I ACa 1198/13

Sygn. akt I ACa 1198/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 2 kwietnia 2014 r. Sąd Apelacyjny w Katowicach I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący : SSA Zofia Kawińska-Szwed Sędziowie : SA Ewa Jastrzębska SO del. Joanna Naczyńska (spr.) Protokolant : Anna Wieczorek po rozpoznaniu w dniu 2 kwietnia 2014 r. w Katowicach na rozprawie sprawy z powództwa Zakładów (...) Spółki Akcyjnej w P. przeciwko (...) Spółce Akcyjnej w W. w upadłości likwidacyjnej i Gminie P. o zapłatę na skutek apelacji powódki od wyroku częściowego Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 2 października 2013 r., sygn. akt II C 5/11 1) oddala apelację; 2) zasądza od powódki na rzecz pozwanej Gminy P. 5 400 (pięć tysięcy czterysta) złotych tytułem kosztów postępowania apelacyjnego. Sygn. akt I ACa 1198/13 UZASADNIENIE Wyrokiem częściowym z 2 października 2013r. Sąd Okręgowy w Katowicach oddalił, jako przedawnione powództwo Zakładów (...) SA w P. w sto-sunku do pozwanej Gminy P. o zapłatę 20.037.970zł z tytułu utraconych korzyści - zysków, jakie powód mógłby osiągnąć w latach 2003-2006, gdyby na skutek działań, za które ponosi odpowiedzialność pozwana nie doszło do uszkodzenia hali produkcyjnej, której to hali z powodu jej uszkodzenia powód nie mógł w pełni użytkować i zgłosić do certyfikacji unijnej. Rozstrzygnięcie to Sąd Okręgowy podjął po ustaleniu, iż w maju 2003r. pomiędzy poprzednikiem prawnym powódki - Zakładami (...) SA a pozwanymi solidarnie - (...) sp. z o.o., którego następcą prawnym jest (...) SA w W. , aktualnie w upadłości likwidacyjnej i Gminą P. zawisł spór o odszkodowanie, obejmujące koszty naprawienia Hali (...) , uszkodzonej wskutek przeprowadzanych robót geologiczno - hydro-logicznych w ramach inwestycji gminnej " (...) ". W toku tego postępowania, w piśmie datowanym na 28 grudnia 2010r. (wniesionym 29 grudnia 2010r.), powód rozszerzył powództwo o zapłatę kwoty 20.037.970zł z tytułu utraconych korzyści w latach 2003-2006, wskutek braku możliwości użytkowania hali produkcyjnej, posiadającej certyfikację unijną. Powód podkreślał, iż roszczenie o zasądzenie utraconych korzyści wynika z tych samych zdarzeń, które stanowią podstawę faktyczną roszczeń odszkodowawczych zgłoszonych w 2003r. Sąd Okręgowy wyłączył roszczenie o zapłatę kwoty 20.037.970zł do odrębnego rozpoznania i rozstrzygnięcia. Postępowanie w stosunku do pozwanej (...) SA w W. w upadłości likwidacyjnej zostało zawieszone - w oparciu o art. 174 §1 pkt. 4 k.p.c. Natomiast postępowanie w stosunku do pozwanej Gminy P. ograniczyło się do rozpoznania podniesionego przez nią zarzutu przedawnienia roszczeń o zapłatę utraconych korzyści, w świetle regulacji art. 442 ( 1) §1 k.c. , stanowiącego, że roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym przedawnia się z upływem trzech lat od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Mianowicie Sąd Okręgowy stwierdził, iż wiedzę o szkodzie obejmującej utracone zyski w latach 2003-2006, powód uzyskiwał każdorazowo najpóźniej w lutym następnego roku, z chwilą złożenia sprawozdania finansowego, zatem o utraconych korzyściach za rok 2003 - powód powziął wiedzę w lutym 2004, za rok 2004 - w lutym 2005, za rok 2005 - w lutym 2006, a za rok 2006 - w dniu 8 lutego 2007r., a o osobie obowiązanej do naprawienia szkody powód wiedział już w 2003r., kiedy wystąpił przeciwko pozwanym z żądaniem pokrycia kosztów naprawienia hali, tym samym roszczenia powoda o zapłatę utraconych korzyści przedawniły się najpóźniej 8 lutego 2010r., czyli przed rozszerzeniem żądania pozwu, dokonanym w piśmie z 28 grudnia 2010r. Sąd Okręgowy podkreślił, iż nie znajduje uzasadnienia twierdzenie powoda, jakoby przedawnienie nie nastąpiło z uwagi na fakt, że rozszerzenie żądania pozwu stanowiło jedynie doprecyzowanie szkody zgłoszonej w pozwie z 2003r., ponieważ żądanie zapłaty utraconych zysków stanowiło zgłoszenie nowej, niewskazanej uprzednio szkody. Sąd Okręgowy przyjął również, iż z tej też przyczyny nie znajduje w sprawie zastosowania art. 123 § 1 k.c. , określający przypadki przerwania biegu przedawnienia, ponieważ do grudnia 2010r. powód nie podjął czynności w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia bądź zabezpieczenia roszczenia zapłaty kwoty 20.037.970 zł. W konsekwencji stwierdzenia przedawnienia roszczenia, Sąd Okręgowy powołując się na zasady ekonomii procesowej, pominął wnioski dowodowe powoda zmierzające do wykazania wysokości szkody, a to w oparciu o art. 227 k.p.c. , uznając je w zaistniałej sytuacji za bezcelowe. Wyrok zaskarżył powód, wnosząc o jego zmianę przez uwzględnienie powództwa w całości, względnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Katowicach oraz o zasądzenie kosztów procesu za obie instancje. Zarzucił, iż Sąd Okręgowy naruszył art. 123 §1 pkt. 1 k.c. w zw. z art. 321 §2 k.p.c. - w brzmieniu obowiązującym na dzień wniesienia pozwu poprzez jego niezastosowanie, a w konsekwencji uznanie, iż wniesienie pozwu w maju 2003r. nie przerwało biegu przedaw-nienia co do roszczeń niezgłoszonych w pozwie, a wynikających z odpowiedzialności deliktowej pozwanych i związanych z faktami przytoczonymi przez powoda. Ponadto powód podniósł zarzut naruszenia art. 124§2 k.c. przez jego niezastosowanie i nieuznanie, iż przer-wane na skutek wniesienia pozwu przedawnienie roszczeń objętych sprawą nie biegnie do czasu zakończenia postępowania oraz naruszenia art. 442 1 k.c. przez jego zastosowanie i uznanie roszczeń powoda za przedawnione. Apelujący zarzucił, iż Sąd Okręgowy naruszył również art. 227 k.p.c. , oddalając wnioski dowodowe powoda, choć miały one istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy (co zostało objęte zastrzeżeniami procesowymi, zgłoszonymi do protokołu). W uzasadnieniu apelacji powód wywodził, m.in. iż sprawę o zapłatę utraconych korzyści, toczącą się pod sygn. II C 5/11 należy uznać za tożsamą ze sprawą toczącą się od 2003r. pod sygn. II C 686/03 o zapłatę kosztów przywrócenia hali do stanu poprzedniego. Bezpodstawne i bezprawne w ocenie powoda wyłączenie części dochodzonego roszczenia (o utracone korzyści) do odrębnego postępowania nie może negatywnie oddziaływać na jego sytuację, a w szczególności obciążać go negatywnymi konsekwencjami związanymi ze zmianą prawa w okresie od maja 2003r. Podnosił, iż w dacie zawiśnięcia sporu - w maju 2003r., obowiązywał art. 321§2 k.p.c. , który uprawniał Sąd w sprawach o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym do orzekania ponad żądanie pozwu, a konsekwencją tej regulacji było przerwanie biegu przedawnienia wszystkich roszczeń związanych z wyrządzoną szkodą, w tym też nie objętych pozwem. Przywołany art. 321§2 k.p.c. - w ocenie apelującego znajduje zastosowanie do roszczeń o zapłatę utraconych korzyści, które - w jego ocenie - w sytuacji zgłoszenia ich w postępowaniu zainicjowanym w maju 2003r. nie są przedawnione. Pozwana wniosła o oddalenie apelacji i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu odwoławczym. Wywodziła, iż zaskarżony wyrok jest trafny, a odnosząc się do zarzutów apelacji podniosła, iż przepisy ustawy z 2 lipca 2004r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania cywilnego i niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2004r., nr 172, poz. 1804), która z dniem 5 lutego 2005r. uchyliła §2 art. 321 k.p.c. nie zawierały przepisów przejściowych dla sytuacji objętej rozpoznawaną sprawą, co oznacza, iż z dniem 5 lutego 2005r. wprowadzono zakaz orzekania przez Sąd ponad żądanie pozwu. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje : Wbrew wywodom apelacji, Sąd Okręgowy wydając zaskarżony wyrok nie naruszył przepisów prawa procesowego, ani też prawa materialnego, przyjmując, iż zgłoszone w piśmie datowanym na 28 grudnia 2010r. roszczenia powoda o zapłatę utraconych w latach 2003-2006 korzyści jest przedawnione. Konkluzję tę Sąd Apelacyjny w pełni podziela, a jej trafności nie mogły podważyć zarzuty podniesione w apelacji. W szczególności nie można zgodzić się z apelującym, iż czynność techniczna - wyłączenia roszczenia o zapłatę utraconych korzyści do odrębnego rozpoznania, miała znaczenie dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Wniosku