I 1 Ca 318/15

Sąd Okręgowy w KoninieKonin2015-10-23
SAOSnieruchomościprawo rzeczoweŚredniaokręgowy
droga koniecznasłużebnośćnieruchomość gminnadroga publicznadostęp do droginieruchomościprawo rzeczoweKodeks cywilny

Sąd Okręgowy oddalił apelację gminy dotyczącą ustanowienia służebności drogi koniecznej dla nieruchomości gminnej, uznając, że status drogi publicznej wyklucza taką możliwość.

Gmina Ś. wniosła o ustanowienie służebności drogi koniecznej dla swojej nieruchomości, która została zaliczona do dróg gminnych. Sąd Rejonowy oddalił wniosek, a Gmina wniosła apelację, zarzucając błędną wykładnię art. 145 k.c. Sąd Okręgowy oddalił apelację, stwierdzając, że status drogi publicznej nieruchomości gminnej wyklucza możliwość ustanowienia służebności drogi koniecznej, która służy dostępowi do drogi publicznej nieruchomości pozbawionej takiego dostępu.

Sprawa dotyczyła wniosku Gminy Ś. o ustanowienie służebności drogi koniecznej na nieruchomości należącej do R. P. dla nieruchomości gminnej, która została zaliczona do kategorii dróg gminnych. Sąd Rejonowy w Koninie oddalił ten wniosek, uznając, że instytucja służebności drogi koniecznej nie ma zastosowania do nieruchomości będącej drogą publiczną. Gmina wniosła apelację, zarzucając naruszenie art. 145 k.c. przez błędną wykładnię. Sąd Okręgowy w Koninie uznał apelację za nieuzasadnioną. Sąd podkreślił, że zgodnie z ustawą o drogach publicznych, nieruchomość gminna zaliczona do dróg gminnych jest drogą publiczną. Status ten wyklucza możliwość ustanowienia służebności drogi koniecznej, której celem jest zapewnienie dostępu do drogi publicznej dla nieruchomości pozbawionej takiego dostępu, a nie będącej jednocześnie drogą publiczną. Sąd wskazał, że Gmina jako właściciel drogi publicznej dysponuje innymi instrumentami prawnymi do zapewnienia przejezdności. W konsekwencji, apelacja została oddalona, a Gmina obciążona kosztami postępowania apelacyjnego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, instytucja służebności drogi koniecznej służy uzyskaniu dostępu do drogi publicznej nieruchomości pozbawionej takiego dostępu, a nie nieruchomości będącej drogą publiczną.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że nieruchomość gminna zaliczona do dróg gminnych ma status drogi publicznej. Zgodnie z art. 145 k.c., służebność drogi koniecznej ustanawia się dla nieruchomości pozbawionej dostępu do drogi publicznej. Skoro nieruchomość wnioskodawczyni jest drogą publiczną, nie ma podstaw do ustanowienia dla niej służebności drogi koniecznej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie apelacji

Strona wygrywająca

R. P.

Strony

NazwaTypRola
Gmina Ś.instytucjawnioskodawczyni
R. P.osoba_fizycznauczestniczka postępowania

Przepisy (7)

Główne

k.c. art. 145

Kodeks cywilny

Instytucja służebności drogi koniecznej służy uzyskaniu dostępu do drogi publicznej nieruchomości pozbawionej takiego dostępu, nie będącej jednocześnie drogą publiczną.

Pomocnicze

u.d.p. art. 2 § ust. 1

Ustawa o drogach publicznych

Definiuje drogę publiczną, w tym drogi gminne.

u.g.n.

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Wskazuje na inne instrumenty prawne dostępne dla jednostek samorządu terytorialnego w zakresie zarządzania nieruchomościami i zapewnienia przejezdności.

k.p.c. art. 387 § § 2 1

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa do odstąpienia od szczegółowego referatu ustaleń faktycznych i rozważań prawnych Sądu Rejonowego w uzasadnieniu postanowienia apelacyjnego.

k.p.c. art. 385

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa do oddalenia apelacji.

k.p.c. art. 13 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy stosowania przepisów Kodeksu postępowania cywilnego do postępowań nieprocesowych.

k.p.c. art. 520 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa do orzekania o kosztach w sprawach nieprocesowych, gdy interesy stron są sprzeczne.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Nieruchomość wnioskodawczyni (Gminy Ś.) ma status drogi publicznej (drogi gminnej), co wyklucza możliwość ustanowienia dla niej służebności drogi koniecznej.

Odrzucone argumenty

Nieruchomość gminna jest pozbawiona dostępu do drogi publicznej i wymaga ustanowienia służebności drogi koniecznej.

Godne uwagi sformułowania

instytucja ta służy uzyskaniu dostępu do drogi publicznej nieruchomości pozbawionej takiego dostępu, nie będącej jednocześnie – jak w przedmiotowej sprawie – drogą publiczną. Skarżącej jako jednostce samorządu terytorialnego i jednocześnie właścicielce drogi publicznej przysługują bowiem odrębne instrumenty prawne.

Skład orzekający

Jolanta Tembłowska

przewodniczący-sprawozdawca

Aleksandra Bolczyk

sędzia

Iwona Przyłębska-Grzybowska

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 145 k.c. w kontekście nieruchomości będących drogami publicznymi."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji nieruchomości gminnych zaliczonych do dróg publicznych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia praktycznego dla samorządów i właścicieli nieruchomości, wyjaśniając granice stosowania instytucji drogi koniecznej.

Czy droga gminna może domagać się drogi koniecznej? Sąd wyjaśnia.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygnatura akt I1 Ca 318/15 POSTANOWIENIE K. , dnia 23-10-2015 r. Sąd Okręgowy w Koninie, I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSO Jolanta Tembłowska – spr. Sędzia: SSO Aleksandra Bolczyk Sędzia: SSO Iwona Przyłębska-Grzybowska Protokolant: p.o. sekr. sąd. K. G. po rozpoznaniu w dniu 09-10-2015 r. w Koninie na rozprawie sprawy z wniosku Gminy Ś. przy udziale R. P. o ustanowienie drogi koniecznej na skutek apelacji wnioskodawczyni od postanowienia Sądu Rejonowego w Koninie z dnia 3 czerwca 2015 r. sygn. akt I Ns 2156/14 postanawia: 1. Oddalić apelację. 2. Zasądzić od wnioskodawczyni na rzecz uczestniczki postępowania kwotę 120 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego w instancji apelacyjnej. Aleksandra Bolczyk Jolanta Tembłowska Iwona Przyłębska-Grzybowska Sygn. akt I 1 Ca 318/15 UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 3 czerwca 2015 roku wydanym w sprawie o sygn. akt I Ns 2156/14 Sąd Rejonowy w Koninie oddalił wniosek Gminy Ś. skierowany przeciwko R. P. o ustanowienie za wynagrodzeniem na nieruchomości położonej w W. o numerze (...) i łącznej pow. 0,4043 ha będącej własnością R. P. dla której jest prowadzona przez Sąd Rejonowy w Koninie księga wieczysta nr (...) służebności drogi koniecznej na rzecz Gminy Ś. , właściciela nieruchomości o numerze (...) o pow. 0,23 ha położonej w miejscowości W. , dla której Sąd Rejonowy w K. prowadzi księgę wieczystą (...) w miejscu oznaczonym na mapie sporządzonej dla celów zasiedzenia przez geodetę M. A. F. (punkt 1. postanowienia) oraz ustalił, że uczestnicy pozostają przy poniesionych kosztach postępowania (punkt 2. postanowienia). Apelację od powyższego postanowienia złożyła wnioskodawczyni zaskarżając je w całości i zarzuciła naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. art. 145 k.c. przez błędną jego wykładnię polegającą na ustaleniu, iż niemożliwym jest ustanowienie służebności drogi koniecznej dla nieruchomości gminnej zaliczone do kategorii dróg gminnych pozbawionych dostępu do drogi publicznej. W oparciu o ten zarzut apelująca wniosła o: – uchylenie w całości postanowienia Sądu Rejonowego w K. z dnia 3 czerwca 2015 roku, I Ns 2156/14 i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, – orzeczenie o kosztach postępowania i kosztach zastępstwa procesowego w obu instancjach wg norm przepisanych. Uczestniczka R. P. wniosła o oddalenie apelacji oraz zasądzenie od wnioskodawczyni kosztów postępowania przed Sądem II instancji, w tym kosztów zastępstwa procesowego, wg norm przepisanych. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja wnioskodawczyni okazał się nieuzasadniona. Ustalenia faktyczne Sądu Rejonowego są prawidłowe, znajdują potwierdzenie w przeprowadzonych dowodach, ocenionych bez naruszania zasad swobody sędziowskiej, wobec czego Sąd Okręgowy przyjmuje je za własne i czyni podstawą niniejszego orzeczenia. Zastrzeżeń nie budzi też prawidłowość subsumpcji dokonanej przez Sąd I instancji a quo i trafność zastosowania przepisów prawa materialnego. Wbrew stanowisku apelującej Sąd Rejonowy nie dopuścił się żadnych uchybień, które musiałyby skutkować koniecznością zmiany zaskarżonego orzeczenia. Jako nieuzasadniony ocenić zatem należy wyeksponowany w petitum wywiedzionej apelacji zarzut, które – w powiązaniu z lekturą uzasadnienia wywiedzionego środka zaskarżenia – sprowadza się w istocie wyłącznie do negacji oceny prawnej złożonego wniosku o ustanowienie służebności drogi koniecznej. Z uwagi zatem na kształt apelacji, a także wobec faktu nieprzeprowadzenia przez Sąd odwoławczy postępowania dowodowego, które zmieniałoby ustalenia faktyczne Sądu Rejonowego, w oparciu o treść normy art. 387 § 2 1 k.p.c. odstąpiono od szczegółowego referatu treści ustaleń faktycznych oraz rozważań prawnych Sądu Rejonowego. Pomijając powyższe i odnosząc się do zasadniczej kwestii, tj. negacji tezy Sądu orzekającego w zakresie niemożności zastosowania do przedmiotowego stanu faktycznego instytucji służebności drogi koniecznej zważyć trzeba – faktu tego nie kontestuje sama skarżąca – że nieruchomości oznaczona numerem geodezyjnym (...) stanowiąca własność Gminy Ś. , z uwagi na zaliczenie jej mocą uchwały Rady Miejskiej Gminy Ś. z dnia 20 lutego 2011 roku nr (...) do kategorii dróg gminnych, stanowi – w świetle normy art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 roku o drogach publicznych (Dz. U. z 2015 r., poz. 460 j.t.) – drogę publiczną. Status nieruchomości oznaczonej numerem geodezyjnym (...) wyłącza zatem – jak zasadnie uznał Sąd Rejonowy dokonując prawidłowej interpretacji normy art. 145 k.c. – możliwość uwzględnienia wniosku apelującej o ustanowienie służebności drogi koniecznej przez nieruchomość uczestniczki R. P. , skoro instytucja ta służy uzyskaniu dostępu do drogi publicznej nieruchomości pozbawionej takiego dostępu, nie będącej jednocześnie – jak w przedmiotowej sprawie – drogą publiczną. Skarżącej jako jednostce samorządu terytorialnego i jednocześnie właścicielce drogi publicznej przysługują bowiem odrębne instrumenty prawne przewidziane chociażby w ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r., poz. 1774 j.t.), z których to instrumentów nie może skorzystać podmiot inny niż Skarb Państwa, czy jednostka samorządu terytorialnego (województwo, powiat, gmina) będący zarazem właścicielem, czy też użytkownikiem wieczystym nieruchomości innej niż droga publiczna (krajowa, wojewódzka, powiatowa, gminna). W przypadku podmiotów o statusie tożsamym z apelującą sądy nie są jednocześnie powołane do ustanowienia drogi koniecznej ze względu na ogólne potrzeby mieszkańców (vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 września 1966 roku, III CR 214/66), a do tego zdaje się zmierzać wniosek o ustanowienie służebności drogi koniecznej. Konstatując uznać zatem trzeba, że brak jest podstaw do wzruszenia zaskarżonego postanowienia. Wszelkie zaś wywody apelacyjne uznać trzeba za polemikę z prawidłowym rozstrzygnięciem Sądu I instancji. Wobec powyższych rozważań i z mocy art. 385 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. apelację wnioskodawczyni jako bezzasadną należało oddalić (punkt 1. postanowienia). O kosztach zastępstwa procesowego w instancji apelacyjnej orzeczono w oparciu o przepis art. 520 § 2 k.p.c. w zw. z § 8 pkt 3 oraz § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r. Nr 490 j.t.). Aleksandra Bolczyk Jolanta Tembłowska Iwona Przyłębska – Grzybowska

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI