Orzeczenie · 2020-10-09

I ACA 104/20

Sąd
Sąd Apelacyjny w Katowicach
Miejsce
Katowice
Data
2020-10-09
SAOSCywilneochrona dóbr osobistychŚredniaapelacyjny
zakład karnyopieka medycznaprawa pacjentaleczenie stomatologicznezadośćuczynienieodpowiedzialność Skarbu Państwadokumentacja medycznazaniedbania

Sprawa dotyczyła powództwa B. Z. przeciwko Skarbowi Państwa o zapłatę zadośćuczynienia za doznaną krzywdę w związku z niewłaściwym leczeniem stomatologicznym podczas odbywania kary pozbawienia wolności. Sąd Okręgowy w Katowicach zasądził od pozwanego na rzecz powoda 25 000 zł, uznając, że leczenie stomatologiczne było nieprawidłowe, co skutkowało bólem, wypadnięciem zęba i poluzowaniem drugiego. Sąd pierwszej instancji wskazał na braki w dokumentacji medycznej i brak podstawowych zabiegów profilaktycznych. Apelacje od tego wyroku wniosły obie strony. Pozwany Skarb Państwa kwestionował zasadność zasądzenia zadośćuczynienia, zarzucając m.in. naruszenie przepisów postępowania (art. 233 § 1 k.p.c.) poprzez błędną ocenę opinii biegłego stomatologa i pominięcie faktu, że ząb wypadł po opuszczeniu przez powoda zakładu karnego. Pozwany argumentował również, że lekarze ogólni nie są stomatologami i nie mogli prowadzić leczenia stomatologicznego, a powód nie wykazywał wystarczającej woli skorzystania z pomocy medycznej. Powód z kolei domagał się podwyższenia zasądzonego zadośćuczynienia, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym Konstytucji RP, poprzez nierówne traktowanie i nieludzkie warunki bytowe. Sąd Apelacyjny w Katowicach, rozpoznając apelacje, częściowo uwzględnił apelację pozwanego, a apelację powoda oddalił w całości. Sąd odwoławczy uznał, że zarzuty pozwanego dotyczące naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. w zakresie oceny wpływu leczenia stomatologicznego na wypadnięcie zęba są zasadne. Stwierdzono, że z opinii biegłego nie wynika jednoznacznie związek przyczynowy między zaniedbaniami w leczeniu w zakładzie karnym a wypadnięciem zęba, zwłaszcza że miało to miejsce po opuszczeniu przez powoda zakładu. Sąd Apelacyjny podkreślił również, że leczenie w zakładzie karnym nie jest przymusowe, a pacjent musi wykazać wolę skorzystania z pomocy medycznej. Jednocześnie Sąd Apelacyjny uznał, że doszło do naruszenia praw pacjenta, zgodnie z ustawą o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Wskazano na ogólnikowość dokumentacji medycznej, brak konsultacji stomatologicznych mimo zgłaszania bólu zęba, brak informacji o stanie zdrowia oraz brak należytej staranności przy udzielaniu świadczeń medycznych. W związku z tym, Sąd Apelacyjny obniżył zasądzone zadośćuczynienie do kwoty 10 000 zł, uznając ją za adekwatną do doznanej krzywdy wynikającej z naruszenia praw pacjenta. Sąd Apelacyjny nie obciążył powoda kosztami postępowania apelacyjnego, biorąc pod uwagę jego sytuację materialną (pozbawienie wolności) oraz fakt naruszenia jego dóbr osobistych.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Średnia
Do czego można powołać

Interpretacja odpowiedzialności Skarbu Państwa za zaniedbania medyczne w zakładach karnych, w szczególności w kontekście praw pacjenta i dowodzenia związku przyczynowego między zaniedbaniami a szkodą.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji osadzonego i nie można go bezpośrednio przenosić na przypadki leczenia poza zakładem karnym bez uwzględnienia odmiennych okoliczności faktycznych i prawnych.

Zagadnienia prawne (2)

Czy niewłaściwe leczenie stomatologiczne w zakładzie karnym, skutkujące bólem i utratą zęba, uzasadnia zasądzenie zadośćuczynienia na podstawie art. 445 k.c.?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, ale w ograniczonym zakresie. Sąd Apelacyjny uznał, że doszło do naruszenia praw pacjenta i zasądził zadośćuczynienie, ale obniżył je z 25 000 zł do 10 000 zł z powodu braku wystarczających dowodów na bezpośredni związek przyczynowy między zaniedbaniami a utratą zęba.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny stwierdził, że dokumentacja medyczna była ogólnikowa, a prawa pacjenta naruszono przez brak konsultacji stomatologicznych i należytej staranności. Jednakże, nie można było jednoznacznie wykazać, że zaniedbania w leczeniu w zakładzie karnym były bezpośrednią przyczyną wypadnięcia zęba, zwłaszcza że miało to miejsce po opuszczeniu zakładu.

Czy warunki bytowe w zakładzie karnym, spełniające formalne normy, mogą być podstawą do zasądzenia zadośćuczynienia za nieludzkie traktowanie?

Odpowiedź sądu

Nie. Sąd Apelacyjny uznał, że normy dotyczące warunków bytowych w zakładach karnych mają charakter gwarancyjny i muszą uwzględniać fakt odbywania kary, która wiąże się z dolegliwością. Formalne spełnienie norm wyklucza zarzut nieludzkiego traktowania.

