I 1 C 784/22

Sygn. akt I 1 C 784/22 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 3 listopada 2022 r. Sąd Rejonowy w Gdyni I Wydział Cywilny – Sekcja do spraw rozpoznawanych w postępowaniu uproszczonym: Przewodniczący: sędzia Tadeusz Kotuk Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Szymańska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 października 2022 r. w G. sprawy z powództwa M. L. przeciwko A. P. o zapłatę I. zasądza od pozwanego A. P. na rzecz powódki M. L. kwotę 442,98 zł (czterysta czterdzieści dwa złote dziewięćdziesiąt osiem groszy) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie za okres od dnia 4 marca 2022 r. do dnia zapłaty; II. w pozostałym zakresie powództwo oddala; III. zasądza od powódki M. L. na rzecz pozwanego A. P. kwotę 652,58 zł (sześćset pięćdziesiąt dwa złote pięćdziesiąt osiem groszy) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie za okres od dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku do dnia zapłaty – tytułem zwrotu kosztów procesu. UZASADNIENIE Stan faktyczny W czasie trwania związku małżeńskiego strony zawarty z Bankiem (...) S.A. umowę o kredyt hipoteczny nr KH / (...) celem nabycia prawa do lokalu mieszkalnego ( ul. (...) II 11/9 w R. ). Okoliczność bezsporna W dniu 5 sierpnia 2015 r. strony zawarły umowę majątkową małżeńską ustanawiającą ustrój rozdzielności majątkowej. Wyrokiem z 22 listopada 2018 r. Sąd Okręgowy w Gdańsku (II C 769/16) rozwiązał związek małżeński stron przez rozwód. Okoliczności bezsporne Postanowieniem z dnia 4 września 2019 r. Sąd Rejonowy w Wejherowie w postępowaniu dotyczącym podziału majątku wspólnego (I Ns 1924/15) przyznał własność w/w lokalu powódce oraz rozliczył spłaty rat kredytowych. Powódka wniosła apelację od tego postanowienia, którą ostatecznie cofnęła przed jej rozpoznaniem, co skutkowało wydaniem przez Sąd Okręgowy w Gdańsku postanowienia z dnia 1 października 2021 r. (XVI Ca 1389/19) o umorzeniu postępowania apelacyjnego i zasądzeniem od niej na rzecz uczestnika (A. P. ) kwoty 1.800 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego za instancję odwoławczą. Następnie Sąd Rejonowy w Wejherowie orzekł postanowieniem z dnia 24 lutego 2022 r. (sprostowanym w dniu 15 kwietnia 2022 r.), że postanowienie z dnia 4 września 2019 r. uprawomocniło się w dniu 17 grudnia 2019 r. Dowód: postanowienia, k. 125-126, 86-90 W ugodzie pozasądowej z dnia 24 lutego 2022 r. strony rozliczyły cześć kolejnych rat spłat kredytu dokonanych przez powódkę do lutego 2022 r. – w zakresie kwoty 5.000 zł. Dowód: ugoda pozasądowa, k. 127-134 Warunki skuteczności ugody pozasądowej zostały spełnione i została ona w całości wykonana. Dowód: zeznania powódki W okresie od lipca 2019 r. do lutego 2022 r. powódka dokonała samodzielnie spłat kolejnych wymagalnych rat kredytu zaciągniętego na podstawie umowy z 2006 r. na łączną sumę 16.432,62 zł. W tych spłatach pozwany nie uczestniczył. Okoliczności bezsporne (vide: przelewy, k. 17-47) Następnie powódka (za pośrednictwem swojego pełnomocnika) wezwała pozwanego (pismem z 1 lutego 2022 r.) do zapłaty połowy wyżej wymienionej sumy tytułem regresu. Dowód: pismo, k. 48 Pismem z dnia 26 maja 2022 r. pozwany (za pośrednictwem swojego pełnomocnika) złożył powódce oświadczenie o potrąceniu wzajemnych wierzytelności: 1800 zł tytułem kosztów procesu orzeczonych postanowieniem Sądu Okręgowego w Gdańsku z 1 października 2021 r. (XVI Ca 1389/19), 883,13 zł tytułem połowy wydatku na naprawy i koszty eksploatacyjne pojazdu F. (...) nr rej. (...) ,33 zł tytułem połowy składek ubezpieczeniowych z tytułu umów OC dotyczących tego pojazdu, 143,28 zł tytułem połowy należności na rzecz Gminy M. R. związanych z nieruchomością przy ul. (...) II 11/9 w R. . Dowód: oświadczenie o potrąceniu z pełnomocnictwem i dowodem doręczenia, k. 81-85 Z tytułu obowiązkowego ubezpieczenia OC w/w pojazdu A. P. poniósł samodzielnie opłaty za składki w kwotach: 799,84 zł oraz 609,83 zł (za okresy od grudnia 2019 do grudnia 2021) Dowód: potwierdzenia przelewów, k. 98-101 wezwania do zapłaty, k. 96-97, 99 W tym okresie A. P. dysponował w/w pojazdem. Dowód: zeznania pozwanego (częściowo) Ocena dowodów Roszczenie strony powodowej: Strona powodowa zdaniem Sądu w sposób należyty udowodniła wysokość spłat rat dokonanych samodzielnie przez