I ACa 1041/13
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuStrona powodowa (...) Spółka Akcyjna domagała się od (...) Grupy Inwestycyjnej Spółki z o.o. zasądzenia kwoty 457 903,30 zł tytułem czynszu za bezumowne korzystanie z gruntu po rozwiązaniu umowy poddzierżawy. Sąd Okręgowy w Krakowie zasądził kwotę 138 000 zł, uznając ją za przyznaną przez pozwanego, a pozostałą część powództwa oddalił, błędnie kwalifikując umowę poddzierżawy jako umowę o świadczenie usług i uznając ją za nieważną na podstawie art. 353(1) kc i art. 58 § 1 kc. Sąd Apelacyjny w Krakowie, rozpoznając apelację strony powodowej, uznał zarzuty dotyczące błędnej wykładni umowy za zasadne. Sąd Apelacyjny ustalił, że umowa poddzierżawy została rozwiązana w styczniu 2010 r., a przedmiot dzierżawy zwrócono właścicielowi 30 czerwca 2010 r. Strona pozwana ponosi odpowiedzialność za szkodę wynikłą z braku możliwości dysponowania przedmiotem umowy za okres do 30 czerwca 2010 r. na podstawie art. 471 kc. Sąd Apelacyjny zmienił zaskarżony wyrok, zasądzając kwotę 138 000 zł z odsetkami od poszczególnych części tej kwoty od dat wskazanych w fakturach. W pozostałym zakresie apelacja została oddalona, a koszty postępowania apelacyjnego wzajemnie zniesione.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów dotyczących umowy dzierżawy i poddzierżawy, odpowiedzialności za bezumowne korzystanie z nieruchomości po rozwiązaniu umowy, podstawy prawnej roszczeń odszkodowawczych (art. 471 kc) oraz zasad rozliczania kosztów postępowania.
Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z umową poddzierżawy gruntu pod inwestycję, a rozstrzygnięcie opiera się na analizie konkretnych postanowień umownych i okoliczności sprawy.
Zagadnienia prawne (3)
Czy umowa poddzierżawy gruntu, która przewiduje możliwość rozbudowy i zabudowy nieruchomości przez poddzierżawcę na jego rachunek i ryzyko, może być uznana za ważną umowę dzierżawy, czy też jest nieważna jako sprzeczna z naturą stosunku dzierżawy lub jako umowa o świadczenie usług?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Umowa poddzierżawy, która przewiduje możliwość rozbudowy i zabudowy nieruchomości przez poddzierżawcę na jego rachunek i ryzyko, jest ważną umową dzierżawy, a nie umową o świadczenie usług. Nie jest ona sprzeczna z naturą stosunku dzierżawy ani z zasadami współżycia społecznego.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że sąd pierwszej instancji błędnie zakwalifikował umowę poddzierżawy jako umowę o świadczenie usług i uznał ją za nieważną. Sąd Apelacyjny podkreślił, że w obrocie gospodarczym funkcjonują wieloletnie umowy dzierżawy, które pozwalają dzierżawcy na dokonywanie nakładów i zabudowy na własny rachunek, co jest dopuszczalne i korzystne dla obu stron. Sąd wskazał, że strony jednoznacznie postrzegały zawartą umowę jako umowę poddzierżawy, a spór dotyczył jedynie skuteczności jej rozwiązania i okresu, za który przysługuje wynagrodzenie.
Jaka jest podstawa prawna roszczenia o wynagrodzenie za korzystanie z nieruchomości po rozwiązaniu umowy poddzierżawy, gdy nieruchomość została zwrócona właścicielowi?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Podstawą roszczenia o wynagrodzenie za korzystanie z nieruchomości po rozwiązaniu umowy poddzierżawy, gdy nieruchomość została zwrócona właścicielowi, jest przepis art. 471 kc (odpowiedzialność za szkodę wynikłą z nienależytego wykonania umowy), a nie art. 225 kc, który dotyczy rozliczeń między właścicielem a posiadaczem rzeczy.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny wyjaśnił, że strona pozwana ponosi odpowiedzialność za szkodę, jaką poniosła strona powodowa na skutek braku możliwości dysponowania przedmiotem umowy za okres do momentu zwrotu nieruchomości właścicielowi. Wysokość szkody powinna być równa czynszowi dzierżawnemu, który strona powodowa mogłaby uzyskać, gdyby oddała przedmiot dzierżawy do korzystania innej osobie. Sąd podkreślił, że nie ma podstaw do żądania odszkodowania za okres po zwrocie nieruchomości właścicielowi, chyba że strona powodowa wykazałaby realną możliwość władania nieruchomością na podstawie wiążącej umowy z właścicielem.
Czy stronie powodowej przysługują odsetki od zasądzonej kwoty oraz czy roszczenie odszkodowawcze obejmuje podatek VAT?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, stronie powodowej przysługują odsetki od zasądzonej kwoty na podstawie art. 481 kc. Roszczenie odszkodowawcze nie obejmuje podatku VAT.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że żądanie odsetek znajduje uzasadnienie w treści art. 481 kc i należą się one stronie powodowej od następnego dnia po upływie terminu płatności poszczególnych kwot. Sąd powołał się na uchwałę SN z dnia 22 kwietnia 1997 roku (III CZP 14/97), zgodnie z którą roszczenie odszkodowawcze nie obejmuje podatku VAT.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| (...) Spółki Akcyjnej w K. | spółka | powód |
| (...) Grupie Inwestycyjnej Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w K. | spółka | pozwany |
Przepisy (11)
Główne
k.c. art. 471
Kodeks cywilny
Podstawą roszczenia strony powodowej jest przepis art. 471 kc, który stanowi o odpowiedzialności za szkodę wynikłą z nienależytego wykonania umowy.
k.c. art. 481
Kodeks cywilny
Żądanie odsetek znajduje uzasadnienie w treści art. 481 kc i należą się one stronie powodowej od następnego dnia po upływie terminu płatności.
