I ACa 15/16
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Apelacyjny w Łodzi zmienił wyrok Sądu Okręgowego w Sieradzu, oddalając powództwo Gminy M. S. o zobowiązanie pozwanych do złożenia oświadczenia woli o przeniesieniu własności nieruchomości. Gmina argumentowała, że budynek Urzędu Miasta jest częściowo posadowiony na działce pozwanych i że od 1951 r. Skarb Państwa, a następnie Gmina, byli samoistnymi posiadaczami gruntu w dobrej wierze. Sąd Okręgowy uwzględnił powództwo na podstawie art. 231 § 1 k.c. Sąd Apelacyjny, po uzupełnieniu materiału dowodowego o zeznania świadków, uznał apelacje pozwanych za zasadne. Kluczowe ustalenie dotyczyło tego, kto faktycznie wzniósł budynek. Z zebranych dowodów wynikało, że budowę siedziby Komitetu Wojewódzkiego PZPR w latach 70. zainicjowały władze centralne partii, a inwestorem był Komitet Wojewódzki PZPR, który posiadał grunt w użytkowaniu jako posiadacz zależny. Roszczenie z art. 231 § 1 k.c. przysługuje jedynie posiadaczowi samoistnemu, który wzniósł budynek w dobrej wierze. Ponieważ budynek wzniósł posiadacz zależny (KW PZPR), a nie posiadacz samoistny (Skarb Państwa), roszczenie to nie powstało. W związku z tym, ani KW PZPR, ani Skarb Państwa, ani Gmina M. S. nie nabyli roszczenia o przeniesienie własności gruntu. Sąd Apelacyjny oddalił powództwo, zasądził od Gminy na rzecz pozwanych koszty postępowania, a także nakazał pobrać od Gminy nieuiszczone koszty sądowe.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 231 § 1 k.c. w kontekście budowy na cudzym gruncie w realiach PRL, rozróżnienie między posiadaniem samoistnym a zależnym, status prawny partii politycznych jako podmiotów praw cywilnych.
Specyfika historyczna sprawy (PRL) może ograniczać bezpośrednie zastosowanie do współczesnych sytuacji, choć zasady prawne pozostają aktualne.
Zagadnienia prawne (3)
Czy roszczenie o przeniesienie własności gruntu na podstawie art. 231 § 1 k.c. przysługuje, gdy budynek został wzniesiony przez posiadacza zależnego, a nie samoistnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, roszczenie z art. 231 § 1 k.c. przysługuje wyłącznie posiadaczowi samoistnemu, który wzniósł budynek w dobrej wierze.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny ustalił, że budynek został wzniesiony przez Komitet Wojewódzki PZPR, który był posiadaczem zależnym gruntu (użytkownikiem). Roszczenie z art. 231 § 1 k.c. wymaga posiadania samoistnego, dlatego nie przysługuje ono ani posiadaczowi zależnemu, ani posiadaczowi samoistnemu, który nie wzniósł budowli.
Czy posiadacz samoistny, który oddał nieruchomość w posiadanie zależne, może dochodzić roszczenia z art. 231 § 1 k.c., jeśli sam wzniósł budynek?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, posiadacz samoistny nie traci roszczenia z art. 231 § 1 k.c. przez oddanie nieruchomości w posiadanie zależne, pod warunkiem, że sam wzniósł budynek.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że zgodnie z art. 337 k.c., posiadacz samoistny nie traci posiadania przez oddanie rzeczy w posiadanie zależne. Jeśli jednak budynek wzniósł posiadacz zależny, to działa on we własnym imieniu, a roszczenie nie przechodzi na posiadacza samoistnego.
Czy w realiach PRL budowa siedziby partii politycznej na gruncie państwowym lub prywatnym mogła być traktowana jako inwestycja Skarbu Państwa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w realiach PRL decyzje o budowie siedzib partii politycznych były wynikiem woli aparatu partyjnego, a środki państwowe były traktowane jako własne przez partię, która była inwestorem.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na zeznaniach świadków i dokumentach z epoki PRL, które wskazywały, że budowa siedziby KW PZPR była inicjatywą partyjną, finansowaną ze środków partii, a instytucje państwowe pełniły rolę wykonawczą.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Gmina M. S. | instytucja | powód |
| A. G. | osoba_fizyczna | pozwany |
| M. W. (1) | osoba_fizyczna | pozwany |
| M. W. (2) | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (9)
Główne
k.c. art. 231 § § 1
Kodeks cywilny
Przepis ten stanowi podstawę roszczenia o przeniesienie własności gruntu, jeżeli budującym był posiadacz samoistny w dobrej wierze, a wartość budynku przewyższa wartość zajętego gruntu. Sąd Apelacyjny uznał, że nie ma zastosowania, gdy budynek wzniósł posiadacz zależny.
Pomocnicze
k.c. art. 7
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący domniemania dobrej wiary. Sąd Apelacyjny stwierdził, że badanie dobrej wiary nie było konieczne, gdyż nie zaszła przesłanka posiadania samoistnego.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy oceny dowodów. Sąd Apelacyjny uznał zarzut naruszenia tego przepisu za słuszny w zakresie, w jakim Sąd Okręgowy nie odniósł się do wszystkich dowodów, zwłaszcza zeznań świadków.
k.p.c. art. 328 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy uzasadnienia wyroku. Sąd Apelacyjny uznał zarzut naruszenia tego przepisu za uzasadniony w zakresie, w jakim Sąd Okręgowy nie odniósł się do zarzutów pozwanych, np. braku legitymacji czynnej.
k.c. art. 336
Kodeks cywilny
Definicja posiadacza samoistnego. Sąd analizował, czy Skarb Państwa był posiadaczem samoistnym.
k.c. art. 337
Kodeks cywilny
Posiadanie zależne. Sąd analizował, czy KW PZPR był posiadaczem zależnym.
k.c. art. 252
Kodeks cywilny
Treść prawa użytkowania. Sąd analizował, czy użytkowanie przez KW PZPR obejmowało posiadanie rzeczy.
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej art. 21
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej art. 64 § 1, 2 i 3
Argumenty
Skuteczne argumenty
Budynek został wzniesiony przez posiadacza zależnego (KW PZPR), a nie samoistnego. • Roszczenie z art. 231 § 1 k.c. nie przysługuje posiadaczowi zależnemu. • Decyzje o budowie siedziby partii w PRL były inicjatywą partyjną, a nie Skarbu Państwa. • Naruszenie przepisów postępowania przez Sąd Okręgowy (ocena dowodów, uzasadnienie).
Odrzucone argumenty
Gmina M. S. była samoistnym posiadaczem gruntu w dobrej wierze. • Skarb Państwa był samoistnym posiadaczem gruntu w dobrej wierze. • Budynek został wzniesiony przez Skarb Państwa. • Zastosowanie art. 231 § 1 k.c. było uzasadnione.
Godne uwagi sformułowania
Państwo jak też (...) były to określenia przenikające się w ramach ówczesnego ustroju prawno-politycznego i mające zupełnie inny wymiar od współczesnych znaczeń, przypisanych pojęciom państwa i partii. • Inwestorem był KC (...) , zaś budynek miał służyć i służył władzom wojewódzkim (...) . • Zasadniczą wartość stanowi wartość zabudowań. • Roszczenie wywiedzione na podstawie art. 231 § 1 kc powstaje ex lege w razie spełnienia przesłanek w postaci posiadania samoistnego gruntu w dobrej wierze, wzniesienia budynku o wartości przekraczającej wartość zajętego gruntu. • Legitymację czynną ma bowiem posiadacz samoistny, który sam wzniósł budowlę na cudzym gruncie.
Skład orzekający
Bożena Wiklak
przewodniczący
Jacek Pasikowski
sędzia
Bożena Rządzińska
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 231 § 1 k.c. w kontekście budowy na cudzym gruncie w realiach PRL, rozróżnienie między posiadaniem samoistnym a zależnym, status prawny partii politycznych jako podmiotów praw cywilnych."
Ograniczenia: Specyfika historyczna sprawy (PRL) może ograniczać bezpośrednie zastosowanie do współczesnych sytuacji, choć zasady prawne pozostają aktualne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy złożonej historii własności nieruchomości, która sięga czasów PRL i pokazuje, jak aparat partyjny wpływał na decyzje gospodarcze i prawne, co jest fascynujące z perspektywy historyczno-prawnej.
“Jak partia budowała na cudzym gruncie? Sąd rozstrzyga spór o własność z czasów PRL.”
Dane finansowe
WPS: 410 000 PLN
zwrot kosztów procesu: 7217 PLN
zwrot kosztów procesu: 7547 PLN
zwrot kosztów postępowania apelacyjnego: 15 650 PLN
zwrot kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym: 5400 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.