I ACa 1191/15

Sygn. akt I ACa 1191/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 2 grudnia 2015 r. Sąd Apelacyjny w Krakowie – Wydział I Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSA Grzegorz Krężołek Sędziowie: SSA Sławomir Jamróg (spr.) SSA Regina Kurek Protokolant: sekr.sądowy Katarzyna Rogowska po rozpoznaniu w dniu 2 grudnia 2015 r. w Krakowie na rozprawie sprawy z powództwa P. Z. i D. Z. (1) przeciwko (...) S.A. w Ł. o zapłatę na skutek apelacji strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego w Kielcach z dnia 29 maja 2015 r. sygn. akt I C 1498/14 1. prostuje oczywistą omyłkę w zaskarżonym orzeczeniu poprzez oznaczenie siedziby strony pozwanej: „w Ł. ” w miejsce „w W. ”; 2. oddala apelację; 3. zasądza od strony pozwanej na rzecz powodów łącznie kwotę 2 700 zł (dwa tysiące siedemset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego. SSA Regina Kurek SSA Grzegorz Krężołek SSA Sławomir Jamróg Sygn. akt I ACa 1191/15 UZASADNIENIE D. Z. (1) , P. Z. , N. L. i L. L. wnieśli o zasądzenie od pozwanej (...) S.A. w Ł. zadośćuczynienia za śmierć córki (powódka D. Z. (1) – ad. 1), siostry (powód P. Z. – ad. 2) i wnuczki (powodowie N. L. i L. L. – ad. 3 i ad. 4) – A. Z. , określając odpowiednio te roszczenia na kwoty: - powódka ad. 1 – 135.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi od dnia 6 czerwca 2014 roku do dnia zapłaty, - powód ad. 2 – 30.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi od dnia 6 czerwca 2014 roku do dnia zapłaty, - powodowie ad. 3 i ad. 4 – po 20.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi od dnia 6 czerwca 2014 roku do dnia zapłaty, Powodowie domagali się również zasądzenia od pozwanego na ich rzecz tytułem skapitalizowanych odsetek ustawowych za zwłokę w zapłacie powyższych kwot liczonych od dnia 6 marca 2014 roku do dnia 5 czerwca 2014 roku wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi począwszy od dnia 6 czerwca 2014 roku do dnia zapłaty kwot: - 4.423,56 zł – powódka ad. 1, - 983,01 zł – powód ad. 2, - po 655,34 – powodowie ad. 3 i ad. 4. Dodatkowo wnieśli o zasądzenie od strony pozwanej na ich rzecz zwrotu kosztów procesu w kwotach: 7.200 zł (powódka ad. 1) oraz po 4.800 zł (powodowie ad. 2, ad. 3 i ad. 4) wraz z opłatą skarbową od pełnomocnictw w kwotach po 17 zł. W uzasadnieniu żądania powodowie wskazali , iż w dniu 29 października 2000 roku w miejscowości O. G. Z. nieumyślnie spowodował śmierć swojej córki - A. Z. w ten sposób, że wykonując prace polowe przy zbiorze buraków cukrowych kombajnem marki U. , doczepionym do ciągnika rolniczego, nie zachował zasad ostrożności wymaganych przy tej pracy w następstwie czego została ona wciągnięta przez nieposiadający osłony, wymaganej przepisami, wałek łączący kombajn z ciągnikiem w wyniku czego poniosła śmierć na miejscu zdarzenia. Pojazd sprawcy zdarzenia był ubezpieczony w zakresie odpowiedzialności cywilnej w pozwanym Towarzystwie ubezpieczeń. Powodowie podnieśli, iż w toku postępowania likwidacyjnego pozwana wypłaciła na rzecz powódki ad. 1 kwotę 15.000 zł tytułem zadośćuczynienia za naruszenie dóbr w związku z utratą osoby najbliższej, co jednak nie stanowi wystarczającej