Orzeczenie · 2023-12-13

I ACa 1137/23

Sąd
Sąd Apelacyjny w Lublinie
Miejsce
Lublin
Data
2023-12-13
SAOSCywilnezobowiązaniaŚredniaapelacyjny
kredyt hipotecznyustalenie istnienia umowyinteres prawnyart. 189 kpcspłata kredytusyndyk masy upadłościapelacjaprawo bankowenieuczciwe warunki umów

Sąd Apelacyjny w Lublinie, rozpoznając apelację pozwanego Syndyka masy upadłości (...) Banku S.A. od wyroku Sądu Okręgowego w S., zmienił zaskarżone orzeczenie w punkcie dotyczącym ustalenia istnienia umowy kredytu hipotecznego nr (...) z dnia 17 sierpnia 2006 roku. Sąd Okręgowy pierwotnie ustalił, że umowa ta nie istnieje i zasądził od banku na rzecz powódki A. K. kwotę 342.392,49 zł wraz z odsetkami oraz koszty procesu. Pozwany bank w apelacji zarzucił m.in. nierozpoznanie istoty sprawy, naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego. Sąd Apelacyjny uznał apelację za uzasadnioną w zakresie żądania ustalenia. Stwierdził, że nieuzasadnione były zarzuty dotyczące nierozpoznania istoty sprawy i naruszenia art. 327(1) Kpc. Sąd Apelacyjny podzielił ustalenia faktyczne Sądu I instancji, ale uzupełnił je o informację, że powódka dokonała całkowitej spłaty kredytu w dniu 8 listopada 2022 roku, co potwierdził Syndyk. Ta okoliczność spowodowała utratę przez powódkę interesu prawnego w rozumieniu art. 189 Kpc, który jest warunkiem koniecznym do żądania ustalenia istnienia prawa lub stosunku prawnego. Sąd podkreślił, że interes prawny w ustaleniu istnienia umowy kredytowej jest uzasadniony jedynie dla aktywnej umowy, a nie dla umowy już wyekspirowanej i spłaconej. Argumentacja powódki dotycząca wykreślenia hipoteki została uznana za nieuzasadnioną, gdyż w tym zakresie wystarczające było oświadczenie uzyskane od Syndyka. W związku z brakiem interesu prawnego, Sąd Apelacyjny oddalił powództwo o ustalenie na podstawie art. 386 § 1 Kpc. Z uwagi na zawieszenie postępowania w pozostałej części (dotyczącej zapłaty) oraz fakt, że wyrok ma charakter częściowy, Sąd Apelacyjny nie rozstrzygał o kosztach postępowania odwoławczego.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Średnia
Do czego można powołać

Utrata interesu prawnego w ustaleniu istnienia umowy po jej całkowitej spłacie, nawet w przypadku kredytów hipotecznych.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy sytuacji, gdy umowa kredytowa została w całości spłacona przed wydaniem prawomocnego orzeczenia. Nie dotyczy roszczeń o zwrot nienależnych świadczeń.

Zagadnienia prawne (2)

Czy powódka ma interes prawny w ustaleniu, że umowa kredytu hipotecznego nie istnieje, po jej całkowitej spłacie?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, powódka utraciła interes prawny w ustaleniu istnienia umowy po jej całkowitej spłacie, ponieważ umowa przestała być aktywna i podlegać wykonaniu.

Uzasadnienie

Interes prawny w rozumieniu art. 189 Kpc jest warunkiem koniecznym do żądania ustalenia istnienia prawa lub stosunku prawnego. Po całkowitej spłacie kredytu umowa wyekspirowała i nie podlega wykonaniu, co oznacza brak aktualności argumentacji o potrzebie usunięcia stanu niepewności co do jej dalszego obowiązywania. Ewentualne roszczenia o zwrot nienależnych świadczeń mogą być dochodzone w ramach postępowania upadłościowego.

Czy uzasadnienie wyroku Sądu Okręgowego było wystarczające do dokonania oceny instancyjnej?

Odpowiedź sądu

Tak, uzasadnienie wyroku Sądu Okręgowego zawierało elementy pozwalające na weryfikację stanowiska sądu i ocenę toku wywodu.

Uzasadnienie

Zarzut naruszenia art. 327(1) § 1 Kpc może znaleźć zastosowanie jedynie w wyjątkowych sytuacjach, gdy uzasadnienie uniemożliwia całkowicie dokonanie oceny. W niniejszej sprawie, na podstawie uzasadnienia Sądu I instancji, można było wyprowadzić wnioski co do przyczyn wydanych rozstrzygnięć.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Zmiana zaskarżonego wyroku i oddalenie powództwa
Strona wygrywająca
Pozwany Syndyk masy upadłości (...) Bank Spółki Akcyjnej w W.

Strony

NazwaTypRola
A. K.osoba_fizycznapowódka
Syndyk masy upadłości (...) Bank Spółki Akcyjnej w W.spółkapozwany
D. K.osoba_fizycznakredytobiorca
(...) Bank S.A. z siedzibą w K.spółkakredytodawca

Przepisy (19)

Główne

Kpc art. 189

Kodeks postępowania cywilnego

Warunek konieczny do żądania ustalenia istnienia prawa lub stosunku prawnego; utracony po całkowitej spłacie kredytu.

Pomocnicze

Kpc art. 316 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Zasada brania pod uwagę stanu rzeczy istniejącego w chwili zamknięcia rozprawy, stosowana także do sądu drugiej instancji.

Kpc art. 391 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Stosowanie przepisów o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji do postępowania apelacyjnego.

Kpc art. 327 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Wymogi formalne uzasadnienia wyroku; zarzut naruszenia może być skuteczny tylko w wyjątkowych sytuacjach.

k.c. art. 455

Kodeks cywilny

k.c. art. 481

Kodeks cywilny

Prawo bankowe art. 111 § 1

Ustawa Prawo bankowe

Kc art. 56

Kodeks cywilny

Kc art. 65 § 1 i 2

Kodeks cywilny

Kc art. 354 § 1 i 2

Kodeks cywilny

Kc art. 385 § 1

Kodeks cywilny

Kc art. 385 § 2

Kodeks cywilny

Kc art. 385 § 2 zd. 1

Kodeks cywilny

Kc art. 358 § 1 i 2

Kodeks cywilny

o NBP art. 24

Ustawa o Narodowym Banku Polskim

o rachunkowości art. 30 § 2 pkt 1 i 2

Ustawa o rachunkowości

k.c. art. 496

Kodeks cywilny

k.c. art. 497

Kodeks cywilny

Kc art. 5

Kodeks cywilny

Argumenty

Skuteczne argumenty

Całkowita spłata kredytu przez powódkę skutkuje utratą interesu prawnego w ustaleniu istnienia umowy. • Interes prawny w ustaleniu istnienia umowy kredytowej jest uzasadniony jedynie dla aktywnej umowy, a nie dla umowy wyekspirowanej i spłaconej.

Godne uwagi sformułowania

Okoliczność ta skutkowała utratą przez powódkę interesu prawnego, który w świetle art. 189 k.p.c. jest warunkiem żądania ustalenia prawa lub stosunku prawnego. • Tego rodzaju argumentacja może być uzasadniona jedynie dla aktywnej umowy kredytowej, zaś obecnie gdy umowa już wyekspirowała i nie podlega wykonaniu to argumentacja ta straciła na aktualności.

Skład orzekający

Ewa Bazelan

przewodniczący-sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Utrata interesu prawnego w ustaleniu istnienia umowy po jej całkowitej spłacie, nawet w przypadku kredytów hipotecznych."

Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy umowa kredytowa została w całości spłacona przed wydaniem prawomocnego orzeczenia. Nie dotyczy roszczeń o zwrot nienależnych świadczeń.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak istotne jest badanie interesu prawnego w sprawach o ustalenie, zwłaszcza po spłacie zobowiązania. Pokazuje praktyczne zastosowanie art. 189 KPC w kontekście umów kredytowych.

Czy spłacony kredyt nadal można "unieważnić"? Sąd Apelacyjny wyjaśnia, kiedy brakuje interesu prawnego.

Dane finansowe

kwota zasądzona przez Sąd Okręgowy: 342 392,49 PLN

zwrot kosztów procesu przez Sąd Okręgowy: 11 834 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst