I ACa 1011/14
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Apelacyjny w Krakowie oddalił apelację powoda domagającego się zadośćuczynienia za rzekome naruszenie dóbr osobistych i praw procesowych przez organy państwa, uznając brak bezprawności ich działań.
Powód A. K. domagał się od Skarbu Państwa 2,5 mln zł zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych i prawa do sprawiedliwego procesu, wskazując na nieprawidłowości w postępowaniach karnych i prokuratorskich. Sąd Okręgowy oddalił powództwo, uznając brak bezprawności działań organów państwa i przedawnienie części roszczeń. Sąd Apelacyjny oddalił apelację powoda, podzielając ustalenia i ocenę prawną sądu pierwszej instancji, podkreślając, że kwestionowane działania były zgodne z prawem i mieściły się w ramach kompetencji funkcjonariuszy, a prawo do sprawiedliwego procesu nie jest dobrem osobistym.
Powód A. K. (1) wniósł pozew przeciwko Skarbowi Państwa – Prezesom Sądów Okręgowych w Krakowie i Płocku, domagając się zasądzenia 2 500 0000 złotych tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę. Krzywda ta miała być następstwem naruszenia jego dóbr osobistych (prawa do wolności, nietykalności osobistej, czci i dobrego imienia) oraz prawa do sprawiedliwego procesu i dostępu do Sądu. Jako podstawę faktyczną wskazał skazanie w sprawie karnej II K 880/07 Sądu Rejonowego w Żyrardowie, odmowę przywrócenia terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku, niesłuszne skazanie w sprawie II K 1815/12/S Sądu Rejonowego dla Krakowa-Śródmieścia, a także nieprawidłowości w postępowaniu o wznowienie postępowania karnego (II Ko 136/13 Sąd Apelacyjny w Krakowie) oraz w postępowaniach przygotowawczych prowadzonych przez prokuratury i sądy rejonowe. Strona pozwana, reprezentowana przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa, wniosła o oddalenie powództwa, podnosząc zarzut przedawnienia roszczenia w odniesieniu do postępowania II K 880/07 oraz brak wykazania przez powoda przesłanek odpowiedzialności deliktowej Skarbu Państwa, w tym bezprawności działań sądów i prokuratur. Podkreślono również, że brak dostępu do wymiaru sprawiedliwości czy brak zapewnienia sprawiedliwego procesu nie mogą być kwalifikowane jako naruszenie dóbr osobistych. Wyrokiem z dnia 8 kwietnia 2014 r. Sąd Okręgowy w Krakowie oddalił powództwo, zasądził od powoda koszty procesu i przyznał wynagrodzenie adwokatowi z urzędu. Sąd Okręgowy ustalił, że powód nie złożył wniosku o uzasadnienie wyroku w sprawie II K 880/07 w terminie, a jego wnioski o przywrócenie terminu i apelacja zostały oddalone. Podobnie apelacja od wyroku w sprawie II K 1815/12/S została oddalona, a wniosek o wznowienie postępowania również odrzucony. Postanowienia prokuratorskie o odmowie wszczęcia śledztwa zostały utrzymane w mocy. Sąd Okręgowy uznał, że działania organów państwa nie były bezprawne, a możliwość prezentowania swojego stanowiska i wnoszenia środków odwoławczych gwarantowała zgodność z prawem. Prawo do sprawiedliwego procesu i dostępu do wymiaru sprawiedliwości nie zostały uznane za dobra osobiste. Powód w apelacji domagał się reformatoryjnego orzeczenia uwzględniającego jego żądanie i obciążenia strony przeciwnej kosztami. Zarzucał naruszenie prawa procesowego (art. 217, 227, 233 §1 kpc) poprzez niedopuszczenie dowodów osobowych i brak wszechstronnej oceny dowodów, a także naruszenie prawa materialnego (art. 6 kc, 232 kpc, 417 §1 kc, 448 kc, 24 §1 kc) przez błędną wykładnię i niezastosowanie przepisów dotyczących odpowiedzialności Skarbu Państwa i naruszenia dóbr osobistych. Sąd Apelacyjny oddalił apelację, uznając zarzuty procesowe za nieuzasadnione. Wskazał, że dowody osobowe były nieistotne dla ustalenia faktów doniosłych dla rozstrzygnięcia, gdyż powód nie wykazał przesłanek odpowiedzialności Skarbu Państwa. Zarzut naruszenia art. 233 §1 kpc również został odparty z powodu braku rzeczowych argumentów. Sąd Apelacyjny przyjął ustalenia faktyczne Sądu Okręgowego za własne. Odnosząc się do zarzutów naruszenia prawa materialnego, sąd stwierdził, że działania jednostek organizacyjnych Skarbu Państwa były realizacją uprawnień ustawowych i mieściły się w ramach kompetencji, a możliwość weryfikacji ich poprawności poprzez środki odwoławcze wykluczała bezprawność. Prawo do sprawiedliwego procesu i dostępu do wymiaru sprawiedliwości nie zostały uznane za dobra osobiste. Brak przesłanki bezprawności wykluczył możliwość uwzględnienia roszczenia. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego oparto na zasadzie odpowiedzialności za wynik sprawy.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (4)
Odpowiedź sądu
