I ACa 1149/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Apelacyjny we Wrocławiu oddalił apelację strony pozwanej (...) S.A. od wyroku Sądu Okręgowego we Wrocławiu, który stwierdził nieważność umowy kredytu budowlano-hipotecznego nr (...) zawartej przez powodów F. H. i O. H. z bankiem w 2008 roku, a także zasądził od banku na rzecz powodów kwotę 253 986,01 zł wraz z odsetkami. Sąd Okręgowy uznał klauzule indeksacyjne za abuzywne, co skutkowało nieważnością całej umowy. Strona pozwana zarzucała naruszenie przepisów postępowania (m.in. art. 233 § 1 k.p.c.) oraz prawa materialnego (m.in. art. 189 k.p.c., art. 65 § 1 i 2 k.c., art. 69 Prawa bankowego, art. 385¹ k.c.). Sąd Apelacyjny uznał zarzuty apelacji za bezzasadne, podzielając ustalenia faktyczne Sądu Okręgowego i uznając, że postępowanie dowodowe było wystarczające. Sąd odwoławczy podkreślił, że zarzuty naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. miały charakter polemiczny i odnosiły się do oceny prawnej, a nie ustaleń faktycznych. Potwierdzono, że powodowie działali jako konsumenci, a klauzule przeliczeniowe były abuzywne, ponieważ bank miał swobodę w ustalaniu kursów walut, co naruszało dobre obyczaje i interesy konsumenta. Eliminacja tych klauzul uniemożliwiła dalsze funkcjonowanie umowy w zamierzony sposób, prowadząc do jej nieważności. Sąd Apelacyjny odniósł się również do zarzutu naruszenia art. 189 k.p.c., potwierdzając istnienie interesu prawnego powodów w ustaleniu nieważności umowy, nawet przy istnieniu dalej idącego roszczenia o zapłatę. Zarzuty dotyczące prawa zatrzymania również zostały uznane za niezasadne, w świetle orzecznictwa TSUE i SN. W konsekwencji apelacja została oddalona, a strona pozwana obciążona kosztami postępowania apelacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie nieważności umów kredytów indeksowanych/denominowanych z powodu abuzywności klauzul przeliczeniowych, ochrona konsumenta w umowach bankowych, stosowanie prawa zatrzymania.
Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i konkretnych klauzul umownych. Interpretacja prawa zatrzymania może być dalej rozwijana.
Zagadnienia prawne (3)
Czy klauzule indeksacyjne w umowie kredytu budowlano-hipotecznego, które pozwalają bankowi na swobodne ustalanie kursu waluty, są abuzywne i prowadzą do nieważności całej umowy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, klauzule indeksacyjne, które nie odwołują się do obiektywnych wskaźników i pozwalają bankowi na jednostronne ustalanie kursu waluty, są abuzywne. Ich eliminacja z umowy, która dotyczy głównych świadczeń stron, prowadzi do nieważności całej umowy kredytu.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny potwierdził, że klauzule pozwalające bankowi na dowolne ustalanie kursów walut są sprzeczne z dobrymi obyczajami i rażąco naruszają interesy konsumenta. Brak jasnych i weryfikowalnych kryteriów ustalania kursu przez bank uniemożliwia konsumentowi określenie wysokości zobowiązania. Eliminacja takich klauzul, będących istotnym elementem umowy, skutkuje upadkiem całej umowy.
Czy powodowie posiadają interes prawny w żądaniu ustalenia nieważności umowy kredytu, mimo istnienia dalej idącego roszczenia o zapłatę?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, powodowie posiadają interes prawny w żądaniu ustalenia nieważności umowy, ponieważ wyrok w sprawie o zapłatę nie zawsze usuwa niepewność co do wszystkich skutków prawnych wynikających ze stosunku prawnego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wielokrotnie podkreślał, że zastosowanie art. 189 k.p.c. jest możliwe nawet przy istnieniu dalej idącego roszczenia, jeśli wyrok w tej sprawie nie usunie niepewności co do przyszłych skutków prawnych. W przypadku sporu o ważność umowy kredytu, ustalenie nieważności przesądza na przyszłość o obowiązku dalszych spłat i usuwa niepewność co do stosunków prawnych między stronami.
Czy bank może powołać się na prawo zatrzymania w sytuacji nieważności umowy kredytu indeksowanego/denominowanego, uzależniając zwrot świadczeń od zwrotu świadczeń przez konsumenta?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w świetle orzecznictwa TSUE i SN, prawo zatrzymania nie może być stosowane w sposób, który pozbawia konsumenta prawa do odsetek za opóźnienie lub gdy wierzytelność banku może zostać potrącona z wierzytelnością konsumenta.