takiego Sąd I instancji nie wyprowadził. Wyłączenie żądania pozwu do odrębnego rozpoznania nie wpływa na materialnoprawne skutki wniesienia pozwu i rozszerzenia powództwa, a w rozpatrywanej sprawie niekwestionowanym było, iż w maju 2003r. zawisł między stronami spór o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym, obejmujący żądanie zapłaty kosztów usunięcia uszkodzeń powstałych w wybudowanej przez powoda Hali (...) i kosztów zapobieżenia dalszemu osiadaniu hali, jak i że w grudniu 2010r. powód rozszerzył powództwo o żądanie zapłaty utraconych zysków, jakie użytkowanie tej hali mogłoby mu przynieść w latach 2003-2006, domagając się zasądzenia z tego tytułu 20.037.970zł. Poza sporem pozostawało, iż w dacie wniesienia pozwu obowiązywał art. 321 § 2 k.p.c. , który uprawniał Sąd do orzeczenia ponad żądanie pozwu, obejmujące naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym, co oznaczało także, że dopóki toczyło się postępowanie sądowe o naprawienie szkody, nie biegł termin przedawnienia roszczeń, które w ramach tego przepisu mogłyby zostać uwzględnione. Niewątpliwie zatem w sprawie o odszkodowanie obejmujące żądanie zapłaty kosztów przywrócenia hali do stanu poprzednie go, Sąd mógłby zasądzić z tego tytułu kwotę wyższą niż dochodził powód. Problematycznym pozostaje, czy Sąd mógłby uwzględnić również inne, wynikające z tego samego deliktu roszczenie, wymagające inaczej ukierunkowanego postępowania dowodowego - o zapłatę utraconych zysków. Sąd Okręgowy przyjął, że nie, jako że jest to inna szkoda. Zgodzić się należy z apelującym, iż teza ta jest co najmniej dyskusyjna. Niemniej, nawet przyjęcie, iż potencjalnie byłoby możliwe uwzględnienie tych roszczeń w ramach art. 321 §2 k.p.c. , nie zmienia ostatecznie trafności zaskarżonego rozstrzygnięcia. Tak, jak to bowiem zasadnie podnosiła pozwana w odpowiedzi na apelację - art. 321 § 2 k.p.c. został uchylony z dniem 5 lutego 2005r. na mocy nowelizacji przepisów kodeksu postępowania cywilnego , dokonanej ustawą z 2 lipca 2004r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania cywilnego i niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2004r., nr 172, poz. 1804). Nowelizacja ta nie przewidywała szczególnych przepisów przejściowych dla sytuacji objętej rozpoznawaną sprawą, co zgodnie z ogólnymi regułami intertemporalnymi oznacza, iż z dniem 5 lutego 2005r. wprowadzono zakaz orzekania przez Sąd ponad żądanie pozwu. Z tą to też datą 5 lutego 2005r. rozpoczął biec termin przedawnienia roszczeń nieobjętych żądaniem pozwu w toczących się sprawach o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym, co do których przed tą datą Sąd mógł orzec bez żądania pozwu - w oparciu o art. 321 §2 k.p.c. W konsekwencji określony w art. 442 1 §1 k.c. trzyletni termin przedawnienia roszczenia o zapłatę utraconych zysków za rok 2003 i 2004, liczony nie wcześniej niż od 5 lutego 2005r. - upłynął w lutym 2008r., za rok 2005 (liczony od ogłoszenia sprawozdania finansowego w lutym 2006r.) - upłynął w lutym 2009r., a za rok 2006 (liczony od ogłoszenia sprawozdania finansowego w dniu 8. lutego 2007r.) - tak, jak to trafnie przyjął Sąd Okręgowy - upłynął 8 lutego 2010r. Skoro powód wystąpił z roszczeniami o zapłatę utraconych zysków w latach 2003-2006 na drogę sądową dopiero w grudniu 2010r. - roszczenia uległy przedawnieniu. Stwierdzenie zasadności zarzutu przedawnienia, zwalniało Sąd od prowa-dzenia postępowania dowodowego w celu ustalenia wysokości utraconych zysków w latach 2003-2006. Z tych to też przyczyny, Sąd Apelacyjny w pełni podzielając zaskarżone rozstrzygnięcie - na podstawie art. 385 k.p.c. - oddalił apelację, jako oczywiście bezzasadną. Jako, że wyrok Sądu Apelacyjnego kończy prawomocnie postępowanie w stosunku do pozwanej Gminy P. - na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. - zasądzono od powoda na rzecz pozwanej 5.400zł z tytułu kosztów zastępstwa procesowego, wg stawki minimalnej przewidzianej w § 6 pkt. 7 w zw. z § 12 ust. 1 pkt. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (tekst jedn. Dz.U. z 2013r., poz. 490).