powódkę (potwierdzonych niekwestionowanymi przelewami) z poprawnym wyszczególnieniem składowych w uzasadnieniu pozwu (k. 5-6). Zasadność potrącenia: Istnienie wierzytelności pozwanego kwocie 1.800 zł z tytułu kosztów postępowania apelacyjnego (prawomocnie orzeczonych postanowieniem Sądu Okręgowego w Gdańsku z dnia 1 października (XVI Ca 1389/19) nie budzi wątpliwości i nie była przez stronę powodową kwestionowana. Jeżeli chodzi o dowody na okoliczność istnienia pozostałych wierzytelności objętych potrąceniem, to uznano za wiarygodne koszty obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej pojazdu F. (...) (który w czasie do jego sprzedaży – zarządzonej w orzeczeniu działowym – pozostawał dalej współwłasnością stron w po 1/2 ) poniesione wyłącznie przez pozwanego. Same w sobie mają charakter zobiektywizowany (obowiązek ustawowy) i niezależny od sposobu i podmiotu eksploatującego pojazd. Słusznym jest więc pogląd, że obciążają współwłaścicieli w stosunku do udziałów – w braku odmiennej wyraźnej umowy. Natomiast wydatki czysto eksploatacyjne (koszty przeglądów, napraw pojazdu) zdaniem Sądu należy przypisać wyłącznie temu ze współwłaścicieli, który w danym okresie na wyłączność korzystał z pojazdu – a w tym przypadku był nim pozwany (co przyznał w zeznaniach). Wynika to z tego, że są one zależne właśnie od eksploatacji (intensywności, poprawności itd.), stąd niezasadnym byłoby obciążanie nimi współwłaściciela, który z pojazdu nie korzystał (powódka). Możliwe jest dowodzenie tego, że owe wydatki wynikają z zużycia pojazdu w czasie, kiedy pojazd był użytkowany przez oboje współwłaścicieli, ale to wymaga precyzyjnych i nie budzących wątpliwości dowodów – a takich w niniejszej sprawie pozwany nie przedstawił. W następstwie słusznego skądinąd zarzutu strony powodowej dotyczącego nieczytelności kserokopii z kart 91-95 strona pozwana przedstawiła dalsze dokumenty i wydruki (k. 305-307), które wspomnianego problemu nie wyjaśniają. Zeznania pozwanego w tym zakresie są zdaniem Sądu także niedostateczne (w tym sensie, że nie mają dostatecznej wartości dowodowej na okoliczność tego, że wydatki te miałyby wynikać z zużycia pojazdu w okresie wspólnego użytkowania przez strony). Zdaniem Sądu zeznania te są też częściowo niewiarygodne w zakresie twierdzeń pozwanego, że w ogóle z pojazdu w tym okresie nie korzystał. Stanowcze pierwotne twierdzenie pozwanego w jego zeznaniach uległo bowiem istotnej zmianie na skutek pytań i ostatecznie pozwany przyznał, że pojazdem poruszał się „być może” po córkę, a także „aby samochód utrzymać w sprawności technicznej”. Po drugie, całkowicie nielogicznym byłoby „pożyczanie” przez pozwanego samochodu od innych osób, skoro miał do wyłącznej dyspozycji zdatnego do użytkowania przedmiotowego F. . Zdaniem Sąd pozwany nie udowodnił również należycie podstaw faktycznych (w tym czasokres) i prawnych płat związanych z lokalem stron w R. . Z braku precyzyjnych danych nie można faktycznie wykluczyć, że – jak podnosiła strona powodowa w mowie końcowej – były to koszty obciążające wyłącznie pozwanego zgodnie z jego udziałem w tym prawie. Kwalifikacja prawna Sąd przychylił się do poglądu strony powodowej w zakresie dopuszczalności regresu w czasie obowiązywania umowy kredytowej, w myśl której powód i pozwany w dalszym ciągu pozostają współdłużnikami solidarnymi banku. Z materiału dowodowego jednoznacznie wynika tez fakt, że ugoda pozasądowa z dnia 24 lutego 2022 r. w zakresie rozliczenia spłat w objętym nią zakresie czasowym dotyczyła jedynie ich części (do sumy 5.000 zł). Skoro więc nie istniała pomiędzy współdłużnikami umowa w zakresie nieobjętym ugodą, powódce służył więc regres co do połowy nierozliczonych spłat kredytu, a więc do kwoty dochodzonej pozwem, co ma podstawę materialnoprawną w treści art. 376 § 1 k.c. Sąd podziela też pogląd prawny, że nawet częściowe zaspokojenie wierzyciela powoduje powstanie regresu, co ma szczególne uzasadnienie w przypadku stosunków prawnych mających na obowiązywać na przestrzeni wielu lat. W danym przypadku chodzi bowiem o dług rozłożony na odrębne części, z wyodrębnionym terminem wymagalności każdej z rat. Niezasadny okazał się zarzut niedopuszczalności dochodzenia przez powódkę części regresu jako roszczenia objętego prekluzją z art. 618 § 3 k.p.c. Nie kwestionując poglądów prawnych pełnomocnika pozwanego w tym zakresie należy zauważyć, że prekluzja ta może być wyłączona umową stron i tak się właśnie stało – o czym świadczy jednoznacznie treść ugody pozasądowej z 24 lutego 2022 r., w której wyraźnie wymieniono m.in. spłaty powódki rat kredytu za okres od kwietnia 2019 r. do lutego 2022 r. w łącznej sumie 16.432,62 zł (k. 129): ugodą objęto ten zakres ze skutkiem zaspokojenia roszczenia regresowego powódki do kwoty 5.000 zł (ujęcie wyłącznie kwotowe – bez odniesienia do konkretnego okresu spłat). Niezgodnym z zasadami logiki oraz zasadami współżycia społecznego (zasada elementarnej uczciwości) byłoby zaakceptowanie faktu, że najpierw strony zgodnie w ugodzie decydują się objąć nią roszczenia, co do których jednej ze stron służyłby (częściowo) zarzut tamujący (prekluzja, przedawnienie, potrącenie itp.), co z punktu widzenia drugiej strony jednoznacznie wskazuje na rezygnację z takiego zarzutu także na przyszłość, i – później – podniesienie i uwzględnienie tego zarzutu w kolejnym postępowaniu sądowym. Projekt ugody był konsultowany z zawodowymi prawnikami każdej ze stron ( vide zeznania stron), a więc nie ma wątpliwości, że wynika z niej logiczna konkluzja, że globalne uwzględnienie w ugodzie podstawy wyliczenia regresu także z uwzględnieniem czasokresu (częściowo) sprekludowanego w myśl art. 618 § 3 k.p.c. oznacza, że pozwany takiego zarzut de facto się wówczas zrzekł i w przyszłości nie powinien się nań powoływać, a jeżeli tak uczyni – należy uznać taką czynność za sprzeczną z zasadami współżycia społecznego, tj. zasadą elementarnej uczciwości ( art. 5 k.c. ). Zarzut i czynność potrącenia okazała się słuszna łącznie do sumy 2.773,33 zł (ubezpieczenie OC: 973,33 zł, zasądzone koszty procesu: 1.800 zł), zmniejszając wysokość należnej powódce sumy do kwoty zasądzonej w punkcie I. wyroku, zgodnie z art. 498 § 1 i § 2 k.c. W pozostałym zakresie potrącenie było niezasadne ze względów mankamentów dowodowych ( art. 6 k.c. ) omówionych już wcześniej oraz także zasygnalizowanej poprzednio kwestii przypisania wydatków eksploatacyjno-remontowych pojazdu F. (...) jako związanych z wyłącznym korzystaniem przez pozwanego z tego pojazdu. Ta części kosztów utrzymania pojazdu nie może być zakwalifikowana jako „ciężar związany z rzeczą wspólną” w rozumieniu art. 207 k.c. Gdyby przedstawiono dowody o innej wartości, nie można wykluczyć, że te same kategorie wydatków zostałyby przez sąd zakwalifikowane inaczej, tak się jednak nie stało. Zdaniem Sądu nie można automatyzować procesu zaliczania wszelkich wydatków z tytułu korzystania z samochodu osobowego jako podlegających art. 207 k.c. , gdyż jasnym jest, że koszty eksploatacyjno-remontowe używanego samochodu są w dużej mierze zależne od sposobu jego użytkowania i nie ma tu żadnych analogii do obfitego orzecznictwa sądowego na tle gospodarstw rolnych, czy też nieruchomości. W przypadku używanych samochodów osobowych z katalogu wydatków (nakłady) koniecznych należy wyłączyć koszty eksploatacji, gdyż są one właśnie zależne tylko od faktu i sposobu użytkowania. W tym kontekście wykazywanie (dowodzenie), że dany remont ma charakter konieczny wymagałoby precyzyjnych, specjalistycznych dowodów (w tym zapewne opinii biegłego). Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w punkcie I. sentencji na mocy art. 376 § 1 k.c. , art. 455 k.c. w zw. z art. 481 § 1 i § 2 k.c. W pozostałym zakresie powództwo oddalono na częściowo uzasadniony zarzut potrącenia ( art. 498 k.c. ) – punkt II. sentencji. Koszty O kosztach orzeczono stosując zasadę stosunkowego rozdzielenia ( art. 100 k.c. ) – punkt III. sentencji. Powódka wygrała proces w 13%, pozwany – w 87%. Koszty powódki to: opłata sądowa od pozwu 200 zł, opłata za czynności adwokackie w stawce minimalnej (900 zł, § 2 pkt 3 rozp. MS z 22.10.2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie, ze zm.), opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł). 13% z sumy tych kosztów to: 145,21 zł. Koszty pozwanego to: opłata za czynności adwokackie w stawce minimalnej (900 zł, § 2 pkt 3 rozp. MS z 22.10.2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie, ze zm.), opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł). 87% z sumy tych kosztów to: 797,79 zł. Różnica na korzyść pozwanego jest zawarta w punkcie III. sentencji.