IV CK 6/08

Sygn. akt IV CK 6/08 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 29 października 2008 r. 
Sąd Najwyższy w składzie: 
 
SSN Mirosława Wysocka (przewodniczący) 
SSN Teresa Bielska-Sobkowicz 
SSN Krzysztof Strzelczyk (sprawozdawca) 
 
w sprawie z powództwa E. B. i L. B. 
przeciwko „P.(…)” Spółce z o.o. w upadłości w G. (poprzednio "R.(...)" Spółka z o.o. w 
G.) 
o zapłatę, 
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 29 października 2008 r., 
na skutek kasacji strony pozwanej od wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 29 października 
1999 r., sygn. akt I ACa (…), 
 
1) 
podejmuje postępowanie 
2) 
uchyla wyrok Sądu Apelacyjnego z dnia 29 października 1999 r. oraz wyrok 
Sądu Okręgowego w G. z dnia 9 marca 1999 r. w punktach I (pierwszym) i III 
(trzecim) i w tym zakresie umarza postępowanie w sprawie 
 
Uzasadnienie 
 
Sąd Apelacyjny w sprawie z powództwa E. i L. małż. B. przeciwko R.(...) Spółka 
z o.o. w G. o zapłatę, po rozpoznaniu apelacji pozwanego od wyroku Sądu Okręgowego 
w G. z dnia 9 marca 1999 r., wyrokiem z dnia 29 października 1999 r. oddalił apelację, 
rozstrzygając o kosztach procesu jak w sentencji. 
Od powyższego wyroku pozwany, występujący już pod firmą P.(…) Spółka z o.o. 
w G. w dniu 20 stycznia 2000 r. wniósł kasację. Zarzucając sądowi drugiej instancji 
obrazę przepisów prawa materialnego i prawa procesowego wniósł o uchylenie 

 
2 
zaskarżonego wyroku w całości i o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania 
Sądowi Apelacyjnemu., ewentualnie o zmianę zaskarżonego wyroku przez oddalenie 
powództwa. 
Postanowieniem z dnia 13 marca 2000 r. Sąd Rejonowy w G. ogłosił upadłość 
pozwanego 
Przedsiębiorstwa 
Specjalistycznego 
Spółki 
z 
ograniczoną 
odpowiedzialnością w G. Z uwagi na powyższe Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 
28 sierpnia 2000 r. zawiesił postępowanie w sprawie. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
W okresie zawieszenia postępowania weszła w życie ustawa z dnia 22 grudnia 
2004 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy - Prawo o 
ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2005 r. Nr 13, poz. 98), która w miejsce 
dotychczasowej kasacji wprowadziła do Kodeksu postępowania cywilnego skargę 
kasacyjną, nadzwyczajny środek zaskarżenia, przysługujący od prawomocnych 
orzeczeń sądów drugiej instancji. W przepisach intertemporalnych ustawodawca określił 
skutki wejścia w życie nowej regulacji dla toczącego się postępowania przyjmując jako 
regułę zasadę bezpośredniego działania ustawy nowej, jednocześnie dopuszczając od 
niej wyjątek, w myśl którego do złożenia i rozpoznania kasacji od orzeczenia wydanego 
przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, a także do odmowy przyjęcia jej do 
rozpoznania, stosuje się przepisy dotychczasowe (art. 3 powołanej ustawy). 
Dlatego w rozpoznawanej sprawie ma zastosowanie m.in. przepis art. 39316 
k.p.c., obowiązujący do dnia wejścia w życie powołanej ustawy, tj. do dnia 6 lutego 2005 
r., na podstawie którego Sąd Najwyższy, w wypadku gdy pozew ulega odrzuceniu albo 
istnieje podstawa do umorzenia postępowania, uchyla wydane w sprawie wyroki oraz 
odrzuca pozew lub umarza postępowanie. Z redakcji tego przepisu wynika, że 
umorzeniu podlega całe nie zakończone jeszcze postępowanie, nie zaś tylko pewien 
jego etap np. postępowanie kasacyjne. 
Z uwagi na fakt ogłoszenia upadłości pozwanego, w niniejszej sprawie znajdzie 
zastosowanie art. 1821 § 1 zdanie pierwsze k.p.c. , który stanowi podstawę umorzenia 
postępowania z tego powodu. Przepis ten dodany został ustawą z dnia 16 listopada 
2006 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych 
ustaw (Dz. U. Nr 235, poz. 1699), która weszła w życie dnia 20 marca 2007 r. Regulując 
kwestie intertemporalne ustawodawca przyjął – w odniesieniu do art. 1821 k.p.c. - 
zasadę bezpośredniego działania ustawy nowej, stanowiąc, że przepis ten stosuje się z 
dniem wejścia w życie ustawy (art. 4 ust. 3 ustawy zmieniającej). 

 
3 
Według art. 1821 § 1 k.p.c., postępowanie w sprawie winno zostać umorzone, 
jeżeli ogłoszono upadłość obejmującą likwidację majątku pozwanego, a postępowanie 
dotyczy masy upadłości. Wprawdzie powołany przepis traktuje o upadłości obejmującej 
likwidację majątku pozwanego, zaś przedmiotowe postępowanie upadłościowe zostało 
wszczęte i toczy się w oparciu o przepisy rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 
24 października 1934 r. Prawo upadłościowe (jedn. tekst: Dz. U. z 1991 r. Nr 118, poz. 
512 ze zm.; zob. art. 540 Prawa upadłościowego i naprawczego z 2003 r.), które nie 
wyróżniały takiej kategorii postępowania upadłościowego, niemniej jednak, nie ulega 
wątpliwości, że art. 1821 § 1 k.p.c. znajduje również zastosowanie do postępowań 
upadłościowych toczących się na podstawie Prawa upadłościowego z 1934 r. Jak trafnie 
wskazał Sąd Najwyższy w uzasadnieniu postanowienia z dnia 19 października 2007 r. 
(sygn. akt I CK 4/07 nie publ.), postępowanie upadłościowe, które toczyło się na 
podstawie przepisów rozporządzenia ukierunkowane było, co do zasady na likwidację 
majątku upadłego a ponadto w art. 543 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo 
upadłościowe i naprawcze (Dz. U. Nr 60, poz. 535 ze zm.) wyrażono regułę 
interpretacyjną, zgodnie z którą ilekroć w przepisach odrębnych była mowa 
o „postępowaniu 
upadłościowym”, 
rozumieć 
przez 
to 
należało 
postępowanie 
upadłościowe obejmujące likwidację majątku upadłego. 
Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy podjął zawieszone postępowanie a 
następnie na podstawie art. 39316 k.p.c. w zw. z art. 1821 § 1 k.p.c. rozstrzygnął jak w 
sentencji.