I ACa 1230/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła umowy kredytu hipotecznego indeksowanego kursem CHF z 2006 roku, zawartej przez powodów A. M. i R. M. z bankiem (obecnie pozwanym). Powodowie domagali się ustalenia nieważności umowy w całości oraz zasądzenia od banku kwot wpłaconych w ramach kredytu. Sąd Okręgowy w Szczecinie wyrokiem z dnia 30 marca 2023 r. uznał umowę za nieważną, stwierdzając abuzywność klauzul dotyczących mechanizmu indeksacji do waluty obcej oraz ubezpieczenia niskiego wkładu własnego. Sąd uznał, że klauzule te nie zostały indywidualnie uzgodnione, były sprzeczne z dobrymi obyczajami i rażąco naruszały interesy konsumentów, a bank nie wypełnił należycie obowiązków informacyjnych. W konsekwencji Sąd Okręgowy zasądził od banku na rzecz powodów zwrot świadczeń w łącznej kwocie 117 342,01 zł i 26 771,55 CHF. Pozwany bank złożył apelację, zarzucając m.in. naruszenie przepisów postępowania cywilnego (art. 233 k.p.c.) poprzez błędną ocenę dowodów i pominięcie istotnych okoliczności, a także naruszenie przepisów prawa materialnego, w tym art. 385¹ k.c. poprzez błędną wykładnię i zastosowanie. Bank argumentował, że klauzule nie były abuzywne, a umowa mogła funkcjonować jako kredyt złotowy. Sąd Apelacyjny w Szczecinie, rozpoznając apelację, oddalił ją jako bezzasadną. Sąd odwoławczy podzielił ustalenia faktyczne i ocenę prawną Sądu Okręgowego, wskazując na ugruntowaną linię orzeczniczą w sprawach tzw. kredytów frankowych. Sąd Apelacyjny podkreślił, że bank nie wykazał, aby klauzule indeksacyjne i dotyczące ubezpieczenia niskiego wkładu własnego zostały indywidualnie uzgodnione z konsumentami, a także że bank wypełnił należycie obowiązki informacyjne dotyczące ryzyka kursowego. Sąd Apelacyjny uznał, że umowa zawierała abuzywne postanowienia, które nie zostały indywidualnie uzgodnione i rażąco naruszały interesy konsumentów, co skutkowało nieważnością umowy w całości. W konsekwencji apelacja pozwanego została oddalona, a bank obciążony kosztami postępowania apelacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie ugruntowanej linii orzeczniczej w sprawach kredytów frankowych dotyczących abuzywności klauzul, braku indywidualnego uzgodnienia i niewypełnienia obowiązków informacyjnych przez bank.
Orzeczenie dotyczy konkretnego stanu faktycznego i umowy, choć odzwierciedla ogólne zasady interpretacji klauzul abuzywnych w umowach konsumenckich.
Zagadnienia prawne (3)
Czy umowa kredytu hipotecznego indeksowanego kursem waluty obcej, zawarta przed wejściem w życie nowelizacji Prawa bankowego z 2011 r., zawierająca klauzule dotyczące mechanizmu indeksacji i przeliczeń kursowych oparte na tabelach kursowych banku, może zostać uznana za nieważną z powodu abuzywności tych klauzul?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, umowa kredytu hipotecznego indeksowanego kursem waluty obcej, zawarta przed wejściem w życie nowelizacji Prawa bankowego z 2011 r., może zostać uznana za nieważną z powodu abuzywności klauzul dotyczących mechanizmu indeksacji i przeliczeń kursowych, jeśli nie zostały one indywidualnie uzgodnione, rażąco naruszają interesy konsumenta i są sprzeczne z dobrymi obyczajami, a bank nie wypełnił należycie obowiązków informacyjnych.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny podzielił stanowisko Sądu Okręgowego, że klauzule indeksacyjne i dotyczące ubezpieczenia niskiego wkładu własnego w umowie kredytu hipotecznego indeksowanego kursem CHF były abuzywne. Brak indywidualnego uzgodnienia, naruszenie dobrych obyczajów i rażące naruszenie interesów konsumenta, a także niewypełnienie obowiązków informacyjnych przez bank, skutkowały nieważnością umowy. Sąd odwołał się do ugruntowanej linii orzeczniczej w sprawach tzw. kredytów frankowych.
Czy wybór przez konsumenta kredytu indeksowanego kursem waluty obcej spośród ofert banku oznacza indywidualne uzgodnienie postanowień umownych dotyczących mechanizmu indeksacji i ryzyka kursowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wybór przez konsumenta kredytu indeksowanego kursem waluty obcej spośród ofert banku, zwłaszcza gdy umowa ma charakter umowy adhezyjnej, nie oznacza automatycznie indywidualnego uzgodnienia postanowień umownych dotyczących mechanizmu indeksacji i ryzyka kursowego. Ciężar dowodu indywidualnego uzgodnienia spoczywa na banku.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że bank nie wykazał, aby klauzule dotyczące indeksacji i ryzyka kursowego zostały indywidualnie uzgodnione z powodami. Umowa miała charakter umowy adhezyjnej, a wybór konsumenta ograniczał się do przystąpienia do warunków narzuconych przez bank. Brak było dowodów na rzeczywiste negocjacje tych postanowień.
Czy bank wypełnił należycie obowiązki informacyjne wobec konsumenta w zakresie ryzyka kursowego związanego z kredytem indeksowanym kursem waluty obcej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, bank nie wypełnił należycie obowiązków informacyjnych wobec konsumenta w zakresie ryzyka kursowego związanego z kredytem indeksowanym kursem waluty obcej, jeśli nie przedstawił w sposób wyczerpujący mechanizmu ustalania kursu waluty, skali ryzyka, potencjalnych konsekwencji ekonomicznych oraz historycznych wahań kursów.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny stwierdził, że bank nie wykazał, aby powodowie otrzymali wyczerpujące informacje o ryzyku kursowym. Samo oświadczenie o świadomości ryzyka nie jest wystarczające, jeśli nie towarzyszyło mu rzetelne wyjaśnienie mechanizmów ustalania kursów, potencjalnych skutków ekonomicznych i historycznych wahań waluty. Bank zapewniał o stabilności CHF, co było sprzeczne z rzeczywistością.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. M. | osoba_fizyczna | powód |
| R. M. | osoba_fizyczna | powód |
| (...) spółka akcyjna w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (9)
Główne
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna roszczenia o ustalenie nieważności umowy; powództwo musi być celowe i spełniać realną funkcję prawną, istnieć interes prawny w ustaleniu.
k.c. art. 385¹
Kodeks cywilny
Definicja i przesłanki uznania postanowień umowy za niedozwolone (abuzywne): zawarcie w umowie z konsumentem, brak indywidualnego uzgodnienia, rażące naruszenie interesów konsumenta, sprzeczność z dobrymi obyczajami.
Pr. bank art. 69
Prawo bankowe
Definicja umowy kredytu, w tym kredytu indeksowanego lub denominowanego do waluty obcej (zmiany wprowadzone od 16.08.2011 r., ale dopuszczalne również przed tą datą na podstawie swobody kontraktowania).
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Podstawa prawna roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia (bezpodstawne wzbogacenie) w przypadku nieważności umowy.
k.c. art. 410
Kodeks cywilny
Przepisy dotyczące świadczenia nienależnego, stosowane w przypadku nieważności czynności prawnej.
k.p.c. art. 233
Kodeks postępowania cywilnego
Zasady oceny dowodów przez sąd; sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału.
Pomocnicze
k.c. art. 385²
Kodeks cywilny
Ocena, czy postanowienie umowne jest abuzywne, powinna uwzględniać jego charakter, sposób ukształtowania, a także okoliczności zawarcia umowy.
k.c. art. 481
Kodeks cywilny
Podstawa prawna zasądzenia odsetek ustawowych za opóźnienie.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Oddalenie apelacji przez sąd drugiej instancji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Abuzywność klauzul indeksacyjnych i dotyczących ubezpieczenia niskiego wkładu własnego. • Niewypełnienie przez bank obowiązków informacyjnych dotyczących ryzyka kursowego. • Brak indywidualnego uzgodnienia klauzul umownych. • Naruszenie dobrych obyczajów i rażące naruszenie interesów konsumentów. • Nieważność umowy kredytu w całości.
Odrzucone argumenty
Umowa kredytu nie zawierała abuzywnych klauzul. • Kredytobiorcy mieli możliwość negocjowania postanowień umowy. • Bank wypełnił obowiązki informacyjne. • Umowa mogła funkcjonować jako kredyt złotowy po eliminacji klauzul indeksacyjnych. • Powodowie nie wykazali interesu prawnego w ustaleniu nieważności umowy.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Apelacyjny przypomina, że kodeks postępowania cywilnego opiera się na konstrukcji apelacji pełnej (cum beneficio novorum). • W sprawach tzw. kredytów frankowych od dłuższego już czasu można mówić o ugruntowanej linii orzeczniczej. • Wbrew supozycjom skarżącego, fakt, że kredytobiorcy złożyli oświadczenia o zapoznaniu ich z ryzykiem walutowym nie oznacza jednak jeszcze, iż rzeczywiście tak było. • Wybór konsumenta ogranicza się do zaakceptowania warunków odgórnie narzuconych przez bank lub też do rezygnacji z zawarcia umowy.
Skład orzekający
Edyta Buczkowska-Żuk
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie ugruntowanej linii orzeczniczej w sprawach kredytów frankowych dotyczących abuzywności klauzul, braku indywidualnego uzgodnienia i niewypełnienia obowiązków informacyjnych przez bank."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy konkretnego stanu faktycznego i umowy, choć odzwierciedla ogólne zasady interpretacji klauzul abuzywnych w umowach konsumenckich.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu kredytów frankowych, który nadal budzi duże zainteresowanie wśród konsumentów i prawników. Orzeczenie potwierdza utrwaloną linię orzeczniczą w tej materii.
“Sąd Apelacyjny potwierdza: banki przegrywają w sprawach kredytów frankowych – klauzule abuzywne nadal kosztują!”
Dane finansowe
zwrot kosztów zastępstwa procesowego: 4050 PLN
zwrot kosztów zastępstwa procesowego: 4050 PLN
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.