rekompensaty. Strona pozwana wniosła o oddalenie powództwa. Pozwana (...) S.A. w Ł. wniosła o oddalenie powództwa w całości i o zasądzenie od powodów na jej rzecz kosztów postępowania procesu według norm przepisanych. Strona pozwana przyznała, iż w dacie wypadku jakiemu uległa A. Z. , zwarła umowę ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej samoistnych posiadaczy pojazdów mechanicznych, obejmującą ochroną kierujących Pozwany przyznał także, że przyjął co do zasady odpowiedzialność za skutki wypadku do jakiego doszło w dniu 29 października 2000 roku, w wyniku którego śmierć poniosła A. Z. . Kwestionował natomiast, aby art. 448 k.c. mógł stanowić podstawę do przypisania zakładowi ubezpieczeń odpowiedzialności za naruszenie dóbr osobistych pośrednio poszkodowanego w wypadku. Wyrokiem z dnia 29 maja 2015r. sygn. akt I C 1498/14 Sąd Okręgowy w Kielcach zasądził od (...) SA w W. na rzecz D. Z. (1) kwotę 55.000 zł z ustawowymi odsetkami od kwoty 45.000 zł od dnia 6 marca 2014 r. i od kwoty 10.000 zł od dnia 17 sierpnia 2014 r. (pkt I), zasądził od (...) SA w W. na rzecz P. Z. kwotę 30.000zł z ustawowymi odsetkami od dnia 6 marca 2014 r. (pkt II), oddalił powództwo N. L. i J. L. w całości, zaś D. Z. (1) i P. Z. w pozostałej części (pktIII), zasądził od D. Z. (1) , N. L. i J. L. na rzecz (...) SA w W. kwoty po 480 zł tytułem zwrotu kosztów procesu (pktIV), nakazał pobrać od D. Z. (1) na rzecz Skarbu Państwa z zasądzonego w punkcie I – szym wyroku roszczenia kwotę 4050 zł tytułem nieuiszczonej opłaty (pkt V) i nakazał pobrać od pozwanej na rzecz Skarbu Państwa kwotę 4200 zł tytułem nieuiszczonej opłaty (pkt VI). Sąd pierwszej instancji ustalił, że : W dniu 29 października 2000 roku w O. R. Z. nieumyślnie spowodował śmierć swojej córki A. Z. w ten sposób, że wykonując prace polowe przy zbiorze buraków cukrowych kombajnem buraczanym doczepionym do ciągnika rolniczego nie zachował zasad ostrożności wymaganych przy tej pracy, nie wyłączył wałka przekaźnika mocy w trakcie czyszczenia radlicy kombajnu, dopuścił 9-letnią córkę do przebywania w pobliżu maszyny, w następstwie czego została ona wciągnięta przez wałek przegubowo-teleskopowy łączący kombajn z ciągnikiem nie posiadający osłony wymaganej przepisami, w wyniku czego A. Z. poniosła śmierć na miejscu. R. Z. wyrokiem wydanym przez Sąd Rejonowy w O. z dnia 12 stycznia 2001 roku w sprawie II K 255/00 został uznany winnym przestępstwa z art. 155 kk i skazany na karę jednego roku i sześciu miesięcy pozbawienia wolności, której wykonanie warunkowo zawieszono na okres próby wynoszący trzy lata . W chwili tragicznego zdarzenia pojazd sprawcy wypadku objęty był ochroną ubezpieczeniową z tytułu obowiązkowego ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych w pozwanym Towarzystwie ubezpieczeń (tę okoliczność Sąd uznał za niesporną). Sad ustalił też, że A. Z. w chwili wypadku miała 9 lat. Mieszkała wraz z rodzicami: D. Z. (1) i R. Z. oraz bratem P. Z. w O. . Była uczennicą III klasy szkoły podstawowej. Wiadomość o śmierci dziecka była dla D. Z. (1) wielkim szokiem. Po wypadku nie mogła spać, zaczęła siwieć, wypadały jej włosy, znacznie schudła. Załamała się psychicznie, lecz