I ACA 104/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła powództwa B. Z. przeciwko Skarbowi Państwa o zapłatę zadośćuczynienia za doznaną krzywdę w związku z niewłaściwym leczeniem stomatologicznym podczas odbywania kary pozbawienia wolności. Sąd Okręgowy w Katowicach zasądził od pozwanego na rzecz powoda 25 000 zł, uznając, że leczenie stomatologiczne było nieprawidłowe, co skutkowało bólem, wypadnięciem zęba i poluzowaniem drugiego. Sąd pierwszej instancji wskazał na braki w dokumentacji medycznej i brak podstawowych zabiegów profilaktycznych. Apelacje od tego wyroku wniosły obie strony. Pozwany Skarb Państwa kwestionował zasadność zasądzenia zadośćuczynienia, zarzucając m.in. naruszenie przepisów postępowania (art. 233 § 1 k.p.c.) poprzez błędną ocenę opinii biegłego stomatologa i pominięcie faktu, że ząb wypadł po opuszczeniu przez powoda zakładu karnego. Pozwany argumentował również, że lekarze ogólni nie są stomatologami i nie mogli prowadzić leczenia stomatologicznego, a powód nie wykazywał wystarczającej woli skorzystania z pomocy medycznej. Powód z kolei domagał się podwyższenia zasądzonego zadośćuczynienia, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym Konstytucji RP, poprzez nierówne traktowanie i nieludzkie warunki bytowe. Sąd Apelacyjny w Katowicach, rozpoznając apelacje, częściowo uwzględnił apelację pozwanego, a apelację powoda oddalił w całości. Sąd odwoławczy uznał, że zarzuty pozwanego dotyczące naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. w zakresie oceny wpływu leczenia stomatologicznego na wypadnięcie zęba są zasadne. Stwierdzono, że z opinii biegłego nie wynika jednoznacznie związek przyczynowy między zaniedbaniami w leczeniu w zakładzie karnym a wypadnięciem zęba, zwłaszcza że miało to miejsce po opuszczeniu przez powoda zakładu. Sąd Apelacyjny podkreślił również, że leczenie w zakładzie karnym nie jest przymusowe, a pacjent musi wykazać wolę skorzystania z pomocy medycznej. Jednocześnie Sąd Apelacyjny uznał, że doszło do naruszenia praw pacjenta, zgodnie z ustawą o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Wskazano na ogólnikowość dokumentacji medycznej, brak konsultacji stomatologicznych mimo zgłaszania bólu zęba, brak informacji o stanie zdrowia oraz brak należytej staranności przy udzielaniu świadczeń medycznych. W związku z tym, Sąd Apelacyjny obniżył zasądzone zadośćuczynienie do kwoty 10 000 zł, uznając ją za adekwatną do doznanej krzywdy wynikającej z naruszenia praw pacjenta. Sąd Apelacyjny nie obciążył powoda kosztami postępowania apelacyjnego, biorąc pod uwagę jego sytuację materialną (pozbawienie wolności) oraz fakt naruszenia jego dóbr osobistych.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja odpowiedzialności Skarbu Państwa za zaniedbania medyczne w zakładach karnych, w szczególności w kontekście praw pacjenta i dowodzenia związku przyczynowego między zaniedbaniami a szkodą.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji osadzonego i nie można go bezpośrednio przenosić na przypadki leczenia poza zakładem karnym bez uwzględnienia odmiennych okoliczności faktycznych i prawnych.
Zagadnienia prawne (2)
Czy niewłaściwe leczenie stomatologiczne w zakładzie karnym, skutkujące bólem i utratą zęba, uzasadnia zasądzenie zadośćuczynienia na podstawie art. 445 k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, ale w ograniczonym zakresie. Sąd Apelacyjny uznał, że doszło do naruszenia praw pacjenta i zasądził zadośćuczynienie, ale obniżył je z 25 000 zł do 10 000 zł z powodu braku wystarczających dowodów na bezpośredni związek przyczynowy między zaniedbaniami a utratą zęba.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny stwierdził, że dokumentacja medyczna była ogólnikowa, a prawa pacjenta naruszono przez brak konsultacji stomatologicznych i należytej staranności. Jednakże, nie można było jednoznacznie wykazać, że zaniedbania w leczeniu w zakładzie karnym były bezpośrednią przyczyną wypadnięcia zęba, zwłaszcza że miało to miejsce po opuszczeniu zakładu.
Czy warunki bytowe w zakładzie karnym, spełniające formalne normy, mogą być podstawą do zasądzenia zadośćuczynienia za nieludzkie traktowanie?
Odpowiedź sądu
Nie. Sąd Apelacyjny uznał, że normy dotyczące warunków bytowych w zakładach karnych mają charakter gwarancyjny i muszą uwzględniać fakt odbywania kary, która wiąże się z dolegliwością. Formalne spełnienie norm wyklucza zarzut nieludzkiego traktowania.
Uzasadnienie
Sąd odwoławczy odrzucił argumentację powoda, że nawet przy spełnieniu formalnych norm, warunki bytowe były nieludzkie. Podkreślono, że normy te określają minima socjalne i muszą być rozpatrywane w kontekście kary pozbawienia wolności.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| B. Z. | osoba_fizyczna | powód |
| Skarb Państwa - Dyrektor Zakładu Karnego w (...) | organ_państwowy | pozwany |
Przepisy (9)
Główne
k.c. art. 445 § 1
Kodeks cywilny
Podstawa do zasądzenia zadośćuczynienia za krzywdę doznaną w wyniku czynu niedozwolonego.
u.p.p. art. 4 § 1
Ustawa o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta
Ochrona dóbr osobistych pacjenta w razie naruszenia jego praw.
Pomocnicze
k.c. art. 444 § 1
Kodeks cywilny
Podstawa do zasądzenia odszkodowania za uszkodzenie ciała lub rozstrój zdrowia.
k.p.c. art. 233 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy swobodnej oceny dowodów przez sąd.
k.p.c. art. 328 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy wymogów uzasadnienia wyroku.
u.p.p. art. 6 § 1
Ustawa o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta
Prawo pacjenta do świadczeń zdrowotnych odpowiadających aktualnej wiedzy medycznej.
u.p.p. art. 8 § 1
Ustawa o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta
Prawo pacjenta do świadczeń zdrowotnych udzielanych z należytą starannością.
u.p.p. art. 9 § 1
Ustawa o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta
Prawo pacjenta do informacji o stanie zdrowia.
k.c. art. 448 § 1
Kodeks cywilny
Podstawa do zasądzenia zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak wystarczających dowodów na bezpośredni związek przyczynowy między zaniedbaniami w leczeniu stomatologicznym w ZK a wypadnięciem zęba po opuszczeniu ZK. • Naruszenie praw pacjenta (brak konsultacji, brak informacji, brak należytej staranności) uzasadnia zasądzenie zadośćuczynienia, ale w niższej kwocie. • Leczenie w zakładzie karnym nie jest przymusowe i wymaga woli pacjenta.
Odrzucone argumenty
Zasądzenie 25 000 zł zadośćuczynienia za niewłaściwe leczenie stomatologiczne. • Warunki bytowe w zakładzie karnym, mimo spełnienia norm, były nieludzkie. • Niewłaściwa ocena dowodów przez sąd pierwszej instancji.
Godne uwagi sformułowania
Braki te dotyczą wizyt powoda u dentysty... • Nie można wykluczyć, że okres kilku miesięcy, tj. od października 2015 r. do marca 2016 r., wpłynął negatywnie na stan uzębienia powoda. • W stosunku do powoda procedury te nie zostały zastosowane. • W apelacji próżno szukać takiej argumentacji. • To zasadniczy błąd w rozumowaniu, bowiem normy regulujące powierzchnię celi na jednego osadzonego, jej wyposażenie, dostęp do sanitariatów, ciepłej wody, światła dziennego, mają charakter gwarancyjny. • W istocie z opinii biegłej z dziedziny stomatologii nie sposób wywieźć jednoznacznie, że przyczyną wypadnięcia zęba powoda, na początku 2018 r., był brak leczenia stomatologicznego w okresie osadzenia w ZK w (...). • Podobnie jak w warunkach wolnościowych, chory najpierw musi chcieć skorzystać z pomocy medycznej. • Wpisów, których dokonywano, biegła określiła jako „hasłowe”. • Jako pacjent miał prawo do dopełnienia przez lekarza, nie będącego dentystą, procedur, które w oparciu o powołaną ustawę, wymagały takiego działania. • Gdyby powoda obciążono kosztami postępowania apelacyjnego, w znacznym stopniu pochłonęłyby przyznane zadośćuczynienie, co zniweczyłoby wynik procesu. Takie rozstrzygnięcie byłoby w odczuciu społecznym niesprawiedliwe.
Skład orzekający
Roman Sugier
przewodniczący
Lucyna Morys - Magiera
sędzia
Jacek Włodarczyk
sędzia sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja odpowiedzialności Skarbu Państwa za zaniedbania medyczne w zakładach karnych, w szczególności w kontekście praw pacjenta i dowodzenia związku przyczynowego między zaniedbaniami a szkodą."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji osadzonego i nie można go bezpośrednio przenosić na przypadki leczenia poza zakładem karnym bez uwzględnienia odmiennych okoliczności faktycznych i prawnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa porusza ważny temat praw pacjenta w specyficznych warunkach zakładu karnego, pokazując, że nawet tam dochodzi do zaniedbań, które mogą być podstawą do roszczeń. Pokazuje też, jak trudne bywa udowodnienie związku przyczynowego w sprawach medycznych.
“Czy zaniedbania medyczne w więzieniu kosztują Skarb Państwa miliony? Sąd Apelacyjny obniża zadośćuczynienie, ale potwierdza naruszenie praw pacjenta.”
Dane finansowe
WPS: 125 000 PLN
zadośćuczynienie: 10 000 PLN
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.