Nie, działania organów państwa nie stanowiły podstawy odpowiedzialności Skarbu Państwa, ponieważ nie były bezprawne. Prawo do sprawiedliwego procesu i dostępu do wymiaru sprawiedliwości nie są dobrami osobistymi.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że działania organów państwa były realizacją uprawnień ustawowych i mieściły się w ramach nadanych kompetencji. Powód miał możliwość korzystania ze środków odwoławczych, a fakt, że rozstrzygnięcia nie były dla niego satysfakcjonujące, nie świadczy o bezprawności działań. Prawo do sprawiedliwego procesu i dostępu do wymiaru sprawiedliwości nie należą do katalogu dóbr osobistych.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalenie apelacji
Strona wygrywająca
Skarb Państwa
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. K. (1) | osoba_fizyczna | powód |
| Skarb Państwa - Prezes Sądu Okręgowego w Krakowie | organ_państwowy | pozwany |
| Skarb Państwa - Prezes Sądu Okręgowego w Płocku | organ_państwowy | pozwany |
| Skarb Państwa - Prokuratoria Generalna Skarbu Państwa | organ_państwowy | przedstawiciel pozwanego |
| A. G. | osoba_fizyczna | pełnomocnik z urzędu |
Przepisy (12)
Główne
k.c. art. 442[1] § § 1
Kodeks cywilny
Określa trzyletni termin przedawnienia roszczeń o naprawienie szkody majątkowej lub niemajątkowej.
k.c. art. 417 § §1
Kodeks cywilny
Reguluje odpowiedzialność Skarbu Państwa za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej.
k.c. art. 445 § §1
Kodeks cywilny
Określa zasady przyznawania zadośćuczynienia za doznaną krzywdę.
k.c. art. 448
Kodeks cywilny
Reguluje zasądzenie odpowiedniej sumy tytułem zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych.
k.c. art. 24 § §1
Kodeks cywilny
Określa środki ochrony dóbr osobistych, w tym możliwość żądania zadośćuczynienia.
Pomocnicze
k.p.c. art. 98 § §1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada odpowiedzialności za wynik sprawy w zakresie kosztów postępowania.
k.p.c. art. 217
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy dopuszczania dowodów.
k.p.c. art. 227
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy przedmiotu dowodu.
k.p.c. art. 233 § §1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada swobodnej oceny dowodów.
k.p.c. art. 381
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy spóźnionych wniosków dowodowych w postępowaniu apelacyjnym.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Oddalenie apelacji.
u.p.g.s.p. art. 11 § ust. 3
Ustawa o Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa
Dotyczy kosztów postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Działania organów państwa były zgodne z prawem i mieściły się w ramach kompetencji. Powód miał zagwarantowaną możliwość weryfikacji działań organów poprzez środki odwoławcze. Prawo do sprawiedliwego procesu i dostępu do wymiaru sprawiedliwości nie są dobrami osobistymi. Roszczenie w części dotyczące postępowania II K 880/07 jest przedawnione. Oddalenie wniosków dowodowych było uzasadnione brakiem wykazania przesłanek odpowiedzialności Skarbu Państwa. Zarzuty naruszenia prawa procesowego i materialnego są nieuzasadnione.
Odrzucone argumenty
Naruszenie dóbr osobistych powoda (wolność, nietykalność, cześć, dobre imię). Naruszenie prawa do sprawiedliwego procesu i dostępu do Sądu. Naruszenie prawa procesowego (art. 217, 227, 233 §1 kpc) poprzez niedopuszczenie dowodów i brak wszechstronnej oceny dowodów. Naruszenie prawa materialnego (art. 6 kc, 232 kpc, 417 §1 kc, 448 kc, 24 §1 kc) przez błędną wykładnię i niezastosowanie przepisów.
Godne uwagi sformułowania
nie można zaliczyć tak dostępu do wymiaru sprawiedliwości jak i prawa do sprawiedliwego procesu jako przynależnych do katalogu dóbr osobistych brak przesłanki bezprawności wyklucza możliwość uznania roszczenia powoda za usprawiedliwione w jakiejkolwiek części To , że w ostatecznym wyniku w postępowaniach z jego udziałem zapadały rozstrzygnięcia , które z jego punktu widzenia nie były satysfakcjonujące, nie może stanowi dostatecznego argumentu za oceną działania funkcjonariuszy strony pozwanej jako niezgodnego z obowiązującym prawem
Skład orzekający
Wojciech Kościołek
przewodniczący
Józef Wąsik
sędzia
Grzegorz Krężołek
sędzia-sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia dóbr osobistych, w szczególności wyłączenie z nich prawa do sprawiedliwego procesu i dostępu do wymiaru sprawiedliwości. Ustalenie przesłanek odpowiedzialności Skarbu Państwa za działania organów władzy publicznej, w tym wymogu wykazania bezprawności."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z postępowaniami karnymi i proceduralnymi. Wyłączenie prawa do sprawiedliwego procesu z katalogu dóbr osobistych może być przedmiotem dalszej dyskusji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnych kwestii odpowiedzialności państwa za działania jego organów oraz interpretacji praw procesowych jako dóbr osobistych, co jest istotne dla prawników zajmujących się tym obszarem prawa.