nie korzystała w tym zakresie z pomocy specjalisty. Chodziła do lekarza rodzinnego, który przepisywał jej leki na uspokojenie. Przyjmowała je przez okres około roku. Po tragicznym zdarzeniu z dnia 29 października 2000 roku wycofała się z życia towarzyskiego, przestałą uczęszczać na rodzinne uroczystości oraz imprezy. W dniu pogrzebu córki D. Z. (1) na skutek silnych emocji zemdlała. Wezwano pogotowie ratunkowe, które zabrało ją do szpitala. Powódka przez tydzień przebywała na urlopie, miała problem z wykonywaniem obowiązków domowych. Dopiero po dwóch tygodniach była w stanie podjąć się jakichkolwiek prac w domu. Śmierć córki odbiła się również na relacjach rodzinnych między małżonkami Z. , albowiem powódka miała żal do męża o to, że nie wykazał się należytą ostrożnością zabierając dzieci do pracy przy zbiorze buraków cukrowych. Na tym tle dochodziło między nimi do kłótni i awantur. Obecnie relacje między nimi unormowały się, lecz zdarza się że powódka nadal mu to wypomina. W związku z przeżytym stresem po śmierci dziecka D. Z. (1) obecnie leczy się kardiologicznie i neurologicznie, ma luki w pamięci, ma zawroty i częste bóle głowy, jest znerwicowana, w stresujących chwilach trzęsą się jej ręce, ma problemy ze wzrokiem. Okres intensywnej żałoby trwał u powódki przez około 2 lata od śmierci dziecka, przy czym pierwsze pół roku było dla niej najtrudniejsze. W chwili obecnej nadal nie może pogodzić się z stratą córki. Co tydzień odwiedza jej grób na cmentarzu. W chwili obecnej D. Z. (1) pozostaje bez zatrudnienia, utrzymuje się z dochodów uzyskiwanych przez jej męża z tytuły pracy zarobkowej oraz z dochodów z gospodarstwa rolnego, w którym hodują świnie oraz uprawiają zboża. P. Z. w chwili śmierci siostry miał 8 lat. Rodzeństwo było ze sobą zżyte. Nagła śmierć A. była dla niego trudnym przeżyciem, ciężko było mu się pogodzić z tą stratą, zamknął się w sobie. W związku z sytuacją domową (żałobą matki oraz konfliktem rodziców) miał problemy w nauce. Rodzice, aby pomóc mu w przezwyciężeniu trudnego okresu organizowali mu czas, wysyłając go na wycieczki. Powód obecnie nie pracuje, jest na utrzymaniu rodziców. Po śmierci córki powódka D. Z. (1) otrzymała z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych kwotę 3.000 zł tytułem zwrotu koszów pogrzebu oraz kwotę 2.000 zł wypłaconą z polisy na życie. Natomiast w wyniku postępowania likwidacyjnego pozwany zakład ubezpieczeń na mocy decyzji z dnia 5 marca 2014 roku wypłacił na jej rzecz powódki kwotę 15.000 zł tytułem zadośćuczynienia. Mocą tej samej decyzji odmówił wypłaty odszkodowania na podstawie art. 448 k.c. na rzecz P. Z. , N. L. i L. L. . Pismem z dnia 18 marca 2014 roku powodowie wnieśli o ponowne rozpoznanie sprawy przez pozwanego i zmanię decyzji odszkodowawczej poprzez zapłatę na rzecz powódki D. Z. (1) stosownego odszkodowania z tytułu znacznego pogorszenia się sytuacji życiowej po śmierci A. Z. w kwocie 40.000 zł oraz zadośćuczynienia za doznaną krzywdę w kwocie 60.000 zł, a nadto o zapłatę zadośćuczynienia w wysokości 40.000 zł na rzecz powoda P. Z. i w kwotach po 20.000 zł na rzecz pozostałych powodów. Pismem z dnia 20 marca 2014 roku (...) S.A. w Ł. po ponownym