I ACA 1022/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła umowy kredytu mieszkaniowego hipotecznego denominowanego we frankach szwajcarskich, zawartej przez powodów M. W. (1) i M. W. (2) z (...) Bankiem (...) S.A. Powodowie domagali się ustalenia nieważności umowy oraz zasądzenia kwoty 109.353,13 zł z odsetkami. Sąd Okręgowy w Suwałkach uznał umowę za nieważną i zasądził żądaną kwotę. Sąd Apelacyjny w Białymstoku, rozpoznając apelację pozwanego banku i zażalenie powodów, częściowo zmienił zaskarżony wyrok. Sąd Apelacyjny podzielił ustalenia faktyczne i ocenę prawną Sądu Okręgowego co do nieważności umowy, jednakże zmodyfikował rozstrzygnięcie w zakresie zasądzonej kwoty. Uwzględniono zarzut zatrzymania podniesiony przez bank, co oznacza, że bank ma zwrócić powodom kwotę 109.353,13 zł z odsetkami, ale pod warunkiem jednoczesnego zaofiarowania przez powodów zwrotu na rzecz banku kwoty 156.052,55 zł (kapitał kredytu) lub zabezpieczenia roszczenia o jej zwrot. Powództwo o zapłatę w pozostałej części oddalono. Sąd Apelacyjny zasądził również od pozwanego na rzecz powodów koszty postępowania instancji odwoławczej i zażaleniowego, uwzględniając w całości zażalenie powodów dotyczące kosztów zastępstwa procesowego za pierwszą instancję.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie abuzywności klauzul przeliczeniowych w kredytach denominowanych we frankach szwajcarskich, skutków nieważności umowy, możliwości podniesienia zarzutu zatrzymania przez bank oraz biegu przedawnienia roszczeń z tytułu nienależnego świadczenia.
Orzeczenie dotyczy konkretnego stanu faktycznego i specyfiki umowy kredytu denominowanego, z odwołaniem do tabeli kursów banku. Interpretacja zarzutu zatrzymania może być przedmiotem dalszych rozważań prawnych.
Zagadnienia prawne (4)
Czy klauzule przeliczeniowe w umowie kredytu denominowanego we frankach szwajcarskich, odwołujące się do kursu kupna/sprzedaży dewiz według tabeli banku, są abuzywne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, klauzule te są abuzywne, ponieważ nie były indywidualnie negocjowane, nie pozwalają konsumentowi na ocenę ostatecznej wysokości zobowiązania i wynagrodzenia banku, a także dają bankowi swobodę w ustalaniu kursów, co narusza dobre obyczaje i rażąco interes konsumenta.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał klauzule za abuzywne, ponieważ odwołanie do tabeli kursów banku bez wskazania kryteriów ustalania tych kursów daje bankowi nieograniczoną swobodę, co jest sprzeczne z dobrymi obyczajami i rażąco narusza interes konsumenta. Brak indywidualnego uzgodnienia tych klauzul również przesądza o ich abuzywności.
Jaki jest skutek stwierdzenia abuzywności klauzul przeliczeniowych w umowie kredytu denominowanego we frankach szwajcarskich?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Stwierdzenie abuzywności klauzul skutkuje ich bezskutecznością, a w konsekwencji, jeśli nie można ich zastąpić innymi przepisami lub uzgodnieniami, prowadzi do upadku całej umowy kredytu.
Uzasadnienie
Usunięcie abuzywnych klauzul waloryzacyjnych sprawia, że umowa nie może być dalej wykonywana, ponieważ niemożliwe staje się określenie kwoty kredytu i rat. W takiej sytuacji umowa musi upaść, a strony podlegają rozliczeniu na zasadach nienależnego świadczenia.
Czy bank może podnieść zarzut zatrzymania w przypadku zwrotu świadczeń przez konsumenta na skutek nieważności umowy kredytu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, bank może podnieść zarzut zatrzymania, ponieważ umowa kredytu jest traktowana jako umowa wzajemna, a bank ma prawo zabezpieczyć swoje roszczenie o zwrot wypłaconego kapitału.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał zarzut zatrzymania za skuteczny, traktując umowę kredytu jako umowę wzajemną. Bank ma prawo zatrzymać kwotę zasądzoną na rzecz powodów do czasu, aż powodowie zwrócą bankowi wypłacony kapitał kredytu lub zabezpieczą jego zwrot.
Czy roszczenie o zwrot nienależnego świadczenia z nieważnej umowy kredytu uległo przedawnieniu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, roszczenie o zwrot nienależnego świadczenia nie uległo przedawnieniu, ponieważ wymagalność wierzytelności powstała najwcześniej w momencie, gdy konsument podjął wiążącą decyzję o odmowie zaaprobowania postanowień abuzywnych i zaakceptowaniu konsekwencji, co miało miejsce w toku postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że wymagalność roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia z nieważnej umowy kredytu powstaje najwcześniej w momencie, gdy konsument podejmie wiążącą decyzję o odmowie zaaprobowania abuzywnych klauzul, co w tej sprawie nastąpiło w toku postępowania sądowego. Termin przedawnienia nie rozpoczął biegu wcześniej.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. W. (1) | osoba_fizyczna | powód |
| M. W. (2) | osoba_fizyczna | powód |
| (...) Bank (...) S.A. w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (8)
Główne
k.c. art. 385¹ § § 1
Kodeks cywilny
Postanowienia umowy dotyczące sposobu przeliczenia kursu waluty z PLN na CHF i odwrotnie nie były indywidualnie negocjowane i stanowiły niedozwolone postanowienia umowne (klauzule abuzywne).
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Strony nabyły wierzytelności o zwrot swych świadczeń spełnionych w trakcie wykonywania nieważnej umowy kredytu.
k.c. art. 410 § § 1
Kodeks cywilny
Świadczenie spełnione w wykonaniu nieważnego zobowiązania jest świadczeniem nienależnym i podlega zwrotowi.
Pomocnicze
k.c. art. 385¹ § § 3
Kodeks cywilny
Postanowienia umowy dotyczące sposobu przeliczenia kursu waluty z PLN na CHF i odwrotnie nie były indywidualnie negocjowane.
PrBank art. 69 § ust. 2 pkt 4a
Ustawa Prawo bankowe
Kredyt indeksowany do waluty obcej jest dopuszczalny, jednakże kwestionowane klauzule dotyczące indeksacji zostały uznane za niejednoznaczne i abuzywne.
k.c. art. 58 § § 2
Kodeks cywilny
Umowa była sprzeczna z zasadami współżycia społecznego ze względu na jednostronne i arbitralne modyfikowanie przez bank wskaźnika, według którego obliczana była wysokość zobowiązania kredytobiorców.
k.c. art. 497
Kodeks cywilny
Prawo zatrzymania nie wymaga wymagalności wierzytelności retencjonisty.
k.c. art. 120 § § 1
Kodeks cywilny
Wymagalność wierzytelności o zwrot nienależnych świadczeń powstała najwcześniej w chwili, w której konsument podjął wiążącą decyzję o odmowie zaaprobowania postanowień abuzywnych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Klauzule przeliczeniowe w umowie kredytu denominowanego we frankach szwajcarskich są abuzywne. • Usunięcie abuzywnych klauzul prowadzi do nieważności umowy, jeśli nie można jej uzupełnić. • Bank ma prawo podnieść zarzut zatrzymania w celu zabezpieczenia zwrotu kapitału kredytu. • Roszczenie o zwrot nienależnego świadczenia z nieważnej umowy kredytu nie uległo przedawnieniu.
Odrzucone argumenty
Apelacja pozwanego banku w zakresie naruszenia przepisów procesowych i materialnych dotyczących oceny abuzywności klauzul. • Zarzut naruszenia art. 189 k.p.c. przez ustalenie nieważności umowy pomimo braku interesu prawnego powodów. • Zarzuty dotyczące przedawnienia roszczeń. • Zarzuty dotyczące braku pouczenia o skutkach unieważnienia umowy.
Godne uwagi sformułowania
klauzule przeliczeniowe nie były indywidualnie negocjowane • konsument - nawet jeśli literalnie rozumie kwestionowane postanowienie - w momencie zawarcia umowy nie jest w stanie ocenić ostatecznej wysokości wynagrodzenia Banku • postanowienia umowy dotyczące indeksacji przyznawały Bankowi nieskrępowane uprawnienie do jednostronnego wpływania na wysokość świadczeń stron • eliminacja klauzul abuzywnych oraz niemożność ich zastąpienia innym mechanizmem przeliczeniowym sprawia, że umowa nie może być wykonywana, co musi skutkować jej upadkiem • zarzut zatrzymania należało uznać za skuteczny • roszczenie odsetkowe przysługiwało powodom od dnia 17 maja 2022 roku do dnia 20 lipca 2022 roku
Skład orzekający
Bogusław Dobrowolski
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie abuzywności klauzul przeliczeniowych w kredytach denominowanych we frankach szwajcarskich, skutków nieważności umowy, możliwości podniesienia zarzutu zatrzymania przez bank oraz biegu przedawnienia roszczeń z tytułu nienależnego świadczenia."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy konkretnego stanu faktycznego i specyfiki umowy kredytu denominowanego, z odwołaniem do tabeli kursów banku. Interpretacja zarzutu zatrzymania może być przedmiotem dalszych rozważań prawnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy popularnego problemu kredytów frankowych, a orzeczenie Sądu Apelacyjnego wprowadza istotne rozstrzygnięcie dotyczące zarzutu zatrzymania podniesionego przez bank, co ma duże znaczenie praktyczne dla konsumentów i banków.
“Bank musi zwrócić pieniądze z kredytu frankowego, ale konsument musi najpierw oddać kapitał! Kluczowy wyrok w sprawie zarzutu zatrzymania.”
Dane finansowe
WPS: 265 406 PLN
zwrot świadczenia: 109 353,13 PLN
zwrot kosztów procesu: 11 834 PLN
zwrot kosztów postępowania apelacyjnego: 8100 PLN
zwrot kosztów postępowania zażaleniowego: 530 PLN
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.