I ACa 1638/23

Sygn. akt I ACa 1638/23 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 25 lipca 2024 r. Sąd Apelacyjny w Szczecinie I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSA Edyta Buczkowska-Żuk Protokolant:st. sekr. sąd. Magdalena Goltsche po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2024 r. w Szczecinie na rozprawie sprawy z powództwa Z. K. przeciwko Bankowi (...) spółce akcyjnej w W. o ustalenie i zapłatę na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Okręgowego w Szczecinie z dnia 4 maja 2023 r. sygn. akt I C 254/22 1. oddala apelację; 2. zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 4050 (cztery tysiące pięćdziesiąt) złotych z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się niniejszego postanowienia tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym. Edyta Buczkowska-Żuk I ACa 1638/23 UZASADNIENIE Pozwem z dnia 28 maja 2021 roku przeciwko (...) Bank S.A. w W. , wniesionym do Sądu Rejonowego Szczecin- Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie, powód Z. K. , reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika, wniósł o:  zasądzenie od pozwanego na swoją rzecz kwoty 5630,60 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty względnie  ustalenie nieistnienia względnie nieważności umowy kredytu-pożyczki gotówkowej numer (...) , zawartej pomiędzy powodem a pozwanym dnia 29 stycznia 2021 r., w zakresie pierwszych ośmiu rat kredytu, tj. od lutego do września 2021 r., a nadto zasądzenie kosztów procesu. Pozwany, (...) Bank S.A. w W. , w odpowiedzi na pozew z dnia 12 lipca 2021 r. wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie na swoją rzecz kosztów procesu. Wezwany do sprecyzowania żądania poprzez określenie wzajemnych relacji żądań zawartych w pozwie pełnomocnik powoda w piśmie z dnia 26 października 2021 r. wskazał, że powód żąda:  zasądzenia od pozwanego sumy 5.630,60 zł jako pobranych od powoda tytułem spłaty kredytu oraz  ustalenia nieistnienia względnie nieważności umowy kredytu. W piśmie z dnia 26 października 2021 powód zmienił powództwo w ten sposób, że zażądał: 1. 
        ustalenia nieistnienia, względnie nieważności umowy kredytu – pożyczki gotówkowej numer (...) , zawartej pomiędzy powodem a pozwanym dnia 29 stycznia 2021 r. w całości, 2. 
        zasądzenia od pozwanego na rzecz powoda łącznie kwoty 7.882,84 zł tytułem należności głównej wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, liczonymi od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty. Postanowieniem z dnia 1 grudnia 2021 r. Sąd Rejonowy Szczecin-Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie przekazał sprawę do rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Szczecinie. W toku dalszego procesu, w szczególności w pismach końcowych, strony podtrzymały dotychczasowe stanowiska w sprawie. Wyrokiem z dnia 4 maja 2023 r. Sąd Okręgowy w Szczecinie: 1. 
        ustalił, że umowa pożyczki gotówkowej nr (...) , zawarta w dniu 29 stycznia 2021 r. z Bankiem (...) Spółka Akcyjną w W. przez osobę podającą się za Z. K. , jest nieważna 2. 
        zasądził od pozwanego, Banku (...) Spółki Akcyjnej w W. , na rzecz powoda Z. K. , kwotę 7.882,84 zł ( siedem tysięcy osiemset osiemdziesiąt dwa złote i osiemdziesiąt cztery grosze) z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, liczonymi: - dla kwoty 5.630,60 zł od dnia 29 czerwca 2021 r. do dnia zapłaty - dla kwoty 2.252,24 od dnia 2 lutego 2022 r. do dnia zapłaty, zaś w pozostałej części roszczenie odsetkowe powoda oddala 3. 
        szczegółowe rozliczenie kosztów postępowania pozostawił referendarzowi sądowemu przy przyjęciu zasady, że powód wygrał proces w całości. Sąd ustalił, że powód Z. K. w dniu 10 kwietnia 2006 r. zawarł z Bankiem (...) S.A. w W. „ Umowę rachunku oszczędnościowo rozliczeniowego, innych rachunków bankowych, karty (...) i korzystania z kanałów bankowości elektronicznej ” (...) o numerze (...) , w nomenklaturze banku nazywana Umową Ramową. Załącznikiem do umowy były m.in. Regulamin ogólny otwierania i prowadzenia rachunków bankowych dla osób fizycznych w Banku (...) S.A. oraz Cennik Usług - prowizje i opłaty obowiązujący od dnia 15 kwietnia 2005 r. W dniu 29 stycznia 2021 r. powód posiadał już zadłużenie względem pozwanego banku z tytułu innej umowy pożyczki gotówkowej, które na dzień 29 stycznia 2021 r. wynosiło 29.244,11 zł. W dniu realizacji spornych transakcji do Umowy Ramowej zastosowanie miał Regulamin ogólny świadczenia usług bankowych dla osób fizycznych w Banku (...) S.A. (dalej jako „ Regulamin Ogólny ”) obowiązujący od dnia 25 września 2020 r. Zgodnie z § 66 pkt 3 Regulaminu, zmiana Regulaminu (w tym jego nazwy) nie wymagała zawarcia aneksu do Umowy Ramowej. Na podstawie Umowy Ramowej powód korzystał z kanałów bankowości elektronicznej, tj. systemu bankowości elektronicznej (...) oraz miał możliwość skorzystania z systemu bankowości mobilnej (aplikacja mobilna Banku (...) S.A. ). Warunki korzystania z aplikacji mobilnej i systemu komunikacji internetowej (...) , w szczególności zasady identyfikacji użytkownika bankowości elektronicznej oraz autoryzacji składanych za pośrednictwem systemu komunikacji internetowej (...) oświadczeń zostały szczegółowo opisane w Regulaminie Ogólnym. Dla kwestionowanych przez powoda transakcji zastosowanie miał Regulamin Ogólny obowiązujący od dnia 25 września 2020 r., zgodnie z którym: a. 
        powód zobowiązany był do monitorowania serwisu internetowego Banku w celu aktualizacji wiedzy na temat obsługi (...) oraz wymagań sprzętowych i programowych (§ 65 ust. 3 Regulaminu Ogólnego); b. 
        powód zobowiązany był do przestrzegania zasad bezpieczeństwa przy korzystaniu z K. , umieszczonych na stronie internetowej Banku (§ 65 ust. 4 Regulaminu Ogólnego); c. 
        powód powinien zwracać szczególną uwagę na niestandardowe komunikaty o konieczności przeprowadzenia dodatkowych instalacji na urządzeniu mobilnym lub komputerze. W przypadku pojawienia się takiego komunikatu, Użytkownik K. powinien zaprzestać korzystania z K. i niezwłocznie powiadomić Bank (§ 65 ust. 5 Regulaminu Ogólnego); d. 
        W przypadku podejrzenia nieuprawnionego dostępu do K. przez osobę trzecią powód jako użytkownik K. powinien zaprzestać korzystania z K. i niezwłocznie powiadomić Bank (§ 65 ust. 6 Regulaminu Ogólnego); e. 