przeanalizowaniu sporawy zaproponowało zawarcie ugody poprzez dopłatę kwoty 10.000 zł na rzecz D. Z. (1) , zaś w zakresie roszeń pozostałych powód podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko. Przy tym stanie faktycznym Sąd pierwszej instancji uznał, że powództwo zasługuje na uwzględnienie jedynie w części. Wskazał, że w przedmiotowej sprawie bezspornym jest, że w dniu 29 października 2000 roku doszło do wypadku w wyniku, którego śmierć poniosła A. Z. , zaś przyczyną tegoż było niezachowanie zasad ostrożności przez R. Z. . Bezspornym jest również, że pojazd sprawcy wypadku – ciągnik rolniczy (...) F. – w dacie zdarzenia objęty był obowiązkowym ubezpieczeniem odpowiedzialności cywilnej w pozwanym Towarzystwie ubezpieczeń. Sąd uznał , że roszczenie D. Z. (1) i P. Z. znajduje oparcie w przepisach art. 448 k.c. i art. 23 k.c. Sąd podzielił pogląd Sądu Najwyższego, zawarty w wyroku z 14 stycznia 2010 roku sygn. akt IV CSK 307/09 w myśl którego „spowodowanie śmierci osoby bliskiej przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 30 maja 2008 roku […] mogło stanowić naruszenie dóbr osobistych najbliższych członków rodziny zmarłego i uzasadniać przyznanie im zadośćuczynienia na podstawie art. 448 kc ” oraz uchwale Sądu Najwyższego z dnia 22 października 2010 roku sygn. akt III CZP 76/10, iż „najbliższemu członkowi rodziny zmarłego przysługuje na podstawie art. 448 kc w związku z art. 24 § 1 kc zadośćuczynienie pieniężne za doznaną krzywdę, gdy śmierć nastąpiła na skutek deliktu, który miał miejsce przed dniem 3 sierpnia 2008 roku”. Sąd Okręgowy przyjął za w pełni racjonalne argumenty przytoczone przez Sąd Najwyższy w uzasadnieniach powyższych orzeczeń . Oceniając wysokość zadośćuczynienia za doznaną krzywdę spowodowaną naruszeniem dóbr osobistych D. Z. (1) i P. Z. Sąd miał na uwadze rodzaj dobra, które zostało naruszone oraz charakter, stopień nasilenia i czas trwania doznawania przez osobę, której dobro zostało naruszone, ujemnych przeżyć psychicznych spowodowanych naruszeniem. Przytaczając wynikające z orzecznictwa kryteria ustalania wysokości świadczenia z powyższego tytułu Sąd Okręgowy wskazał, że adekwatną kwotą zadośćuczynienia dla D. Z. (1) będzie kwota 70.000 zł. Pozwany z tego tytułu wypłacił już powódce kwotę 15.000 zł, co spowodowało, że Sąd zasądził różnicę, czyli kwotę 55.000 zł. z ustawowymi odsetkami od kwoty 45.000 od dnia 6 marca 2014 roku ( upływ 30 dni od dnia zgłoszenia szkody z żądaniem zapłaty na rzecz powódki kwoty 60.000 ) i od kwoty 10.000 zł od dnia 17 sierpnia 2014 roku ( po upływie 30 dni od daty doręczenia pozwu). Natomiast w doniesieniu do P. Z. Sąd uznał za odpowiednią kwotę 30.000 zł tytułem zadośćuczynienia za śmierć siostry, należną z ustawowymi odsetkami od dnia 6 marca 2014 roku ( tj. po upływie 30 dni od daty zgłoszenia szkody pozwanemu) . Zdaniem Sądu pierwszej instancji zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozostawia wątpliwości, że śmierć A. Z. w wypadku z dnia 29 października 2000 roku spowodowała naruszenie dobra osobistego jej matki w postaci prawa do życia w rodzinie i utrzymania tego rodzaju więzi rodzinnych. Śmierć córki odbiła się na zdrowiu D. Z. (1) , która w wyniku stresu posiwiała, nie mogła spać, schudła a obecnie leczy się neurologicznie i kardiologicznie. Ponadto miała ona wpływ na życie rodzinne i towarzyskie powódki D. Z. , gdyż w następstwie tragicznego zdarzenia pogorszyły się jej relacje z mężem, którego obwiniała o niedopilnowanie córki podczas pracy polowych. Powódka zrezygnowała również z uczęszczania na imprezy i uroczystości rodzinne, unikała spotkań towarzyskich. Jej żałoba po śmierci córki w intensywnej postaci trwała około 2 lat. W tym czasie D. Z. (1) zażywała leki uspokajające przepisywane jej przez lekarza rodzinnego. Mimo upływu piętnastu lat od wypadku powódka co tydzień odwiedza grób zmarłej, nadal nie może pogodzić się z jej śmiercią. D. Z. (1) wskutek przedwczesnej śmierci córki i przerwania istniejących z nią więzi rodzinnych doznała krzywdy, niemniej jednak, w ocenie Sądu, jej roszczenie z tytułu zadośćuczynienia jest wygórowane. Odpowiednie zadośćuczynienie to kwota 70.000 zł , od której należy odliczyć sumę dotychczas wypłaconą przez pozwanego . Kwota ta przedstawia dla powódki ekonomicznie odczuwalną wartość, nie jest również rażąco wygórowana i nie prowadzi do nieuzasadnionego przysporzenia w jej majątku . Nie bez znaczenia w ocenie Sądu dla wysokości zadośćuczynienia pozostaje także upływ czasu, jaki nastąpił od daty wypadku (15 lat). Krzywda, podobnie jak szkoda majątkowa, również ma bowiem charakter dynamiczny tzn. podlega zmianom w czasie, co nie może skutkować rozpatrywaniem przypadków z lat odległych w taki sposób, jakby do tragicznego wypadku doszło stosunkowo niedawno. Krzywda dotyczy także brata zmarłej. P. Z. . Po śmierci siostry zamknął się oln w sobie, miał problemy w szkole. Powód ten utracił też wsparcie jakie okazywała mu siostra A. Z. . Pogorszyła się również jego sytuacja rodzinna z uwagi na konflikt jego rodziców wynikły na tle śmierci siostry. Krzywdę tę rekompensuje kwota zasądzona w wyroku. Za niezasadne uznał natomiast roszczenie następców prawnych L. N. L. , D. Z. (1) i J. L. uznając, że to roszczenie jako z natury osobiste, nie jest dziedziczne a na spadkobierców może przejść tylko konkretne roszczenie, z którym za życia wystąpił pokrzywdzony . Odnosząc się do żądania N. L. Sąd Okręgowy dodatkowo stwierdził, że w czasie śmierci A. Z. nie zamieszkiwała ona we wspólnym gospodarstwie domowym ze zmarłą, a jedynie widywała się z nią weekendy, bądź przy okazji wykowanych w gospodarstwie rolnym (...) prac. Sąd uznał , że w tym przypadku brak było wyjątkowo silnej więzi emocjonalnej ze zmarłą, której uzasadnia zadośćuczynienie. Przy relacjach pomiędzy dziadkami a wnukami tego rodzaju więzi z natury są ograniczone, zwłaszcza gdy wnuczka nie mieszkała z dziadkami . Jako podstawę orzeczenia o kosztach procesu Sąd powołał art. 100 k.p.c. , przy przyjęciu stosunkowego rozdzielenia kosztów w proporcjach 40% -60%. Apelację od tego wyroku wniosła strona pozwana zaskarżając wyrok w części uwzględniającej roszczenie oraz w zakresie orzeczenia o kosztach procesu tj w pkt I,II i IV. Strona pozwana zarzuciła sprzeczność istotnych ustaleń z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego polegająca na uznaniu , że