“Czy prawo do sprawiedliwego procesu to dobro osobiste? Sąd Apelacyjny wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 25 000 000 PLN
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt I ACa 1011/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 30 października 2014 r. Sąd Apelacyjny w Krakowie – Wydział I Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSA Wojciech Kościołek Sędziowie: SSA Józef Wąsik SSA Grzegorz Krężołek (spr.) Protokolant: sekr.sądowy Katarzyna Rogowska po rozpoznaniu w dniu 30 października 2014 r. w Krakowie na rozprawie sprawy z powództwa A. K. (1) przeciwko Skarbowi Państwa - Prezesowi Sądu Okręgowego w Krakowie i Prezesowi Sądu Okręgowego w Płocku o zadośćuczynienie na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 8 kwietnia 2014 r. sygn. akt I C 231/13 1. oddala apelację; 2. zasądza od powoda A. K. (1) na rzecz Skarbu Państwa -Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kwotę 5400 zł (pięć tysięcy czterysta złotych) tytułem kosztów postępowania apelacyjnego; 3. przyznaje od Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Krakowie adwokatowi A. G. kwotę 6 642 zł (sześć tysięcy sześćset czterdzieści dwa złote) w tym 1 242 zł podatku od towarów i usług tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną powodowi z urzędu w postępowaniu apelacyjnym. Sygn. akt : I ACa 1011/14 UZASADNIENIE A. K. (1) w ostatecznie określonym żądaniu pozwu skierowanego przeciwko Skarbowi Państwa - Prezesom Sądów Okręgowych w Krakowie i Płocku / k. 114-115 akt / , domagał się zasądzenia kwoty 2 500 0000 złotych tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę , będącą następstwem naruszenia przez stronę pozwaną jego dóbr osobistych, w postaci prawa do wolności , nietykalności osobistej , czcij i dobrego imienia , a także prawa do sprawiedliwego procesu i dostępu do Sądu. W podstawie faktycznej wskazywał , że twierdzone przezeń naruszenia dóbr oraz wynikający stad uszczerbek niemajątkowy za którego wyrównanie odpowiada strona przeciwna wynikają stad , iż w sprawie karnej oznaczonej sygnaturą II K 880/07 Sądu Rejonowego Żyrardowie został skazany prawomocnym wyrokiem na karę trzech lat pozbawienia wolności , a w jego ramach bezprawnie odmówiono mu przywrócenia terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie tego orzeczenia . W sprawie oznaczonej sygnaturą II K 1815/ 12/ S , prowadzonej przez Sąd Rejonowy dla Krakowa - Śródmieścia w Krakowie został niezasadnie najpierw oskarżony o popełnienie przestępstwa , a następnie niesłusznie skazany za to na karę dwóch miesięcy pozbawienia wolności. Podczas postępowania o wznowienie postępowania karnego , prowadzonego przez Sąd Apelacyjny w Krakowie , oznaczonego sygnaturą II Ko 136/ 13 Sąd , w sposób nieuprawniony, pominął wniosek powoda o przesłuchanie świadka Z. K. (1) , uniemożliwiono mu zapoznanie się z aktami przed terminem posiedzenia , a nadto Sąd nie spowodował , mimo żądania , sprowadzenia powoda na posiedzenie , po którym nastąpiło negatywne dlań rozstrzygniecie. Nieprawidłowości jakich dopuszczono się w odniesieniu do praw procesowych A. K. (1) w postępowaniach przygotowawczych oznaczonych sygnaturami ! Ds. 48/13 - Prokuratury Rejonowej w Żyrardowie , 2 Ds. 133/13 Prokuratury Rejonowej dla Krakowa - Śródmieścia w Krakowie oraz postępowaniach prowadzonych przez Sąd Rejonowy w Żyrardowie o sygnaturach : III Nsm71/13, III Nsm 69/13 i III NSm 91/13, naruszają natomiast uprawnienie powoda w dostępie do wymiaru sprawiedliwości , stanowiąc także naruszenie jego dóbr osobistych. Strona pozwana , reprezentowana przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa domagała się oddalenia powództwa i obciążenia A. K. (1) kosztami procesu. W swoim stanowisku, w pierwszej kolejności , podniosła zarzut przedawnienia roszczenia o ile jego podstawą miała by być krzywda powoda doznana w związku z przebiegiem postępowania przed Sądem Rejonowym w Żyrardowie w sprawie II K 880/07. Skoro bowiem powód wiąże powstanie krzywdy związanej z nim jako mającej powstać w dniu wydania rozstrzygnięcia przez Sąd [ 23 marca 2007r ] , to nawet przyjęcie najbardziej korzystanej dla powoda daty [ złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie tego wyroku ] to od jego daty do dnia wniesienia pozwu upłynął