I ACa 1042/14
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowódka J. T. domagała się od pozwanej W. S. kwoty 212.000 zł tytułem zwrotu ceny uiszczonej na podstawie nieformalnej umowy przedwstępnej sprzedaży lokalu mieszkalnego oraz równowartości nakładów, w sytuacji gdy do zawarcia umowy przyrzeczonej nie doszło. Pozwana wniosła o oddalenie powództwa. Wyrokiem z dnia 12 czerwca 2014 r. Sąd Okręgowy w Poznaniu zasądził od pozwanej na rzecz powódki kwotę 132.000 zł za jednoczesnym wydaniem lokalu oraz kwotę 14.019 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 20 listopada 2011 r., oddalając powództwo w pozostałym zakresie. Powódka zaskarżyła wyrok, zarzucając naruszenie art. 496 kc w zw. z art. 487 kc poprzez błędne zastosowanie prawa zatrzymania przez pozwaną oraz naruszenie art. 481 kc w zw. z art. 455 kc poprzez niewłaściwe zastosowanie i błędne wskazanie dat wymagalności odsetek. Sąd Apelacyjny, podzielając ustalenia faktyczne Sądu Okręgowego, uznał, że prawo zatrzymania pozwanej było zasadne, ponieważ strony nie zwróciły sobie wzajemnie świadczeń, a powódka nie zaoferowała zwrotu lokalu. Sąd Apelacyjny stwierdził, że przepisy o umowach wzajemnych (art. 487 § 2 kc) nie mają zastosowania do świadczeń z umowy przedwstępnej, jednakże w okolicznościach sprawy strony nawiązały stosunek obligacyjny obejmujący spełnienie wzajemnych świadczeń, co uzasadniało zastosowanie art. 496 kc. Sąd Apelacyjny skorygował jedynie wyrok w zakresie daty początkowej płatności odsetek od kwoty 14.019 zł, określając ją na dzień 20 stycznia 2010 r., a w pozostałym zakresie oddalił apelację. Na skutek częściowego uwzględnienia apelacji, Sąd Apelacyjny zasądził od powódki na rzecz pozwanej zwrot kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja prawa zatrzymania w kontekście umów przedwstępnych i nienależnych świadczeń, a także ustalanie daty wymagalności odsetek w takich sytuacjach.
Dotyczy specyficznej sytuacji nieformalnej umowy przedwstępnej z elementami wzajemnych świadczeń i prawa zatrzymania.
Zagadnienia prawne (3)
Czy w przypadku niedojścia do skutku umowy przyrzeczonej, strony umowy przedwstępnej mają prawo do zatrzymania wzajemnych świadczeń?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, pozwana miała prawo zatrzymania ceny za lokal do czasu zaoferowania jego wydania przez powódkę, zgodnie z art. 496 kc.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że mimo iż umowa przedwstępna nie jest umową wzajemną w ścisłym tego słowa znaczeniu, strony nawiązały stosunek obligacyjny obejmujący spełnienie wzajemnych świadczeń, co uzasadnia zastosowanie art. 496 kc. Prawo zatrzymania wyłącza opóźnienie w spełnieniu świadczenia.
Od kiedy należą się odsetki ustawowe od zasądzonej kwoty w sytuacji, gdy pozwana skorzystała z prawa zatrzymania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Odsetki od kwoty 132.000 zł nie należą się, ponieważ pozwana nie była w opóźnieniu ze względu na skuteczne skorzystanie z prawa zatrzymania. Odsetki od kwoty 14.019 zł należą się od dnia 20 stycznia 2010 r.
Uzasadnienie
Skuteczne skorzystanie z prawa zatrzymania wyłącza opóźnienie w spełnieniu świadczenia. Sąd Apelacyjny skorygował błędnie wskazaną przez Sąd Okręgowy datę początkową odsetek od kwoty 14.019 zł.
Czy świadczenia stron z umowy przedwstępnej, obejmujące zwrot ceny i wydanie lokalu, mają charakter świadczeń wzajemnych w rozumieniu art. 487 § 2 kc?
Odpowiedź sądu
Nie, umowa przedwstępna dwustronnie zobowiązująca w swej istocie nie jest umową wzajemną. Jednakże, w okolicznościach sprawy, strony nawiązały stosunek obligacyjny obejmujący spełnienie wzajemnych świadczeń, co uzasadnia zastosowanie art. 496 kc.