Pomocnicze
k.c. art. 65
Kodeks cywilny
Sąd I instancji dokonał nieuprawnionej wykładni oświadczeń woli stron wedle dyrektyw art. 65 § 2 kpc, podczas gdy treść złożonych oświadczeń była jasna i strony jednoznacznie postrzegały zawartą umowę jako umowę poddzierżawy.
k.c. art. 58 § § 1
Kodeks cywilny
Sąd I instancji błędnie uznał, że czynność prawna pomiędzy stronami jest dotknięta nieważnością w całości na podstawie art. 58 § 1 kc.
k.c. art. 353(1)
Kodeks cywilny
Sąd I instancji błędnie uznał, że zawarcie umowy dzierżawy sprzeciwia się naturze prawnego stosunku dzierżawy i jako taka zawarta umowa jest sprzeczna z zasadą swobody umów.
k.c. art. 693 § § 1
Kodeks cywilny
Sąd I instancji niezasadnie zastosował przepis art. 693 § 1 kc i błędnie przyjął, że strony nie zawarły umowy noszącej cechy umowy dzierżawy.
k.c. art. 225
Kodeks cywilny
Sąd I instancji niezasadnie zastosował przepis art. 225 kc w zakresie przyjęcia, że powodowi nie przysługuje roszczenie o bezumowne korzystanie z przedmiotu poddzierżawy. Sąd Apelacyjny wskazał, że art. 225 kc znajduje zastosowanie do rozliczeń między właścicielem a posiadaczem rzeczy, a w niniejszej sprawie podstawą roszczenia jest art. 471 kc.
k.p.c. art. 213 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd I instancji był związany uznaniem powództwa, ale jednocześnie miał obowiązek kontroli, czy uznanie nie jest sprzeczne z prawem, z zasadami współżycia społecznego albo nie zmierza do obejścia prawa.
k.p.c. art. 382
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Apelacyjny jest sądem merytorycznym i orzeka na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego przed sądem I instancji i sądem apelacyjnym.
k.p.c. art. 386 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Apelacyjny na podstawie art. 386 § 1 kpc zmienił zaskarżony wyrok.
k.p.c. art. 100
Kodeks postępowania cywilnego
Koszty postępowania apelacyjnego zostały częściowo zniesione na podstawie art. 100 kpc.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Błędna kwalifikacja umowy poddzierżawy jako umowy o świadczenie usług i jej uznanie za nieważną przez sąd pierwszej instancji. • Naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 65 kc, art. 353(1) kc, art. 58 § 1 kc, art. 693 kc) przez sąd pierwszej instancji. • Naruszenie prawa procesowego przez dowolną i wybiórczą ocenę dowodów przez sąd pierwszej instancji. • Roszczenie o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z gruntu po rozwiązaniu umowy poddzierżawy powinno być oparte na art. 471 kc. • Strona powodowa ma prawo do odsetek od zasądzonej kwoty.
Odrzucone argumenty
Oddalenie powództwa o zapłatę reszty żądanej kwoty. • Oddalenie powództwa o zasądzenie odsetek od kwoty 138 000 zł. • Brak doliczenia do kwoty odszkodowania podatku VAT (argumentacja sądu pierwszej instancji).
Godne uwagi sformułowania
nie do zaakceptowania w świetle zeznań świadka, zeznań stron oraz dokumentów jest nader oryginalny pogląd sądu, że zawarta umowa nosiła cechy umowy oświadczenie usług i z tych względów umowa poddzierżawy jako sprzeczna z naturą tego stosunku jest z mocy art. 357/1 kc nieważna. • Sąd I instancji popada zresztą w sprzeczność gdyż z jednej strony zasądza kwotę przyznaną przez stronę pozwaną z tytułu bezumownego korzystania twierdząc, że jest związany uznaniem, a z drugiej strony przyjmuje, że stosunek prawny z którego wynika zasądzona kwota jest nieważny. • W obrocie gospodarczym funkcjonują wieloletnie umowy dzierżawy na mocy których dzierżawca za zgodą właściciela jest uprawniony do dokonywania nakładów w tym zabudowy dzierżawionego gruntu na własny rachunek bez obowiązku zwrotu ich wartości przez właściciela.
Skład orzekający
Krzysztof Sobierajski
przewodniczący-sprawozdawca
Barbara Górzanowska
sędzia
Krzysztof Hejosz
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących umowy dzierżawy i poddzierżawy, odpowiedzialności za bezumowne korzystanie z nieruchomości po rozwiązaniu umowy, podstawy prawnej roszczeń odszkodowawczych (art. 471 kc) oraz zasad rozliczania kosztów postępowania."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z umową poddzierżawy gruntu pod inwestycję, a rozstrzygnięcie opiera się na analizie konkretnych postanowień umownych i okoliczności sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak błędna interpretacja umowy przez sąd pierwszej instancji może prowadzić do nieprawidłowego rozstrzygnięcia, a sąd drugiej instancji musi korygować takie błędy, stosując właściwe przepisy prawa materialnego i procesowego.
“Sąd Apelacyjny koryguje błąd sądu niższej instancji: umowa poddzierżawy gruntu pod inwestycję jest ważna!”
Dane finansowe
WPS: 457 903,3 PLN
czynsz za bezumowne korzystanie z gruntu: 138 000 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.