I 1 Ca 86/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Rejonowy w Aleksandrowie Kujawskim oddalił wnioski E. L. o zezwolenie na dokonanie czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu majątkiem B. L. (osoby całkowicie ubezwłasnowolnionej), polegających na ustanowieniu służebności osobistych mieszkania na nieruchomościach objętych księgami wieczystymi. Służebności miały być ustanowione na rzecz wnioskodawczyni (córki B. L.) oraz jej wnuczek. Sąd Rejonowy oddalił wnioski i obciążył wnioskodawczynię kosztami. Wnioskodawczyni wniosła apelację, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i sprzeczność ustaleń faktycznych z dowodami. Sąd Okręgowy we Włocławku oddalił apelację. Sąd odwoławczy ustalił, że na jednej z nieruchomości (księga wieczysta (...)) w dniu 11 września 2024r. dokonano wpisu ostrzeżenia o wszczęciu egzekucji z nieruchomości. Zgodnie z art. 930 § 3 kpc, obciążenie nieruchomości po jej zajęciu jest nieważne, a wyrażenie przez sąd zgody na czynność nieważną z mocy prawa (art. 58 § 1 kc) jest niedopuszczalne. W związku z tym, kwestie dotyczące tej nieruchomości straciły na znaczeniu. Odnosząc się do drugiej nieruchomości (księga wieczysta (...)), Sąd Okręgowy w pełni aprobowal ocenę prawną Sądu Rejonowego. Sąd zauważył, że argumentacja apelacji była nieprzejrzysta i wewnętrznie sprzeczna. Wskazano na sprzeczność między deklarowanym celem ustanowienia służebności (opieka nad rodzicami) a faktem, że E. L. mieszka z rodzicami i się nimi opiekuje, a K. Z. (1) nie ma problemów z opieką. Sąd zwrócił uwagę na wypowiedzi E. L. z rozprawy, sugerujące, że celem wniosków było "żeby tych domów nie stracić" i "żeby nie doszło do licytacji komorniczych". Podkreślono, że obciążenie służebnością osobistą jest skuteczne erga omnes i może utrudnić lub uniemożliwić egzekucję z nieruchomości. Wobec powyższego, sąd potwierdził trafność rozstrzygnięcia Sądu I instancji i oddalił apelację na podstawie art. 385 kpc, orzekając o kosztach postępowania apelacyjnego na podstawie art. 520 § 1 kpc.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów dotyczących ustanowienia służebności na nieruchomościach obciążonych egzekucją oraz oceny wniosków o zezwolenie na czynności przekraczające zwykły zarząd majątkiem osoby ubezwłasnowolnionej w kontekście potencjalnych długów i egzekucji.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z egzekucją i ubezwłasnowolnieniem. Ocena motywów wnioskodawcy jest subiektywna.
Zagadnienia prawne (2)
Czy sąd powinien zezwolić na ustanowienie służebności osobistych mieszkania na nieruchomości należącej do osoby całkowicie ubezwłasnowolnionej, gdy na nieruchomości zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd nie powinien zezwolić na ustanowienie służebności, ponieważ obciążenie nieruchomości po jej zajęciu jest nieważne z mocy prawa, a wyrażenie zgody na taką czynność jest niedopuszczalne.
Uzasadnienie
Sąd odwoławczy podkreślił zasadę aktualności orzekania i wskazał, że wszczęcie egzekucji z nieruchomości czyni późniejsze obciążenie jej służebnością nieważnym z mocy prawa (art. 930 § 3 kpc w zw. z art. 58 § 1 kc). Zgoda sądu na czynność nieważną jest niedopuszczalna.
Czy ustanowienie służebności osobistych mieszkania na nieruchomości osoby ubezwłasnowolnionej jest uzasadnione, gdy istnieją wątpliwości co do rzeczywistych motywów wnioskodawczyni i jej zdolności do zapewnienia opieki?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił, że ustanowienie służebności nie było uzasadnione, a rzeczywiste motywy wnioskodawczyni mogły być inne niż deklarowane.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy podzielił ocenę sądu rejonowego, wskazując na nieprzejrzystość i wewnętrzne sprzeczności w argumentacji apelacji. Zwrócono uwagę na wypowiedzi wnioskodawczyni sugerujące chęć uniknięcia licytacji komorniczej, a także na fakt, że obciążenie nieruchomości służebnością może utrudnić egzekucję.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| E. L. | osoba_fizyczna | wnioskodawczyni |
| B. L. | osoba_fizyczna | osoba ubezwłasnowolniona |
| K. Z. (1) | osoba_fizyczna | uprawniona do służebności (wnuczka) |
| K. Z. (2) | osoba_fizyczna | uprawniona do służebności (wnuczka) |
| W. P. | osoba_fizyczna | uprawniona do służebności (wnuczka) |
| (...) S.A. w restrukturyzacji | spółka | wierzyciel (wniosek o egzekucję) |
| (...) Bank (...) S.A. | spółka | wierzyciel (przystąpienie do egzekucji) |
Przepisy (12)
Główne
k.c. art. 58 § § 1
Kodeks cywilny
Czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.
k.r.o. art. 156
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
k.r.o. art. 175
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
k.p.c. art. 316 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada aktualności orzekania.
k.p.c. art. 930 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Obciążenie nieruchomości przez dłużnika po jej zajęciu jest nieważne.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Oddalenie apelacji.
k.p.c. art. 520 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Orzeczenie o kosztach postępowania apelacyjnego.
Pomocnicze
k.c. art. 296
Kodeks cywilny
k.c. art. 298
Kodeks cywilny
k.r.o. art. 132
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
k.r.o. art. 135 § § 1-2
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
k.p.c. art. 1000 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Skuteczność obciążenia służebnością osobistą erga omnes.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nieważność czynności prawnej ustanowienia służebności z uwagi na zajęcie nieruchomości w toku egzekucji. • Wątpliwości co do rzeczywistych motywów wnioskodawczyni i braku uzasadnienia dla ustanowienia służebności w celu zapewnienia opieki. • Możliwość utrudnienia lub uniemożliwienia egzekucji z nieruchomości przez ustanowienie służebności osobistej.
Odrzucone argumenty
Obraza przepisów prawa materialnego (art. 156 kro w zw. z art. 175 kro, art. 296 kc w zw. z art. 298 kc, art. 132 kro i art. 135 § 1-2 kro). • Sprzeczność istotnych ustaleń faktycznych Sądu z treścią zebranego materiału dowodowego.
Godne uwagi sformułowania
obciążenie nieruchomości przez dłużnika po jej zajęciu jest nieważne • wyrażenie przez Sąd zgody na czynność nieważną z mocy prawa jest niedopuszczalne • trudno oprzeć się wrażeniu, że rzeczywiste motywy wystąpienia z wnioskami mogły być inne • żeby tych domów nie stracić • żeby nie doszło do licytacji komorniczych • obciążenie służebnością osobistą jest skuteczne erga omnes, co prowadzi do utrudnienia, a nawet uniemożliwienia egzekucji z nieruchomości
Skład orzekający
Mariusz Nazdrowicz
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących ustanowienia służebności na nieruchomościach obciążonych egzekucją oraz oceny wniosków o zezwolenie na czynności przekraczające zwykły zarząd majątkiem osoby ubezwłasnowolnionej w kontekście potencjalnych długów i egzekucji."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z egzekucją i ubezwłasnowolnieniem. Ocena motywów wnioskodawcy jest subiektywna.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest sprawdzenie stanu prawnego nieruchomości przed próbą jej obciążenia, zwłaszcza gdy w grę wchodzą interesy osób ubezwłasnowolnionych i potencjalne długi. Pokazuje też, jak sąd może badać rzeczywiste motywy stron.
“Czy można ustanowić służebność na zadłużonej nieruchomości? Sąd wyjaśnia.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.