        powód był zobowiązany do nieudostępniania osobom trzecim narzędzi służących do weryfikacji i uwierzytelniania w Aplikacji mobilnej (§ 75 ust. 1 pkt 3 Regulaminu Ogólnego) Z. K. zapoznawał się z ostrzeżeniami publikowanymi na stronie internetowej banku a dotyczącymi zasad bezpieczeństwa przy korzystaniu z bankowości elektronicznej. W dniu 29 stycznia 2021 r. o godzinie 12.38, gdy powód przebywał w pracy, na numer jego telefonu komórkowego zadzwonił numer + (...) . Gdy powód odebrał połączenie, odezwała się kobieta, która powiedziała, że dzwoni z Banku (...) . Powiedziała również, że z rachunku bankowego powoda została pobrana kwota w wysokości 800 złotych oraz że został zaciągnięty kredyt na jego dane. Nadto powiedziała, że powód musi zablokować kartę i telefon i poleciła, aby powód pozostał na linii i nie rozłączał się. Następnie kobieta poprosiła powoda o podanie danych osobowych tj. imienia i nazwiska oraz imienia matki. Powód przekazał te dane. Następnie, po weryfikacji danych, kobieta powiedziała, że karta powoda do rachunku zostanie zablokowana a kredyt zostanie cofnięty. Następnie kobieta wyjaśniła powodowi, że aby zakończyć kredyt musi pobrać na telefon komórkowy dwie aplikację o nazwie (...) oraz (...) , i aby po zainstalowaniu tych aplikacji pozostał na linii. Kobieta ta wydała się powodowi dość wiarygodna, dlatego zrobił, to co mu kazała, tj. zainstalował w/w programy w moim telefonie marki D. (...) i nie rozłączył się. Kobieta co jakiś czas mówiła mu, że weryfikuje i za chwilę kredyt będzie wycofany. Podczas rozmowy kobieta poprosiła powoda o podanie siedmiu cyfr z jego karty bankomatowej, miały to być cyfry od siódmej do czternastej, więc powód jej te cyfry z karty podyktował. Następnie kobieta kazała czekać i być na linii, mówiła że wszystko jest nagrywane i wszystko będzie przekazane do Policji i wszystko jest zgodnie z prawem. W końcu, po 50 minutach tej rozmowy powód rozłączył się. Wówczas kobieta zadzwoniła do niego drugi raz z tego samego numeru telefonu i powiedziała, że czeka na rezygnację z kredytu. Druga rozmowa z kobietą także trwała 50 minut, podczas której kobieta mówiła powodowi, że ma się nie rozłączać, bo wszystko musi się nagrać. Kobieta nie mówiła czystym językiem polskim, zaciągała jakby ukraińskim, a ponadto w tle powód słyszał głosy innych osób mówiących to samo jakby do innych klientów. Podczas tej drugiej rozmowy połączenie zostało przerwane. Następnie o godzinie 13:45 ta sama kobieta zadzwoniła do powoda z numeru 22 237-40-40 i powiedziała, że poprzedni numer ma zakłócenia i dzwoni z innego, żeby była lepsza jakość połączenia. Podczas tej rozmowy mówiła, że jeszcze chwilę trzeba zaczekać, aby pieniądze wróciły na konto do banku. Ta rozmowa trwała 13 minut. W trakcie trwania tej rozmowy na telefon powoda zaczęły nadchodzić wiadomości sms z Banku (...) . Pierwsza z hasłem do operacji nr 1 i było to o godzinie 12:14, potem był następny sms o godzinie 12:16 o treści „operacja nr 2” z informacją o zawarciu umowy kredytu. Powód wówczas zapytał kobietę, z którą rozmawiał dlaczego otrzymuje wiadomości o kredycie, który miał być cofnięty. Kobieta powiedziała, że to są zaległe sms-y i system musi to przepchnąć, aby bank mógł anulować kredyt. Powód otrzymał kolejnego sms o treści „operacja nr 3 - zwiększenie limitu dziennego”. Od godziny 12:28 do 13:03 powód otrzymał jedenaście wiadomości sms z informacją o wykonanych operacjach na jego koncie. O godzinie 13:21 powód otrzymał wiadomość o kodzie jednorazowym weryfikacyjnym do aktywacji usługi płatności telefonem dla karty. Po otrzymaniu ostatniego sms powód rozłączył połączenie z kobietą i zadzwonił na infolinię banku (...) , pod numer (...) , zapytał pracownika, który odebrał połączenie czy może sprawdzić co się dzieje na jego rachunku bankowym. Pracownik banku poprosił go o podanie danych osobowych po czym poinformował, że powód wziął kredyt w wysokości około 57.000 złotych a umowa została zawarta przez Internet. Powód odpowiedział, że nie brał żadnego kredytu, wówczas pracownik banku zablokował dwie karty powoda do tego rachunku o numerach (...) i (...) , a także zablokował dostęp do bankowości elektronicznej oraz wykonywanie wszelkich przelewów. Pracownik na infolinii polecił powodowi, aby ten poszedł do banku zgłosić sprawę oraz na Policję. W związku z tym powód udał się do placówki banku przy ul. (...) w S. , gdzie na miejscu opowiedział pracownikowi zaistniałą sytuację, a ten przyjął od niego zgłoszenie reklamacji, z której wynika, że wykonano siedemnaście transakcji na łączną kwotę 22.588,18 złotych oraz wydrukował powodowi zawartą umowę pożyczki gotówkowej o numerze (...) z której wynika, iż została zaciągnięta pożyczka na kwotę 54.044,11 złotych. Potwierdzono, że dane widniejące w tej umowie są prawdziwe i zgodne. W trakcie gdy powód rozmawiał przez telefon z osobami podającymi się za pracowników banku, osoby te, wykorzystując dostęp do telefonu powoda poprzez aplikacje (...) oraz (...) , podszywając się pod niego i wbrew jego woli: 1. 
        złożyły wniosek kredytowy, 2. 
        zaakceptowały treści informacji dla Wnioskodawców ubiegających się o produkty kredytowe – zmienna stopa procentowa, 3. 
        podpisały Umowę Pożyczki Gotówkowej, 4. 
        udzieliły bankowi pełnomocnictwa do obciążania rachunku i blokady środków, 5. 
        złożyły wniosek o zawarcie umowy ubezpieczeniowej. Wszystkie powyższe czynności zostały wykonane zgodnie z ustalonym przez powoda i bank mechanizmem autoryzacji, które osoby podszywające się pod powoda poznały dzięki zdalnemu dostępowi do jego telefonu. Na podstawie Umowy Pożyczki Gotówkowej (...) z dnia 29 stycznia 2021 r. Bank (...) S.A. w W. udzielił Z. K. pożyczki w kwocie 75.099,42 zł, w tym:  -54.044, 11 zł – kwota do wypłaty,  5.939,45 zł – prowizja banku,  15.115, 86 zł – składka ubezpieczeniowa. Pożyczka została udzielona ona okres 84 miesięcy, raty spłaty pożyczki określone jako równe wynosiły 1.126,12 zł miesięcznie (oprócz raty wyrównującej). Nominalne roczne oprocentowanie określono na 6,800 % przy zmiennej stopie procentowej. Przy założeniu terminowej spłaty pożyczki łączna kwota odsetek miała wynieść 20.175,24 zł, całkowity koszt pożyczki miał wynieść 41.230,24 zł, zaś całkowita kwota do zapłaty została określona na 95.274,66 zł. W § 8 ust. 1 i 2 pożyczki, zatytułowanym „Konsolidacja wewnętrzna” został zawarty zapis, że strony zgodnie postanawiają, że umowa pożyczki o numerze (...) ulega rozwiązaniu z dniem zawarcia umowy. Jeżeli zadłużenie wynikające z dotychczas obowiązującej umowy pożyczki nie zostało spłacone przez pożyczkobiorcę do dnia zawarcia umowy, najpóźniej w następnym dniu roboczym całość tego zadłużenia w wysokości 29.244,11 zł ulega potrąceniu w ciężar całkowitej pożyczki przyznanej na podstawie umowy. Na rachunek pożyczkobiorcy o numerze (...) zostanie przelana różnica pomiędzy całkowitą kwotą pożyczki a w/w zadłużeniem. Na podstawie powyższych zapisów w dniu 29 stycznia 2021 roku na konto powoda o numerze (...) została przelana kwota 24.800 zł, zaś pozostała kwota pożyczki, tj. 29.162,45 zł posłużyła na spłatę wcześniejszego zobowiązania powoda wobec banku. Tego samego dnia z rachunku powoda dokonano 20 transakcji kartą bez jej fizycznego użycia (transakcje płatności internetowej) z wykorzystaniem metody autoryzacji transakcji (...) , które dla dokonania płatności wymagały podania haseł, który na swój telefon każdorazowo otrzymywał powód w wiadomości sms. Powód nie dokonał tych transakcji, dokonały to osoby które uzyskały zdalny dostęp do jego telefonu. Łączna kwota transakcji wynosiła 20.500 zł Powód w dniu 29 stycznia 2021 r. zgłosił reklamację elektroniczną dotyczącą siedemnastu transakcji wykonanych z jego konta na łączną kwotę 22.588,18 zł. W dniu 8 lutego 2021 r. pozwany bank odmówił uznania reklamacji. W dniu 9 lutego 2021 r. Powód odwołał się od decyzji banku z 8 lutego 2021 r., Bank nie uwzględnił jego odwołania pismem z dnia 19 lutego 2021 r. W dniu 22 lutego 2021 r. powód po raz kolejny wniósł o rozpatrzenie pozytywne reklamacji, pismem z dnia 25 lutego 2021 r. Bank podtrzymał swe dotychczasowe stanowisko. Pismem z dnia 22 marca 2021 r. pełnomocnik powoda złożył odwołanie od poprzednich decyzji banku wnosząc o zawieszenie spłaty kredytu, w tym zawieszenie naliczania odsetek od kredytu, do czasu prawomocnego zakończenia postępowania karnego wszczętego na podstawie zgłoszenia powoda. Pismem z 27 kwietnia w 2021 roku pozwany bank odmówił uwzględnienia żądań dotyczących zawieszenia spłat rat pożyczki oraz zwrotu kwot w akcji z dnia 29 stycznia 2021 r. W dniu 29 stycznia 2021 roku o godzinie 15.55 powód Z. K. złożył zawiadomienie o popełnieniu na jego szkodę przestępstwa, w którym szczegółowo opisał wydarzenia związane zawarciem umowy. W dniu 15 marca 2021 r. Komisariat Policji Szczecin-Śródmieście wszczął śledztwo w sprawie: że w dniu 29 stycznia 2021 roku w nieustalonym miejscu poprzez sieć Internet doprowadzenie do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w postaci pieniędzy w łącznej kwocie 76.632,29 zł w celu osiągnięcia korzyści majątkowej przez nieustaloną osobę podającą się za pracownika Banku (...) , po uprzednim wprowadzeniu zgłaszającego w błąd co do swojej tożsamości oraz konieczności zainstalowania na swoim komputerze oprogramowania typu (...) , po czym bez wiedzy i zgody zgłaszającego dokonania transferu pieniędzy na kwotę 22.588,18 zł oraz zaciągnięcia kredytu w wysokości 54.044,11 zł, czym działano na szkodę Z. K. , tj. o czyn z art. 286 § 1 k.k. Dochodzenie to zostało umorzone postanowieniem z dnia 30 czerwca 2021 roku z uwagi na niewykrycie sprawcy przestępstwa. Postanowieniem z dnia 31 stycznia 2022 roku uchylono postanowienie o umorzeniu postępowania. Postanowieniem z dnia 20 czerwca 2022 roku ponowną umorzono dochodzenie wobec niewykrycia sprawcy, to postanowienie zostało uchylone postanowieniem z dnia 16 września 2022 roku. Na podstawie powyższych ustaleń Sąd Okręgowy uznał powództwo za uzasadnione w całości. W pierwszej kolejności Sąd zajął się kwestią ważności umowy pożyczki gotówkowej, która w dniu 29 stycznia 2021 r. została zawarta poprzez Internet z pozwanym bankiem. Umowa jest zgodnym porozumieniem dwóch lub więcej stron, ustalającym ich wzajemne prawa lub obowiązki. Na umowę składają się dwa lub więcej zgodne oświadczenia woli, zmierzające do zawarcia umowy danego rodzaju. Przepis art. 720 § 1 k.c. stanowi, że przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości. W świetle całokształtu zgromadzonego w toku postępowania materiału dowodowego bezspornym jest, że Z. K. nie złożył w dniu 29 stycznia 2021 r. oświadczenia woli o zamiarze zaciągnięcia pożyczki gotówkowej w pozwanym banku. Oświadczenie takie złożyły w jego imieniu lecz bez jego zgody osoby, które zamierzając uzyskać niezależne im środki od banku podszyły się pod tożsamość powoda. Ponieważ powód nie wiedział o zamiarach tych osób i w żaden sposób ich nie podzielał, uznać należy że nie złożył oświadczenia woli o zawarciu umowy pożyczki gotówkowej z pozwanym bankiem. W tej sytuacji uznać należy, że umowa pożyczki gotówkowej z dnia 29 stycznia 2021 r. nie została zawarta przez powoda, tak więc jest nieważna. Do zawarcia umowy doszło na skutek przejęcia przez nieustalone dotąd osoby możliwości dostępu do telefonu komórkowego powoda i w ten sposób odczytywania wiadomości wysyłanych mu z banku oraz zatwierdzania proponowanych przez siebie czynności. Ustawa z dnia 19 sierpnia 2011 r. o usługach płatniczych definiuje pojęcie „usługi płatniczej” w przepisie art. 3 , którego pełne brzmienie jest następujące: 1. Przez usługi płatnicze rozumie się działalność polegającą na: 1) przyjmowaniu wpłat gotówki i dokonywaniu wypłat gotówki z rachunku płatniczego oraz wszelkie działania niezbędne do prowadzenia rachunku; 2) wykonywaniu transakcji płatniczych, w tym transferu środków pieniężnych na rachunek płatniczy u dostawcy użytkownika lub u innego dostawcy: a) przez wykonywanie usług polecenia zapłaty, w tym jednorazowych poleceń zapłaty, b) przy użyciu karty płatniczej lub podobnego instrumentu płatniczego, c) przez wykonywanie usług polecenia przelewu, w tym stałych zleceń; 3) wykonywaniu transakcji płatniczych wymienionych w pkt 2, w ciężar środków pieniężnych udostępnionych użytkownikowi z tytułu kredytu, a w przypadku instytucji płatniczej lub instytucji pieniądza elektronicznego – kredytu, o którym mowa w art. 74 ust. 3 lub art. 132j ust. 3; 4) wydawaniu instrumentów płatniczych; 5) umożliwianiu akceptowania instrumentów płatniczych oraz wykonywania transakcji płatniczych, zainicjowanych instrumentem płatniczym płatnika przez akceptanta lub za jego pośrednictwem, polegających w szczególności na obsłudze autoryzacji, przesyłaniu do wydawcy instrumentu płatniczego lub systemów płatności zleceń płatniczych płatnika lub akceptanta, mających na celu przekazanie akceptantowi należnych mu środków, z wyłączeniem czynności polegających na rozliczaniu i rozrachunku tych transakcji w ramach systemu płatności w rozumieniu ustawy o ostateczności rozrachunku (acquiring); 6) świadczeniu usługi przekazu pieniężnego; 7) świadczeniu usługi inicjowania transakcji płatniczej; 8) świadczeniu usługi dostępu do informacji o rachunku. 2. Polecenie zapłaty oznacza usługę płatniczą polegającą na obciążeniu określoną kwotą rachunku płatniczego płatnika na skutek transakcji płatniczej zainicjowanej przez odbiorcę, dokonywanej na podstawie zgody, której płatnik udzielił odbiorcy, dostawcy odbiorcy lub dostawcy płatnika. 2a. Do transakcji polecenia zapłaty z tytułu zapłaty faktury między wierzycielem i dłużnikiem będącymi przedsiębiorcami stosuje się odpowiednio przepisy rozdziału 3a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe (Dz. U. z 2021 r. poz. 2439, z późn. zm.3) ), zwanej dalej „ ustawą – Prawo bankowe ”. 3. Usługa przekazu pieniężnego oznacza usługę płatniczą świadczoną bez pośrednictwa rachunku płatniczego prowadzonego dla płatnika, polegającą na transferze do odbiorcy lub do innego dostawcy przyjmującego środki pieniężne dla odbiorcy środków pieniężnych otrzymanych od płatnika lub polegającą na przyjęciu środków pieniężnych dla odbiorcy i ich udostępnieniu odbiorcy. 4. Polecenie przelewu oznacza usługę płatniczą polegającą na uznaniu rachunku płatniczego odbiorcy, w przypadku gdy transakcja płatnicza z rachunku płatniczego płatnika jest dokonywana przez dostawcę usług płatniczych prowadzącego rachunek płatniczy płatnika na podstawie dyspozycji udzielonej przez płatnika. 5. Usługa inicjowania transakcji płatniczej oznacza usługę polegającą na zainicjowaniu zlecenia płatniczego przez dostawcę świadczącego usługę inicjowania transakcji płatniczej na wniosek użytkownika z rachunku płatniczego użytkownika prowadzonego przez innego dostawcę. 6. Usługa dostępu do informacji o rachunku oznacza usługę on-line polegającą na dostarczaniu skonsolidowanych informacji dotyczących: 1) rachunku płatniczego użytkownika prowadzonego u innego dostawcy albo 2) rachunków płatniczych użytkownika prowadzonych u innego dostawcy albo u więcej niż jednego dostawcy. Z treści powyższego przepisu wynika jasno, że zawarcie umowy, w tym umowy pożyczki gotówkowej, nie wchodzi w zakres pojęcia „usługi płatniczej” w rozumieniu ustawy, tak więc nie dotyczą tej czynności prawnej uregulowania art. 40-42 dotyczące autoryzacji transakcji płatniczych, na które powoływał się pozwany bank, ani też uregulowania zawarte w art. 46 cyt. ustawy, zwłaszcza w art. 46 ust. 3, określające odpowiedzialność płatnika za nieautoryzowane transakcje. Reasumując należy stwierdzić, że Sąd doszedł do przekonania, że umowa pożyczki gotówkowej zawarta w dniu 29 stycznia 2021 r. jest nieważna, gdyż nie została zawarta przez powoda Z. K. . W konsekwencji powyższych rozważań Sąd uznał, że żądanie pozwu dotyczące zasądzenia pobranej przez pozwanego z rachunku bankowego powoda tytułem spłat rat pożyczki kwoty 7.882,84 zł. Zgodnie z art. 405 k.c. kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości. Przepis ten stosuje się w szczególności do świadczenia nienależnego, tj. takiego, w którym ten, kto je spełnił, nie był w ogóle zobowiązany lub nie był zobowiązany względem osoby, której świadczył, albo jeżeli podstawa świadczenia odpadła lub zamierzony cel świadczenia nie został osiągnięty, albo jeżeli czynność prawna zobowiązująca do świadczenia była nieważna i nie stała się ważna po spełnieniu świadczenia ( art. 410 § 1 i 2 k.c. ). Nieważność umowy powodowała zatem, iż wszelkie świadczenia uiszczone przez stronę powodową na rzecz pozwanego – zarówno tytułem spłaty wszystkich rat kapitałowo-odsetkowych jak i opłat, prowizji, etc. były świadczeniami nienależnymi. Niezasadna była przy tym argumentacja pozwanego, negująca możliwość uwzględnienia roszczenia powodów w oparciu o art. 410 k.c. „Stronie, która w wykonaniu umowy kredytu, dotkniętej nieważnością, spłacała kredyt, przysługuje roszczenie o zwrot spłaconych środków pieniężnych jako świadczenia nienależnego ( art. 410 § 1 w związku z art. 405 k.c. ) niezależnie od tego, czy i w jakim zakresie jest dłużnikiem banku z tytułu zwrotu nienależnie otrzymanej kwoty kredytu.” (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 16 lutego 2021 w sprawie o sygn. akt. III CZP 11/20). Stwierdzenie nieważności spornej umowy powoduje obowiązek dokonania zwrotu wzajemnych świadczeń pomiędzy stronami umowy, stosownie do przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu. Co do zasady, pożyczkobiorca powinien więc zwrócić bankowi otrzymaną od niego kwotę kapitału, a zatem bez odsetek i kosztów dodatkowych, bank zaś powinien zwrócić pożyczkobiorcy wszelkie wpłacone przez niego raty kredytowe i inne opłaty oraz składki. Niemniej, Sąd rozpoznający niniejsze powództwo nie podziela teorii salda i zgadza się w tym względzie z najnowszym orzecznictwem Sądu Najwyższego wyrażonym w uchwale podjętej w dniu 16 lutego 2021 roku w sprawie o sygn. akt. III CZP 11/20. Sąd Najwyższy wskazał, iż „obecnie w systemach prawnych innych krajów odchodzi się od “teorii” salda; nie może ona służyć uproszczeniu rozliczeń, czy ograniczeniu (zastąpieniu) ustawowego prawa potrącenia; w tym tkwi klucz powrotu prawa do domu – wędrując po koncepcjach odnoszących się do art. 405, 409 czy 411 k.c. wracamy do najprostszego i najlepszego rozwiązania uwzględniającego fundamenty prawa materialnego i procesowego w Polsce” Wyrokując o odsetkach od zasądzanej kwoty na zasadzie art. 481 k.c. Sąd brał pod uwagę, iż roszczenie o zwrot nienależnego świadczenia ma charakter bezterminowy. Zgodnie z regulacją art. 455 k.c. , jeśli termin spełnienia świadczenia nie jest oznaczony ani nie wynika z właściwości zobowiązania, świadczenie powinno być spełnione niezwłocznie po wezwaniu dłużnika do wykonania. Jak wynika z dokumentów zgromadzonych w sprawie przed wniesieniem pozwu powód nie wzywał pozwanego banku do zapłaty. Dlatego też sąd uznał, że początkowym terminem naliczania odsetek dla kwoty 5.630,60 zł jest dzień 29 czerwca 2021 roku, jako dzień następujący po doręczeniu pozwu pozwanemu, zaś w zakresie kwoty 2.252,24 zł jest dzień następujący po doręczeniu pozwanemu odpisów pisma zawierającego zmianę powództwa, tj. 2 lutego 2022 r. W pozostałej części sąd roszczenie odsetkowe powoda oddalił. Przepis art. 321 § 1 k.p.c. stanowi, że Sąd nie może wyrokować co do przedmiotu, który nie był objęty żądaniem, ani zasądzać ponad żądanie. Odwołanie do tego przepisu konieczne jest z uwagi na istnienie w sprawie niejako drugiego wątku, a dotyczącego kwestii nieautoryzowanych transakcji wykonanych przez oszustów z konta powoda. Nie może budzić wątpliwości, że osoby podszywające się pod powoda zawarły w dniu 29 stycznia 2021 roku umowę pożyczki gotówkowej z pozwanym bankiem w celu dokonania wypłat z konta bankowego powoda pieniędzy, przelanych na nie przez bank w ramach pożyczki. Pomimo tego należy wyraźnie rozróżnić kwestie zawarcia umowy i jej ważności oraz kwestię dokonywania na rachunku powoda, który to rachunek powód posiadał już przed zawarciem umowy, nieautoryzowanych transakcji. Powód w niniejszej sprawie domagał się ustalenia nieważności umowy oraz zasądzenia kwoty pieniężnej świadczenia nienależnego, związanego ściśle ze stwierdzeniem nieważności umowy. Wynika to z dość enigmatycznie sporządzonego pozwu, pisma rozszerzającego powództwo oraz stanowiska końcowego powoda. W tej sytuacji Sąd uznaje, że przedmiotem żądania nie była kwestia zwrotu powodowi kwot wypłaconych przez bank na skutek operacji, które powód kwestionuje. Powód nie domagał się bowiem zasądzenia tych kwot, choć mają one związek z zawartą umową, jest to jedynie związek pośredni. Dlatego też Sąd nie wypowiedział się w zakresie tego, czy powód w dniu 29 stycznia 2021 r. naruszył obowiązki, na które nakłada na niego jako na płatnika ustawa z dnia 19 sierpnia 2011 r. o usługach płatniczych , a w szczególności czy ma zastosowanie art. 46 . Ust. 3 ustawy stanowiący, że płatnik odpowiada za nieautoryzowane transakcje płatnicze w pełnej wysokości, jeżeli doprowadził do nich umyślnie albo w wyniku umyślnego lub będącego skutkiem rażącego niedbalstwa naruszenia co najmniej jednego z obowiązków, o których mowa w art. 42. Ustalenia takie w świetle przepisu art. 321 § 1 k.p.c. byłyby wyrokowaniem co do przedmiotu, który nie był objęty żądaniem. Swoje ustalenia faktyczne dokonane w sprawie sąd przede wszystkim na zeznaniach powoda oraz dowodach z dokumentów. Przesłuchiwany na rozprawie powód opisał szczegółowo wydarzenia z dnia 29 stycznia 2021 r. związane z zawarciem umowy. Sąd dał tym zeznaniom wiarę, a przy odtwarzaniu tej części stanu faktycznego posiłkował się protokołem złożenia zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa z dnia 29 stycznia 2021 r., w którym powód opisywał te zdarzenia w kilka godzin po ich zaistnieniu, tak więc pamiętał więcej szczegółów. Dowody z dokumentów przedłożone przez obie strony nie budziły wątpliwości Sądu, strony nie kwestionowały ich autentyczności ani mocy dowodowej, co najwyżej nadając odmienne znaczenie, dlatego też sąd dał im wiarę w całości. Zeznania świadka K. R. miały marginalne znaczenie dla ustalenia stanu faktycznego sprawy, bowiem jak okazało się dopiero na rozprawie, świadek ten nie zajmował się bezpieczeństwem cybernetycznym klientów banku, był jedynie specjalistą w dziale wspomagania klientów detalicznych. Świadek wprost stwierdził, że nie wie jakie zabezpieczenia stosuje bank, aby uchronić bank przed nie autoryzowanymi transakcjami i nie ma wiedzy o wewnętrznych zabezpieczeniach banku (k. 387). Mając powyższe na uwadze oraz fakt, iż kwestia nieautoryzowanych transakcji dokonanych z konta powoda nie była przedmiotem rozpoznania, sąd dał wiarę zeznaniom tego świadka ale uznał że nie wnoszą istotnych elementów do stanu faktycznego sprawy. Orzeczenie o kosztach procesu zapadło na podstawie art. 98 k.p.c. Mając na uwadze fakt, iż powód wygrał proces w całości, zgodnie z omawianą zasadą odpowiedzialności za wynik procesu należało pozwany Bank (...) Spółkę Akcyjną z siedzibą w W. w całości obciążyć kosztami procesu strony powodowej. Jednocześnie Sąd zastosował normę z art. 108 § 1 k.p.c. i pozostawił szczegółowe wyliczenie kosztów referendarzowi sądowemu przy uwzględnieniu tego, że pozwany pokrywa koszty procesu w pełnym wymiarze. Powyższy wyrok w całości zaskarżył apelacją pozwany, zarzucając mu: 1) naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy: a) art. 6 k.c. w zw. z art. 232 k.p.c , art. 229 k.p.c. i w zw. z art. 231 k.p.c. poprzez obciążenie pozwanego ciężarem dowodu faktów, z których powód wywodził skutki prawne, podczas gdy fakty te były sporne i nie zostały przez pozwanego przyznane, a faktów tych nie dało się wywnioskować z innych udowodnionych faktów; b) art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 231 k.p.c. poprzez brak wszechstronnego rozważenia całości zgromadzonego materiału dowodowego polegający na zmarginalizowaniu zeznań powoda Z. K. oraz złożonych do akt sprawy dokumentów w szczególności: (i) Umowy Ramowej; (ii) Regulaminu ogólnego świadczenia usług bankowych dla osób fizycznych w Banku (...) SA z dnia 25 września 2020 r.; (iii) Raportu logowań oraz (vi) Wydruku karty reklamacji z informacją o hasłach SMS wysłanych na numer telefonu powoda; a w konsekwencji błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, polegający na błędnym uznaniu, że fakt braku złożenia oświadczenia woli o zawarciu spornej Umowy Pożyczki przez powoda jest bezsporny; c) art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 231 k.p.c. poprzez dowolną ocenę dowodów oraz wyciągnięcie nieprawidłowych wniosków z postępowania dowodowego; a w konsekwencji błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, polegający na błędnym uznaniu, że to nie powód złożył oświadczenie woli o zawarciu spornej Umowy Pożyczki; 2) nierozpoznanie istoty sprawy poprzez zaniechanie (i) dokonania oceny czy oświadczenie woli o zawarciu Umowy Pożyczki zostało ważnie złożone, w tym czy można je powodowi na gruncie obiektywnych okoliczności przypisać, oraz (ii) ustalenia rzeczywistej treści stosunku prawnego - podczas gdy zgodnie z obowiązującą teorią oświadczeń woli, komunikat wytworzony na skutek zachowania powoda w systemach komunikacji elektronicznej należy uznać za ważnie złożone oświadczenie woli powoda o zawarciu spornej Umowy; 3) naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 60 k.c. w zw. z art. 65 § 1 k.c. poprzez ich niezastosowanie oraz zaniechanie przeprowadzenia wykładni wytworzonego w bankowości elektronicznej komunikatu pod kątem tego czy nie stanowi on oświadczenia woli o zawarciu spornej Umowy Pożyczki oraz w konsekwencji naruszenie art. 720 k.c. poprzez jego błędne zastosowanie oraz przyjęcie, że Umowa Pożyczki jest nieważna z uwagi na brak oświadczenia woli o jej zawarciu złożonego przez powoda - podczas gdy ocena komunikatu wytworzonego na skutek zachowania powoda nakazuje przypisanie temu komunikatowi statusu oświadczenia woli o zawarciu spornej Umowy, przez co nie można uznać jej za nieważną z uwagi na rzekome niezłożenie oświadczenia woli o jej zawarciu; 4) naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 60 k.c. w zw. z art. 65 § 1 k.c. oraz w zw. z art. 32i u.u.p. i art. art. 2 pkt 9d, pkt 26 aa oraz pkt 33b u.u.p. poprzez ich niezastosowanie oraz nierozważenie wpływu obowiązków ciążących na dostawcy usług płatniczych w zakresie potwierdzania tożsamości osoby podejmującej czynności za pośrednictwem bankowości elektronicznej na kwalifikację wytworzonego w niniejszej sprawie komunikatu jako oświadczenia woli powoda o zawarciu spornej Umowy pomimo, iż oświadczenia woli należy wykładać tak, jak wymagają tego okoliczności, w których złożone zostało, zasady współżycia społecznego oraz ustalone zwyczaje 5) naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 5 k.c. poprzez jego niezastosowanie oraz przyznanie ochrony prawnej powodowi - podczas gdy powództwo sprzeczne jest z zasadami współżycia społecznego w postaci „zasady czystych rąk" z uwagi na zaniedbania powoda i niedołożenie przez niego należytej staranności w zakresie korzystania przez niego z kanałów bankowości elektronicznej; 6) naruszenie przepisów prawa procesowego - art. 189 k.p.c. poprzez przyjęcie, że powód ma interes prawny w dochodzeniu powództwa o ustalenie, że stosunek prawny nie istnieje -pomimo, iż wyrok ustalający nie rozstrzygnie ostatecznie sporu między stronami; 7) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy - art. 327 1 § 1 pkt 2) k.p.c. polegające na braku wyjaśnienia podstawy prawnej dla stwierdzenia nieważności spornej Umowy oraz braku wskazania podstawy prawnej takiego rozstrzygnięcia, a w konsekwencji sporządzeniu uzasadnienia zaskarżonego Wyroku w sposób uniemożliwiający jednoznaczne odtworzenie kwalifikacji prawnej dokonanej przez Sąd I instancji, a tym samym podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz toku rozumowania Sądu I instancji w tym przedmiocie; Wskazując na powyższe zarzuty, pozwany wniósł o: 1. uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu Okręgowego w Szczecinie w zaskarżonej części oraz - z uwagi na nierozpoznanie istoty sprawy - przekazanie sprawy Sądowi I instancji w tej części do ponownego rozpoznania wraz z pozostawieniem temu Sądowi orzeczenia co do kosztów procesu za obie instancje w tym kosztów zastępstwa procesowego; ewentualnie o: 2. zmianę zaskarżonego wyroku Sądu Okręgowego w Szczecinie w zaskarżonej części poprzez oddalenie powództwa w całości; 3. zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego według norm przepisanych. Uzasadnienie apelacji rozszerza podniesione w niej zarzuty. W odpowiedzi na apelację powód wniósł o jej oddalenie i zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania apelacyjnego, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. SĄD APELACYJNY ZWAŻYŁ CO NASTĘPUJE: Apelacja okazała się niezasadna. Zgodnie z art. 382 k.p.c. Sąd II instancji orzeka na podstawie materiału zebranego w postępowaniu w pierwszej instancji oraz w postępowaniu apelacyjnym. Z regulacji tej wynika, że postępowanie apelacyjne polega na merytorycznym rozpoznaniu sprawy. Oznacza to z kolei, że wyrok sądu drugiej instancji musi opierać się na jego własnych ustaleniach faktycznych i konkluzjach prawnych poprzedzonych własną oceną materiału procesowego w kontekście stanowisk stron oraz w granicach apelacji. Wykonując ten obowiązek Sąd Apelacyjny dokonał ponownej oceny przedstawionego pod osąd materiału procesowego i w jej wyniku stwierdził, że Sąd Okręgowy w sposób prawidłowy przeprowadził postępowanie dowodowe, a poczynione ustalenia faktyczne (zawarte w wyodrębnionej redakcyjnie części uzasadnienia zaskarżonego wyroku) nie są wadliwe i znajdują odzwierciedlenie w treści przedstawionych w sprawie dowodów. Sąd odwoławczy ustalenia Sądu Okręgowego czyni częścią uzasadnienia własnego wyroku, nie znajdując potrzeby ponownego ich szczegółowego przytaczania ( art. 387 § 21 pkt 1) k.p.c. ). W pierwszej kolejności należy rozważyć zarzuty dotyczące poprawności postępowania dowodowego. Dopiero bowiem przesądzenie poprawności stosowania prawa w tej płaszczyźnie (i przyjęcie za prawidłowe ustaleń faktycznych) pozwala na ocenę prawidłowości zastosowania prawa materialnego. W okolicznościach sprawy wyjątek stanowi jedynie zarzut naruszenia art. 189 k.p.c. (pomimo zamieszczenia go w ustawie procesowej, przepis ten posiada charakter materialnoprawny), który należy omówić pierwszoplanowo, bowiem przesądzenie, że powodom nie przysługuje interes prawny w wytoczeniu powództwa o ustalenie, czyni w tym zakresie to powództwo bezzasadne a limine , bez potrzeby jego dalszego badania. Dotycząca tej kwestii argumentacja skarżącego sprowadza się do konkluzji, że rozstrzygnięcie uwzględniające żądania pozwu nie zakończy sporu między stronami a powodowi przysługuje "dalej idące" powództwo o zapłatę i w ramach sporu o zapłatę sąd (przesłankowo) powinien odnieść się do kwestii ważności umowy. Zgodnie przyjmuje się obecnie w nauce i orzecznictwie, że norma art. 189 k.p.c. kreuje szczególną (niewynikającą z przepisów prawa materialnego) formę ochrony prawnej praw podmiotowych. Jako przyznającej prawo do żądania szczególnej ochrony prawnej, normie tej przypisuje się charakter materialnoprawny. Interes prawny jest zazwyczaj pojmowany jako przesłanka materialnoprawna powództwa o ustalenie - por. np. T. Ereciński (red.), Komentarz do kodeksu postępowania cywilnego , Część pierwsza. Postępowanie rozpoznawcze, tom I Warszawa 2004, s 402 – 403 i tam cytowane orzecznictwo). Powód ma zatem procesowoprawny obowiązek przytoczenia (a następnie materialnoprawny obowiązek udowodnienia) okoliczności faktycznych uzasadniających istnienie po jego stronie interesu prawnego w żądaniu ustalenia (prawa do żądania ochrony przez uzyskanie wyroku ustalającego). Interes prawny postrzega się z jednej strony jako przesłankę, która musi istnieć obiektywnie. Z drugiej zaś strony interes jest przesłanką warunkującą dopiero możliwość dalszego badania w procesie twierdzeń stron co do istnienia lub nieistnienia ustalanego prawa lub stosunku prawnego. Innymi słowy w przypadku stwierdzenia przez Sąd braku interesu prawnego w żądaniu ustalenia istnienia (lub nieistnienia) prawa lub stosunku prawnego, powództwo musi ulec oddaleniu bez oceny zasadności twierdzeń stron procesu co do istnienia prawa objętego żądaniami pozwu. Wprawdzie w piśmiennictwie formułuje się obecnie szeroko uargumentowany pogląd, że w takiej sytuacji należy pozew odrzucić (por. np. K. Weitz, Charakter interesu prawnego jako przesłanki powództwa o ustalenie ( art. 189 k.p.c. ), PS 2018, nr 7-8, s. 7-36), to jednak rozstrzyganie kwestii właściwej formy prawnej orzeczenia nie ma znaczenia w niniejszej sprawie, z uwagi na brak podstaw do przyjęcia, że Sąd Okręgowy naruszył normę art. 189 k.p.c. ). Interes prawny istnieje zatem wówczas, jeżeli sam skutek, jaki wywoła uprawomocnienie się wyroku ustalającego, zapewni powodowi ochronę jego prawnie chronionych interesów, czyli definitywnie zakończy spór istniejący lub prewencyjnie zapobiegnie powstaniu takiego sporu w przyszłości (por. np. wyrok SA w Poznaniu z dnia 5 kwietnia 2007 r., III AUa 1518/05, LEX nr 257445; wyrok SA w Białymstoku z dnia 7 lutego 2014 r., I ACa 408/13, LEX nr 1437870). W orzecznictwie Sądu Najwyższego akcentuje się też, że powód ma interes prawny w żądaniu ustalenia, jeżeli powództwo o ustalenie istnienia prawa jest jedynym możliwym środkiem jego ochrony (wyrok z dnia 9 lutego 2012 r., III CSK 181/11, OSNC 2012, nr 7-8, poz. 101). Interes prawny istnieje zatem tylko wtedy, gdy powód może uczynić zadość potrzebie ochrony swej sfery prawnej przez samo ustalenie istnienia bądź nieistnienia stosunku prawnego lub prawa. Zarazem jednak wyjaśniono też w dotychczasowym orzecznictwie Sądu Najwyższego, że interes prawny nie istnieje, gdy już jest możliwe wytoczenie powództwa o świadczenie, chyba że ze spornego stosunku prawnego wynikają jeszcze dalsze skutki, których dochodzenie w drodze powództwa o świadczenie nie jest możliwe lub nie jest jeszcze aktualne (wyrok SN z dnia 30 października 1990 r., I CR 649/90, Lex nr 158145). Zauważa się jednocześnie, że mimo istnienia prawa do żądania spełnienia świadczenia (wytoczenia powództwa o świadczenie) lub możliwości skorzystania z innego środka ochrony prawnej (np. powództwa o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego) interes prawny nie będzie wykluczony w sytuacji, gdy wyrok uwzględniający takie żądanie nie da pełnej ochrony prawnej dłużnikowi (por. np. wywody zawarte w uzasadnieniu wyroku Sądu Najwyższego z dnia 17 kwietnia 2015 r. III CSK 226/14). Zatem zarówno w nauce jak i w orzecznictwie akcentuje się konieczność wykazania obiektywnej w świetle przepisów prawa (wywołanej rzeczywistym narażeniem lub zagrożeniem sfery prawnej powoda) potrzeby uzyskania wyroku ustalającego