I ACA 165/15
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowódka J. Z. dochodziła nakazania pozwanemu K. M. złożenia oświadczenia woli o przeniesienie na nią udziału ½ w spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu mieszkalnego, powołując się na umowę powierniczą. Twierdziła, że pozwany miał nabyć lokal za środki z kredytu i przenieść na nią udział, czego nie uczynił. Pozwany negował zawarcie umowy powierniczej. Sąd Okręgowy w Nowym Sączu oddalił powództwo, uznając, że materiał dowodowy nie potwierdził zawarcia umowy powierniczej ani zobowiązania pozwanego. Sąd Apelacyjny w Krakowie, po rozpoznaniu apelacji powódki, zasadniczo podzielił ustalenia faktyczne sądu pierwszej instancji. Strony pozostawały w związku konkubenckim, wspólnie partycypowały w kosztach utrzymania nieruchomości w USA i w spłacie kredytu hipotecznego. Pozwany nabył lokal mieszkalny w Polsce za środki z własnego kredytu, a powódka nie partycypowała w jego spłacie. Sąd Apelacyjny uznał, że brak było podstaw do przyjęcia, iż pozwany zobowiązał się wobec powódki do nabycia lokalu dla nich obojga lub do przeniesienia na nią udziału. Brak było skonkretyzowania zobowiązania, a powódka nie wykazała, aby strony zawarły umowę powierniczą w rozumieniu przepisów prawa. Sąd Apelacyjny zmienił zaskarżony wyrok jedynie w zakresie kosztów procesu, nie obciążając powódki kosztami postępowania apelacyjnego, uznając, że sytuacja życiowa i okoliczności sprawy uzasadniają zastosowanie art. 102 k.p.c.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów dotyczących umowy powierniczej, zobowiązania do złożenia oświadczenia woli, oceny ustnych ustaleń między konkubentami oraz stosowania art. 102 k.p.c. w sprawach o charakterze osobistym.
Sprawa opiera się na specyficznych okolicznościach faktycznych dotyczących związku konkubenckiego i transakcji finansowych między partnerami. Orzeczenie nie stanowi przełomu, ale potwierdza utrwalone zasady interpretacji umów i dowodów.
Zagadnienia prawne (3)
Czy strony zawarły umowę powierniczą, na mocy której pozwany był zobowiązany do przeniesienia udziału w prawie do lokalu mieszkalnego na rzecz powódki?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zebrany materiał dowodowy nie potwierdził zawarcia umowy powierniczej ani istnienia zobowiązania pozwanego do przeniesienia udziału w prawie do lokalu na rzecz powódki.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że powódka nie wykazała uzgodnienia istotnych postanowień umowy powierniczej (essentialia negotii). Ustne ustalenia stron dotyczące przyszłego zamieszkania i ewentualnego przeniesienia udziału nie miały cech umowy powierniczej, zwłaszcza w kontekście samodzielnego nabycia lokalu przez pozwanego za środki z jego kredytu i braku partycypacji powódki w spłacie tego kredytu. Brak było również skonkretyzowania świadczenia.
Czy powódka może domagać się przeniesienia udziału w prawie do lokalu na podstawie ustnych ustaleń konkubenckich?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, ustne ustalenia stron, nawet w kontekście długoletniego związku, nie stanowiły umowy powierniczej ani innego zobowiązania, które uzasadniałoby żądanie złożenia oświadczenia woli o przeniesienie udziału.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że ustalenia stron nie wykraczały poza sferę wizji na przyszłość i nie miały cech umowy powierniczej. Brak było dowodów na uzgodnienie istotnych elementów świadczenia, a pozwany samodzielnie nabył lokal i zaciągnął kredyt na jego zakup, w którego spłacie powódka nie partycypowała.