Uzasadnienie

Sąd odwoławczy odrzucił argumentację powoda, że nawet przy spełnieniu formalnych norm, warunki bytowe były nieludzkie. Podkreślono, że normy te określają minima socjalne i muszą być rozpatrywane w kontekście kary pozbawienia wolności.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Zmiana wyroku
Strona wygrywająca
Skarb Państwa - Dyrektor Zakładu Karnego w (...)

Strony

NazwaTypRola
B. Z.osoba_fizycznapowód
Skarb Państwa - Dyrektor Zakładu Karnego w (...)organ_państwowypozwany

Przepisy (9)

Główne

k.c. art. 445 § 1

Kodeks cywilny

Podstawa do zasądzenia zadośćuczynienia za krzywdę doznaną w wyniku czynu niedozwolonego.

u.p.p. art. 4 § 1

Ustawa o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta

Ochrona dóbr osobistych pacjenta w razie naruszenia jego praw.

Pomocnicze

k.c. art. 444 § 1

Kodeks cywilny

Podstawa do zasądzenia odszkodowania za uszkodzenie ciała lub rozstrój zdrowia.

k.p.c. art. 233 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy swobodnej oceny dowodów przez sąd.

k.p.c. art. 328 § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy wymogów uzasadnienia wyroku.

u.p.p. art. 6 § 1

Ustawa o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta

Prawo pacjenta do świadczeń zdrowotnych odpowiadających aktualnej wiedzy medycznej.

u.p.p. art. 8 § 1

Ustawa o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta

Prawo pacjenta do świadczeń zdrowotnych udzielanych z należytą starannością.

u.p.p. art. 9 § 1

Ustawa o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta

Prawo pacjenta do informacji o stanie zdrowia.

k.c. art. 448 § 1

Kodeks cywilny

Podstawa do zasądzenia zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak wystarczających dowodów na bezpośredni związek przyczynowy między zaniedbaniami w leczeniu stomatologicznym w ZK a wypadnięciem zęba po opuszczeniu ZK. • Naruszenie praw pacjenta (brak konsultacji, brak informacji, brak należytej staranności) uzasadnia zasądzenie zadośćuczynienia, ale w niższej kwocie. • Leczenie w zakładzie karnym nie jest przymusowe i wymaga woli pacjenta.

Odrzucone argumenty

Zasądzenie 25 000 zł zadośćuczynienia za niewłaściwe leczenie stomatologiczne. • Warunki bytowe w zakładzie karnym, mimo spełnienia norm, były nieludzkie. • Niewłaściwa ocena dowodów przez sąd pierwszej instancji.

Godne uwagi sformułowania

Braki te dotyczą wizyt powoda u dentysty... • Nie można wykluczyć, że okres kilku miesięcy, tj. od października 2015 r. do marca 2016 r., wpłynął negatywnie na stan uzębienia powoda. • W stosunku do powoda procedury te nie zostały zastosowane. • W apelacji próżno szukać takiej argumentacji. • To zasadniczy błąd w rozumowaniu, bowiem normy regulujące powierzchnię celi na jednego osadzonego, jej wyposażenie, dostęp do sanitariatów, ciepłej wody, światła dziennego, mają charakter gwarancyjny. • W istocie z opinii biegłej z dziedziny stomatologii nie sposób wywieźć jednoznacznie, że przyczyną wypadnięcia zęba powoda, na początku 2018 r., był brak leczenia stomatologicznego w okresie osadzenia w ZK w (...). • Podobnie jak w warunkach wolnościowych, chory najpierw musi chcieć skorzystać z pomocy medycznej. • Wpisów, których dokonywano, biegła określiła jako „hasłowe”. • Jako pacjent miał prawo do dopełnienia przez lekarza, nie będącego dentystą, procedur, które w oparciu o powołaną ustawę, wymagały takiego działania. • Gdyby powoda obciążono kosztami postępowania apelacyjnego, w znacznym stopniu pochłonęłyby przyznane zadośćuczynienie, co zniweczyłoby wynik procesu. Takie rozstrzygnięcie byłoby w odczuciu społecznym niesprawiedliwe.

Skład orzekający

Roman Sugier

przewodniczący

Lucyna Morys - Magiera

sędzia

Jacek Włodarczyk

sędzia sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja odpowiedzialności Skarbu Państwa za zaniedbania medyczne w zakładach karnych, w szczególności w kontekście praw pacjenta i dowodzenia związku przyczynowego między zaniedbaniami a szkodą."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji osadzonego i nie można go bezpośrednio przenosić na przypadki leczenia poza zakładem karnym bez uwzględnienia odmiennych okoliczności faktycznych i prawnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa porusza ważny temat praw pacjenta w specyficznych warunkach zakładu karnego, pokazując, że nawet tam dochodzi do zaniedbań, które mogą być podstawą do roszczeń. Pokazuje też, jak trudne bywa udowodnienie związku przyczynowego w sprawach medycznych.

Czy zaniedbania medyczne w więzieniu kosztują Skarb Państwa miliony? Sąd Apelacyjny obniża zadośćuczynienie, ale potwierdza naruszenie praw pacjenta.

Dane finansowe

WPS: 125 000 PLN

zadośćuczynienie: 10 000 PLN

Sektor

inne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst