I ACA 1048/15
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczenia powoda L. K. przeciwko notariusz B. W. oraz jej ubezpieczycielowi, (...) Spółce Akcyjnej w W., o zapłatę 106.196 zł tytułem odszkodowania. Powód dochodził zwrotu ceny nieruchomości (225.000 zł) wraz z odsetkami oraz poniesionych kosztów (7.201 zł), argumentując, że umowa sprzedaży była nieważna z powodu braku wymaganego zezwolenia na nabycie nieruchomości przez cudzoziemca, a notariusz sporządziła wadliwy akt notarialny. Sąd Okręgowy uwzględnił powództwo jedynie w części dotyczącej kosztów (3.363,82 zł), uznając, że odsetki od ceny sprzedaży nie stanowią szkody podlegającej naprawieniu przez notariusza. Sąd Apelacyjny, po rozpoznaniu apelacji i uwzględnieniu wytycznych Sądu Najwyższego, zmienił wyrok. Sąd Apelacyjny uznał, że odpowiedzialność notariusza ma charakter deliktowy (art. 415 k.c.) i obejmuje szkodę wynikłą z opóźnienia w zwrocie ceny, co należy wynagrodzić poprzez odsetki. Sąd zasądził od B. W. kwotę 7.052,05 zł (odsetki od 1.04.2011 do 27.06.2011) oraz od B. W. i (...) S.A. kwotę 51.528,09 zł (dalsze odsetki od 28.06.2011 do 2.04.2013), z zastrzeżeniem, że zapłata przez jednego zwalnia drugiego. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania pozostawiono referendarzowi, uznając wygraną powoda w 57%.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie odpowiedzialności notariusza za szkodę wynikłą z nieważnej umowy, w tym za utracone odsetki, oraz odpowiedzialności ubezpieczyciela.
Dotyczy specyficznej sytuacji nabycia nieruchomości przez cudzoziemca w strefie nadgranicznej bez wymaganego zezwolenia.
Zagadnienia prawne (4)
Czy notariusz ponosi odpowiedzialność odszkodowawczą za szkodę wynikłą z zawarcia nieważnej umowy sprzedaży nieruchomości, w tym za utracone odsetki od uiszczonej ceny?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, notariusz ponosi odpowiedzialność deliktową za szkodę wynikłą z zawarcia nieważnej umowy, która obejmuje także szkodę powstałą wskutek opóźnienia w zwrocie ceny, co należy wynagrodzić poprzez odsetki.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny, opierając się na wytycznych Sądu Najwyższego, uznał, że odpowiedzialność notariusza na podstawie art. 415 k.c. obejmuje szkodę powstałą w wyniku opóźnienia w zwrocie ceny świadczenia nienależnego, a wynagrodzenie tej szkody polega na odsetkach. Podkreślono zbieg roszczeń z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia i odpowiedzialności deliktowej oraz możliwość analogicznego stosowania przepisów o odpowiedzialności solidarnej.
Czy ubezpieczyciel notariusza ponosi odpowiedzialność za szkodę wynikłą z nieważnej umowy sprzedaży nieruchomości?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, ubezpieczyciel ponosi odpowiedzialność w granicach odpowiedzialności ubezpieczonego notariusza na podstawie umowy ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny wskazał, że zgodnie z art. 822 k.c., ubezpieczyciel jest zobowiązany do naprawienia szkody w granicach odpowiedzialności ubezpieczonego. W tej sprawie odpowiedzialność notariusza została stwierdzona, co skutkowało odpowiedzialnością ubezpieczyciela.
Jaki jest termin wymagalności roszczenia o odszkodowanie przeciwko notariuszowi za szkodę wynikłą z nieważnej umowy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Termin wymagalności roszczenia o naprawienie szkody przez notariusza zaistniał w dacie wskazanej jako termin do naprawienia szkody, tj. 1 kwietnia 2011 roku.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny przyjął, że mimo pierwotnego wskazania przez powoda daty 5 października 2009 roku jako początku biegu odsetek, zgodnie z art. 455 k.c., wymagalność roszczenia o naprawienie szkody przez notariusza nastąpiła w dacie 1 kwietnia 2011 roku, która została wskazana jako termin do naprawienia szkody.
Czy odsetki od kwoty uiszczonej jako cena sprzedaży nieruchomości stanowią szkodę podlegającą naprawieniu przez notariusza?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, odsetki od kwoty uiszczonej jako cena sprzedaży, w przypadku opóźnienia w jej zwrocie, stanowią szkodę podlegającą naprawieniu przez notariusza.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy i Sąd Apelacyjny uznały, że wynagrodzenie szkody poniesionej przez powoda polega na odsetkach od kwoty 225.000 zł za okres od dnia wezwania do naprawienia szkody do dnia zwrotu ceny.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| L. K. | osoba_fizyczna | powód |
| B. W. | osoba_fizyczna | pozwana |
| (...) spółka akcyjna w W. | spółka | pozwana |
Przepisy (16)
Główne
k.c. art. 415
Kodeks cywilny
Podstawa odpowiedzialności deliktowej notariusza za szkodę wyrządzoną przy wykonywaniu czynności notarialnej.
k.c. art. 822 § § 1 i § 4
Kodeks cywilny
Podstawa odpowiedzialności ubezpieczyciela z tytułu umowy ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej.
