I ACa 1086/13
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczenia P. B. przeciwko Skarbowi Państwa - Aresztowi Śledczemu w Ł. o zapłatę zadośćuczynienia za pobyt w przeludnionych celach. Sąd Okręgowy w Łodzi zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 2000 zł z ustawowymi odsetkami, oddalając powództwo w pozostałej części i nie obciążając powoda kosztami procesu. Sąd Okręgowy ustalił, że powód przebywał w przeludnionych celach przez łącznie 159 dni z 709 dni odbywania kary. Zarzut przedawnienia dotyczący okresu sprzed 20 lipca 2008 r. został uwzględniony. Sąd pierwszej instancji uznał, że przeludnienie naruszyło godność powoda i prawo do intymności, a pozwany nie wykazał szczególnie uzasadnionego wypadku pozwalającego na takie osadzenie. Sąd przyznał zadośćuczynienie w kwocie 2000 zł, uznając je za rekompensatę o odczuwalnym charakterze ekonomicznym, a jednocześnie nieprzekraczającą potrzeb. Pozwany Skarb Państwa wniósł apelację, kwestionując zasadność zasądzenia zadośćuczynienia za samo przeludnienie bez wykazania konkretnej krzywdy, a także zarzucając naruszenie art. 102 k.p.c. w zakresie kosztów. Sąd Apelacyjny w Łodzi oddalił apelację. Sąd odwoławczy podkreślił, że przepis art. 248 § 1 kkw (obowiązujący w czasie osadzenia) dopuszczał zmniejszenie normy metrażowej tylko w szczególnie uzasadnionych wypadkach, a pozwany nie wykazał zaistnienia takich okoliczności. Sąd Apelacyjny przyjął, że przeludnienie celi, nawet krótkotrwałe, samo w sobie stanowi naruszenie dóbr osobistych (godności) i uzasadnia przyznanie zadośćuczynienia na podstawie art. 448 k.c., powołując się na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 18 października 2011 r., III CZP 25/11. Sąd odwoławczy uznał również, że zastosowanie art. 102 k.p.c. przez Sąd Okręgowy było uzasadnione, biorąc pod uwagę sytuację życiową i majątkową powoda oraz przekonanie o słuszności roszczeń, co zapobiega nałożeniu na powoda nieproporcjonalnie wysokiego zobowiązania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie przyznania zadośćuczynienia za pobyt w przeludnionych celach aresztu śledczego, nawet jeśli przeludnienie było krótkotrwałe i nie zgłaszano skarg. Potwierdzenie zasad stosowania art. 102 k.p.c. w sprawach o zadośćuczynienie.
Orzeczenie dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie osadzenia powoda (art. 248 § 1 kkw). Obecnie obowiązujące przepisy (art. 110 § 2a i 2b kkw) precyzyjniej określają przesłanki umieszczania osadzonych w warunkach zmniejszonej powierzchni celi.
Zagadnienia prawne (3)
Czy pobyt osadzonego w celi o powierzchni mniejszej niż 3 m² na osobę, nawet jeśli jest to okres krótkotrwały i nie zgłaszał on skarg, stanowi naruszenie dóbr osobistych (godności) uzasadniające przyznanie zadośćuczynienia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, przeludnienie celi, nawet krótkotrwałe i bez zgłaszania skarg, stanowi naruszenie dóbr osobistych (godności) osadzonego i uzasadnia przyznanie zadośćuczynienia na podstawie art. 448 k.c.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że przeludnienie celi narusza godność osadzonego, powołując się na przepisy kkw i uchwałę SN III CZP 25/11. Podkreślono, że norma 3m² jest minimalna, a nawet krótkotrwałe przeludnienie powoduje dodatkowe dolegliwości bytowe, a późniejsze umieszczenie w celi o większej powierzchni nie eliminuje skutków poprzedniego przeludnienia.
Czy w przypadku uwzględnienia powództwa tylko w części, a w pozostałej części oddalenia, sąd może odstąpić od obciążania powoda kosztami procesu na podstawie art. 102 k.p.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd może odstąpić od obciążania powoda kosztami procesu na podstawie art. 102 k.p.c., biorąc pod uwagę całokształt okoliczności, w tym sytuację życiową i majątkową powoda oraz przekonanie o słuszności dochodzonych roszczeń.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że zastosowanie art. 102 k.p.c. jest dyskrecjonalne i zależy od oceny sądu. W niniejszej sprawie, biorąc pod uwagę sytuację życiową i majątkową powoda oraz jego przekonanie o słuszności roszczeń, odstąpienie od obciążania go kosztami było uzasadnione, aby nie nakładać na niego nieproporcjonalnego zobowiązania.
Czy zarzut przedawnienia roszczeń o zadośćuczynienie za pobyt w przeludnionych celach, powstałych przed dniem 20 lipca 2008 roku, jest skuteczny?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zarzut przedawnienia jest skuteczny w odniesieniu do roszczeń powstałych przed dniem 20 lipca 2008 roku, z uwagi na 3-letni termin przedawnienia określony w art. 442¹ § 1 i 3 k.c.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał, że powód posiadał wiedzę o podmiocie roszczenia i rozmiarze krzywdy, co uzasadnia zastosowanie 3-letniego terminu przedawnienia. Bieg przedawnienia został przerwany dopiero przez wytoczenie powództwa.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| P. B. | osoba_fizyczna | powód |
| Skarb Państwa - Areszt Śledczy w Ł. | organ_państwowy | pozwany |
Przepisy (9)
Główne
k.c. art. 448
Kodeks cywilny
Możliwość przyznania zadośćuczynienia w razie naruszenia jakiegokolwiek dobra osobistego.
k.k.w. art. 110 § 2
Kodeks karny wykonawczy
Minimalna powierzchnia celi więziennej na jedną osobę (3 m²).
Pomocnicze
k.c. art. 24 § 1
Kodeks cywilny
Domniemanie bezprawności naruszenia dobra osobistego, podlegające obaleniu.
k.c. art. 417 § 1
Kodeks cywilny
Odpowiedzialność Skarbu Państwa za czyn niedozwolony.
k.c. art. 442¹ § 1
Kodeks cywilny
3-letni termin przedawnienia roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym.
k.c. art. 442¹ § 3
Kodeks cywilny
Bieg przedawnienia roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym.
k.k.w. art. 248 § 1
Kodeks karny wykonawczy
Możliwość umieszczenia osadzonych w warunkach zmniejszonej powierzchni celi w szczególnie uzasadnionych wypadkach (przepis nieobowiązujący w obecnym kształcie).
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada słuszności w zakresie kosztów procesu.
Dz. U. z 2010 r., Nr 90, poz. 594 ze zm. art. 113 § 4
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Odstąpienie od obciążania powoda nieuiszczonymi kosztami procesu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przeludnienie celi narusza dobra osobiste (godność) osadzonego. • Naruszenie dóbr osobistych uzasadnia przyznanie zadośćuczynienia na podstawie art. 448 k.c. • Skarb Państwa nie wykazał szczególnie uzasadnionego wypadku pozwalającego na zmniejszenie normy metrażowej celi. • Zastosowanie art. 102 k.p.c. w zakresie kosztów procesu było uzasadnione sytuacją życiową i majątkową powoda.
Odrzucone argumenty
Brak wykazania konkretnej krzywdy po stronie powoda. • Krótkotrwały charakter przeludnienia i późniejsze rozgęszczenie celi kompensowały ewentualne niedogodności. • Powód nie zgłaszał skarg do administracji, co świadczy o braku dyskomfortu. • Zastosowanie art. 102 k.p.c. było niezasadne, gdyż powództwo zostało w znacznym stopniu oddalone.
Godne uwagi sformułowania
przebywał on zakwaterowany w przeludnionych celach łącznie przez 159 dni z 709 dni odbywania kary • Sąd Okręgowy doszedł do przekonania, że odbywanie przez powoda kary pozbawienia wolności w celach o powierzchni poniżej 3 m 2 przez taki czas naruszyło godność powoda i przysługujące mu prawo do intymności. • przepis art. 248 § 1 kkw stanowił odstępstwo od zasady, że powierzchnia w celi więziennej powinna wynosić nie mniej niż 3m 2 na jedną osobę. • jest rzeczą oczywistą, że przeludnienie w celach łączy się z dodatkowymi dolegliwościami bytowymi dnia codziennego, takimi jak przykładowo: warunki noclegu, spożywania posiłków, czy też korzystania z toalety. • Sąd Apelacyjny w niniejszym składzie w pełni popiera zaprezentowane wyżej stanowisko Sądu Najwyższego.
Skład orzekający
Bożena Wiklak
przewodniczący
Anna Beniak
sprawozdawca
Elżbieta Zalewska – Statuch
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie przyznania zadośćuczynienia za pobyt w przeludnionych celach aresztu śledczego, nawet jeśli przeludnienie było krótkotrwałe i nie zgłaszano skarg. Potwierdzenie zasad stosowania art. 102 k.p.c. w sprawach o zadośćuczynienie."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie osadzenia powoda (art. 248 § 1 kkw). Obecnie obowiązujące przepisy (art. 110 § 2a i 2b kkw) precyzyjniej określają przesłanki umieszczania osadzonych w warunkach zmniejszonej powierzchni celi.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy warunków panujących w zakładach karnych i praw osadzonych, co jest tematem budzącym zainteresowanie społeczne i prawnicze. Wyrok potwierdza, że nawet krótkotrwałe naruszenie podstawowych standardów może prowadzić do odpowiedzialności państwa.
“Czy pobyt w przepełnionej celi to tylko "zwykła niedogodność"? Sąd Apelacyjny odpowiada: to naruszenie godności!”
Dane finansowe
WPS: 2000 PLN
zadośćuczynienie: 2000 PLN
Sektor
prawo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.