pozwany zakład ubezpieczeń ponosi odpowiedzialność za szkodę , w sytuacji gdy umowa ubezpieczenia została zawarta na okres ubezpieczenia od 20 marca 2002r. do 19 marca 2003r. a w dacie wypadku tj. w dniu 29 października 2000r kierujący pojazdem (...) F. nr rej. (...) nie korzystał z ochrony ubezpieczeniowej . Pozwana w konsekwencji podniosła zarzut braku legitymacji biernej, wnosząc przy tym o dopuszczenie dowodu z polisy nr (...) na okoliczność wykazania okresu obowiązywania umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej samoistnych posiadaczy pojazdów mechanicznych dotyczącej pojazdu nr rej. (...) . Powodowie wnieśli o oddalenie apelacji i o zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego. Rozpoznając apelację Sąd Apelacyjny uznał za własne ustalenia Sądu Okręgowego i zważył co następuje: Siedziba strony pozwanej została błędnie określona. Ta oczywista omyłka wymagała sprostowania. Twierdzenia zawarte w apelacji , że posiadacz pojazdu nie był objęty ochroną ubezpieczeniową mogła i powinna być podniesiona przed Sądem Okręgowym. Spóźnione jest więc podnoszenie tej okoliczności przed Sądem drugiej instancji ( art. 381 k.p.c. ), szczególnie w sytuacji wyrażonego w toku postępowania przed Sądem Okręgowym uznania roszczenia co do zasady. Ponadto przedłożenie przy apelacji dowodu z polisy nr (...) nie ma znaczenia, w sytuacji gdy polisa ta dotyczy innego okresu ubezpieczenia niż wskazany w podstawie faktycznej. Przede wszystkim zaś z zaświadczenia z dnia 18 stycznia 2014r. (k-37) i decyzji odmawiającej wypłaty odszkodowania z dnia 5 marca 2014r. (k-40) wynikało, że posiadacz był objęty w dniu zdarzenia ubezpieczeniem na podstawie polisy nr (...) . Wprawdzie w zaświadczeniu z dnia 18 stycznia 2014r. wskazano , że ochrona ubezpieczeniowa dotyczyła pojazdu numer rej. (...) a z treści wyroku karnego skazano kierującego pojazdem (...) jednakże Sąd Apelacyjny uznaje , że doszło do oczywistej niedokładności przy wskazaniu trzeciej litery, skoro z zaświadczenia z dnia 18 stycznia 2014r. wynika , że umowa dotyczyła corocznego przedłużania ubezpieczania tego samego pojazdu o numerze (...) . Znajduje się tam także adnotacja o błędzie w numerze rejestracyjnym, do której strona pozwana w ogóle się nie odnosiła. Z tej też przyczyny tj uznania kontynuacji umowy ubezpieczenia, Ubezpieczeniowy Funduszy Gwarancyjny odmówił przejęcia odpowiedzialności. Sąd Apelacyjny nie podziela też stanowiska skarżącej o istotności rozbieżności wskazywania nazwy pojazdu ( U. – (...) F. ), skoro w niekwestionowanych twierdzeniach pozwu wskazywano, że ciągnik wskazany w wyroku karnym tj o numerze (...) ( w domyśle M. ” F. ) ciągnął kombajn marki U. (...) . Sama pozwana określała pojazd o numerze rejestracyjnym (...) jako U. także w późniejszych polisach (np. polisa (...)- (...) w aktach ubezpieczeniowych) a więc nie uznawała nazwy ciągnika za element istotny. Wystarczający dla nie był numer rejestracyjny. Wskazywano jednoznacznie w polisach, że ubezpieczenie dotyczy ciągnika a więc nie kombajnu. Z wiadomości mail wymienianych ze strona pozwaną ( w aktach ubezpieczeniowych) wynika, że powodowie powoływali się na ciągłość umowy ubezpieczenia od 1997r. Także Ubezpieczeniowy (...) w mailach z dnia 15 października 2013r. i 16 października 2013r. przywołując polisę (...) wskazywał , że umowa ubezpieczenia dotycząca ciągnika numer rejestracyjny (...) została zawarta w 1997r. w Zakładzie (...) S.A. przejętym przez stronę pozwaną a następnie umowa była przedłużana. Oczywiste jest , że jeżeli doszło do pomylenia numeru rejestracyjnego z (...) na (...) i omyłki w nazwie ciągnika, to w systemie elektronicznym strony pozwanej brak było danych o przedmiotowym ubezpieczonym pojeździe. Ostatecznie też po wezwaniu przez Ubezpieczeniowy (...) strona pozwana wypłaciła na podstawie decyzji z dnia 5 marca 2014r. kwotę 15000, uznając swą odpowiedzialność wynikającą z polisy numer (...) a odmówiła dalszej wypłaty na podstawie art. 448 k.c. Strona pozwana więc nie kwestionowała wówczas związania umową ubezpieczenia, co więcej przedstawicielstwo (...) S. w mailu z dnia 28 marca 2014r. potwierdziło wystawienie w dniu 23 marca 2000r. i opłacenie polisy numer (...) , co czyni bezprzedmiotowym powoływanie się na polisę wskazywaną w apelacji, która tylko potwierdza ciągłość ubezpieczenia. Podkreślić należy, że Sąd Okręgowy wzywał stronę pozwaną pismem z dnia 14 lipca 2014r. do przedstawienia wszystkich twierdzeń na okoliczności wskazane w pozwie a strona pozwana w odpowiedzi nie zakwestionowała twierdzeń zawartych w pozwie wskazujących, że skutki zdarzenia tj śmierć córki powódki nastąpiła w związku z kierowaniem ciągnikiem (...) , do którego podłączona była przyczepa U. nr (...) a skutki te są objęte ochroną ubezpieczeniową na podstawie ubezpieczenia pojazdu (...) . Zarzut więc naruszenia art. 233§1 k.p.c. nie jest adekwatny. Niezależnie czy sposób ciągnienia kombajnu pozwalał na przyjęcie , że był to zespół pojazdów czy też tylko był to zespół holowniczy , to i tak należało przyjąć odpowiedzialność na podstawie obowiązującego w dacie zdarzenia §11 Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 24 marca 2000 r. w sprawie ogólnych warunków obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych za szkody powstałe w związku z ruchem tych pojazdów (Dz.U.2000r. Nr.26 poz.310) za ruch ciągnika jako pojazdu holującego a więc za ruch wskazanego w zaświadczeniu z dnia 18 stycznia 2014r i w wyroku karnym pojazdu nr rej. (...) . Brak było bowiem podstaw do przyjęcia , że doszło do wypadku doszło na skutek odłączenia lub toczenia się samodzielnego kombajnu. Prawidłowo więc Sąd Okręgowy zastosował prawo materialne a to art. 448 k.c. w zw. z art. 23 k.c. Zdaniem Sądu drugiej instancji zadośćuczynienie ustalone przez Sąd pierwszej instancji nie jest rażąco wygórowane czy też zaniżone, a tylko w przypadku gdyby zadośćuczynienie było nieodpowiednie w sposób rażący istniała możliwość modyfikacji kwot przyznanych w zaskarżonym orzeczeniu. Wobec powyższego apelację oddalono na podstawie art. 385 k.p.c. O kosztach orzeczono według zasady odpowiedzialności za wynika sprawy na podstawie art. 98§1 i 3 k.p.c. w zw. z art. 391§1 k.p.c. przy zastosowaniu § 2, §6 pkt 6i §13 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 461ze zm.). SSA Regina Kurek SSA Grzegorz Krężołek SSA Sławomir Jamróg