już[ wcześniej ] trzy letni okres o jakim mowa w art.442 [1] §1 kc. W odniesieniu do innych zdarzeń z którymi A. K. (1) wiązał powstanie po swojej stronie krzywdy pozwany wskazywał , że żądający nie wykazał przesłanek odpowiedzialności deliktowej Skarbu Państwa , a w szczególności nie dowiódł , że działanie Sądów i Prokuratur było wobec jego osoby bezprawne. Zaznaczył przy tym także , że podnoszony przez powoda brak dostępu do wymiaru sprawiedliwości czy brak zapewnienia sprawiedliwego procesu nie mogą być kwalifikowane jako świadczące o naruszeniu dóbr osobistych , nie przynależąc do ich katalogu. Wyrokiem z dnia 8 kwietnia 2014r, Sąd Okręgowy w Krakowie powództwo oddalił [ pkt I ] , zasądził od powoda na rzecz Skarbu Państwa - Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kwotę 7200 złotych tytułem kosztów procesu [ pkt II] oraz przyznał od Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w Krakowie na rzecz adwokata z urzędu, reprezentującego A. K. w postępowaniu rozpoznawczym, sumę 8 856 złotych , w tym podatek VAT , tytułem wynagrodzenia za to zastępstwo [ pkt III sentencji wyroku ]. Sąd Okręgowy ustalił następujące fakty istotne dla rozstrzygnięcia : W sprawie prowadzanej przez Sąd Rejonowy w Żyrardowie , oznaczonej sygnaturą II K 880/09 , w dniu 6 sierpnia 2009r , zapadł wyrok skazujący powoda na karę 3 lat pozbawienia wolności. A. K. (1) w wymaganym przez ustawę procesową terminie nie złożył wniosku o uzasadnienie orzeczenia ani też apelacji. Dopiero w dacie 28 września wniósł pismo w którym zażądał wszczęcia postępowania apelacyjnego. Sąd I instancji potraktował je jako wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie orzeczenia z dnia 6 sierpnia 2009. Żądanie to oddalił , a zażalenie jakie powód złożył od tego rozstrzygnięcia nie zostało uwzględnione. Sąd Okręgowy w Płocku postanowieniem , w sprawie oznaczonej sygnaturą V Kz 492/09 , utrzymał je w mocy. W tej samej sprawie A. K. (1) złożył później apelację , która zarządzeniem Sądu I instancji nie została przyjęta do rozpoznania wobec wniesienia jej po upływie wymaganego terminu ustawowego. Zażalenie powoda nie przyniosło spodziewanego przezeń skutku. Zarządzenie zostało utrzymane w mocy postanowieniem Sądu Okręgowego w Płocku z dnia 16 marca 2010r, sygn. V Kz 80/10. Wyrokiem Sądu Rejonowego dla Krakowa - Śródmieścia w Krakowie , w sprawie II K 1815/12/S , powód został skazany na karę dwóch miesięcy pozbawienia wolności. Apelacja wniesiona przez skazanego do Sądu II instancji nie została uwzględniona , wyrok ten , rozstrzygnięciem Sądu Okręgowego z dnia 5 czerwca 2013r , w sprawie IV Ka 277/13 , został utrzymany w mocy. Wówczas powód za pośrednictwem swojego pełnomocnika złożył wniosek o wznowienie postępowania w sprawie , który postanowieniem Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 30 grudnia 2013r , sygnatura II AKo 136/13 , został oddalony. W sprawie oznaczonej sygnaturą 2 Ds. 133/13 Prokuratura Rejonowa dla Krakowa –Śródmieście - Zachód , wydała 4 lutego 2013r postanowienie o odmowie wszczęcia śledztwa [ inicjowanego przez powoda ] W dniu 13 kwietnia 2013r , po rozstrzygnięcia zażalenia A. K. (1) , Sąd Rejonowy dla Krakowa – Śródmieścia w sprawie II Kp 169/13/ S orzeczenie to utrzymał w mocy. Z dalszych ustaleń Sądu Okręgowego wynika , że w sprawie 1 Ds. 48/13 wszczętej na podstawie zawiadomienia powoda o możliwości popełnienia przestępstwa znęcania , przez Prokuraturę Rejonową w Żyrardowie , postępowanie nadal , na datę zamknięcia rozprawy przed Sądem I instancji , pozostaje w toku. W postępowaniu prowadzonym przed Sądem Rejonowym w Żyrardowie , oznaczonym sygnaturą III Nsm 71/13 , Sąd na wniosek Prokuratury Rejonowej, wydał postanowienie o ustanowieniu dla małoletniej Z. K. (1) kuratora, celem strzeżenia jej praw, w postępowaniu przygotowawczym , oznaczonym jako 1 Ds. 48/ 13. Wobec tego orzeczenia powód złożył pismo potraktowane przez Sąd jako apelacja, która została odrzucona w sytuacji , kiedy uprzednio, 7 maja 2013r , postępowanie w sprawie zostało umorzone , wobec faktu , iż Z. K. uzyskała pełnoletniość. W sprawach oznaczonych sygnaturami III Nsm 69/13 i III Nsm 91/13 , Sąd Rejonowy w Żyrardowie z inicjatywy Prokuratury Rejonowej , ustanowił dla małoletnich G. i K. K. kuratorów, celem strzeżenia ich praw w postępowaniu przygotowawczym oznaczonym sygnaturą 1 Ds. 48/13. Pismo powoda wniesione w związku z tymi rozstrzygnięciami , potraktowane zostało przez Sąd jako apelacja , którą odrzucił postanowieniami z dnia 10 lipca 2013r. Jak wynika z dalszej części uzasadnienia orzeczenia objętego kontrolą instancyjną wskazane wyżej fakty zostały ustalone w oparciu o treść dokumentów urzędowych z przebiegu poszczególnych , wskazanych w nich, postępowań sądowych i prokuratorskich. Sąd natomiast oddalił osobowe wnioski dowodowe wskazywane przez A. K. (1) uznając , że okoliczności mogące być ustalonymi na ich podstawie nie będą okolicznościami doniosłymi dla podjęcia rozstrzygnięcia, w przedmiocie roszczenia zgłoszonego przez powoda. W ramach jego oceny prawnej Sąd Okręgowy uznał , że należy jej dokonać zarówno z punktu widzenia norm określających przesłanki odpowiedzialności odszkodowawczej strony pozwanej za działania organów władzy publicznej [ art. 417 §1 kc w zw z art. 445 §1 kc. ] jak i przez pryzmat odpowiedzialności Skarbu Państwa za uszczerbek nie majątkowy powoda wynikający z naruszenia , zidentyfikowanych przez niego dóbr osobistych [ art. 448 kc w zw z art. 24 §1 kc ] Podzielając trafność zarzutu przedawnienia podniesionego przez stronę pozwaną w odniesieniu do zgłoszonego przez A. K. (1) roszczenia o ile jego źródłem miałyby być zdarzenia związane z przebiegiem postępowania karnego w sprawie II K 880/07 , następujące pod wydaniu przez Sąd I instancji orzeczenia skazującego , Sąd Okręgowy , w pierwszej kolejności rozważał żądanie powoda jako mające charakter odszkodowawczy. Uznał , w konkluzji tej części rozważań , że powód nie zdołał udowodnić , iż działanie organów Skarbu Państwa , opisane w podstawie faktycznej powództwa miały charakter działań bezprawnych. Za takie w szczególności nie można uznać tych, w ramach których powód miał zagwarantowaną możliwość prezentowania swojego stanowiska i wnoszenia środków odwoławczych. O braku legalności działania organów państwowych , zdaniem Sądu , nie może , jak chce tego powód , decydować to , że rozstrzygnięcia podjęte w ramach ustawowych kompetycji były inne aniżeli spodziewał się tego A. K. (1) . Ten stan braku bezprawności w działaniach organów Państwa wyklucza możliwość uwzględnienia roszczenia powoda w jakiejkolwiek części także wówczas , gdyby jego kwalifikacji należało poszukiwać w normie art. 448 kc w zw z art. 24 §1 kc , upatrując jego źródła w naruszeniu dóbr osobistych , wywołującego po jego stronie krzywdę podlegającą wyrównaniu poprzez przyznanie zadośćuczynienia. Podstawą rozstrzygnięcia o kosztach procesu była norma art. 98 §1 kpc , statuująca zasadę odpowiedzialności za wynik sprawy , w związku z art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 8 lipca 2005r o Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa . Przegrana w procesie zrodziła także konieczność przyznania, ze środków budżetowych Skarbu Państwa, wynagrodzenia pełnomocnikowi powoda ustanowionemu z urzędu , które przez zastępowanego nie zostało nawet w części pokryte. W apelacji od tego orzeczenia powód , zaskarżając je w całości , w pierwszej kolejności domagał się wydania orzeczenia reformatoryjnego i uwzględnienia żądania, w jego ostatecznie określonym brzmieniu, oraz obciążenia strony przeciwnej kosztami postępowania za obydwie instancje. Jako wniosek ewentualny sformułował żądanie uchylenia wyroku Sądu Okręgowego i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania Na wypadek nieuwzględnienia środka odwoławczego, pełnomocnik A. K. (1) domagał się przyznania mu, ze środków budżetowych Skarbu Państwa , wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną zastępowanemu z urzędu , które nie zostało przezeń nawet w części uiszczone na rzecz profesjonalnego reprezentanta. Środek odwoławczy został oparty na następujących zarzutach : - naruszenia prawa procesowego , w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, a to : a/ art. 217 kpc w zw z art. 227kpc , wobec nietrafnego niedopuszczenia przez Sąd I instancji dowodów osobowych wnioskowanych przez powoda , których depozycje miały pozwolić na określenie rozmiaru krzywdy , której miał doznać na skutek naruszenia dóbr osobistych bezprawnym działem jednostek organizacyjnych Skarbu Państwa , b/ art. 233 §1 kpc jako następstwa braku wszechstronności w ocenie zgromadzonych w sprawie dowodów i pominiecie w jej ramach tych faktów , które wskazywały na bezprawność w działaniu organów Państwa , - naruszenia prawa materialnego : a/ art. 6 kc w zw z art 232 zd. 1 kpc , wobec wyrażenia nietrafnej oceny , iż A. K. nie dowiódł bezprawności działania strony przeciwnej, która miała także wynikać z błędnej wykładni przepisu art. 417 §1 kc , b/ art. 448 kc w zw z art. 24 §1 kc przez nietrafne ich niezastosowanie, w odniesieniu do roszczenia powoda , mimo , iż przesłanki przypisania pozwanemu odpowiedzialności za naruszenie dóbr osobistych powoda , a w konsekwencji obciążenia go obowiązkiem zapłat zadośćuczynienia za doznany w ten sposób uszczerbek niemajątkowy zostały w postępowaniu wykazane. W motywach apelacji , poza powtórzeniem argumentacji , która znalazła się już w piśmie precyzującym żądanie pozwu , złożonym podczas postępowania rozpoznawczego przed Sądem I instancji, apelujący akcentował znaczenie dla rozstrzygnięcia , oddalenia wskazywanych przez niego osobowych wniosków dowodowych. Doprowadziło ono , jego zdaniem , do niekompletności materiału procesowego , co powoduje , że samo rozstrzygniecie nie jest prawidłowe. Uzupełniając osobiście apelację wniesiona przez pełnomocnika, A. K. (1) zgłosił żądanie przeprowadzenia wniosków dowodowych , a kwestionując sposób w jaki jego prawa procesowe reprezentowała przed Sądem I instancji pełnomocnik z urzędu , podniósł dodatkowo zarzut wadliwego ustalenia faktów istotnych dla rozstrzygnięcia. Eksponował także wadę objętego kontrolą orzeczenia, mającą być następstwem nie uwzględnienia ogólnego stanu polskiego więziennictwa. [Powód przebywa w warunkach zakładu karnego ] / pismo powoda k. 208-211 akt / W odpowiedzi na apelację strona pozwana domagała się jej o oddalenia , jako pozbawionej usprawiedliwionych podstaw, oraz obciążenia powoda kosztami należnymi w postępowaniu apelacyjnym Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa. W swoim stanowisku procesowym Skarb Państwa w pełni zaaprobował zarówno ustalenia faktyczne jak i ocenę prawną roszczenia powoda , wyrażoną w motywach kontrolowanego instancyjnie wyroku. Rozpoznając apelację Sąd Apelacyjny rozważył : Środek odwoławczy A. K. (1) nie jest uzasadniony i podlega oddaleniu. Niezasadnie apelujący stawia zarzut naruszenia art. 217 kpc w zw z art. 227 kpc . Jak wynika z jego motywów, powód upatruje jego realizacji w tym , iż Sąd Okręgowy nie uwzględnił jego wniosków o przeprowadzenie dowodów z zeznań świadków. Stanowisko A. K. (1) , że tym samym doszło do naruszenia prawa procesowego, w sposób doniosły dla rozstrzygnięcia, nie jest trafne. Ocena ta wynika z analizy tezy dowodowej , której potwierdzeniu miały służyć relacje wnioskowanych świadków. Jak wynika z treści pisma procesowego powoda w którym ostatecznie żądanie przeprowadzenia tych dowodów zostało sprecyzowane i określona została teza dowodowa / k. 130 akt / , świadkowie mieli potwierdzić rodzaj i zakres negatywnych odczuć powoda , pozostających w związku z twierdzonym przezeń naruszeniem dóbr osobistych. Przy takim jej określeniu , wbrew stanowisku apelującego , trafnym było ich nie uwzględnienie przez Sąd I instancji , jako nieistotnych dla ustalenia faktów doniosłych dla rozstrzygnięcia , gdy wziąć pod rozwagę , że nie zostały przez powoda wykazane przesłanki normatywne odpowiedzialności Skarbu Państwa za mająca być jego udziałem krzywdę. Przeprowadzenie tych dowodów , przy wskazanym wyżej oznaczeniu tezy dowodowej , zmierzającej wyłącznie do określenia rozmiaru tego uszczerbku byłoby przydatne wówczas , gdyby odpowiedzialność Skarbu Państwa za jego wyrównanie byłaby przez A. K. wykazana. Skoro nie zdołał jej dowieść [ o czym w dalszej części uzasadnienia], ustalanie zakresu doznanego przezeń uszczerbku było zbędne. Nie ma racji apelujący podnosząc zarzut naruszenia art. 233 §1 kpc . Upatrując jego realizacji w braku wszechstronności analizy zgromadzonego w sprawie materiału procesowego , autor apelacji w motywach środka odwoławczego nie powołuje żadnych rzeczowych argumentów mających wskazywać dlaczego uznaje , że tego rodzaju nieprawidłowością ocena dokonana przez Sąd Okręgowy jest dotknięta. W istocie bowiem uzasadnienie apelacji koncentruje się wyłącznie na polemice z decyzją procesową o oddaleniu osobowych wniosków dowodowych zgłoszonych przez powoda. Zatem wystarczy, w ramach oceny podniesionego zarzutu wskazać , że dla jego skuteczności nie można poprzestać na stwierdzeniu , że dokonane przez Sąd niższej instancji ustalenia są wadliwe , w następstwie dowolności w ocenie dowodów [ w rozstrzyganej sprawie spowodowanej brakiem wszechstronności analizy treści zgromadzonego materiału ] ale musi być przez autora zarzutu wskazane , w odniesieniu do konkretnych środków dowodowych , które z kryteriów oceny swobodnej wskazanych w tej normie zostały naruszone. Tego rodzaju rzeczowej polemiki powód nie stara się nawet w motywach apelacji budować, wobec czego sam zarzut , jako pozbawiony uzasadnienia, należy odeprzeć . Zarzut postawiony przez powoda w piśmie procesowym , stanowiącym uzupełnienie apelacji, a określony jako dotyczący „ nieprawdziwych ustaleń faktycznych „ także nie jest usprawiedliwiony , już tylko z tego powodu , iż A. K. (1) w istocie go nie uzasadnił , wyrażając jedynie , w sposób zupełnie ogólny, swoje niezadowolenie z treści wydanego przez Sąd Okręgowy rozstrzygnięcia. Sąd Apelacyjny nie uwzględnił zawartych w tym piśmie uzupełniającym wniosków dowodowych /k.210v – 211 akt / , uznając je za spóźnione w rozumieniu art. 381 kpc . Powód nie wykazał bowiem , iż potrzeba ich przeprowadzenia powstała dopiero na etapie postępowania odwoławczego , bądź [ w odniesieniu do wniosku o jego przesłuchanie w charakterze strony ] także jako zbędnego dla ustalenia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia. Uznanie , iż żaden z zarzutów procesowych nie jest trafny ma to następstwo , że fakty , które Sąd Okręgowy uczynił podstawą faktyczną kontrolowanego instancyjnie orzeczenia , przy aprobacie dla nich, Sąd II instancji przyjmuje za własne. Nie ma racji apelujący podnosząc zarzuty naruszenia prawa materialnego, wbrew bowiem jego argumentom w następstwie wydania ocenianego orzeczenia nie doszło do naruszenia żadnego z przepisów , które, w ramach omawianego zarzutu , zostały przez A. K. (1) powołane. Na wstępie dla uporządkowania wywodu należy podkreślić , że roszczenie zgłoszone w pozwie , procesjonalnie zastąpiony w sporze powód , kwalifikował jako zadośćuczynienie za doznaną krzywdę, mającą być następstwem naruszenia jego dóbr osobistych w postaci wolności , nietykalności osobistej , czci i dobrego imienia, a także prawa do rzetelnego procesu oraz dostępu do wymiaru sprawiedliwości. Zostały one , zdaniem powoda , naruszone , poprzez opisane w podstawie faktycznej powództwa działania Sądów i Prokuratur , w postępowaniach prowadzonych przeciwko lub z udziałem powoda , które , odniesieniu do kilku z nich, sam inicjował. Sposób działania organów państwowych doprowadził do uszczerbku niemajątkowego mającego być wyrównanym poprzez zapłatę zadośćuczynienia. Tak określony charakter roszczenia powoda i oznaczona przezeń jego podstawa faktyczna, determinują zakres dalszych rozważań Sądu II instancji ograniczając je, przez pryzmat stawianych zarzutów prawno - materialnych , do oceny tego czy Sąd I instancji miał rację uznając , że A. K. (1) nie dowiódł przesłanek odpowiedzialności Skarbu Państwa za uszczerbek jakiego miał doznać. Ponieważ powód w sposób wyraźny wiązał powstałą po swojej stronie szkodę niemajątkową [ krzywdę ] z naruszeniem swoich dóbr osobistych należy w pierwszej kolejności zauważyć , że jakkolwiek katalog dóbr osobistych opisany w art. 23 kc nie jest zatknięty to do niego nie sposób, jak chce tego apelujący , zaliczyć prawa do rzetelnego procesu oraz dostępu do wymiaru sprawiedliwości. Nie relacjonując i nie zajmując własnego stanowiska w mającym długą historię sporze doktrynalnym dotyczącego rozumienia tego pojęcia , wystarczy poprzestać na stwierdzeniu , iż dobra osobiste można określić jako pewne wartości niematerialne związane immanentnie z jednostką ludzką [ osoba prawną ] Tych dwóch, ostatnio wymienionych uprawnień nie sposób wiązać w taki sposób z każdym człowiekiem kwalifikując jako przynależne jej dobra niematerialne , a wobec tego nie można zaliczyć tak dostępu do wymiaru sprawiedliwości jak i prawa do sprawiedliwego procesu jako przynależnych do katalogu dóbr osobistych. Ponieważ jednak pozostałe z dóbr na które powoływał się powód, do tej kategorii z pewnością zaliczyć należy , aktualną staje się ocena czy ustalony w sprawie sposób działania jednostek organizacyjnych Skarbu Państwa nie stanowiły ich naruszenia. Ewentualna odpowiedzialność odszkodowawcza Skarbu Państwa i to niezalenie od tego czy powód żąda wyrównania uszczerbku o charakterze majątkowym / szkody / czy niemajątkowym / krzywdy / , uzależniona jest od tego czy działanie [ zaniechanie ] z którym żądający łączy powstanie po swojej stronie szkody podlejącej wyrównaniu jest związane z wykonywaniem władzy publicznej i , przede wszystkim , czy było ono bezprawne , czyli obiektywnie niezgodne z obowiązującym porządkiem prawnym i [lub ] zasadami współżycia społecznego. Trzeba także zwrócić uwagę , że niezależnie od tego czy żądanie dotyczy wyrównania szkody[ w oparciu o normę art. 417 §1 kc czy krzywdy , jako konsekwencji naruszenia dóbr osobistych , na podstawie art. 448 kc w zw z art. 24 §1 kc , dla przypisania tego rodzaju odpowiedzialności [ deliktowej ] Skarbowi Państwa , przesłanka zawinienia nie jest prawnie relewantna. / por. bliżej w tej materii stanowisko Trybunału Konstytucyjnego zawarte w uzasadnieniu wyroku z dnia 4 grudnia 2001r , sygn.. SK 18/00, publ. OTK z 2001r nr 8 poz. 256 a także pogląd Sądu Najwyższego wyrażony w uchwale [ 7] z dnia 18 października 2011r , sygn.. III CZP 25/11 , publ. OSNC z 2012 nr 2 poz. 15/ Nie może budzić wątpliwości , że działania jednostek organizacyjnych strony pozwanej z którymi powód łączy powstanie krzywdy, były realizacją uprawnień ustawowych, stanowiących atrybuty wykonywania władzy o charakterze -publicznym. Wszystkie te działania , nawet przy , wskazanym wyżej , szerokim rozumieniu pojęcia bezprawności nie można uznawać za bezprawne. Wszystkie , które miałyby , zdaniem powoda , stanowić naruszenie jego dóbr osobistych, były podejmowane przez funkcjonariuszy jednostek organizacyjnych Skarbu Państwa na podstawie obowiązujących przepisów , i w ramach nadanych im tymi przepisami kompetencji bez przekroczenia ich zakresu. Powód miał zagwarantowana możliwość weryfikacji ich merytorycznej poprawności poprzez składanie środków odwoławczych z których korzystał. To , że w ostatecznym wyniku w postępowaniach z jego udziałem zapadały rozstrzygnięcia , które z jego punktu widzenia nie były satysfakcjonujące, nie może stanowi dostatecznego argumentu za oceną działania funkcjonariuszy strony pozwanej jako niezgodnego z obowiązującym prawem , tak materialnym jak i procesowym. Brak też dostatecznych podstaw by upatrywać takiej kwalifikacji ich działania w niezgodzie jego skutków z zasadami współżycia społecznego, tym bardziej , że powód nie starał się nawet dowieść okoliczności faktycznych, na podstawie których o takiej sprzeczności można by zasadnie mówić . Brak przesłanki bezprawności wyklucza możliwość uznania roszczenia powoda za usprawiedliwione w jakiejkolwiek części i to nawet bez potrzeby dokonywania analizy pozostałych warunków normatywnych od których ustawodawca uzależnia odpowiedzialność odszkodowawczą strony pozwanej. Zatem , skoro także żaden z zarzutów prawnomaterialnych nie okazał się być uzasadnionym , środek odwoławczy podlegał oddaleniu , o którym Sąd Apelacyjny orzekł na podstawie art. 385 kpc w zw z art. 417 §1 i 448 w zw z art. 24 §1 kc. Rozstrzygając o kosztach postępowania apelacyjnego Sąd II instancji zastosował art. 98 §1 i 99 kpc w zw z art. 108 §1 i 391 §1 kpc i wynikającą z niego , dla rozliczenia ich pomiędzy stronami, regułę odpowiedzialności za wynik sprawy. Kwota należna z tego tytułu od przegrywającego sprawę powoda Skarbowi Państwa - Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa , została ustalona, uwzględniwszy wartość przedmiotu zaskarżenia , na podstawie § 6 pkt 7 w zw z §13 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia MS w sprawie opłat za czynności adwokackie [ …] z dnia 28 września 2002r [jedn. tekst DzU z 2013 poz. 461] Należne ze środków budżetowych Skarbu Państwa , wynagrodzenie dla pełnomocnika powoda ustanowionego z urzędu, w postępowaniu apelacyjnym, zostało ustalone na podstawie § 6 pkt 7 w zw. z §13 ust 1 pkt 2 oraz § 2 ust 3 , powołanego wyżej Rozporządzenia.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI