I ACa 1504/24

Sygn. akt I ACa 1504/24 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 30 grudnia 2024 r. Sąd Apelacyjny w Gdańsku I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSA Małgorzata Zwierzyńska po rozpoznaniu w dniu 30 grudnia 2024 r. w Gdańsku na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa syndyka masy upadłości M. S. (1) przeciwko M. S. (2) o uznanie czynności prawnej za bezskuteczną i zapłatę na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego w Bydgoszczy z dnia 7 lutego 2024 r. sygn. akt I C 1399/22 I. zmienia zaskarżony wyrok w punkcie 2 (drugim) w ten sposób, że zasądza od pozwanej na rzecz powoda kwotę 100.000 zł (sto tysięcy złotych) z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 30 września 2022 r. do dnia zapłaty; II. zasądza od pozwanej na rzecz powoda kwotę 4.050 zł (cztery tysiące pięćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia do dnia zapłaty; III. nakazuje pobrać od pozwanej na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Bydgoszczy kwotę 5.000 zł (pięć tysięcy złotych) tytułem kosztów sądowych w postępowaniu apelacyjnym, od których powód był zwolniony. Na oryginale właściwy podpis. Sygn. akt I ACa 1504/24 UZASADNIENIE Sąd Okręgowy w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 7 lutego 2024 r. w sprawie z powództwa syndyka masy upadłości M. S. (1) przeciwko M. S. (2) orzekł następująco: 1. uznał za bezskuteczne w stosunku do masy upadłości M. S. (1) umów darowizn środków pieniężnych o łącznej wysokości 100.000 zł, dokonanych pomiędzy M. S. (1) a pozwaną M. S. (2) w dniu 3 października 2017 roku oraz w dniu 27 października 2017 roku; 2. oddalił powództwo główne w pozostałej części; 3. zasądził od pozwanej na rzecz powoda kwotę 5.417 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono, do dnia zapłaty, tytułem zwrot kosztów procesu; 4. nakazał pobrać od pozwanej na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Bydgoszczy kwotę 5.000 zł tytułem kosztów sądowych. Szczegółowe ustalenia faktyczne i rozważania prawne Sad przedstawił w pisemnym uzasadnieniu wyroku na kartach 305 – 308 verte akt sprawy. Apelację od powyższego wyroku wniósł powód zaskarżając go w części oddalającej powództwo zarzucając naruszenie art. 134 ust. 1 w związku z art. 131 prawa upadłościowego i wnosząc o zmianę wyroku poprzez uwzględnienie powództwa w całości, to jest zasądzenie od pozwanej na rzecz powoda kwoty 100.000 zł z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty, oraz o zasądzenie od pozwanej na rzecz powoda kosztów postępowania za obie instancje. Pozwana wniosła o oddalenie apelacji na koszt powoda. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja okazała się uzasadniona. Mając na uwadze, że przeprowadzenie rozprawy nie było konieczne oraz że żadna ze stron o to nie wnosiła, Sąd Apelacyjny rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym na mocy art. 374 k.p.c. Sąd Apelacyjny na podstawie art. 387 § 2 1 pkt 1 k.p.c. przyjął za własne ustalenia faktyczne Sądu I instancji w zakresie chronologii wydarzeń, bez konieczności ponownego ich przytaczania. Sąd Odwoławczy nie podzielił natomiast argumentacji prawnej Sądu Okręgowego dotyczącej roszczenia o zapłatę, co skutkowało oddaleniem powództwa w tym zakresie. Trafny bowiem okazał się podniesiony w apelacji zarzut naruszenia prawa materialnego - art. 134 ust. 1 prawa upadłościowego , zgodnie z którym jeżeli czynność upadłego jest bezskuteczna z mocy prawa lub została uznana za bezskuteczną, to, co wskutek tej czynności ubyło z majątku upadłego lub do niego nie weszło, podlega przekazaniu do masy upadłości, a jeżeli przekazanie w naturze jest niemożliwe, do masy upadłości wpłaca się równowartość w pieniądzu. Wbrew stanowisku Sądu pierwszej instancji, przepis art. 134 ust. 1 p.u.n. nie normuje w sposób wyczerpujący następstw bezskuteczności czynności prawnych upadłego w stosunku do masy upadłości i nie wyłącza innych roszczeń syndyka masy upadłości, jeżeli roszczenia takie, dotyczące masy upadłości, stosownie do przepisów prawa cywilnego przysługują upadłemu jako właścicielowi rzeczy względem jej posiadacza lub z innego tytułu (por. wyroki SN z dnia 12 sierpnia 2009 r., IV CSK 102/09, LEX nr 1129141, z dnia 4 września 2014 r., II CSK 609/13, LEX nr 1540129). „ Przekazanie do masy upadłości" w rozumieniu art. 134 p.u.n. nie oznacza podstawy roszczenia o zobowiązanie nabywcy do złożenia oświadczenia woli o zwrotnym przeniesieniu własności, tylko powinność nabywcy zwrotu w naturze, a w razie sporu, powstanie po stronie syndyka roszczenia procesowego o wydanie tych rzeczy i praw, które wyszły z masy - celem umożliwienia zaspokojenia wszystkich wierzycieli z powiększonej w ten sposób masy upadłości (tak SN w wyroku z dnia 6 września 2013 r., V CSK 454/12, LEX nr 1402682). Orzeczenia powyższe zapadły w poprzednim stanie prawnym, zachowują jednak aktualność po nowelizacji prawa upadłościowego dokonanej na mocy ustawy z dnia 28 maja 2021 r. polegającej na dodaniu art. 134 ust. 1a mającego na celu udzielenie gwarancji procesowych wobec drugiej strony czynności prawnej dokonanej przez upadłego z pokrzywdzeniem wierzycieli. W doktrynie zwraca się uwagę, że w art. 134 ust. 1 p.u.n. na osobę trzecią wyraźnie nałożony jest obowiązek przekazania do masy uzyskanej korzyści albo wpłaty jej równowartości (por. odmienne sformułowanie art. 532 k.c. ). Można więc przyjąć, że - odmiennie niż ma to miejsce na tle regulacji kodeksu cywilnego - na osobie trzeciej ciąży obowiązek wydania korzyści masie upadłości, a nie obowiązek znoszenia zaspokojenia egzekucji skierowanej do przedmiotu uzyskanej korzyści. Jeżeli osoba trzecia, pomimo wydania wyroku uznającego czynność za bezskuteczną, odmawia wydania masie przedmiotów, które na jej podstawie ubyły z majątku upadłego lub do niego nie weszły, to syndyk (nadzorca sądowy, zarządca) po uzyskaniu tytułu egzekucyjnego przeciw osobie trzeciej powinien wszcząć egzekucję (por. kom. do art. 134 p.u.n. A. J. , F. Z. , LEX 2011). W nauce prawa wyraźnie prezentowany jest pogląd, że wytaczając powództwo o uznanie czynności za bezskuteczna, syndyk może już w pozwie zamieścić żądanie wydania rzeczy (por. kom. do art. 134 p.u.n, P. J. – (...) 2023) ; na gruncie niniejszej sprawy żądanie to przybrało formę żądania zapłaty, ponieważ kwestionowanymi czynnościami były umowy darowizny środków pieniężnych . W tym stanie rzeczy zachodziła podstawa do zmiany wyroku i uwzględnienia powództwa, o czym Sąd Apelacyjny orzekł na mocy art. 386 § 1 k.p.c. oraz art. 134 ust; 1 p.u.n. O odsetkach za opóźnienie od kwoty 100.000 zł uzyskanej przez pozwaną na skutek czynności uznanej za bezskuteczną Sąd Apelacyjny orzekł na mocy art. 481 § 1 k.c. mając na uwadze, że na skutek wezwania do zapłaty z dnia 19 sierpnia 2022 r. (k. 195 – 196), na dzień wniesienia pozwu, to jest 30 września 2022 r., wierzytelność powoda była już wymagalna. O kosztach postepowania apelacyjnego, w tym o nieuiszczonych kosztach sądowych, od których powód był zwolniony, Sąd orzekł na mocy art. 98 k.p.c. w związku z art. 108 k .p.c 1 k.p.c. i § 2 pkt 6 w związku z § 10 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz art. 113 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. Na oryginale właściwy podpis.