I A Ca 752/05
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowodowie B. W. i S. W. domagali się zasądzenia od pozwanego Szpitala oraz zatrudnionych w nim lekarzy L. P. i A. G. kwot zadośćuczynienia i odszkodowania w związku z urodzeniem dziecka z ciężką chorobą genetyczną. Twierdzili, że odmowa skierowania powódki na badania prenatalne i brak informacji o wadach płodu pozbawiły ich prawa do podjęcia decyzji o aborcji. Sąd Okręgowy w Łomży zasądził od Szpitala na rzecz powódki 60 000 zł zadośćuczynienia i 6 899 zł odszkodowania, oddalając pozostałe roszczenia, w tym te dotyczące kosztów utrzymania dziecka, uznając brak legitymacji czynnej rodziców. Sąd Apelacyjny w Białymstoku oddalił apelację powodów, a częściowo uwzględnił apelację pozwanego, oddalając powództwo o odszkodowanie w kwocie 6 899 zł. Sąd Apelacyjny podzielił stanowisko o braku legitymacji czynnej rodziców do dochodzenia roszczeń związanych z kosztami utrzymania dziecka, ale uznał naruszenie praw powódki jako pacjentki. Sąd Najwyższy uchylił wyrok Sądu Apelacyjnego w części uwzględniającej apelację pozwanego i oddalającej apelację powodów, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy uznał, że nieudzielenie rodzicom informacji umożliwiających przerwanie ciąży w sytuacji przewidzianej prawem narusza ich prawa podmiotowe i skutkuje obowiązkiem zapłaty zadośćuczynienia na podstawie art. 448 kc oraz roszczeń odszkodowawczych na podstawie art. 444 §1 kc. Sąd Najwyższy zakwestionował również ustalenia Sądu Apelacyjnego o braku związku przyczynowego między zaniedbaniami lekarzy a szkodą. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, Sąd Apelacyjny uchylił zaskarżony wyrok w części oddalającej powództwo i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie odpowiedzialności za błąd medyczny skutkujący urodzeniem dziecka z wadą genetyczną, naruszenie praw pacjenta, legitymacja czynna rodziców w sprawach o błąd medyczny, związek przyczynowy w szkodach medycznych.
Orzeczenie dotyczy stanu prawnego z okresu jego wydania, w szczególności przepisów dotyczących przerywania ciąży. Interpretacja pojęcia "ciężkie i nieodwracalne upośledzenie płodu" może ewoluować.
Zagadnienia prawne (4)
Czy naruszenie praw pacjentki polegające na nieudzieleniu informacji o wadach płodu i niekierowaniu na badania prenatalne uzasadnia zasądzenie zadośćuczynienia i odszkodowania na rzecz rodziców za urodzenie dziecka z wadą genetyczną?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, naruszenie praw rodziców do świadomego planowania rodziny i przerwania ciąży w sytuacji przewidzianej prawem uzasadnia zasądzenie zadośćuczynienia i odszkodowania.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że nieudzielenie rodzicom informacji umożliwiających przerwanie ciąży w sytuacji przewidzianej prawem narusza ich prawa podmiotowe i skutkuje obowiązkiem zapłaty zadośćuczynienia na podstawie art. 448 kc oraz roszczeń odszkodowawczych na podstawie art. 444 §1 kc.
Czy rodzice mają legitymację czynną do dochodzenia roszczeń odszkodowawczych związanych ze zwiększonymi kosztami utrzymania i wychowania dziecka z wadą genetyczną?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, rodzice mają legitymację czynną do dochodzenia takich roszczeń.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy zakwestionował stanowisko sądów niższych instancji o braku legitymacji czynnej rodziców, uznając, że naruszenie ich prawa do planowania rodziny uzasadnia dochodzenie roszczeń odszkodowawczych.
Czy istnieje związek przyczynowy między zaniedbaniami lekarzy a niemożnością dokonania przez powódkę aborcji z powodu wad genetycznych płodu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, istnieje związek przyczynowy, jeśli wykrycie wad płodu było możliwe w okresie umożliwiającym aborcję.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał zarzut naruszenia art. 233 kpc przez dowolną ocenę opinii biegłych, stwierdzając, że wykrycie wad płodu było możliwe między 20 a 24 tygodniem ciąży, a jej przerwanie było dopuszczalne do 24 tygodnia.
Czy pracownik medyczny wyrządzający szkodę z winy umyślnej zwalnia pracodawcę (szpital) z odpowiedzialności na podstawie art. 120 kp?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w przypadku winy umyślnej pracownika, pracodawca nie jest zwalniany z odpowiedzialności na podstawie art. 120 §1 kp.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na uchwałę Sądu Najwyższego z 1976 r., która wyłącza działanie art. 120 §1 kp wobec pracownika wyrządzającego szkodę osobie trzeciej z winy umyślnej.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| B. W. | osoba_fizyczna | powódka |
| S. W. | osoba_fizyczna | powód |
| L. P. | osoba_fizyczna | pozwany lekarz |
| A. G. | osoba_fizyczna | pozwana lekarka |
| (...) | instytucja | pozwany szpital |
Przepisy (9)
Główne
u.z.o.z. art. 19a § ust. 1
Ustawa o zakładach opieki zdrowotnej
Uzasadnia zasądzenie zadośćuczynienia za krzywdę wynikłą z naruszenia praw pacjenta.
k.c. art. 448
Kodeks cywilny
Podstawa do zasądzenia zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych.
k.c. art. 444 § § 1
Kodeks cywilny
Podstawa do dochodzenia roszczeń odszkodowawczych obejmujących szkodę majątkową.
k.c. art. 430
Kodeks cywilny
Podstawa odpowiedzialności pracodawcy za szkody wyrządzone przez podwładnych.
u.p.r.o.p. art. 4a § ust. 1 pkt 2
Ustawa o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży
Określa przesłanki dopuszczalności przerwania ciąży, w tym w przypadku podejrzenia ciężkiego i nieodwracalnego upośledzenia płodu.
Pomocnicze
k.c. art. 361 § § 2
Kodeks cywilny
Określa zakres odszkodowania obejmujący straty i utracone korzyści.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy oceny dowodów przez sąd.
k.p.c. art. 386 § § 4
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
k.p. art. 120 § § 1
Kodeks pracy
Dotyczy odpowiedzialności pracodawcy za szkodę wyrządzoną przez pracownika.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie praw pacjentki polegające na nieudzieleniu rzetelnej informacji o stanie zdrowia i zagrożeniach ciąży. • Naruszenie prawa do skierowania na badania prenatalne. • Pozbawienie prawa do świadomego podjęcia decyzji o przerwaniu ciąży. • Istnienie związku przyczynowego między zaniedbaniami lekarzy a niemożnością przerwania ciąży w ustawowym terminie. • Naruszenie praw rodziców do świadomego planowania rodziny.
Odrzucone argumenty
Brak legitymacji czynnej rodziców do dochodzenia roszczeń związanych z kosztami utrzymania dziecka (argument sądu I instancji i częściowo II instancji, zakwestionowany przez SN). • Brak związku przyczynowego między zaniedbaniami lekarzy a niemożnością dokonania aborcji (argument sądu II instancji, zakwestionowany przez SN). • Wina nieumyślna lekarzy jako podstawa odpowiedzialności szpitala (kwestia sporna, SN wskazał na możliwość winy umyślnej).
Godne uwagi sformułowania
"Uniemożliwienie realizacji przysługujących im praw i urodzenie się wbrew ich woli dziecka upośledzonego, skutkuje obowiązkiem zapłaty zadośćuczynienia na podstawie art. 448 kc za doznaną w wyniku naruszenia ich dóbr osobistych krzywdę." • "W przypadkach wskazanych w wyżej powołanym przepisie rodzice mają prawo podjąć świadomą decyzję o przerwaniu ciąży bądź urodzeniu dziecka upośledzonego." • "W sprawach, w których szkoda wynikła z błędów lub uchybień lekarzy wystarczy wykazanie istnienia związku przyczynowego z dużą dozą prawdopodobieństwa." • "wrongfull birth ( złe urodzenie )"
Skład orzekający
Elżbieta Borowska
przewodniczący-sprawozdawca
Jadwiga Chojnowska
sędzia
Krzysztof Chojnowski
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie odpowiedzialności za błąd medyczny skutkujący urodzeniem dziecka z wadą genetyczną, naruszenie praw pacjenta, legitymacja czynna rodziców w sprawach o błąd medyczny, związek przyczynowy w szkodach medycznych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego z okresu jego wydania, w szczególności przepisów dotyczących przerywania ciąży. Interpretacja pojęcia "ciężkie i nieodwracalne upośledzenie płodu" może ewoluować.
Wartość merytoryczna
Ocena: 9/10
Sprawa dotyczy niezwykle trudnego i emocjonalnie naładowanego tematu błędu medycznego, prawa do aborcji eugenicznej i odpowiedzialności za urodzenie dziecka z wadą. Jest to precedensowe orzeczenie Sądu Najwyższego w Polsce.
“Czy lekarze mogą odpowiadać za "złe urodzenie"? Sąd Najwyższy rozstrzyga precedensową sprawę o prawa rodziców i dziecka z wadą genetyczną.”
Dane finansowe
zadośćuczynienie: 60 000 PLN
odszkodowanie: 6899 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.