I ACa 1500/14
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód (...) spółka z o.o. w D. dochodził zwrotu 150.000 zł zaliczki zapłaconej przez E. H. pozwanemu (...) spółce z o.o. w Ś. na poczet umowy o dostawę i montaż drzwi. Powód, który nabył wierzytelność od E. H., argumentował, że E. H. skutecznie odstąpił od umowy z pozwanym z powodu odstąpienia Gminy B. od umowy o roboty budowlane, co spowodowało utratę znaczenia umowy dla E. H. Pozwany kwestionował skuteczność odstąpienia, wskazując, że umowa została ostatecznie rozliczona z Gminą B. Sąd Okręgowy oddalił powództwo, uznając, że nie zaszły ustawowe przesłanki do odstąpienia od umowy przez E. H. ani nie wykazano oszczędności pozwanego. Sąd Apelacyjny oddalił apelację powoda, podzielając stanowisko sądu pierwszej instancji. Sąd Apelacyjny wyjaśnił, że przepisy dotyczące odstąpienia od umowy (art. 491 § 2 kc, art. 492 kc) wymagają zwłoki drugiej strony, której w tym przypadku nie stwierdzono. Utrata znaczenia umowy dla zamawiającego nie uprawnia do odstąpienia bez dodatkowego terminu, jeśli wykonawca nie pozostaje w zwłoce. Sąd Apelacyjny zakwalifikował oświadczenia E. H. jako próbę rozwiązania umowy w trybie art. 644 kc, jednak uznał, że nie uzasadniały one zwrotu zaliczki, zwłaszcza że E. H. nie wykazał oszczędności pozwanego. Co więcej, sąd ustalił, że zaliczka została rozliczona w ramach szerszego rozliczenia między Gminą B. a E. H., co oznacza, że E. H. nie poniósł faktycznego uszczerbku majątkowego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów o odstąpieniu od umowy wzajemnej, zwłaszcza w kontekście utraty znaczenia umowy dla zamawiającego oraz rozliczeń między stronami w przypadku niewykonania umowy z przyczyn leżących po stronie zamawiającego.
Dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej związanej z rozliczeniami między wykonawcą, zamawiającym (gminą) i podwykonawcą (E. H.), a także cesją wierzytelności.
Zagadnienia prawne (3)
Czy utrata znaczenia umowy dla zamawiającego, spowodowana okolicznościami niezależnymi od wykonawcy, uzasadnia odstąpienie od umowy wzajemnej bez wyznaczenia dodatkowego terminu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, utrata znaczenia umowy dla zamawiającego nie uprawnia do odstąpienia od umowy bez wyznaczenia dodatkowego terminu, jeśli wykonawca nie pozostaje w zwłoce ze swoim świadczeniem.
Uzasadnienie
Przepisy dotyczące odstąpienia od umowy (art. 491 § 2 kc, art. 492 kc) wymagają zwłoki drugiej strony. Nawet jeśli wykonanie umowy stało się dla zamawiającego nieistotne, nie jest to samodzielna podstawa do odstąpienia, jeśli wykonawca nie jest w zwłoce.
Czy w przypadku rozwiązania umowy przez zamawiającego z przyczyn leżących po jego stronie, wykonawca ma prawo do pełnego wynagrodzenia pomniejszonego o ewentualne oszczędności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, w przypadku gdy zamawiający uniemożliwia wykonanie umowy, wykonawca jest uprawniony do zapłaty umówionego wynagrodzenia pomniejszonego o oszczędności, które uzyskał w związku z niewykonaniem umowy.
Uzasadnienie
Sąd odwołał się do art. 639 kc, wskazując, że zamawiający jest obowiązany zapłacić umówione wynagrodzenie pomniejszone o oszczędności wykonawcy. Powód nie wykazał jednak, aby pozwany uzyskał jakiekolwiek oszczędności, a wręcz przeciwnie, zaliczka została rozliczona w szerszym kontekście.
Czy zaliczka zapłacona pozwanemu przez E. H. stanowi oszczędność pozwanego w rozumieniu przepisów o rozliczeniu po rozwiązaniu umowy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zaliczka nie stanowi oszczędności pozwanego, jeśli została ona rozliczona w ramach szerszego porozumienia między Gminą B. a E. H., co oznacza, że E. H. nie poniósł faktycznego uszczerbku majątkowego.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny ustalił, że zaliczka została uwzględniona w rozliczeniu między Gminą B. a E. H. po rozwiązaniu umowy o roboty budowlane. W efekcie E. H. odzyskał kwotę zaliczki w ramach tego rozliczenia, co wyklucza możliwość dochodzenia jej zwrotu od pozwanego jako oszczędności.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w D. | spółka | powód |
| (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Ś. | spółka | pozwany |
| Gminy B. | instytucja | interwenient uboczny |
| E. H. | osoba_fizyczna | podmiot pierwotnie związany umową z pozwanym, cedujący wierzytelność na powoda |
Przepisy (10)
Główne
k.c. art. 639
Kodeks cywilny
Właściwa podstawa oceny żądania pozwu w sytuacji, gdy z przyczyn zależnych od zamawiającego wykonawca dzieła doznaje przeszkód w jej realizacji. Zamawiający jest obowiązany zapłacić umówione wynagrodzenie pomniejszone o ewentualne oszczędności wykonawcy.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Pomocnicze
k.c. art. 491 § § 2
Kodeks cywilny
k.c. art. 492
Kodeks cywilny
k.c. art. 494
Kodeks cywilny
k.c. art. 644
Kodeks cywilny
k.p.c. art. 233
Kodeks postępowania cywilnego
k.c. art. 509
Kodeks cywilny
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 107
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak przesłanek do skutecznego odstąpienia od umowy przez E. H. na podstawie przepisów o zwłoce. • E. H. nie wykazał oszczędności pozwanego wynikających z niewykonania umowy. • Zaliczka została rozliczona w ramach szerszego porozumienia między Gminą B. a E. H., co oznacza brak faktycznego uszczerbku majątkowego po stronie E. H.
Odrzucone argumenty
Skuteczne odstąpienie od umowy przez E. H. z powodu utraty znaczenia umowy. • Pozwany uzyskał oszczędności w wysokości zaliczki, która powinna zostać zwrócona. • Naruszenie art. 233 kpc przez dowolną ocenę dowodów. • Naruszenie art. 491 § 2 kc i art. 492 kc przez ich niezastosowanie. • Naruszenie art. 644 kc przez jego niezastosowanie. • Naruszenie art. 509 kc przez niezastosowanie i nieprzyjęcie nabycia wierzytelności przez powoda.
Godne uwagi sformułowania
utrata znaczenia umowy dla E. H. nie obciąża pozwanego i nie mieści się w przesłankach z art. 491 kc – 493 kc • oświadczenia E. H. można by kwalifikować jedynie jako odstąpienie od umowy na zasadzie art. 644 kc. W takim wypadku pozwanemu należy się jednak całe umówione wynagrodzenie, chyba że E. H. (lub powód jako nabywca wierzytelności) wykazałby oszczędności odniesione przez pozwanego w związku z niewykonaniem umowy. • przepis art. 492 kc zdanie drugie nie kreuje samodzielnej przesłanki odstąpienia od umowy wzajemnej, tj. nie pozwala skorzystać z tego uprawnienia, jeśli kontrahent nie pozostaje w zwłoce w wykonaniu swojego zobowiązania. • w rozliczeniu E. H. z Gminą po rozwiązaniu łączącej ich umowy kwotę udzielonej pozwanemu zaliczki potraktowano jako wynagrodzenie należne E. H. za faktycznie wykonane roboty i w wyniku tego rozliczenia, częściowo dokonanego drogą potracenia, E. H. „odzyskał” kwotę zaliczki.
Skład orzekający
Iwona Biedroń
przewodniczący
Małgorzata Lamparska
sędzia
Beata Wolfke-Kobzar
sędzia (sprawozdawca)
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów o odstąpieniu od umowy wzajemnej, zwłaszcza w kontekście utraty znaczenia umowy dla zamawiającego oraz rozliczeń między stronami w przypadku niewykonania umowy z przyczyn leżących po stronie zamawiającego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej związanej z rozliczeniami między wykonawcą, zamawiającym (gminą) i podwykonawcą (E. H.), a także cesją wierzytelności.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje złożoność rozliczeń umownych, szczególnie gdy w grę wchodzą dodatkowe podmioty (gmina) i cesja wierzytelności. Pokazuje, jak ważne jest udowodnienie faktycznych oszczędności przy dochodzeniu zwrotu zaliczki po odstąpieniu od umowy.
“Czy utrata znaczenia umowy dla Ciebie to automatyczny zwrot zaliczki? Sąd Apelacyjny wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 150 000 PLN
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.