I ACa 1137/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Apelacyjny w Lublinie, rozpoznając apelację pozwanego Syndyka masy upadłości (...) Banku S.A. od wyroku Sądu Okręgowego w S., zmienił zaskarżone orzeczenie w punkcie dotyczącym ustalenia istnienia umowy kredytu hipotecznego nr (...) z dnia 17 sierpnia 2006 roku. Sąd Okręgowy pierwotnie ustalił, że umowa ta nie istnieje i zasądził od banku na rzecz powódki A. K. kwotę 342.392,49 zł wraz z odsetkami oraz koszty procesu. Pozwany bank w apelacji zarzucił m.in. nierozpoznanie istoty sprawy, naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego. Sąd Apelacyjny uznał apelację za uzasadnioną w zakresie żądania ustalenia. Stwierdził, że nieuzasadnione były zarzuty dotyczące nierozpoznania istoty sprawy i naruszenia art. 327(1) Kpc. Sąd Apelacyjny podzielił ustalenia faktyczne Sądu I instancji, ale uzupełnił je o informację, że powódka dokonała całkowitej spłaty kredytu w dniu 8 listopada 2022 roku, co potwierdził Syndyk. Ta okoliczność spowodowała utratę przez powódkę interesu prawnego w rozumieniu art. 189 Kpc, który jest warunkiem koniecznym do żądania ustalenia istnienia prawa lub stosunku prawnego. Sąd podkreślił, że interes prawny w ustaleniu istnienia umowy kredytowej jest uzasadniony jedynie dla aktywnej umowy, a nie dla umowy już wyekspirowanej i spłaconej. Argumentacja powódki dotycząca wykreślenia hipoteki została uznana za nieuzasadnioną, gdyż w tym zakresie wystarczające było oświadczenie uzyskane od Syndyka. W związku z brakiem interesu prawnego, Sąd Apelacyjny oddalił powództwo o ustalenie na podstawie art. 386 § 1 Kpc. Z uwagi na zawieszenie postępowania w pozostałej części (dotyczącej zapłaty) oraz fakt, że wyrok ma charakter częściowy, Sąd Apelacyjny nie rozstrzygał o kosztach postępowania odwoławczego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaUtrata interesu prawnego w ustaleniu istnienia umowy po jej całkowitej spłacie, nawet w przypadku kredytów hipotecznych.
Dotyczy sytuacji, gdy umowa kredytowa została w całości spłacona przed wydaniem prawomocnego orzeczenia. Nie dotyczy roszczeń o zwrot nienależnych świadczeń.
Zagadnienia prawne (2)
Czy powódka ma interes prawny w ustaleniu, że umowa kredytu hipotecznego nie istnieje, po jej całkowitej spłacie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, powódka utraciła interes prawny w ustaleniu istnienia umowy po jej całkowitej spłacie, ponieważ umowa przestała być aktywna i podlegać wykonaniu.
Uzasadnienie
Interes prawny w rozumieniu art. 189 Kpc jest warunkiem koniecznym do żądania ustalenia istnienia prawa lub stosunku prawnego. Po całkowitej spłacie kredytu umowa wyekspirowała i nie podlega wykonaniu, co oznacza brak aktualności argumentacji o potrzebie usunięcia stanu niepewności co do jej dalszego obowiązywania. Ewentualne roszczenia o zwrot nienależnych świadczeń mogą być dochodzone w ramach postępowania upadłościowego.
Czy uzasadnienie wyroku Sądu Okręgowego było wystarczające do dokonania oceny instancyjnej?
Odpowiedź sądu
Tak, uzasadnienie wyroku Sądu Okręgowego zawierało elementy pozwalające na weryfikację stanowiska sądu i ocenę toku wywodu.
Uzasadnienie
Zarzut naruszenia art. 327(1) § 1 Kpc może znaleźć zastosowanie jedynie w wyjątkowych sytuacjach, gdy uzasadnienie uniemożliwia całkowicie dokonanie oceny. W niniejszej sprawie, na podstawie uzasadnienia Sądu I instancji, można było wyprowadzić wnioski co do przyczyn wydanych rozstrzygnięć.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. K. | osoba_fizyczna | powódka |
| Syndyk masy upadłości (...) Bank Spółki Akcyjnej w W. | spółka | pozwany |
| D. K. | osoba_fizyczna | kredytobiorca |
| (...) Bank S.A. z siedzibą w K. | spółka | kredytodawca |
Przepisy (19)
Główne
Kpc art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Warunek konieczny do żądania ustalenia istnienia prawa lub stosunku prawnego; utracony po całkowitej spłacie kredytu.
Pomocnicze
Kpc art. 316 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada brania pod uwagę stanu rzeczy istniejącego w chwili zamknięcia rozprawy, stosowana także do sądu drugiej instancji.
Kpc art. 391 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Stosowanie przepisów o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji do postępowania apelacyjnego.
Kpc art. 327 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Wymogi formalne uzasadnienia wyroku; zarzut naruszenia może być skuteczny tylko w wyjątkowych sytuacjach.
k.c. art. 455
Kodeks cywilny
k.c. art. 481
Kodeks cywilny
Prawo bankowe art. 111 § 1
Ustawa Prawo bankowe
Kc art. 56
Kodeks cywilny
Kc art. 65 § 1 i 2
Kodeks cywilny
Kc art. 354 § 1 i 2
Kodeks cywilny
Kc art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Kc art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Kc art. 385 § 2 zd. 1
Kodeks cywilny
Kc art. 358 § 1 i 2
Kodeks cywilny
o NBP art. 24
Ustawa o Narodowym Banku Polskim
o rachunkowości art. 30 § 2 pkt 1 i 2
Ustawa o rachunkowości
k.c. art. 496
Kodeks cywilny
k.c. art. 497
Kodeks cywilny
Kc art. 5
Kodeks cywilny
Argumenty
Skuteczne argumenty
Całkowita spłata kredytu przez powódkę skutkuje utratą interesu prawnego w ustaleniu istnienia umowy. • Interes prawny w ustaleniu istnienia umowy kredytowej jest uzasadniony jedynie dla aktywnej umowy, a nie dla umowy wyekspirowanej i spłaconej.
Godne uwagi sformułowania
Okoliczność ta skutkowała utratą przez powódkę interesu prawnego, który w świetle art. 189 k.p.c. jest warunkiem żądania ustalenia prawa lub stosunku prawnego. • Tego rodzaju argumentacja może być uzasadniona jedynie dla aktywnej umowy kredytowej, zaś obecnie gdy umowa już wyekspirowała i nie podlega wykonaniu to argumentacja ta straciła na aktualności.
Skład orzekający
Ewa Bazelan
przewodniczący-sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Utrata interesu prawnego w ustaleniu istnienia umowy po jej całkowitej spłacie, nawet w przypadku kredytów hipotecznych."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy umowa kredytowa została w całości spłacona przed wydaniem prawomocnego orzeczenia. Nie dotyczy roszczeń o zwrot nienależnych świadczeń.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak istotne jest badanie interesu prawnego w sprawach o ustalenie, zwłaszcza po spłacie zobowiązania. Pokazuje praktyczne zastosowanie art. 189 KPC w kontekście umów kredytowych.
“Czy spłacony kredyt nadal można "unieważnić"? Sąd Apelacyjny wyjaśnia, kiedy brakuje interesu prawnego.”
Dane finansowe
kwota zasądzona przez Sąd Okręgowy: 342 392,49 PLN
zwrot kosztów procesu przez Sąd Okręgowy: 11 834 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.