I ACa 1061/17
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowódka Z. B. wniosła o rozwiązanie umowy dożywocia zawartej z synem K. B. w 2006 roku, twierdząc, że spadkobiercy syna (jego żona D. B. i córka W. B.) nie zapewniają jej dożywotniego utrzymania, odcinają media i ograniczają dostęp do nieruchomości. Sąd Okręgowy oddalił powództwo, uznając, że mimo istniejącego konfliktu i niewykonywania części świadczeń, nie zaszły "wyjątkowe wypadki" w rozumieniu art. 913 § 2 KC, które uzasadniałyby rozwiązanie umowy. Sąd wskazał na trudną sytuację finansową pozwanych oraz brak współpracy ze strony powódki jako przyczyny problemów. Dodatkowo, sąd wziął pod uwagę zasady współżycia społecznego i fakt, że rozwiązanie umowy pozbawiłoby małoletnią wnuczkę miejsca zamieszkania. Sąd Apelacyjny oddalił apelację powódki, podzielając ustalenia i wnioski Sądu Okręgowego. Sąd odwoławczy podkreślił, że dla rozwiązania umowy dożywocia konieczne jest spełnienie kumulatywnie przesłanek z art. 913 § 1 i 2 KC, a sytuacja między stronami musi być wyjątkowa, nacechowana złą wolą i powtarzalnością działań zobowiązanego wobec dożywotnika. Sąd Apelacyjny uznał, że materiał dowodowy nie potwierdził umyślnego i uporczywego pozbawiania powódki mediów, a problemy z ogrzewaniem i prądem wynikały z trudnej sytuacji finansowej pozwanych i braku współpracy powódki. Sąd oddalił również zażalenie pozwanych na rozstrzygnięcie o kosztach, stosując art. 102 KPC ze względu na trudną sytuację stron i charakter sprawy.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przesłanek rozwiązania umowy dożywocia na gruncie art. 913 § 2 KC, znaczenie zasad współżycia społecznego oraz sytuacji finansowej stron.
Każda sprawa o rozwiązanie umowy dożywocia jest oceniana indywidualnie ze względu na specyfikę stanu faktycznego.
Zagadnienia prawne (3)
Czy rażąca niewdzięczność i trudne relacje między stronami umowy dożywocia uzasadniają jej rozwiązanie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, o ile nie zachodzą wyjątkowe okoliczności uniemożliwiające dalsze pozostawanie stron w bezpośredniej styczności, a zamiana świadczeń na rentę nie przynosi rezultatu.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że mimo konfliktu, nie zaszły wyjątkowe okoliczności wymagane do rozwiązania umowy dożywocia. Trudna sytuacja finansowa pozwanych i brak współpracy powódki przyczyniły się do problemów, a nie celowe działania krzywdzące.
Czy niewykonywanie części świadczeń z umowy dożywocia przez spadkobierców zobowiązanego uzasadnia zasądzenie odszkodowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli część świadczeń jest wykonywana, a niewykonywanie pozostałych wynika z trudnej sytuacji materialnej zobowiązanego i braku potrzeby ze strony dożywotnika, a wysokość roszczenia nie została udowodniona.
Uzasadnienie
Sąd oddalił żądanie odszkodowania, wskazując, że część świadczeń była wykonywana, a pozostałe nie były wynikiem złej woli, lecz sytuacji materialnej pozwanych. Powódka nie udowodniła wysokości roszczenia.
Czy zasady współżycia społecznego mogą stanowić podstawę do oddalenia powództwa o rozwiązanie umowy dożywocia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli uwzględnienie powództwa godziłoby w zasady sprawiedliwości społecznej, np. pozbawiając małoletniego członka rodziny miejsca zamieszkania.
Uzasadnienie
Sąd wziął pod uwagę, że rozwiązanie umowy dożywocia pozbawiłoby małoletnią wnuczkę powódki miejsca zamieszkania, co jest sprzeczne z zasadami sprawiedliwości społecznej.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Z. B. | osoba_fizyczna | powódka |
| D. B. | osoba_fizyczna | pozwana |
| W. B. | osoba_fizyczna | pozwana |
Przepisy (11)
Główne
k.c. art. 913 § 1
Kodeks cywilny
Jeżeli z jakichkolwiek powodów wytworzą się między dożywotnikiem a zobowiązanym takie stosunki, że nie można wymagać od stron, żeby pozostawały nadal w bezpośredniej ze sobą styczności, sąd na żądanie jednej z nich zamieni wszystkie lub niektóre uprawnienia objęte treścią prawa dożywocia na dożywotnią rentę odpowiadającą wartości tych uprawnień.
k.c. art. 913 § 2
Kodeks cywilny
W wypadkach wyjątkowych sąd może na żądanie zobowiązanego lub dożywotnika (jeżeli jest on zbywcą nieruchomości) rozwiązać umowę o dożywocie.
Pomocnicze
k.c. art. 898
Kodeks cywilny
k.c. art. 908
Kodeks cywilny
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
k.p.c. art. 233 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 328 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 98 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 391
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak wyjątkowych okoliczności uzasadniających rozwiązanie umowy dożywocia. • Trudna sytuacja finansowa pozwanych i brak współpracy powódki jako przyczyny problemów. • Zasady współżycia społecznego i ochrona interesu małoletniej wnuczki. • Cel zawarcia umowy dożywocia (renta strukturalna) już wygasł. • Brak dowodów na umyślne i uporczywe pozbawianie powódki mediów. • Niewystarczające dowody na wysokość roszczenia odszkodowawczego.
Odrzucone argumenty
Rażąca niewdzięczność i brak zapewnienia utrzymania przez spadkobierców. • Umyślne i uporczywe pozbawianie powódki mediów i dostępu do nieruchomości. • Naruszenie przepisów postępowania (art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 328 § 2 k.p.c.) przez dowolną ocenę dowodów. • Naruszenie prawa materialnego (art. 913 § 2 k.c., art. 5 k.c.).
Godne uwagi sformułowania
nie można wymagać od stron, żeby pozostawały nadal w bezpośredniej ze sobą styczności • w wypadkach wyjątkowych sąd może [...] rozwiązać umowę o dożywocie • przesłanką kwalifikacji wypadku z art. 913 § 2 KC jest krzywdzenie dożywotnika, agresja wobec niego • nie zachodzi wyjątkowy wypadek w rozumieniu art. 913 § 2 KC, uzasadniający rozwiązanie umowy dożywocia • za oddaleniem powództwa przemawiają zasady współżycia społecznego • pozbawienie domu małoletniej W. (wnuczki powódki), która w żaden sposób nie jest odpowiedzialna za zaistniałą sytuację • powódka wystąpiła z żądaniem rozwiązania umowy dożywocia dopiero wówczas, gdy prawo do renty strukturalnej [...] wygasło • nie można zarzucić pozwanej, że poprzez umyślne działanie pobawiła powódkę centralnego ogrzewania • niewłaściwy układ stosunków osobistych między stronami umowy dożywocia nie jest wystarczającą przesłanką do rozwiązania takiej umowy • rozwiązanie umowy o dożywocie [...] wymaga kumulatywnego spełnienia przesłanek wskazanych w § 1 jak i § 2 tego przepisu i może nastąpić w zupełnie wyjątkowych wypadkach drastycznego, nacechowanego złą wolą, a przy tym mającego charakter powtarzającego się zachowania, zobowiązanego skierowanego przeciwko dożywotnikowi, zbywcy nieruchomości.
Skład orzekający
Małgorzata Stanek
przewodniczący-sprawozdawca
Bożena Wiklak
sędzia
Iwona Jamróz - Zdziubany
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek rozwiązania umowy dożywocia na gruncie art. 913 § 2 KC, znaczenie zasad współżycia społecznego oraz sytuacji finansowej stron."
Ograniczenia: Każda sprawa o rozwiązanie umowy dożywocia jest oceniana indywidualnie ze względu na specyfikę stanu faktycznego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje złożoność relacji rodzinnych w kontekście umów dożywocia i trudności w ich rozwiązaniu, nawet w obliczu poważnych konfliktów.
“Czy trudne relacje rodzinne zawsze pozwalają na zerwanie umowy dożywocia? Sąd Apelacyjny wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 300 000 PLN
odszkodowanie: 4500 PLN
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.