Uzasadnienie
TSUE wskazał, że prawo zatrzymania nie może pozbawiać konsumenta prawa do odsetek za opóźnienie. Ponadto, zgodnie z uchwałą SN, prawo zatrzymania nie przysługuje stronie, która może potrącić swoją wierzytelność z wierzytelnością drugiej strony. W tej sprawie wierzytelność banku mogła zostać potrącona, co wykluczało zastosowanie prawa zatrzymania.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| F. H. | osoba_fizyczna | powód |
| O. H. | osoba_fizyczna | powód |
| (...) S.A. | spółka | pozwany |
Przepisy (9)
Główne
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Potwierdzono istnienie interesu prawnego w żądaniu ustalenia nieważności umowy kredytu, nawet przy istnieniu dalej idącego roszczenia o zapłatę.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Potwierdzono abuzywność klauzul indeksacyjnych, które nie odwołują się do obiektywnych wskaźników i pozwalają bankowi na swobodne ustalanie kursu waluty, co skutkuje nieważnością umowy.
k.c. art. 69
Kodeks cywilny
Prawo bankowe - przepisy dotyczące umów kredytu, w tym wymogi dotyczące klauzul indeksacyjnych i denominacyjnych.
Pomocnicze
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. odnosi się do oceny dowodów i ustaleń faktycznych. W tej sprawie zarzut ten uznano za bezzasadny, gdyż odnosił się do oceny prawnej, a nie ustaleń faktycznych.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Nieważność umowy jako skutek naruszenia zasad współżycia społecznego lub przepisów prawa.
k.c. art. 410 § 1
Kodeks cywilny
Przepisy dotyczące nienależnego świadczenia, stosowane w przypadku nieważności umowy kredytu.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Przepisy dotyczące bezpodstawnego wzbogacenia, stosowane w przypadku nieważności umowy kredytu.
k.c. art. 496
Kodeks cywilny
Prawo zatrzymania - zastosowanie w przypadku nieważności umowy wzajemnej.
k.c. art. 497
Kodeks cywilny
Prawo zatrzymania - zastosowanie w przypadku nieważności umowy wzajemnej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Klauzule indeksacyjne są abuzywne, ponieważ bank miał swobodę w ustalaniu kursów walut. • Nieważność klauzul indeksacyjnych prowadzi do nieważności całej umowy kredytu. • Powodowie jako konsumenci mieli prawo do ochrony przed nieuczciwymi warunkami umownymi. • Powodowie posiadają interes prawny w ustaleniu nieważności umowy.
Odrzucone argumenty
Zarzuty naruszenia przepisów postępowania (art. 233 § 1 k.p.c.) • Zarzuty dotyczące braku abuzywności klauzul indeksacyjnych. • Zarzuty dotyczące braku interesu prawnego powodów. • Zarzuty dotyczące prawa zatrzymania przysługującego bankowi.
Godne uwagi sformułowania
zarzuty apelacji mają charakter wyłącznie polemiczny i pozostają w opozycji do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego • zarzut dotyczący rzekomego naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. oraz poczynienia błędnych ustaleń faktycznych nie zasługiwał na uwzględnienie, jako nieodnoszący się w istocie do podstawy faktycznej zaskarżonego wyroku • mechanizm ustalania przez bank kursów waluty, pozostawiający bankowi swobodę, jest w sposób oczywisty sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco narusza interesy konsumenta • eliminacja uznanych za abuzywne klauzul waloryzacyjnych powoduje upadek całej umowy kredytowej, bowiem wobec niezwiązania abuzywnymi klauzulami umowa nie może być wykonywana • prawo zatrzymania, w świetle wyżej przytoczonego orzeczenia TSUE, w zakresie roszczeń związanych z kredytami indeksowanymi i denominowanymi jest nieuzasadnione
Skład orzekający
Sławomir Jurkowicz
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie nieważności umów kredytów indeksowanych/denominowanych z powodu abuzywności klauzul przeliczeniowych, ochrona konsumenta w umowach bankowych, stosowanie prawa zatrzymania."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i konkretnych klauzul umownych. Interpretacja prawa zatrzymania może być dalej rozwijana.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu umów frankowych i ich nieważności z powodu klauzul abuzywnych, co jest nadal gorącym tematem dla wielu konsumentów i prawników. Orzeczenie potwierdza ugruntowaną linię orzeczniczą, ale zawiera też ciekawe rozważania dotyczące prawa zatrzymania.
“Bank przegrywa w sądzie apelacyjnym: umowa frankowa nieważna przez abuzywne klauzule!”
Dane finansowe
zapłata: 253 986,01 PLN
zwrot kosztów postępowania apelacyjnego: 8100 PLN
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.