności za wynik procesu jawiło się jako jedynie słuszne.
Skład orzekający
Marek Boniecki
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia rażącej niewdzięczności w kontekście odwołania darowizny, stosowanie art. 102 k.p.c. w sprawach o charakterze emocjonalnym i z trudną sytuacją materialną strony."
Ograniczenia: Każda sprawa o rażącą niewdzięczność jest oceniana indywidualnie. Stosowanie art. 102 k.p.c. zależy od konkretnych okoliczności.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy emocjonalnego konfliktu rodzinnego i interpretacji pojęcia rażącej niewdzięczności, co może być interesujące dla szerszego grona odbiorców, a także stanowi przykład zastosowania klauzuli generalnej w prawie cywilnym.
“Czy przemoc w rodzinie zawsze oznacza rażącą niewdzięczność? Sąd Apelacyjny wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.