I ACa 1040/21

Sprawa dotyczyła powództwa Prokuratora Okręgowego w G. o ustalenie nieważności czynności prawnych dokonanych przez A. P. w formie aktu notarialnego: ustanowienia hipoteki kaucyjnej do kwoty 140.000 zł na spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu mieszkalnego na rzecz M. N. oraz udzielenia M. N. pełnomocnictwa do sprzedaży tego lokalu. Czynności te miały zabezpieczać spłatę pożyczki udzielonej przez M. N. A. P. Sąd Okręgowy w Kielcach wyrokiem częściowym ustalił nieważność obu tych czynności, uznając umowę pożyczki (ukrytą w "porozumieniu wekslowym") za sprzeczną z zasadami współżycia społecznego ze względu na rażącą dysproporcję świadczeń i lichwiarskie oprocentowanie (120% w skali roku), a także za sprzeczną z przepisami o odsetkach maksymalnych. W konsekwencji, hipoteka i pełnomocnictwo, jako czynności akcesoryjne, również zostały uznane za nieważne. Pozwany M. N. złożył apelację, zarzucając naruszenie przepisów postępowania (m.in. art. 233 § 1 kpc, art. 189 kpc, art. 365 § 1 kpc, art. 321 § 1 kpc) oraz błędy w ustaleniach faktycznych i naruszenie prawa materialnego (m.in. art. 58 § 3 kc, art. 359 § 2^2 kc, art. 3 kc w zw. z art. 387^1 kc). Sąd Apelacyjny w Krakowie oddalił apelację, uznając zarzuty za nieuzasadnione. Sąd odwoławczy podkreślił, że ocena dowodów przez Sąd Okręgowy była prawidłowa, a zarzuty procesowe apelującego miały charakter polemiczny. Sąd Apelacyjny potwierdził, że Prokurator Okręgowy działał w interesie publicznym i nie musiał wykazywać interesu prawnego w rozumieniu art. 189 kpc. Uznano, że Sąd Okręgowy miał obowiązek badać ważność "porozumienia wekslowego" jako przesłankę rozstrzygnięcia o nieważności hipoteki i pełnomocnictwa. Sąd Apelacyjny potwierdził również, że umowa pożyczki była sprzeczna z zasadami współżycia społecznego i przepisami o odsetkach maksymalnych, a ustanowienie hipoteki i udzielenie pełnomocnictwa było nieważne jako czynności akcesoryjne do nieważnej umowy pożyczki.

Zagadnienia prawne (3)

Skład orzekający