I 1 Ca 143/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy we Włocławku rozpoznał sprawę z powództwa Banku (...) S.A. przeciwko A. M. o zapłatę, będącą wynikiem apelacji powoda od wyroku Sądu Rejonowego we Włocławku. Sąd Rejonowy pierwotnie oddalił powództwo banku o kwotę 72 310,13 zł z tytułu niewywiązania się z umowy kredytowej, uznając wypowiedzenie umowy za nieskuteczne, ponieważ nie zostały spełnione przesłanki do jego dokonania, a bank nie wykazał, by poinformował kredytobiorcę o zamiarze wypowiedzenia. Sąd Rejonowy zasądził również od powoda na rzecz pozwanego koszty procesu. Powód w apelacji zarzucił obrazę przepisów prawa procesowego i materialnego, kwestionując ustalenia faktyczne i błędną wykładnię przepisów dotyczących wymagalności roszczenia i skuteczności wypowiedzenia umowy. Na etapie postępowania apelacyjnego pozwany uznał powództwo niemal w całości, do kwoty 71 869,09 zł wraz z odsetkami. Sąd Okręgowy, związany uznaniem powództwa, zmienił zaskarżony wyrok, zasądzając wskazaną kwotę i oddalając powództwo w pozostałej części. Sąd odwoławczy szczegółowo odniósł się do zarzutów apelacyjnych, analizując m.in. kwestię skuteczności wypowiedzenia umowy kredytu w kontekście wszczęcia postępowania egzekucyjnego z nieruchomości obciążonej hipoteką, naruszenia przepisów Prawa bankowego (art. 75c) oraz możliwości zastąpienia wypowiedzenia przez pozew. Stwierdzono, że wypowiedzenie było nieskuteczne z powodu braku prawidłowego poinformowania o zamiarze wypowiedzenia oraz naruszenia procedury z art. 75c Prawa bankowego. Dodatkowo, wskazano na brak umocowania osoby podpisującej pozew do złożenia oświadczenia o wypowiedzeniu umowy. Sąd Okręgowy oddalił apelację w pozostałej części. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania za obie instancje oparto na zasadzie słuszności (art. 102 kpc), biorąc pod uwagę, że wyrok Sądu Rejonowego był zgodny z prawem, a korzystne dla powoda rozstrzygnięcie w drugiej instancji nastąpiło wyłącznie wskutek uznania powództwa przez pozwanego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących skuteczności wypowiedzenia umowy kredytu, w szczególności w kontekście naruszenia procedur Prawa bankowego (art. 75c) oraz braku należytego poinformowania kredytobiorcy. Wartość dowodowa uznania powództwa w postępowaniu apelacyjnym i jego wpływ na rozstrzygnięcie. Zastosowanie zasady słuszności (art. 102 kpc) przy orzekaniu o kosztach.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i prawnej, w tym konkretnych zapisów umowy i regulaminu. Kwestia zastąpienia wypowiedzenia przez pozew jest nadal przedmiotem dyskusji w orzecznictwie, choć prezentowany pogląd jest coraz częstszy.
Zagadnienia prawne (5)
Czy wypowiedzenie umowy kredytu jest skuteczne, jeśli bank nie poinformował kredytobiorcy o zamiarze wypowiedzenia z powodu braku ustanowienia zabezpieczenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wypowiedzenie jest nieskuteczne, jeśli bank nie wykazał, że poinformował kredytobiorcę o zamiarze wypowiedzenia zgodnie z umową i regulaminem.
Uzasadnienie
Sąd Rejonowy uznał wypowiedzenie za nieskuteczne, ponieważ bank nie wykazał, że kredytobiorca został poinformowany o zamiarze wypowiedzenia umowy z powodu braku zabezpieczenia. Sąd Okręgowy podzielił to stanowisko, podkreślając obowiązek banku wykazania spełnienia przesłanek formalnych wypowiedzenia.
Czy naruszenie procedury przewidzianej w art. 75c Prawa bankowego (wezwanie do zapłaty i pouczenie o restrukturyzacji) skutkuje bezskutecznością wypowiedzenia umowy kredytu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, naruszenie wymogów z art. 75c Prawa bankowego czyni dokonane wypowiedzenie kredytu bezskutecznym.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy powołując się na orzecznictwo Sądu Najwyższego (IV SCKP 92/21) stwierdził, że pominięcie obowiązkowej procedury z art. 75c Prawa bankowego, nawet jeśli nie skutkuje nieważnością wypowiedzenia w rozumieniu art. 58 § 1 kc, czyni je bezskutecznym.
Czy pozew wniesiony w sprawie może zastąpić oświadczenie o wypowiedzeniu umowy kredytu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, charakter prawny wypowiedzenia umowy kredytu, jego skutki oraz termin wypowiedzenia sprzeciwiają się uznaniu pozwu za pismo zastępujące wypowiedzenie.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy podzielił pogląd orzecznictwa, że pozew nie może zastąpić wypowiedzenia umowy kredytu, ze względu na specyfikę tej czynności prawnej. Dodatkowo, nawet przy odmiennym stanowisku, wypowiedzenie musiałoby być poprzedzone prawidłową procedurą i dokonane przez osobę umocowaną.
Czy wszczęcie postępowania egzekucyjnego z nieruchomości obciążonej hipoteką zabezpieczającą spłatę kredytu może stanowić samodzielną podstawę do wypowiedzenia umowy kredytu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, samo wszczęcie postępowania egzekucyjnego z nieruchomości nie stanowi wystarczającej przesłanki do wypowiedzenia umowy kredytu, jeśli nie narusza to warunków umowy lub nie zagraża terminowej spłacie w sposób uzasadniający wypowiedzenie.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy wskazał, że cel ustanowionego zabezpieczenia w postaci hipoteki nie jest zniweczony przez skierowanie do nieruchomości egzekucji, a zaspokojenie kredytodawcy jest nadal możliwe. Wypowiedzenie z tego powodu bez wykazania innych przesłanek lub naruszenia warunków umowy jest nieskuteczne.
Czy sąd drugiej instancji może zasądzić raty kredytu, które stały się wymagalne w trakcie postępowania, jeśli powód dochodził całości kwoty z powodu wypowiedzenia umowy, które okazało się nieskuteczne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, nie jest dopuszczalne zasądzenie w takiej sytuacji rat już wymagalnych, jeśli podstawą żądania było wypowiedzenie umowy, które okazało się bezskuteczne.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy podzielił stanowisko Sądu Najwyższego (III CZP 39/20) oraz sądów apelacyjnych, że zakaz wyrokowania co do przedmiotu nieobjętego żądaniem (art. 321 § 1 kpc) stoi na przeszkodzie zasądzeniu wymagalnych rat w sytuacji, gdy podstawą faktyczną powództwa było wypowiedzenie umowy, które okazało się bezskuteczne.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Bank (...) S.A. | spółka | powód |
| A. M. | osoba_fizyczna | pozwany |
| K. C. | osoba_fizyczna | współdłużnik solidarny |
Przepisy (25)
Główne
pr. bank. art. 69 § ust. 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe
Definicja umowy kredytu; błędna wykładnia i niezastosowanie przez Sąd Rejonowy.
k.c. art. 353 § § 1
Kodeks cywilny
Zasada swobody umów; wykonanie zobowiązania z umowy kredytu.
pr. bank. art. 75c § ust. 1-3
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe
Obowiązki banku przy wypowiadaniu kredytu; naruszenie procedury czyni wypowiedzenie bezskutecznym.
k.p.c. art. 386 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zmiana zaskarżonego orzeczenia; zastosowanie po uznaniu powództwa.
Pomocnicze
k.p.c. art. 232
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy ciężaru dowodu; brak wezwania powoda do wyjaśnienia, czy wzywał pozwanego przed wypowiedzeniem umowy do ustanowienia zabezpieczeń.
k.p.c. art. 205³ § § 1-2
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy przygotowania rozprawy; brak wezwania powoda do wyjaśnienia kwestii zabezpieczeń.
k.p.c. art. 230
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy milczącego przyznania; nieuwzględnienie, że pozwany nie zaprzeczył wezwaniu do ustanowienia zabezpieczenia.
k.c. art. 6
Kodeks cywilny
Dotyczy ciężaru dowodu; obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających wypowiedzenie umowy.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy swobodnej oceny dowodów; przekroczenie granic oceny i wadliwe ustalenia faktyczne.
k.p.c. art. 245
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy dowodów z dokumentów; wadliwe ustalenia faktyczne.
k.c. art. 120
Kodeks cywilny
Dotyczy przedawnienia; niezastosowanie przez Sąd Rejonowy, nie definiuje wymagalności.
k.c. art. 61
Kodeks cywilny
Dotyczy oświadczeń woli; uznanie, że pozew może zastąpić wypowiedzenie umowy.
Ustawa z dnia 25 września 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw art. 12
Przepis przejściowy; art. 75c Prawa bankowego ma zastosowanie do umów zawartych przed wejściem w życie nowelizacji.
k.c. art. 58 § § 1
Kodeks cywilny
Nieważność czynności prawnej; naruszenie wymogów Prawa bankowego nie skutkuje nieważnością, ale bezskutecznością wypowiedzenia.
k.c. art. 58 § § 2
Kodeks cywilny
Nieważność czynności prawnej sprzecznej z zasadami współżycia społecznego; hipotetyczne zastosowanie do wypowiedzenia.
k.p.c. art. 1036 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Wierzyciel hipoteczny w planie podziału; konieczność wykazania wierzytelności tytułem wykonawczym.
k.p.c. art. 321 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zakaz wyrokowania ponad żądanie; brak możliwości zasądzenia wymagalnych rat, gdy podstawą było wypowiedzenie.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada słuszności w kosztach procesu; odstąpienie od obciążania stron kosztami ze względu na szczególne okoliczności.
k.p.c. art. 101
Kodeks postępowania cywilnego
Zwrot kosztów; nie miał zastosowania, gdyż uznanie powództwa nastąpiło przed sądem II instancji.
k.p.c. art. 100
Kodeks postępowania cywilnego
Wzajemne zniesienie lub stosunkowe rozdzielenie kosztów; zasada ogólna, ale zastosowano art. 102 kpc.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Oddalenie apelacji; zastosowane w pozostałej części.
k.p.c. art. 381
Kodeks postępowania cywilnego
Nowe fakty i dowody w postępowaniu apelacyjnym; odmowa przeprowadzenia dowodu z pisma z 2014 r. z uwagi na możliwość przedstawienia go w pierwszej instancji.
k.p.c. art. 316 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zamknięcie rozprawy; orzeczenie na podstawie stanu istniejącego w chwili zamknięcia.
k.p.c. art. 213 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Uznanie powództwa; sąd jest związany uznaniem, jeśli nie jest sprzeczne z prawem lub zasadami współżycia społecznego.
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zakres rozpoznania apelacji; sąd odwoławczy jest związany zakresem zaskarżenia i podniesionymi zarzutami, ale także uznaniem powództwa.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Uznanie powództwa przez pozwanego na etapie postępowania apelacyjnego. • Nieskuteczność wypowiedzenia umowy kredytu z powodu naruszenia procedury z art. 75c Prawa bankowego. • Brak wykazania przez bank poinformowania kredytobiorcy o zamiarze wypowiedzenia umowy. • Brak umocowania osoby podpisującej pozew do złożenia oświadczenia o wypowiedzeniu umowy.
Odrzucone argumenty
Zarzuty apelacyjne dotyczące naruszenia przepisów prawa procesowego i materialnego przez Sąd Rejonowy (w zakresie, w jakim nie doprowadziły do oddalenia apelacji w całości). • Roszczenie banku o całą kwotę kredytu (w części nieuwzględnionej przez Sąd Okręgowy).
Godne uwagi sformułowania
nie doszło – wbrew twierdzeniom kredytodawcy – do skutecznego wypowiedzenia wspomnianej umowy. • Powód nie wykazał, by te przesłanki zaistniały. • Tym samym strony nadal wiąże przedmiotowa umowa, wobec czego roszczenie nie jest wymagalne. • Na etapie postępowania apelacyjnego doszło do uznania przez pozwanego powództwa niemalże w całości. • Sąd drugiej instancji związany był tym uznaniem (art. 231 § 2 kpc w zw. z art. 391 § 1 kpc), gdyż nie było ono sprzeczne z prawem lub zasadami współżycia społecznego jak również nie zmierzało do obejścia prawa. • Naruszenie przez Bank wymogów z art. 75c prawo bankowe nie skutkuje wprawdzie nieważnością wypowiedzenia w rozumieniu art. 58 § 1 kc, ale pominięcie tej obowiązkowej procedury czyni dokonane wypowiedzenie kredytu bezskutecznym. • „Upadek” tego zabezpieczenia w żaden sposób nie oddziałowuje negatywnie na sytuację prawną wierzyciela hipotecznego. • W tych warunkach wystarczy ograniczyć się do stwierdzenia, że w świetle pełnomocnictwa z dnia 31 stycznia 2018 roku (k. 8 ) osoba, które podpisała pozew nie była uprawniona do złożenia w niniejszej sprawie oświadczenia woli o wypowiedzeniu łączącej strony umowy. • Obciążenie kosztami strony przegrywającej pozostawałoby w sprzeczności z powszechnym poczuciem sprawiedliwości i zasadami współżycia społecznego, co umożliwia zastosowanie zasady słuszności wyrażonej w art. 102 kpc.
Skład orzekający
Mariusz Nazdrowicz
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących skuteczności wypowiedzenia umowy kredytu, w szczególności w kontekście naruszenia procedur Prawa bankowego (art. 75c) oraz braku należytego poinformowania kredytobiorcy. Wartość dowodowa uznania powództwa w postępowaniu apelacyjnym i jego wpływ na rozstrzygnięcie. Zastosowanie zasady słuszności (art. 102 kpc) przy orzekaniu o kosztach."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i prawnej, w tym konkretnych zapisów umowy i regulaminu. Kwestia zastąpienia wypowiedzenia przez pozew jest nadal przedmiotem dyskusji w orzecznictwie, choć prezentowany pogląd jest coraz częstszy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak istotne są formalne aspekty wypowiadania umów kredytowych przez banki i jak błędy proceduralne mogą prowadzić do oddalenia powództwa, nawet jeśli kredytobiorca faktycznie nie spłacił zobowiązania. Uznanie powództwa na etapie apelacji dodaje jej dynamiki.
“Bank przegrał sprawę o zapłatę przez błąd formalny. Kluczowe było wypowiedzenie umowy, którego nie zrobiono poprawnie.”
Dane finansowe
WPS: 72 310,13 PLN
zapłata z umowy kredytowej: 71 869,09 PLN
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.