Czy w okolicznościach sprawy zachodzą podstawy do zastosowania art. 102 k.p.c. w zakresie kosztów postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, Sąd Apelacyjny uznał, że w okolicznościach sprawy zachodzą podstawy do zastosowania art. 102 k.p.c. i nie obciążył powódki kosztami postępowania.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny wziął pod uwagę wiek, stan zdrowia i sytuację majątkową powódki, a także okoliczności, które skłoniły ją do wystąpienia na drogę sądową. Uznano, że pozbawienie jej mieszkania przez partnera, z którym spędziła znaczną część życia, i próba uzyskania prawa, które w jej mniemaniu jej się należało, uzasadniają odstąpienie od obciążania jej kosztami procesu.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. Z. | osoba_fizyczna | powódka |
| K. M. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (11)
Główne
k.c. art. 734
Kodeks cywilny
Reguluje umowę zlecenia, która mogła być podstawą umowy powierniczej.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
Pozwala na odstąpienie od obciążania strony kosztami procesu w szczególnie uzasadnionych wypadkach.
Pomocnicze
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy zasady swobody umów, która wymaga, aby strony uzgodniły istotne elementy świadczenia, aby powstało zobowiązanie.
k.c. art. 750
Kodeks cywilny
Dotyczy umów o świadczenie usług niebędących umowami zlecenia, ale w tym przypadku umowa miała dotyczyć głównie czynności prawnych.
k.c. art. 64
Kodeks cywilny
Podstawa prawna żądania zobowiązania do złożenia oświadczenia woli, wymagająca istnienia odrębnego obowiązku.
k.c. art. 56
Kodeks cywilny
Dotyczy skutków prawnych czynności prawnej, ale nie stanowi samodzielnej podstawy roszczenia.
k.c. art. 72
Kodeks cywilny
Dotyczy negocjacji i wad oświadczenia woli, nie miał zastosowania w tej sprawie.
k.c. art. 85
Kodeks cywilny
Dotyczy oświadczenia woli złożonego przez posłańca, nie miał zastosowania.
k.p.c. art. 233 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy oceny dowodów przez sąd, zarzut naruszenia był analizowany.
k.p.c. art. 386 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do zmiany zaskarżonego wyroku przez sąd drugiej instancji.
k.p.c. art. 391 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy kosztów postępowania apelacyjnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak dowodów na zawarcie umowy powierniczej. • Niewykazanie przez powódkę istnienia zobowiązania pozwanego do przeniesienia udziału w lokalu. • Samodzielne nabycie lokalu przez pozwanego za środki z jego kredytu. • Brak partycypacji powódki w spłacie kredytu na zakup lokalu. • Nieskonkretyzowanie świadczenia. • Zastosowanie art. 102 k.p.c. w zakresie kosztów procesu.
Odrzucone argumenty
Istnienie umowy powierniczej między stronami. • Zobowiązanie pozwanego do przeniesienia udziału w lokalu na rzecz powódki. • Naruszenie przepisów procedury i prawa materialnego przez Sąd Okręgowy. • Niewłaściwa wykładnia ustaleń stron. • Zastosowanie art. 102 k.p.c. przez Sąd Okręgowy (nie uwzględnione w zakresie oddalenia powództwa).
Godne uwagi sformułowania
„dopisze ją” do mieszkania • nie wywiązał się z obietnicy • brak było podstaw do przyjęcia, że pozwany zobowiązał się wobec powódki, iż nabędzie także dla niej lokal mieszkalny • nie zostało wykazane, aby strony uzgodniły esentialia negotii umowy powierniczej • nakładanie na apelującą jakichkolwiek kosztów procesu byłoby w sposób oczywisty niesprawiedliwe
Skład orzekający
Hanna Nowicka de Poraj
przewodniczący
Władysław Pawlak
sędzia
Marek Boniecki
sędzia (sprawozdawca)
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących umowy powierniczej, zobowiązania do złożenia oświadczenia woli, oceny ustnych ustaleń między konkubentami oraz stosowania art. 102 k.p.c. w sprawach o charakterze osobistym."
Ograniczenia: Sprawa opiera się na specyficznych okolicznościach faktycznych dotyczących związku konkubenckiego i transakcji finansowych między partnerami. Orzeczenie nie stanowi przełomu, ale potwierdza utrwalone zasady interpretacji umów i dowodów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest formalizowanie ustaleń majątkowych, nawet w długoletnich związkach nieformalnych. Pokazuje też, jak sąd ocenia dowody w takich sytuacjach i jak stosuje przepisy o kosztach procesu w przypadkach o silnym wymiarze ludzkim.
“Czy obietnica "dopisania" do mieszkania wystarczy, by udowodnić umowę powierniczą? Sąd Apelacyjny wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.