I ACa 1207/16

Sygn. akt I ACa 1207/16 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 21 kwietnia 2017 r. Sąd Apelacyjny w Katowicach I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący : SSA Ewa Tkocz Sędziowie : SA Piotr Wójtowicz SO del. Lucyna Morys-Magiera (spr.) Protokolant : Magdalena Bezak po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2017 r. w Katowicach na rozprawie sprawy z powództwa Banku (...) Spółki Akcyjnej w G. przeciwko A. T. o zapłatę na skutek apelacji powódki od wyroku Sądu Okręgowego w Częstochowie z dnia 12 września 2016 r., sygn. akt I C 311/16 oddala apelację. SSO del. Lucyna Morys-Magiera SSA Ewa Tkocz SSA Piotr Wójtowicz Sygn. akt I A Ca 1207/16 UZASADNIENIE Powód Bank (...) S.A. w G. wniósł o zasądzenie od pozwanego A. T. kwoty 87.005,82 (...) z odsetkami od kwoty (...) w wysokości 10,98% w stosunku rocznym oraz kosztów procesu. W uzasadnieniu wskazał, że strony łączyła zawarta w dniu 23 września 2005r. umowa kredytu, na podstawie której udzielono pozwanemu kredytu w wysokości 242.880zł, indeksowanego kursem (...) . W dniu 22 lipca 2008r. zwiększono kwotę kredytu o 15.000zł. Pozwany nie wywiązywał się z warunków umowy kredytu, wobec czego powód wypowiedział umowę oświadczeniem z dnia 5 października 2015r. Pozwany nie zwrócił powodowi kapitału kredytu oraz odsetek umownych i karnych, wraz z opłatami i prowizją. Pozwany wniósł o oddalenie powództwa, przyznając, że wspomnianą zawarł umowę kredytu, która została wypowiedziana. Potwierdził wysokość salda zadłużenia wskazanego w pozwie. Zakwestionował jednak walutę, w której określono żądanie pozwu, podając, że winien był spłacać zadłużenie w (...) . Zaskarżonym wyrokiem z dnia 12 września 2016r. Sąd Okręgowy w Częstochowie oddalił powództwo. Sąd Okręgowy uznał stan faktyczny za bezsporny. Oparł się przy tym o złożone do akt sprawy dokumenty, wymienione szczegółowo w uzasadnieniu kwestionowanego orzeczenia i wskazał, że wysokość zadłużenia pozwanego wobec powoda z tytułu łączącej strony umowy kredytu z dnia 23 września 2005r. na dzień 5 kwietnia 2016r wynosiła 87.005,82 (...) . Składały się na nią: kapitał – 82.881,16 (...) , odsetki umowne – 529,07 (...) , odsetki karne – 3.518,61 (...) opłaty i prowizje – 76,98 (...) . Zgodnie z postanowieniami umowy, udzielono pozwanemu kredytu w kwocie 242.880zł, indeksowanego kursem (...) . W dniu wypłaty kredytu saldo wyrażono w walucie, do której indeksowany był kredyt. Spłata kredytu miała nastąpić w 360 równych miesięcznych ratach, na zasadach określonych w § (...) umowy. W jej § (...) postanowiono, że wypłata kredytu nastąpi w (...) , przy czym wysokość wypłaconej kwoty zostanie ustalona na podstawie indeksacji do waluty (...) , zaś w § (...) - że spłata kredytu nastąpi w ratach w (...) . Rozliczenie wpłat miało następować poprzez odniesienie do waluty, do której kredyt indeksowano. Nie podjęto odrębnych postanowień umownych co do waluty spłaty zobowiązania w wypadku wypowiedzenia kredytu ( § (...) ). Aneksem do umowy z dnia 22 lipca 2008r podwyższono kredyt o 15.000zł. W dniu 5 października 2015r. powód wypowiedział pozwanemu umowę; pisemne oświadczenie zawierające wypowiedzenie, doręczono pozwanemu w dniu 9 października 2015r, Sąd pierwszej instancji wskazał, iż wobec stwierdzonych okoliczności sprawy, jego zdaniem brak było podstaw do wydania nakazu zapłaty. Powód na wezwanie do uzasadnienia przyczyny wskazania żądania w walucie (...) powołał się bowiem jedynie na § (...) umowy kredytu, zgodnie z którym saldo należności miało być wyrażone w (...) oraz na przepis art. 69 ust 2 pkt 4a ustawy prawo bankowe . Sąd Okręgowy nie podzielił stanowiska powoda, zgodnie z którym żądanie zawarte w pozwie, określone w (...) , może być skuteczne. Podniósł, że wprawdzie umowa kredytu w § (...) wskazywała, że saldo kredytu w dniu wypłaty będzie określone w (...) , przy czym miało być przeliczone na (...) i w tej walucie kredyt wypłacono, jednakże (...) był walutą służącą jedynie do indeksacji, czyli właśnie do wyrażenia salda kredytu, a także ustalania wysokości rat kredytu. Kredyt natomiast wypłacono w walucie (...) , a nadto w umowie ustalono, że w tej walucie ( (...) ), kredyt będzie spłacany. Wskazał Sąd pierwszej instancji na zapis § (...) ust (...) umowy, w którym przewidziano, że kredyt będzie spłacany w ratach w (...) . Uznał, że skoro w § (...) umowy nie wskazano innej waluty spłaty kredytu, to także po wypowiedzeniu umowy waluta zapłaty zobowiązania nie uległa zmianie, a więc był ją (...) . Zaznaczył Sąd Okręgowy, że powoływana przez powoda norma art. 69 ust. 2 pkt 4a ustawy - prawo bankowe wskazuje jedynie, jakie regulacje powinna zawierać umowa kredytu w wypadku kredytu indeksowanego lub denominowanego i że umowa stron je spełniała. Przytoczył nadto przepis art. 354 § 1 kc , zgodnie z którym dłużnik powinien wykonać zobowiązanie zgodnie z jego treścią. Zważył, że w umowie kredytu z 23 września 2005r. ustalono jednoznacznie, że spłata zobowiązania nastąpi w walucie (...) , natomiast w oparciu o regulację art. 358 kc w wypadku zwłoki dłużnika wierzycielowi służy prawo wyboru kursu, po jakim będzie przeliczana wartość waluty obcej w wypadku wyboru przez dłużnika waluty krajowej albo w wypadku , gdy umowa stron przyzna mu uprawnienie do wyboru waluty. W niniejszej sprawie, co podnoszono w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, umowa stron określiła jednoznacznie walutę spłaty kredytu ( (...) ), ustawa prawo bankowe zaś przyznała pozwanemu możliwość wyboru waluty (...) , do której był indeksowany kredyt, jednakże pozwany wyboru tego nie dokonał. Konsekwentnie uznawał, iż jego zobowiązanie winno być realizowane w (...) . Z powyższych względów oddalono powództwo, ponieważ powód określił nieprawidłowo walutę, w której wyraził żądanie pozwu, na podstawie § (...) ust (...) i § (...) ust (...) umowy kredytu z dnia 23 września 2005r. i art. 354 § 1 kc. Apelację od tego wyroku w całości wniósł powód. Zarzucał błąd w ustaleniach faktycznych poprzez oparcie rozstrzygnięcia o postanowienia zawarte w § (...) ust. (...) umowy, dotyczące spłaty kredytu w (...) , które utraciły moc w wyniku wypowiedzenia umowy, a z pominięciem zapisów, z których wynika iż wysokość kredytu została określona w (...) . Skarżący przyznał, iż pozwanemu udzielono kredytu wyrażonego w (...) , lecz jego zdaniem przeliczanie jego wartości wedle kursu (...) skutkować winno uznaniem, że kwota wyrażona w tej walucie ostatecznie określa sumę udzielonego kredytu. Apelujący wywodził, iż zgodnie z treścią oświadczenia pozwanego o poddaniu się egzekucji co do świadczeń wynikających z umowy z 23 września 2005r., w przypadku wystawienia przez Bank bankowego tytułu egzekucyjnego, kwota zadłużenia pozwanego w (...) zostanie ustalona według kursu sprzedaż waluty, do której jest indeksowany kredyt, zatem kwotę wyrażoną w (...) można przeliczyć na (...) . Skarżący zwrócił uwagę, iż po wypowiedzeniu umowy kredytu nie dokonywano już dziennych przeliczeń kredytu, bowiem mechanizm ten funkcjonował tylko w okresie obowiązywania umowy, zaś po jej wypowiedzeniu do spłaty pozostała kwota kredytu wyrażona w (...) . W ocenie apelującego Sąd Okręgowy podjął zatem istotne ustalenia w sprawie sprzecznie z treścią zebranego materiału dowodowego. Wnosił zatem skarżący o zmianę kwestionowanego wyroku poprzez uwzględnienie powództwa w całości i zwrot kosztów postępowania na swoją rzecz od pozwanego, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, przy uwzględnieniu kosztów postępowania odwoławczego. Pozwany nie zajął stanowiska odnośnie apelacji powoda. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja powoda nie była uzasadniona. W pierwszej kolejności wypada wskazać, iż ustalenia faktyczne w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia sporu w niniejszej sprawie były dokonane przez Sąd Okręgowy prawidłowo, w oparciu o złożone do akt dokumenty, stosownie do ich treści, w znacznej mierze nadto stan faktyczny był między stornami bezsporny. Z tej przyczyny ustalenia te zostały przez Sąd Odwoławczy przyjęte za własne, bez konieczności ich ponownego przytaczania. Zdaniem Sądu drugiej instancji nie doszło w niniejszej sprawie do zarzucanego w apelacji błędu w ustaleniach faktycznych, stanowiących podstawę zaskarżonego orzeczenia. Nie miało także miejsca dokonanie ustaleń pozostających w sprzeczności z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego. Za niesłuszny wypadało uznać zarzut oparcia rozstrzygnięcia o postanowienia umowne, które przestały wiązać strony w związku z wypowiedzeniem umowy. Punktem wyjścia wszelkich rozważań dotyczących dochodzonego w niniejszej sprawie roszczenia winno być stwierdzenie, iż zgodnie z postanowieniami umowy kredytu zawartej przez (...) Bank SA w G. przez pozwanego w dniu 23 września 2005r. (§ (...) ), udzielono mu kredytu w kwocie 242880zł. Zobowiązanie pozwanego zostało zatem wyrażone w walucie (...) , a jedynie jego saldo miało być przeliczane według kursu kupna (...) , szczegółowo opisanego w § (...) umowy i następnie dziennie przeliczane na (...) ; dopuszcza taką możliwość regulacja art. 69 ust. 2 pkt 2 i 4 ustawy – prawo bankowe w zw. z art. 353 ( 1 ) kc. Ratalna spłata kredytu wraz z odsetkami również miała odbywać się w (...) . Stosownie do zapisu § (...) ust. (...) umowy, jeżeli Bank wypowiedział umowę po wypłaceniu kredytu w całości lub w części, wówczas po upływie okresu wypowiedzenia umowy kredytobiorca jest zobowiązany do niezwłocznego zwrotu wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami należnymi Bankowi za okres korzystania z Kredytu i do zapłaty innych wymagalnych już należności Banku wynikających z umowy, w tym ewentualnych odsetek za opóźnienie. Skoro powód udzielił pozwanemu kredytu w kwocie 232880zł, zatem przedmiotem kredytu była oznaczona suma (...) ; brak jest podstaw do stwierdzenia, iż obecnie pozwany jest zobowiązany do zwrotu na rzecz powoda sumy (...) . Stosownie wszak do regulacji art. 354 § 1 kc dłużnik powinien wykonać zobowiązanie przede wszystkim zgodnie z jego treścią (i w sposób odpowiadający jego celowi społeczno-gospodarczemu oraz zasadom współżycia społecznego, a jeżeli istnieją w tym zakresie ustalone zwyczaje - także w sposób odpowiadający tym zwyczajom). Brak zatem w niniejszej sprawie, zdaniem Sądu Apelacyjnego, podstaw do uznania za apelującym, iż zobowiązanie pozwanego po wypowiedzeniu umowy przez powoda, winno być spełnione bezpośrednio w (...) , nie zaś w (...) . Nie przemawia za tym żadne z postanowień umownych, a i nie sposób wyinterpretować takiej reguły z przywołanego przez skarżącego zapisu w oświadczeniu pozwanego o poddaniu się egzekucji należności wynikających z umowy z 23 września 2005r. W tym wypadku także bowiem zadłużenie pozwanego wyrażone jest w (...) , a jedynie jego wysokość podlega indeksacji we wskazany sposób, w odniesieniu do kursu (...) . Wypadało więc uznać, iż wypowiedzenie umowy w uwagi na brak realizacji jej postanowień przez pozwanego, nie zmieniło treści jego zobowiązania wobec powoda, także w zakresie wyrażenia go w dotychczasowej, określonej umownie walucie, czyli (...) . Zaznaczyć w tym miejscu wypada, iż umowa z 23 września 2005r. była typową umową dotyczącą kredytu opiewającego na określoną kwotę wyrażoną w (...) i w tej walucie spłacanego, jednakże po obliczeniu kwoty miesięcznej raty według kursu (...) do (...) , dopuszczalną i ważną pod względem prawnym, choć niosącą ze sobą znaczne ryzyko dla obu stron (tak: wyroki Sądu Najwyższego: z 24 maja r., II CSK 429/11, Lex 1243007, z 8 września 2016r., II CSK 750/15, niepubl., wraz z uzasadnieniami). Zważył nadto Sąd Apelacyjny, iż waluta w postaci (...) służy w tym wypadku jedynie celowi przeliczenia wysokości zobowiązania pozwanego, nie stanowi jednak waluty wyrażającej jego zobowiązanie, które powinno być spełnione w (...) (por.: uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z 22 stycznia 2016r., I CSK 1049/14), również po wypowiedzeniu umowy przez powoda. Zdaniem Sądu Odwoławczego brak jest uzasadnionych podstaw dla przyjęcia, iż w wyniku wypowiedzenia umowy zobowiązanie pozwanego względem powoda winno zostać wyrażone w (...) i w tej walucie spełnione, jak domagano się tego w pozwie. W świetle powyższych rozważań należało uznać zaskarżone orzeczenie Sądu Okręgowego za trafne, zaś żaden z zarzutów podnoszonych w apelacji, ani też uwzględnianych z urzędu, nie był w stanie go wzruszyć. Z tych przyczyn oddalono bezzasadną apelację powoda na mocy art. 385 kpc . SSO del. Lucyna Morys – Magiera SSA Ewa Tkocz SSA Piotr Wójtowicz