I ACA 1217/16
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczenia powoda R. O. o zasądzenie od pozwanej Spółki Akcyjnej (...) wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z jego nieruchomości przez linię energetyczną. Powód domagał się kwoty 892 966,70 zł. Pozwana wnosiła o oddalenie powództwa, podnosząc zarzut zasiedzenia służebności przesyłu. Sąd Okręgowy w Bielsku-Białej wyrokiem z dnia 20 listopada 2014 r. zasądził na rzecz powoda 495 619,68 zł z odsetkami, oddalając powództwo w pozostałej części. Sąd oparł się na ustaleniach faktycznych dotyczących własności nieruchomości, przebiegu linii energetycznej oraz jej wpływu na możliwość zagospodarowania działki. Sąd Okręgowy oddalił zarzut zasiedzenia, uznając, że pozwana i jej poprzednicy prawni korzystali z nieruchomości bez tytułu prawnego i w złej wierze od 1995 r. Sąd Apelacyjny w Katowicach wyrokiem z dnia 28 września 2015 r. oddalił apelacje obu stron. Sąd Najwyższy wyrokiem z dnia 29 września 2016 r. uchylił wyrok Sądu Apelacyjnego w części oddalającej apelację pozwanej oraz w zakresie kosztów, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy wskazał na uchybienia w uzasadnieniu Sądu Apelacyjnego, w szczególności dotyczące oceny opinii biegłego i zarzutów apelacji. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, Sąd Apelacyjny w Katowicach wyrokiem z dnia 1 grudnia 2017 r. zmienił zaskarżony wyrok, zasądzając od pozwanego na rzecz powoda 427 574 zł z odsetkami, oddalając powództwo w pozostałej części, oddalając apelację pozwanego w pozostałej części oraz rozliczając koszty postępowania apelacyjnego i kasacyjnego. Sąd Apelacyjny oparł swoje rozstrzygnięcie na opinii biegłej A. R., uznając ją za miarodajną dla ustalenia wysokości wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości, podczas gdy opinia biegłej W. H. została uznana za niewystarczająco stanowczą.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalanie wysokości wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości obciążonych urządzeniami przesyłowymi, ocena opinii biegłych, skutki prawomocności orzeczeń w postępowaniu cywilnym.
Specyfika stanu faktycznego każdej sprawy dotyczącej służebności przesyłu i wynagrodzenia za bezumowne korzystanie.
Zagadnienia prawne (3)
Czy zarzut zasiedzenia służebności przesyłu może wyłączyć możliwość dochodzenia przez właściciela nieruchomości wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z niej w okresie poprzedzającym zasiedzenie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Związanie prawomocnym postanowieniem oddalającym wniosek o zasiedzenie wyłącza możliwość uwzględnienia tego zarzutu w późniejszym postępowaniu, chyba że nastąpiła zmiana okoliczności uzasadniająca zmianę poprzedniego postanowienia.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny, opierając się na wykładni Sądu Najwyższego, stwierdził, że zarzut zasiedzenia był chybiony ze względu na prawomocne postanowienie oddalające wniosek o zasiedzenie. Sąd podkreślił, że zmiana okoliczności sprawy po uprawomocnieniu się orzeczenia może uzasadniać zmianę postanowienia lub wszczęcie nowego postępowania, ale nie może być wykorzystana do podważenia prawomocnego rozstrzygnięcia w innej sprawie, jeśli nie zostały spełnione przesłanki wznowienia lub zmiany orzeczenia.
Jak prawidłowo ustalić wysokość wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości obciążonej linią energetyczną, uwzględniając ograniczenia wynikające z jej posadowienia oraz potencjalne współkorzystanie z gruntu przez innych operatorów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Wysokość wynagrodzenia powinna być ustalona na podstawie opinii biegłego, który uwzględni rynkowe stawki czynszowe, powierzchnię pasa służebności, współczynniki korygujące związane z ograniczeniem własności, możliwościami zagospodarowania oraz potencjalnym współkorzystaniem gruntu przez innych przedsiębiorców.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny, po uchyleniu przez Sąd Najwyższy wyroku z powodu wadliwej oceny opinii biegłego, dopuścił dowód z opinii innego biegłego. Nowa opinia biegłej A. R. została uznana za miarodajną, ponieważ w sposób stanowczy i logiczny określiła wysokość wynagrodzenia, uwzględniając wszystkie istotne czynniki, w tym współczynniki korygujące i rynkowe stawki czynszowe. Opinia biegłej W. H. została odrzucona jako nieprecyzyjna w zakresie ustalenia współczynnika korzystania z nieruchomości.
Czy sąd drugiej instancji jest związany ustaleniami faktycznymi sądu pierwszej instancji w zakresie oceny opinii biegłego, jeśli zarzuty apelacji kwestionują tę ocenę?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd drugiej instancji nie jest bezwzględnie związany oceną dowodów dokonaną przez sąd pierwszej instancji, zwłaszcza jeśli apelacja skutecznie podnosi zarzuty dotyczące wadliwości tej oceny lub opinii biegłego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że Sąd Apelacyjny nie odniósł się w sposób wystarczający do zarzutów apelacji dotyczących opinii biegłej W. H. i jej oceny przez Sąd Okręgowy. Sąd Apelacyjny powinien był rozważyć te zarzuty, a w przypadku ich zasadności, uzupełnić postępowanie dowodowe, co ostatecznie uczynił po przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| R. O. | osoba_fizyczna | powód |
| (...) Spółka Akcyjna w K. | spółka | pozwany |
Przepisy (12)
Główne
k.c. art. 365 § § 1
Kodeks cywilny
Prawomocne orzeczenie sądu wiąże strony oraz sąd, który je wydał, a także inne sądy oraz inne organy państwowe.
Pomocnicze
k.c. art. 292
Kodeks cywilny
Służebność gruntowa może być nabyta przez zasiedzenie.
k.c. art. 172
Kodeks cywilny
Samoistny posiadacz rzeczy ruchomej nie będący jej właścicielem nabywa własność, jeżeli posiada rzecz nieprzerwanie od trzech lat jako posiadacz samoistny.
k.c. art. 352
Kodeks cywilny
Służebność przesyłu jest służebnością gruntową obciążającą nieruchomość na rzecz przedsiębiorcy, który zamierza przeprowadzić lub przeprowadził urządzenia przesyłowe.
k.p.c. art. 328 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Uzasadnienie wyroku powinno zawierać wskazanie podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia.
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
W postępowaniu przed sądem drugiej instancji sąd ten stosuje odpowiednio przepisy o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji.
k.p.c. art. 286
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd może dopuścić dowód z opinii innego biegłego lub zlecić ponowne przesłuchanie biegłego lub sporządzenie opinii przez innego biegłego.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału.
k.p.c. art. 386 § § 4
Kodeks postępowania cywilnego
W razie uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania sąd, który sprawę rozpoznał ponownie, jest związany wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Sąd Najwyższy.
k.p.c. art. 100
Kodeks postępowania cywilnego
W wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony wyższą lub niższą opłatę od czynności procesowych niż należna lub w ogóle jej nie zasądzić.
k.p.c. art. 383
Kodeks postępowania cywilnego
W postępowaniu apelacyjnym nie można rozszerzyć żądania pozwu ani domagać się od przeciwnika zwrotu kosztów w większej wysokości niż w pozwie.
Dz.U. 2004 nr 209 poz. 2122 art. 5
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie określania taryf, sieci oraz warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać urządzenia przesyłowe
Określa zasady ustalania wysokości wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niewystarczająca stanowczość opinii biegłej W. H. w zakresie ustalenia współczynnika korzystania z nieruchomości. • Niewłaściwe uzasadnienie wyroku Sądu Apelacyjnego przez nieodniesienie się do zarzutów apelacji dotyczących opinii biegłego. • Prawomocne oddalenie zarzutu zasiedzenia służebności przesyłu.
Odrzucone argumenty
Zarzut zasiedzenia służebności przesyłu. • Kwestionowanie ustaleń faktycznych Sądu Okręgowego dotyczących powierzchni zajętej nieruchomości. • Zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. przez wybiórczą i dowolną ocenę dowodów przez Sąd I instancji (w części nieuwzględnionej przez Sąd Apelacyjny).
Godne uwagi sformułowania
Istota uchybienia temu przepisowi polega bowiem na tym, że na skutek niedopełnienia określonych w nim wymagań dotyczących sporządzenia uzasadnienia dokonanie takiej kontroli nie jest możliwe. • Prawomocność materialna orzeczenia powoduje skutek prekluzyjny polegający na tym, że wyłączone zostaje w przyszłości powoływanie faktów należących do podstawy faktycznej prawomocnie osądzonego roszczenia w celu uzyskania odmiennego lub sprzecznego z nim rozstrzygnięcia. • Opinia ta bowiem, co dostrzegł Sąd Najwyższy, nie była stanowcza. Nie określała bowiem w sposób stanowczy, a więc zgodnie z wymaganiami prawidłowo sporządzonej opinii współczynnika korzystania z nieruchomości.
Skład orzekający
Ewa Jastrzębska
przewodniczący-sprawozdawca
Małgorzata Wołczańska
sędzia
Tomasz Tatarczyk
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie wysokości wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości obciążonych urządzeniami przesyłowymi, ocena opinii biegłych, skutki prawomocności orzeczeń w postępowaniu cywilnym."
Ograniczenia: Specyfika stanu faktycznego każdej sprawy dotyczącej służebności przesyłu i wynagrodzenia za bezumowne korzystanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy istotnego zagadnienia praktycznego dla właścicieli nieruchomości obciążonych infrastrukturą przesyłową oraz przedsiębiorców energetycznych. Pokazuje złożoność ustalania wynagrodzenia i znaczenie prawidłowej oceny dowodów przez sądy.
“Linia energetyczna na Twojej działce? Sprawdź, jak sąd wyliczył Twoje wynagrodzenie za bezumowne korzystanie!”
Dane finansowe
WPS: 892 966,7 PLN
wynagrodzenie za bezumowne korzystanie: 427 574 PLN
Sektor
energetyka
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.