I ACa 1113/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła powództwa o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli o przeniesieniu własności udziału w nieruchomości na podstawie umowy przedwstępnej sprzedaży. Powodowie twierdzili, że pozwana Fundacja przeszkodziła w spełnieniu warunków umowy przedwstępnej. Sąd Okręgowy oddalił powództwo, uznając umowę przedwstępną za nieważną z powodu bezterminowego warunku zawieszającego, co było sprzeczne z naturą umowy terminowej. Sąd Apelacyjny, oddalając apelację powodów, podzielił ustalenia faktyczne sądu pierwszej instancji, ale wskazał dodatkowe podstawy oddalenia powództwa. Po pierwsze, sąd apelacyjny zauważył, że powodowie domagali się przeniesienia własności (skutek rzeczowy), podczas gdy umowa przedwstępna sprzedaży zobowiązywała jedynie do zawarcia umowy sprzedaży (skutek zobowiązujący). Po drugie, sąd apelacyjny uznał, że termin zawarcia umowy przyrzeczonej nie został prawidłowo oznaczony w umowie przedwstępnej, a strony nie wyznaczyły go w ciągu roku od jej zawarcia, co zgodnie z art. 389 § 2 k.c. skutkowało wygaśnięciem roszczeń. Sąd Apelacyjny nie podzielił argumentów powodów o naruszeniu zasad współżycia społecznego i lojalności kontraktowej przez poprzedniczkę prawną pozwanej, uznając jej działania (rozwiązanie umowy najmu, wypowiedzenie umowy zlecenia) za uzasadnione. Ostatecznie, apelacja powodów została oddalona, a zasądzono od nich koszty postępowania apelacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących umowy przedwstępnej, w szczególności wymogów co do oznaczenia terminu zawarcia umowy przyrzeczonej oraz warunków zawieszających, a także dopuszczalności dochodzenia roszczeń o przeniesienie własności na podstawie umowy przedwstępnej sprzedaży.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej, ale jego wykładnia przepisów k.c. ma charakter ogólny.
Zagadnienia prawne (3)
Czy umowa przedwstępna sprzedaży nieruchomości, uzależniona od ziszczenia się warunków zawieszających (zakończenie postępowań sądowych) i nieokreślająca terminu zawarcia umowy przyrzeczonej, jest ważna?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, umowa przedwstępna z bezterminowym warunkiem zawieszającym jest nieważna, a brak prawidłowo oznaczonego terminu zawarcia umowy przyrzeczonej skutkuje wygaśnięciem roszczeń.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że umowa przedwstępna z warunkiem zawieszającym, który nie został powiązany z terminem jego ziszczenia, jest sprzeczna z naturą umowy terminowej i zasadami obrotu prawnego. Dodatkowo, brak oznaczenia terminu zawarcia umowy przyrzeczonej w ciągu roku od zawarcia umowy przedwstępnej skutkuje wygaśnięciem roszczeń.
Czy roszczenie o przeniesienie własności nieruchomości może być dochodzone na podstawie umowy przedwstępnej sprzedaży?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, umowa przedwstępna sprzedaży zobowiązuje jedynie do zawarcia umowy sprzedaży (skutek zobowiązujący), a nie do przeniesienia własności (skutek rzeczowy).
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny wskazał, że żądanie pozwu obejmowało roszczenie o przeniesienie własności, podczas gdy umowa przedwstępna sprzedaży rodzi jedynie zobowiązanie do zawarcia umowy sprzedaży, a nie skutek rzeczowy.
Czy działania poprzedniczki prawnej pozwanej (rozwiązanie umowy najmu, wypowiedzenie umowy zlecenia) były sprzeczne z zasadami współżycia społecznego i lojalności kontraktowej, co mogłoby uzasadniać fikcję ziszczenia się warunku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, działania te były uzasadnione i nie naruszały zasad współżycia społecznego ani lojalności kontraktowej.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że rozwiązanie umowy najmu za porozumieniem stron i wypowiedzenie umowy zlecenia z powodu braku należytego wykonania obowiązków przez powoda były uzasadnione i nie nosiły znamion działania sprzecznego z zasadami współżycia społecznego.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| S. W. | osoba_fizyczna | powód |
| S. W. | osoba_fizyczna | powód |
| Fundacja (...) w K. | instytucja | pozwany |
Przepisy (9)
Główne
k.c. art. 389 § 1
Kodeks cywilny
Umowa przedwstępna powinna określać istotne postanowienia umowy przyrzeczonej.
k.c. art. 389 § 2
Kodeks cywilny
Jeżeli termin zawarcia umowy przyrzeczonej nie został oznaczony, powinna być zawarta w odpowiednim terminie wyznaczonym przez stronę uprawnioną. Jeżeli w ciągu roku od zawarcia umowy przedwstępnej nie wyznaczono terminu, nie można żądać jej zawarcia.
k.c. art. 89
Kodeks cywilny
Warunkiem jest zdarzenie przyszłe i niepewne, od którego zależy skuteczność czynności prawnej.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony.
Pomocnicze
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego.
k.c. art. 93
Kodeks cywilny
Jeżeli strona zobowiązana do złożenia oświadczenia woli o określonej treści nie złożyła go, mimo że zaszły okoliczności, od których zależało jego złożenie, lub jeżeli strona nie złożyła oświadczenia woli o określonej treści, mimo że była do tego zobowiązana, sąd może orzec, że strona ta jest obowiązana do złożenia oświadczenia woli.
k.c. art. 64
Kodeks cywilny
Prawomocne orzeczenie sądu stwierdzające obowiązek strony do złożenia oznaczonego oświadczenia woli, przenosi własność.
k.p.c. art. 386 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
W razie uwzględnienia apelacji sąd drugiej instancji zmienia zaskarżone orzeczenie i orzeka co do istoty sprawy lub uchyla orzeczenie i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji.
k.p.c. art. 350 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd może sprostować w wyroku niedokładności, błędy pisarskie albo inne oczywiste niedokładności.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak prawidłowo oznaczonego terminu zawarcia umowy przyrzeczonej w umowie przedwstępnej. • Nieziszczenie się warunków zawieszających określonych w umowie przedwstępnej. • Roszczenie o przeniesienie własności nie było oparte na umowie przedwstępnej sprzedaży. • Działania poprzedniczki prawnej pozwanej nie były sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.
Odrzucone argumenty
Umowa przedwstępna była ważna pomimo braku terminu i uzależnienia od warunków. • Działania poprzedniczki prawnej pozwanej były sprzeczne z zasadami współżycia społecznego i lojalności kontraktowej. • Umorzenie postępowania o wydanie nieruchomości nie było wynikiem działań powodujących fikcję ziszczenia się warunku.
Godne uwagi sformułowania
Umowa przedwstępna nie może obowiązywać w nieskończoność. • Zastrzeżenie warunku zawieszającego o charakterze bezterminowym przekształca umowę przedwstępną w umowę bezterminową. • Roszczenia z umowy przedwstępnej wygasają, jeżeli w ciągu roku od jej zawarcia nie wyznaczono terminu do zawarcia umowy przyrzeczonej. • Żądanie pozwu nie obejmuje roszczenia o zawarcie umowy sprzedaży a roszczenie o przeniesienie własności.
Skład orzekający
Marek Boniecki
przewodniczący
Andrzej Żelazowski
sędzia
Agnieszka Włodyga
sędzia-sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących umowy przedwstępnej, w szczególności wymogów co do oznaczenia terminu zawarcia umowy przyrzeczonej oraz warunków zawieszających, a także dopuszczalności dochodzenia roszczeń o przeniesienie własności na podstawie umowy przedwstępnej sprzedaży."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej, ale jego wykładnia przepisów k.c. ma charakter ogólny.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak kluczowe jest precyzyjne formułowanie umów, zwłaszcza umów przedwstępnych, i jakie mogą być konsekwencje błędów formalnych, nawet w sprawach o dużej wartości.
“Błąd w umowie przedwstępnej kosztował miliony: dlaczego precyzja jest kluczowa?”
Dane finansowe
WPS: 2 068 966 PLN
koszty postępowania apelacyjnego: 11 250 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.