Prawo o notariacie art. 49
Ustawa Prawo o notariacie
Określa staranność wymaganą od notariusza przy wykonywaniu czynności notarialnych.
u.n.n.c. art. 6 § ust. 1
Ustawa o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców
Wymóg uzyskania zezwolenia Ministra Spraw Wewnętrznych na nabycie nieruchomości przez cudzoziemca.
u.n.n.c. art. 12 § ust. 1
Ustawa o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców
Definicja strefy nadgranicznej.
u.n.n.c. art. 8 § ust. 3
Ustawa o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców
Wyłączenie stosowania zwolnień dla nieruchomości w strefie nadgranicznej.
Pomocnicze
k.c. art. 410 § § 2
Kodeks cywilny
Świadczenie nienależne, podlegające zwrotowi na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu.
k.c. art. 361 § § 2
Kodeks cywilny
Zakres odszkodowania, obejmujący utracone korzyści.
k.c. art. 481 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Odsetki za opóźnienie.
k.c. art. 455
Kodeks cywilny
Termin spełnienia świadczenia, gdy nie jest oznaczony.
u.o.g.p. art. 12 § ust. 1
Ustawa o ochronie granicy państwowej
Definicja strefy nadgranicznej.
k.p.c. art. 108 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania.
k.c. art. 366
Kodeks cywilny
Przepisy o odpowiedzialności solidarnej (stosowane analogicznie).
k.c. art. 373
Kodeks cywilny
Przepisy o odpowiedzialności solidarnej (stosowane analogicznie).
k.c. art. 817 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Termin spełnienia świadczenia przez ubezpieczyciela.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Notariusz ponosi odpowiedzialność za szkodę wynikłą z zawarcia nieważnej umowy sprzedaży nieruchomości, w tym za utracone odsetki od uiszczonej ceny. • Ubezpieczyciel notariusza ponosi odpowiedzialność w granicach odpowiedzialności ubezpieczonego. • Termin wymagalności roszczenia o odszkodowanie przeciwko notariuszowi nastąpił w dacie wskazanej jako termin do naprawienia szkody. • Zbieg roszczeń z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia i odpowiedzialności deliktowej pozwala na dochodzenie odszkodowania od notariusza.
Odrzucone argumenty
Odsetki od kwoty uiszczonej jako cena sprzedaży nieruchomości nie stanowią szkody podlegającej naprawieniu przez notariusza. • Odpowiedzialność pozwanych ogranicza się do zwrotu ceny, a nie odsetek od niej.
Godne uwagi sformułowania
Odpowiedzialność notariusza jako notariusza za szkodę wyrządzoną przy wykonywaniu czynności notarialnej ma charakter deliktowy i podlega ocenie na podstawie art. 415 k.c. • Staranność, do jakiej jest obowiązany notariusz przy wykonywaniu czynności notarialnych, jest jedną z odmian tzw. staranności zawodowej. • Każdy notariusz w ramach wymaganej staranności zawodowej ma obowiązek ustalić, czy sprzedaż na rzecz powoda jako cudzoziemca nieruchomości nie wymaga zezwolenia ministra spraw wewnętrznych. • W pojęciu szkody poniesionej przez powoda nie mieści się równowartość odsetek ustawowych za opóźnienie w zapłacie kwoty 225.000 zł uiszczonej przez powoda tytułem ceny sprzedaży nieruchomości. • Wynagrodzenie szkody powstałej dla skarżącego za którą odpowiedzialność ponosi pozwana obejmuje także szkodę powstałą skutkiem opóźnienia w wykonaniu tego świadczenia. • Pomiędzy tymi roszczeniami nie zachodzi konkurencja polegająca na konieczności wykorzystania przez uprawnionego w pierwszej kolejności roszczenia z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia, jako warunku dochodzenia roszczenia z tytułu odpowiedzialności za popełnienie czynu niedozwolonego. • Zaspokojenie jednego z tych roszczeń zwalnia drugiego dłużnika od obowiązku świadczenia na rzecz wierzyciela.
Skład orzekający
Małgorzata Gawinek
przewodniczący
Dariusz Rystał
sprawozdawca
Joanna Kitłowska - Moroz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie odpowiedzialności notariusza za szkodę wynikłą z nieważnej umowy, w tym za utracone odsetki, oraz odpowiedzialności ubezpieczyciela."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji nabycia nieruchomości przez cudzoziemca w strefie nadgranicznej bez wymaganego zezwolenia.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy odpowiedzialności profesjonalisty (notariusza) za błąd, który doprowadził do znaczącej szkody finansowej dla klienta, a także pokazuje złożoność postępowania odwoławczego i interwencję Sądu Najwyższego.
“Notariusz popełnił błąd, klient stracił tysiące. Kto zapłaci za odsetki?”
Dane finansowe
WPS: 106 196 PLN
odszkodowanie: 7052,05 PLN
odszkodowanie: 51 528,09 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.