I ACA 1015/12
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowódka Gmina Miejska S. domagała się ustalenia nieważności umowy sprzedaży nieruchomości zawartej w 1974 r. między B. i S. F. a Skarbem Państwa, wskazując na niezachowanie formy aktu notarialnego, gdyż oryginał dokumentu nie został podpisany przez asesora notarialnego. Sąd Okręgowy w Kielcach oddalił powództwo, uznając, że wypisy aktu notarialnego spełniały wymogi formalne i miały moc prawną dokumentu urzędowego. Sąd Apelacyjny w Krakowie, rozpoznając apelację Gminy, zmienił zaskarżony wyrok. Sąd Apelacyjny uznał, że Gmina posiada legitymację procesową czynną oraz interes prawny w ustaleniu nieważności umowy, ponieważ od tego zależał stan prawny nieruchomości i konsekwencje związane z brakiem przewłaszczenia, w tym rozliczenia nakładów. Sąd podkreślił, że wydanie wypisów aktu notarialnego spełniających wymogi formalne nie sanuje braku podpisu notariusza na oryginale, co skutkuje niezachowaniem formy aktu notarialnego wymaganej pod rygorem nieważności (art. 158 k.c.). Niezachowanie tej formy powoduje nieważność czynności prawnej (art. 73 § 2 k.c.). W konsekwencji Sąd Apelacyjny stwierdził nieważność umowy sprzedaży nieruchomości i zasądził od pozwanej na rzecz powódki koszty procesu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie, że brak podpisu notariusza na oryginale aktu notarialnego skutkuje nieważnością czynności prawnej, nawet jeśli wypisy spełniają wymogi formalne. Potwierdzenie istnienia interesu prawnego w ustaleniu nieważności umowy przez podmiot inny niż bezpośredni uczestnik obrotu.
Dotyczy specyficznej sytuacji niezachowania formy aktu notarialnego w przeszłości oraz kwestii interesu prawnego w ustaleniu nieważności.
Zagadnienia prawne (3)
Czy niezachowanie formy aktu notarialnego, w tym brak podpisu notariusza na oryginale dokumentu, skutkuje nieważnością umowy sprzedaży nieruchomości?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, niezachowanie formy aktu notarialnego, zastrzeżonej pod rygorem nieważności, skutkuje nieważnością czynności prawnej.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że brak podpisu notariusza na oryginale dokumentu umowy sprzedaży nieruchomości oznacza niezachowanie formy aktu notarialnego wymaganej przez art. 158 k.c. Niezachowanie tej formy, jako formy szczególnej, powoduje nieważność czynności prawnej na podstawie art. 73 § 2 k.c.
Czy strona powodowa (Gmina) ma interes prawny w ustaleniu nieważności umowy sprzedaży nieruchomości zawartej w 1974 r., mimo że nie była stroną tej umowy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, strona powodowa ma interes prawny w ustaleniu nieważności umowy.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że Gmina jako następca prawny kupującego (Skarbu Państwa) ma interes prawny w ustaleniu nieważności umowy, ponieważ od tego zależy stan prawny nieruchomości, możliwość rozliczenia nakładów oraz eliminacja z obrotu prawnego decyzji administracyjnych o zwrocie nieruchomości.
Czy wypis aktu notarialnego, spełniający wymogi formalne, może sanować brak podpisu notariusza na oryginale dokumentu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wypis aktu notarialnego nie może sanować braku podpisu notariusza na oryginale.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny stwierdził, że wydanie wypisów aktu notarialnego spełniających wymogi formalne nie sanuje braku podpisu notariusza na oryginale dokumentu, co skutkuje niezachowaniem wymaganej formy prawnej.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Gmina Miejska S. | instytucja | powód |
| B. P. | osoba_fizyczna | pozwana |
| Skarb Państwa | organ_państwowy | kupujący (w umowie z 1974 r.) |
| B. i S. F. | osoba_fizyczna | sprzedający (w umowie z 1974 r.) |
| adwokat W. C. | inne | pełnomocnik z urzędu |
Przepisy (11)
Główne
k.c. art. 158
Kodeks cywilny
Forma aktu notarialnego jest wymagana pod rygorem nieważności dla przeniesienia własności nieruchomości.
k.c. art. 73 § § 2 zdanie 1
Kodeks cywilny
Niezachowanie formy szczególnej zastrzeżonej pod rygorem nieważności powoduje nieważność czynności prawnej.
Pomocnicze
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Przesłanka powództwa o ustalenie istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa.
P.o.n. art. 110
Prawo o notariacie
Wymogi formalne dotyczące wypisów aktów notarialnych.
P.o.n. art. 92 § § 1 pkt. 9
Prawo o notariacie
Elementy aktu notarialnego, w tym podpis notariusza.
u.z.t.w.n. art. 6
Ustawa o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości
Podstawa prawna umowy sprzedaży nieruchomości w trybie wywłaszczenia.
u.g.n. art. 137 § ust. 1 pkt. 1
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Podstawa prawna decyzji o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada odpowiedzialności za wynik postępowania w zakresie kosztów procesu.
k.p.c. art. 386 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna zmiany zaskarżonego wyroku przez sąd drugiej instancji.
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zakres rozpoznania sprawy przez sąd drugiej instancji w przedmiocie kosztów.
u.p.a. art. 29 § ust. 1
Ustawa - Prawo o adwokaturze
Podstawa obciążenia Skarbu Państwa kosztami nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niezachowanie formy aktu notarialnego z powodu braku podpisu notariusza na oryginale. • Interes prawny Gminy w ustaleniu nieważności umowy sprzedaży nieruchomości. • Wypisy aktu notarialnego nie sanują wadliwości oryginału.
Odrzucone argumenty
Wypisy aktu notarialnego spełniają wymogi formalne i mają moc prawną dokumentu urzędowego (argument sądu I instancji). • Brak interesu prawnego Gminy w ustaleniu nieważności umowy (argument sądu I instancji).
Godne uwagi sformułowania
forma aktu notarialnego wymagana pod rygorem nieważności dla obrotu nieruchomościami nie została zachowana • wypisy, które czyniły zadość wymogom przewidzianym w art. 110 ustawy - Prawo o notariacie, a w szczególności zaopatrzone zostały odpowiednią pieczęcią i podpisem notariusza (asesora notarialnego) • brak jest podstaw do uwzględnienia powództwa wobec braku po stronie powoda interesu prawnego • Powodowa Gmina jako następca prawny podmiotu , który zgodnie z kwestionowaną w pozwie umową miał nabyć własność nieruchomości objętej tą umową na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości ma legitymację procesową czynną oraz interes prawny w ustaleniu , że do zawarcia tej umowy nie doszło i tym samym nie nastąpił skutek prawny w postaci przejścia własności nieruchomości na rzecz kupującego. • wydanie wypisów aktu notarialnego spełniającego wymogi przewidziane w art. 110 Prawa o notariacie , a więc zaopatrzonego podpisem nie może sanować braku zachowaniu formy aktu notarialnego dla oryginału , który nie został sporządzony przez notariusza
Skład orzekający
Józef Wąsik
przewodniczący
Maria Kus - Trybek
sędzia
Piotr Rusin
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że brak podpisu notariusza na oryginale aktu notarialnego skutkuje nieważnością czynności prawnej, nawet jeśli wypisy spełniają wymogi formalne. Potwierdzenie istnienia interesu prawnego w ustaleniu nieważności umowy przez podmiot inny niż bezpośredni uczestnik obrotu."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji niezachowania formy aktu notarialnego w przeszłości oraz kwestii interesu prawnego w ustaleniu nieważności.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy fundamentalnej kwestii formy czynności prawnych przy obrocie nieruchomościami i pokazuje, jak błąd formalny sprzed lat może prowadzić do długotrwałych sporów sądowych. Pokazuje też, jak sądy drugiej instancji korygują błędne ustalenia sądów niższych instancji.
“Nieważna umowa sprzedaży nieruchomości sprzed 40 lat! Sąd Apelacyjny uchylił wyrok sądu niższej instancji.”
Dane finansowe
zwrot kosztów procesu: 18 217 PLN
koszty nieopłaconej pomocy prawnej: 8856 PLN
koszty postępowania apelacyjnego: 16 400 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.