I ACA 1584/14
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczenia Województwa (...) w O. o zapłatę kary umownej w kwocie 112.667,45 zł od Towarzystwa (...) w W., które wystawiło gwarancję ubezpieczeniową należytego wykonania kontraktu dla wykonawcy robót budowlanych (M. S.). Zamawiający odstąpił od umowy z wykonawcą z jego winy, naliczając karę umowną. Gwarancja ubezpieczeniowa miała zabezpieczać roszczenia Zamawiającego. Sąd Okręgowy w Opolu wydał wyrok zaoczny uwzględniający powództwo, a następnie wyrokiem z dnia 21.08.2014 r. utrzymał go w mocy w stosunku do ubezpieczyciela. Ubezpieczyciel wniósł apelację, zarzucając m.in. naruszenie przepisów procesowych i materialnych poprzez błędną wykładnię gwarancji jako nieakcesoryjnej i bezwarunkowej. Sąd Apelacyjny we Wrocławiu oddalił apelację, podzielając stanowisko Sądu Okręgowego. Sąd uznał, że gwarancja ubezpieczeniowa ma charakter samodzielny i abstrakcyjny, co oznacza, że płatna jest na pierwsze żądanie beneficjenta po spełnieniu warunków formalnych, niezależnie od stosunku podstawowego między zamawiającym a wykonawcą. Sąd podkreślił, że ubezpieczyciel nie może podnosić zarzutów dotyczących zasadności roszczenia głównego, a odstąpienie od umowy przez zamawiającego nie pozbawia go prawa do żądania zapłaty z gwarancji, zwłaszcza gdy kara umowna została prawidłowo naliczona.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja charakteru gwarancji ubezpieczeniowych, ich samodzielności i abstrakcyjności, a także zakresu odpowiedzialności gwaranta i możliwości podnoszenia zarzutów ze stosunku podstawowego.
Orzeczenie dotyczy specyficznego rodzaju gwarancji ubezpieczeniowej i może wymagać analizy w kontekście konkretnych postanowień umowy gwarancji i umowy podstawowej.
Zagadnienia prawne (3)
Czy gwarancja ubezpieczeniowa należytego wykonania kontraktu, która zabezpiecza roszczenia z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania umowy, obejmuje również kary umowne naliczone w związku z odstąpieniem od umowy z winy wykonawcy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, kary umowne naliczone w związku z odstąpieniem od umowy z winy wykonawcy mieszczą się w zakresie roszczeń objętych gwarancją ubezpieczeniową, jeśli gwarancja zabezpieczała roszczenia powstałe z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania umowy.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że kary umowne są jednym z rodzajów roszczeń wynikających z niewykonania lub nienależytego wykonania umowy, a zatem mieszczą się w zakresie ochrony gwarancyjnej, jeśli umowa gwarancji tak stanowi. Podkreślono, że gwarancja ubezpieczeniowa ma charakter samodzielny i abstrakcyjny, co oznacza, że płatna jest na pierwsze żądanie beneficjenta po spełnieniu warunków formalnych, a gwarant nie może badać merytorycznych podstaw roszczenia.
Jaki jest charakter prawny gwarancji ubezpieczeniowej należytego wykonania kontraktu i jakie zarzuty może podnosić gwarant wobec beneficjenta?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Gwarancja ubezpieczeniowa, zwłaszcza opatrzona klauzulami o "nieodwołalności" i "bezwarunkowości", ma charakter samodzielny i abstrakcyjny, a nie akcesoryjny. Gwarant nie może podnosić przeciwko beneficjentowi zarzutów przysługujących dłużnikowi ze stosunku podstawowego.
Uzasadnienie
Sąd odwołał się do orzecznictwa Sądu Najwyższego, wskazując na samodzielność, nieakcesoryjność i abstrakcyjność gwarancji ubezpieczeniowej. Klauzule "nieodwołalnie i bez stawiania warunków" zaostrzają odpowiedzialność gwaranta, a obowiązek świadczenia powstaje z chwilą powiadomienia go o niewykonaniu zapłaty przez dłużnika. Gwarant nie może badać zasadności roszczeń ani ich wysokości, ani podnosić zarzutów ze stosunku podstawowego.
Czy odstąpienie od umowy przez zamawiającego z powodu niewykonania jej przez wykonawcę pozbawia zamawiającego prawa do żądania zapłaty kary umownej z gwarancji ubezpieczeniowej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, odstąpienie od umowy z powodu niewykonania jej przez wykonawcę nie pozbawia zamawiającego prawa do żądania zapłaty kary umownej z gwarancji ubezpieczeniowej, jeśli gwarancja zabezpieczała takie roszczenia.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że losy umowy podstawowej nie mają wpływu na obowiązek wykonania zobowiązania ze stosunku gwarancji ubezpieczeniowej, która ma charakter abstrakcyjny. Wykonanie przez inwestora prawa odstąpienia od umowy nie pozbawia go roszczenia o wypłatę gwarancji zabezpieczającej jego roszczenia z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania umowy, w tym kar umownych.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Województwo (...) - (...) w O. | instytucja | powód |
| Towarzystwo (...) w W. | spółka | pozwany |
| M. S. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (11)
Główne
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna oddalenia apelacji.
Pomocnicze
u.dz.ubezp. art. 3 § 1 i 3
Ustawa o działalności ubezpieczeniowej
Potwierdzenie, że udzielenie gwarancji ubezpieczeniowej mieści się w granicach uprawnień ustawowych zakładu ubezpieczeń.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Zasada swobody umów, która pozwala na ukształtowanie gwarancji ubezpieczeniowej jako umowy abstrakcyjnej, płatnej na pierwsze żądanie.
k.c. art. 65
Kodeks cywilny
Zasady wykładni oświadczeń woli, stosowane do interpretacji treści gwarancji ubezpieczeniowej.
k.c. art. 483 § 1
Kodeks cywilny
Możliwość zastrzeżenia kary umownej jako sposobu naprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania niepieniężnego.
k.c. art. 484 § 1
Kodeks cywilny
Skutki zastrzeżenia kary umownej – wierzyciel ma prawo do jej zapłaty w zastrzeżonej wysokości bez względu na wysokość poniesionej szkody.
k.c. art. 494 § 1
Kodeks cywilny
Uprawnienia strony odstępującej od umowy – możliwość żądania zwrotu świadczenia i naprawienia szkody.
k.p.c. art. 230
Kodeks postępowania cywilnego
Fakty, które nie zostały przytoczone przez strony, lecz mogły być przedmiotem ich twierdzeń, sąd może uznać za przyznane, jeśli nie budzą wątpliwości.
k.p.c. art. 233 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada swobodnej oceny dowodów przez sąd.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna orzekania o kosztach postępowania.
k.p.c. art. 391 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zakres postępowania apelacyjnego w zakresie kosztów.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Gwarancja ubezpieczeniowa jest samodzielna i abstrakcyjna, płatna na pierwsze żądanie po spełnieniu warunków formalnych. • Kary umowne naliczone w związku z odstąpieniem od umowy mieszczą się w zakresie ochrony gwarancyjnej. • Odstąpienie od umowy nie pozbawia prawa do żądania zapłaty z gwarancji. • Spełnienie warunków formalnych wezwania do zapłaty przez beneficjenta gwarancji.
Odrzucone argumenty
Gwarancja ubezpieczeniowa jest akcesoryjna i związana z umową podstawową. • Odstąpienie od umowy pozbawiło podstawy prawnej gwarancję. • Kary umowne nie mieszczą się w zakresie roszczeń objętych gwarancją. • Naruszenie przepisów prawa procesowego (art. 233 § 1 k.p.c.) i materialnego (art. 353[1] k.c., art. 65 k.c.) przez Sąd Okręgowy.
Godne uwagi sformułowania
Gwarancja ubezpieczeniowa jest umową zawieraną pomiędzy innymi podmiotami niż strony umowy, z której mogą wyniknąć określone zobowiązania, które zabezpieczone zostają w tej formie, gdyż jest to umowa zawierana pomiędzy Beneficjentem (Inwestorem), a Gwarantem. • Bezwarunkowy charakter gwarancji wynika stąd, że konieczność zapłaty gwarantowanej kwoty powstaje w momencie upływu terminu wskazanego przez Beneficjenta w wezwaniu do zapłaty, o ile dopełnił on przewidzianych umową gwarancji ubezpieczeniowej warunków formalnych. • Przedmiotowa umowa gwarancji wymagała jedynie przedstawienia kopii dokumentów uzasadniających roszczenie, natomiast nie upoważniała Gwaranta do badania zasadności tych roszczeń, czy też ich wysokości. • uchwale Sądu Najwyższego 7 sędziów – zasadzie prawnej z dnia 16.04.1993 r. III CZP 16/93, wskazującej na samodzielność, nieakcesoryjność i abstrakcyjność takiej umowy. • Użycie w dokumencie gwarancyjnym, zawierającym postanowienia umowy gwarancji ubezpieczeniowej sformułowań, że gwarancja ubezpieczeniowa jest płatna na pierwsze żądanie albo że jest bezwarunkowa, powoduje, iż umowie tej nadano cechy zobowiązania abstrakcyjnego.
Skład orzekający
Dariusz Kłodnicki
przewodniczący-sprawozdawca
Grażyna Matuszek
sędzia
Grzegorz Karaś
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja charakteru gwarancji ubezpieczeniowych, ich samodzielności i abstrakcyjności, a także zakresu odpowiedzialności gwaranta i możliwości podnoszenia zarzutów ze stosunku podstawowego."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego rodzaju gwarancji ubezpieczeniowej i może wymagać analizy w kontekście konkretnych postanowień umowy gwarancji i umowy podstawowej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z gwarancjami ubezpieczeniowymi i karami umownymi, które ma praktyczne znaczenie dla przedsiębiorców i prawników obracających się w obrocie kontraktowym.
“Gwarancja ubezpieczeniowa: czy ubezpieczyciel zapłaci karę umowną na pierwsze żądanie?”
Dane finansowe
WPS: 112 667,45 PLN
kara umowna: 112 667,45 PLN
koszty postępowania apelacyjnego: 2700 PLN
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.