Uzasadnienie
Sąd wyjaśnił, że choć umowa przedwstępna sama w sobie nie jest umową wzajemną, dodatkowe postanowienia lub charakter nawiązanego stosunku obligacyjnego mogą prowadzić do sytuacji, w której świadczenia stają się wzajemne w rozumieniu przepisów o zwrocie świadczeń po odstąpieniu od umowy.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. T. | osoba_fizyczna | powódka |
| W. S. | osoba_fizyczna | pozwana |
Przepisy (13)
Główne
k.c. art. 496
Kodeks cywilny
Przepis regulujący prawo zatrzymania w przypadku obowiązku zwrotu wzajemnych świadczeń po odstąpieniu od umowy.
Pomocnicze
k.c. art. 487 § § 2
Kodeks cywilny
Definicja umowy wzajemnej.
k.c. art. 481
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący odsetek za opóźnienie.
k.c. art. 455
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący wymagalności świadczenia.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Zasada swobody umów.
k.c. art. 494
Kodeks cywilny
Obowiązek zwrotu świadczeń po odstąpieniu od umowy.
k.c. art. 488 § § 1
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący jednoczesności świadczeń w umowach wzajemnych.
k.c. art. 410 § § 2
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący świadczeń nienależnych (bezpodstawne wzbogacenie).
k.p.c. art. 386 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna zmiany zaskarżonego wyroku przez sąd odwoławczy.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna oddalenia apelacji.
k.p.c. art. 100
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania.
k.p.c. art. 806
Kodeks postępowania cywilnego
Egzekucja świadczeń z obowiązkiem spełnienia świadczenia wzajemnego.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu art. § 2 ust. 1, § 7 ust. 1 pkt 1 i § 13 ust. 1 pkt 2
Podstawa ustalenia wysokości kosztów zastępstwa procesowego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Pozwana skutecznie skorzystała z prawa zatrzymania ceny za lokal do czasu zaoferowania jego wydania przez powódkę. • Powódka nie zaoferowała zwrotu lokalu, co wyłączało opóźnienie pozwanej w zwrocie ceny i tym samym roszczenie o odsetki od kwoty 132.000 zł. • Korekta daty początkowej płatności odsetek od kwoty 14.019 zł na dzień 20.01.2010 r.
Odrzucone argumenty
Zarzut naruszenia art. 496 kc w zw. z art. 487 kc poprzez niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że pozwanej przysługiwało prawo zatrzymania. • Zarzut naruszenia art. 481 kc w zw. z art. 455 kc poprzez błędne wskazanie daty wymagalności odsetek od kwoty 14.019 zł na dzień 20 listopada 2011 r.
Godne uwagi sformułowania
Prawo zatrzymania może być uwzględnione przez sąd tylko w razie zgłoszenia przez uprawnionego odpowiedniego zarzutu wobec drugiej strony. • Skuteczne skorzystanie przez stronę z prawa zatrzymania wzajemnego świadczenia zwrotnego wyłącza opóźnienie w spełnieniu tego świadczenia. • Jawnie zatem zamanifestowała, że zainteresowana jest odzyskaniem swoich pieniędzy i zatrzymaniem mieszkania, którego prawnie nie nabyła.
Skład orzekający
Marek Górecki
przewodniczący
Jacek Nowicki
sędzia
Ewa Staniszewska
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja prawa zatrzymania w kontekście umów przedwstępnych i nienależnych świadczeń, a także ustalanie daty wymagalności odsetek w takich sytuacjach."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji nieformalnej umowy przedwstępnej z elementami wzajemnych świadczeń i prawa zatrzymania.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy praktycznego zastosowania prawa zatrzymania w kontekście umowy przedwstępnej, co jest częstym problemem w obrocie nieruchomościami. Wyjaśnia również kwestię odsetek w takich sytuacjach.
“Prawo zatrzymania w umowie przedwstępnej: kiedy możesz zatrzymać pieniądze, a kiedy musisz oddać lokal?”
Dane finansowe
WPS: 212 000 PLN
zwrot ceny: 132 000 PLN
nakłady: 14 019 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.