o określonej treści (por. np. H. Dolecki (red.), T. Wiśniewski (red.), Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Tom I. Artykuły 1-36, wyd. LEX 2013, komentarz do art. 189 k.p.c.). Z drugiej jednak strony akcentuje się, że interes prawny należy "pojmować szeroko, mając na uwadze także dalsze skutki, które mogą lub już doprowadziły do pozbawienia powoda ochrony prawnej" (Wyrok SN z dnia 11 lipca 2019 r., V CSK 23/18, LEX nr 2712226). Wreszcie też stwierdza się, że zasady, że powództwo o ustalenie nie jest dopuszczalne, jeżeli w danym przypadku możliwe jest jakiekolwiek świadczenie, nie należy pojmować zbyt rygorystycznie. Ocena istnienia interesu prawnego powinna odwoływać się do względów celowości i ekonomii procesowej, zwłaszcza gdy spór dotyczy samej tylko zasady. W tym kontekście interes prawny definiuje się jako potrzebę ochrony sfery prawnej powoda, którą może uzyskać już przez samo ustalenie stosunku prawnego lub prawa (por. np. wyrok SN z dnia 6 marca 2019 r., I CSK 80/18, LEX nr 2630603). Już z przedstawionych wypowiedzi judykatury wynika, że samo istnienie możliwości wytoczenia powództwa o świadczenie nie w każdej sytuacji świadczyć będzie o braku interesu prawnego w żądaniu ustalenia. Brak interesu prawnego wystąpi wówczas jedynie, gdy wyrok zasądzający świadczenie zapewni pełną (adekwatna do sytuacji prawnej powoda) ochronę prawną jego uzasadnionych interesów. W przypadku, gdy sporem o świadczenie nie będą mogły (ze swej natury) być objęte wszystkie uprawnienia istotne z perspektywy ochrony sfery prawnej powoda (wyrok nie będzie wyczerpywał wszystkich płaszczyzn istniejącego sporu objętego stosunkiem prawnym, którego dotyczy żądanie ustalenia), przyjąć należy, że powód ma interes prawny w rozumieniu art. 189 k.p.c. Teza ta będzie aktualna zwłaszcza w tych sytuacjach, w których żądaniem ustalenia objęte jest twierdzenie o nieistnieniu stosunku prawnego, który jest wykonywany przez obie strony. W przypadku gdy konsekwencje ustalenia nieistnienia stosunku prawnego nie ograniczają się do aktualizacji obowiązku świadczenia przez pozwanego, lecz dotyczą także innych aspektów sfery prawnej powoda (np. wpływają na określenie treści praw i obowiązków powoda jako dłużnika pozwanego), sama możliwość wytoczenia powództwa o świadczenie może nie wyczerpywać interesu prawnego w żądaniu ustalenia. Będzie tak zwłaszcza gdy to pozwany rości sobie według treści stosunku prawnego objętego powództwem z art. 189 k.p.c. określone prawo do świadczenia ze strony powoda (np. jak w niniejszej sprawie - uważa że ma prawo żądać zwrotu udzielonego kredytu w wysokości obliczonej zgodnie z treścią kwestionowanej umowy). W takich sytuacjach nie sposób odmówić dłużnikowi (dążącemu do wykazania, że nie jest on zobowiązany do świadczenia) interesu prawnego w dochodzeniu żądania ustalenia nieistnienia stosunku prawnego, w świetle którego jest on dłużnikiem pozwanego. W realiach niniejszej sprawy wydanie wyroku zasądzającego świadczenie nie usuwałoby niepewności prawnej między stronami. Powód według treści umowy pożyczki nie wykonał do dnia wyrokowania zobowiązania do zwrotu środków (okres związania pożyczką nie upłynął) a pozwany traktuje go jako swojego dłużnika. Zatem choćby z tej przyczyny (niezależnie od oceny kwestii ważności umowy) jego prawo do świadczenia kondykcyjnego mogłoby być kwestionowane w ewentualnym procesie o świadczenie. Stąd też nie można przyjąć by nie posiadali oni interesu prawnego w domaganiu się ustalenia nieważności umowy. Czyni to bezzasadnym zarzut naruszenia art. 189 k.p.c. Norma art. 233 k.p.c. formułuje zasadniczą podstawę prawną, określającą kompetencje Sądu w zakresie oceny materiału procesowego. Zgodnie z jej brzmieniem sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału. Wynikający z tej normy wzorzec tzw. swobodnej oceny dowodu przyznaje sądowi kompetencję, która (co do zasady) nie jest ograniczana przez normy prawne, ustalające formalną hierarchię środków dowodowych (jak jest to w przypadku systemu opartego o zasadę legalnej oceny). Dla skuteczności zarzutu naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. nie wystarcza więc stwierdzenie o wadliwości dokonanych ustaleń faktycznych, odwołujące się do stanu faktycznego, który w przekonaniu skarżącego odpowiada rzeczywistości. Konieczne jest podanie i uzasadnienie przyczyn wykazujących to, że sąd nie zachował opisanego wzorca oceny. Skarżący powinien zatem wskazać, jakie kryteria oceny naruszył sąd przy ocenie konkretnych dowodów, uznając brak ich wiarygodności i mocy dowodowej lub niesłuszne im je przyznając (por. np. wyroki SN z dnia: 23 stycznia 2001 r., IV CKN 970/00; 12 kwietnia 2001 r., II CKN 588/99; 10 stycznia 2002 r., II CKN 572/99). Jako zasadnicze kryteria tej oceny wyróżnia się zgodność wniosków sądu z zasadami logiki i doświadczenia życiowego oraz komplementarność (spójność) argumentacji polegającą na wyprowadzaniu poprawnych wniosków z całokształtu materiału procesowego. Komplementarność ta będzie naruszana w przypadku nieuzasadnionego pominięcia przez Sąd wniosków przeciwnych wynikających z części dowodów. Zatem skarżący nie może poprzestać na przedstawieniu własnej (korzystnej dla jego stanowiska procesowego) oceny znaczenia i waloru procesowego poszczególnych dowodów), lecz musi wyeksponować i uzasadnić zaistnienie takich okoliczności, które świadczyć będą o sprzeczności logicznej oceny dokonanej przez sąd jej nieprzystawania do wniosków jakie należy wyprowadzić z zasad doświadczenia życiowego. W niniejszej sprawie skarżący zarzuca Sądowi Okręgowemu, że wadliwie przerzucił ciężar dowodu, iż umowa została zawarta przez osobę inną niż powód na pozwanego, a także że powód poza swoimi zeznaniami nie wykazał, iż z kodów autoryzacyjnych bez jego wiedzy i zgody korzystały inne osoby. Tę konkluzję skarżący wywodzi, że stwierdzenia użytego w uzasadnieniu sądu pierwszej instancji, iż jest to w sprawie bezsporne. Istotnie ten zwrot użyty w uzasadnieniu jest co najmniej uproszczeniem, gdyż pozwany rzeczywiście kwestionował zawarcie umowy pożyczki na nazwisko powoda przez osoby trzecie. Jednakże obszerne ustalenia faktyczne Sądu Okręgowego wskazują wprost, że jest to fakt udowodniony. Przede wszystkim pomija skarżący treści postanowień wydawanych zarówno przez organy prokuratury jak i organy sądowe w toczącym się, na skutek zawiadomienia przez powoda o fakcie popełnienia na jego szkodę, przestępstwa postępowaniu karnym. Postanowienia te są bez wątpienia dokumentami urzędowymi w rozumieniu art. 244 §1 k.p.c. , zostały bowiem sporządzone we właściwej formie przez organy władzy publicznej w zakresie przysługujących im kompetencji. W związku z tym, zgodnie z wyżej wymienionym przepisem stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo zaświadczone. Z wszystkich zaś znajdujących się w aktach dokumentów z postępowania karnego jednoznacznie wynika, że przyczyną kolejnych jego umorzeń było niewykrycie sprawców oszustwa, a nie brak ustawowych znamion przestępstwa. Tym samym te dokumenty potwierdzają twierdzenia powoda, że padł on ofiarą przestępstwa i w rezultacie w jego imieniu zawarto sporną między stronami umowę. Zgodnie natomiast z treścią art. 252 k.p.c. strona, która zaprzecza prawdziwości dokumentu urzędowego albo twierdzi, że zawarte w nim oświadczenia organu, od którego dokument ten pochodzi, są niezgodne z prawdą, powinna okoliczności te udowodnić. W tym więc zakresie zgodnie z treścią art. 6 k.c. to pozwany powinien wykazać, że nie zaistniały podstawy do przyjęcia, że osoby trzecie podszywając się pod pracownika banku, wbrew woli i intencji powoda uzyskały dostęp do danych na jego telefonie, a tym samym uzyskały także dostęp do kodów autoryzacyjnych transakcji na koncie powoda. Temu obowiązkowi skarżący nie sprostał. Wbrew zarzutom apelacyjnym nie doszło w niniejszej sprawie do nierozpoznania istoty sprawy czy też naruszenie art. 60 i 65 k.c. poprzez brak dokonania oceny czy oświadczenie woli zostało ważnie złożone przez powoda oraz czy komunikat w bankowości elektronicznej polegający na autoryzacji transakcji stanowi oświadczenie woli. Sąd jednoznacznie w uzasadnieniu orzeczenia wskazuje, iż działanie sprawców oszustwa nosiło cechy oświadczenia woli, jednak nie była to wola powoda, a przestępcy podszywającego się pod powoda. Właśnie z tej przyczyny Sąd pierwszej instancji uznał umowę za nieważną. Należy podkreślić, że kodeks cywilny wprost nie normuje sytuacji, gdy do zawarcia umowy na odległość dochodzi na skutek przejęcia cudzej tożsamości. W tym zakresie zdaniem sądu odwoławczego należy jednak stosować odpowiednio normy dotyczące działania osoby trzeciej w cudzym imieniu bez umocowania, a więc normy zawarte w art. 103 k.c. Bez wątpienia bowiem oświadczenie o zawarciu umowy złożyła osoba, która działała w imieniu powoda, jakkolwiek w złej wierze i w celu uzyskania włanej korzyści. Jak wskazuje się w doktrynie rzekomy pełnomocnik ( falsus procurator ) to osoba, która dokonuje czynności prawnej w cudzym imieniu, nie mając do tego umocowania lub przekraczając jego granice. Według K. Kopaczyńskiej-Pieczniak „w świetle art. 103 § 1 k.p.c. bez znaczenia jest okoliczność, czy osoba taka jest w dobrej, czy w złej wierze. Jeżeli pełnomocnik nie powiadomi osoby, z którą zawiera umowę, że działa jako pełnomocnik, umowa nie dochodzi do skutku, brak bowiem wtedy zgody co do osoby drugiego kontrahenta. Nadto oświadczenie woli rzekomego mocodawcy o odmowie potwierdzenia umowy prowadzi bezpośrednio do nieważności umowy ex tunc (inaczej por. M. Pazdan [w:] Kodeks cywilny... , t. 1, red. K. Pietrzykowski, 2018, s. 446, nb 9, którego zdaniem sankcją odmowy jest „definitywna bezskuteczność”; por. również opinię P. Sobolewskiego, który uznaje, że nie dochodzi wówczas do dokonania czynności prawnej; P. Sobolewski, Kompetencja ..., s. 29; inaczej chyba M. Smyk, Pełnomocnictwo ..., s. 298). Umowa jest nieważna zawsze w całości, żadnego z jej postanowień nie można uważać za pozostające w mocy; art. 58 § 3 nie stosuje się (wyrok SN z 27.07.2000 r., IV CKN 87/00, LEX nr 533113). W konsekwencji umowa nie rodzi żadnego zobowiązania po stronie rzekomego mocodawcy (wyrok SN z 28.11.2007 r., V CSK 288/07, Rejent 2013/3, s. 72, z omówieniem S. Czarneckiego, Kilka uwag na temat zakresu ochrony nabywcy weksla niezupełnego – na marginesie wyroku Sądu Najwyższego z 28 listopada 2007 r. ). Prawidłowy wydaje się pogląd, że w przeciwieństwie do potwierdzenia forma odmowy jest zawsze dowolna, nawet jeśli dla samej umowy przewidziana jest w przepisach prawa forma szczególna (R. Strugała [w:] Kodeks cywilny... , red. E. Gniewek, P. Machnikowski, 2017, s. 271, nb 3). W niniejszej sprawie powód w żaden sposób nie potwierdził działań oszustów, a wręcz przeciwnie natychmiast, gdy zorientował się, że padł ofiarą przestępstwa, podjął wszelkie czynności zmierzające do zablokowania wszelkich transakcji dokonanych przez oszustów. Składał także reklamacje dotyczące spornej umowy, co jednoznacznie wskazuje, że odmówił potwierdzenia jej zawarcia. Umowa jest zatem nieważna na podstawie art. 58 §2 k.c. Brak jest także podstaw do stwierdzenia, że zaskarżone orzeczenie jest sprzeczne z art. 5 k.c. Skarżący zarzuca powodowi zaniedbania polegające na umożliwieniu osobie trzeciej korzystania z jego kodów autoryzacyjnych. Nie zauważa jednak, że nie każdy klient banku posiada szeroką wiedzę informatyczną pozwalającą ocenić czy dana aplikacja jest aplikacją szpiegująca czy też nie. W kontekście informacji, że zainstalowanie aplikacji poleca mu pracownik banku oraz efektu zaskoczenia, powód miał prawo przypuszczać, że istotnie konieczne jest podjęcie takiego działania, tym bardziej że jak wynika z informacji uzyskanej przez Prokuraturę Rejonową Szczecin – Śródmieście wynika, że jeden z numerów telefonów, który wyświetlił się na telefonie powoda jest telefonem pozwanego Banku przeznaczonym do kontaktów z klientami, udostępnianym na stronie internetowej skarżącego. Wbrew także stanowisku skarżącego, nie zostało wykazane, że w styczniu 2021 r. na stronach internetowych Banku istniały ostrzeżenia o takich formach spear-phishingu. Na załączonych do odpowiedzi na pozew wydrukach z tych stron dopiero w lipcu 2021 r. pojawia się taka informacja. W wydrukach z 25 września 2020 r. oraz najprawdopodobniej z 15 stycznia 2021 r. (w wydruku nie zawarto daty, ale na jego końcu znajdują się kursy walut na dzień 15 stycznia 2021 r., a więc najwcześniej w tym dniu mógł być on wykonany) znajdują się informacje o innych formach phishingu, polegającą na przesyłaniu fałszywych sms-ów bądź linków do stron internetowych oraz oszustwach przy zakupach internetowych. Biorąc pod uwagę wykształcenie powoda i wykonywany przez niego zawód trudno wymagać, aby na bieżąco śledził strony informujące o oszustwach internetowych, zwłaszcza że niejednokrotnie są to strony specjalistyczne, czy też znał wszelkie programy pozwalające na uzyskanie danych z cudzych urządzeń elektronicznych (stacjonarnych czy też mobilnych). Trzeba także wziąć pod rozwagę, że na początku 2021 r. ta forma oszustwa była swoistą „nowością” i powszechne platformy internetowe jeszcze o niej nie informowały, w przeciwieństwie do sytuacji dzisiejszej. Nadto właśnie obciążanie skutkami przestępstwa podmiotu technologicznie i informacyjnie słabszego jakim jest konsument byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego w sytuacji, gdy takiego problemu nie są w stanie rozwiązać nawet profesjonaliści tj. banki, które instrumentami bankowości elektronicznej się zajmują i zachęcają klientów do korzystania z nich. Marginalnie należy wskazać, że Sąd Okręgowy nie naruszył także jakiegokolwiek przepisu ustawy o usługach płatniczych , gdyż słusznie zauważył, że ta ustawa w niniejszej sprawie nie ma zastosowania. Biorąc powyższe pod uwagę na podstawie art. 385 k.p.c. apelację oddalono, a o kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik sprawy na podstawie art. 98 k.p.c. Edyta Buczkowska-Żuk