I 1 C 244/21 upr.
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowódka E. G. ꞔalves domagała się od (...) S.A. odszkodowania za uszkodzenie pojazdu w wyniku kolizji. Sprawczyni kolizji, B. F., w chwili zdarzenia była całkowicie niepoczytalna z powodu choroby psychicznej, co potwierdziła opinia biegłego. Ubezpieczyciel odmówił wypłaty odszkodowania, kwestionując swoją odpowiedzialność. Sąd, analizując przepisy Kodeksu cywilnego, stwierdził, że sprawczyni nie ponosi odpowiedzialności na zasadzie winy ani ryzyka (ze względu na zderzenie dwóch pojazdów). Jednakże, powołując się na art. 428 KC, sąd uznał możliwość dochodzenia naprawienia szkody na zasadzie słuszności, gdy sprawca jest niepoczytalny i nie ma osób zobowiązanych do nadzoru. Sąd wziął pod uwagę znaczną dysproporcję majątkową między sprawczynią (posiadającą majątek o wartości ponad 1 mln zł i rentę) a powódką (osiągającą niższe dochody), a także fakt, że powódka poniosła znaczące koszty naprawy pojazdu i wynajmu pojazdu zastępczego. Ostatecznie sąd zasądził 66% dochodzonej kwoty, uznając, że szkoda dotyczyła jedynie mienia, a nie osoby poszkodowanej.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie odpowiedzialności ubezpieczyciela na zasadzie słuszności (art. 428 KC) w przypadku niepoczytalności sprawcy szkody komunikacyjnej, zwłaszcza przy dużej dysproporcji majątkowej między stronami.
Zastosowanie zasady słuszności wymaga indywidualnej oceny okoliczności sprawy, w tym stanu majątkowego stron i charakteru szkody.
Zagadnienia prawne (3)
Czy ubezpieczyciel ponosi odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną przez niepoczytalnego sprawcę, gdy sprawca nie ponosi odpowiedzialności na zasadach ogólnych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, ubezpieczyciel może ponosić odpowiedzialność na zasadzie słuszności (art. 428 KC), jeśli sprawca jest niepoczytalny, nie ma osób zobowiązanych do nadzoru, a żądanie naprawienia szkody jest uzasadnione w świetle zasad współżycia społecznego, z uwzględnieniem stanu majątkowego stron.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że mimo braku odpowiedzialności sprawcy na zasadach winy lub ryzyka, zastosowanie znajduje art. 428 KC. Kluczowe dla uwzględnienia roszczenia na tej zasadzie były: niepoczytalność sprawcy, brak osób zobowiązanych do nadzoru, znacząca dysproporcja majątkowa między sprawcą a poszkodowanym na korzyść sprawcy, a także fakt, że szkoda była jedynie majątkowa.
Czy przy zderzeniu dwóch pojazdów mechanicznych odpowiedzialność sprawcy opiera się na zasadzie ryzyka, czy winy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Przy zderzeniu dwóch pojazdów mechanicznych posiadacze tych pojazdów mogą dochodzić naprawienia szkody tylko na zasadach ogólnych (art. 436 § 2 KC w zw. z art. 415 KC).
Uzasadnienie
Sąd powołał się na art. 436 § 2 KC, który wyłącza stosowanie zasady ryzyka przy zderzeniu pojazdów mechanicznych i nakazuje stosowanie zasad ogólnych, czyli zasady winy.
Czy brak świadomości sprawcy szkody wyłącza odpowiedzialność ubezpieczyciela z polisy OC?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, brak świadomości sprawcy nie wyłącza odpowiedzialności ubezpieczyciela, jeśli istnieją inne podstawy odpowiedzialności, np. zasada słuszności.
Uzasadnienie
Sąd rozważył różne podstawy odpowiedzialności. Choć sprawca był niepoczytalny (co wyłącza odpowiedzialność na zasadzie winy), a zdarzenie było zderzeniem pojazdów (co wyłącza zasadę ryzyka), sąd znalazł podstawę w zasadzie słuszności (art. 428 KC), co skutkowało odpowiedzialnością ubezpieczyciela.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| E. G. ꞔalves | osoba_fizyczna | powódka |
| (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w S. | spółka | pozwany |
Przepisy (6)
Główne
u.u.o. art. 34 § § 1
Ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych
Z ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych przysługuje odszkodowanie, jeżeli posiadacz lub kierujący pojazdem mechanicznym są obowiązani do odszkodowania za wyrządzoną w związku z ruchem tego pojazdu szkodę.
k.c. art. 428
Kodeks cywilny
W przypadku, w którym sprawca z powodu stanu psychicznego nie jest odpowiedzialny za szkodę i nie ma osób zobowiązanych do nadzoru, poszkodowany może domagać się naprawienia szkody od sprawcy na zasadzie słuszności, jeśli żądanie jest uzasadnione w świetle zasad współżycia społecznego.
Pomocnicze
k.c. art. 436 § § 2
Kodeks cywilny
Przy zderzeniu dwóch pojazdów mechanicznych posiadacze tych pojazdów mogą dochodzić naprawienia szkody tylko na zasadach ogólnych.
k.c. art. 425 § § 1
Kodeks cywilny
Wyłącza odpowiedzialność za szkodę, gdy sprawca z powodu stanu psychicznego nie jest w stanie rozpoznać znaczenia czynu lub pokierować swoim postępowaniem.
k.p.c. art. 100
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada wzajemnego zniesienia lub zasądzenia kosztów w zależności od stopnia wygrania i przegrania sprawy przez strony.
k.p.c. art. 278 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Możliwość wprowadzenia dowodu z opinii biegłego z innego postępowania do akt sprawy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Odpowiedzialność ubezpieczyciela na zasadzie słuszności (art. 428 KC) ze względu na niepoczytalność sprawcy i znaczną dysproporcję majątkową. • Konieczność naprawienia szkody majątkowej, która stanowiła dla powódki znaczące obciążenie finansowe. • Brak możliwości uzyskania odszkodowania od osób trzecich zobowiązanych do nadzoru nad sprawcą.
Odrzucone argumenty
Brak odpowiedzialności sprawcy na zasadzie winy z powodu niepoczytalności. • Brak odpowiedzialności sprawcy na zasadzie ryzyka z uwagi na zderzenie dwóch pojazdów. • Żądanie pełnego odszkodowania, podczas gdy szkoda była jedynie majątkowa i nie wpłynęła na zdolności zarobkowe powódki.
Godne uwagi sformułowania
sprawczyni miała zniesioną całkowicie zdolność rozpoznania znaczenia swego czynu i pokierowania swoim postepowaniem • odpowiedzialność ubezpieczyciela jest określona przez zakres odpowiedzialności sprawcy szkody, ten zaś odpowiada na zasadzie ryzyka • nie można było przypisać winy • nie można ponosić odpowiedzialności na zasadzie winy z uwagi na to, że w chwili wypadku miała ona całkowicie zniesioną zdolność do rozpoznania znaczenia czynu i kierowania swoim postępowaniem • poszkodowany może domagać się naprawienia szkody od sprawcy na zasadzie słuszności • żądanie naprawienia szkody jest uzasadnione w świetle zasad współżycia społecznego • stan zdrowia sprawczyni wynikał z zaprzestania prowadzonego do tej pory leczenia • jej zachowanie na drodze, które doprowadziła do wypadku była nieprzewidywalne i zupełnie nieracjonalne • koszt naprawy pojazdu stanowiły niewielki wydatek w porównaniu do jej majątku. Natomiast w przypadku powódki wydatek ten był bardzo duży i musiał być odłożony w czasie.
Skład orzekający
Sławomir Splitt
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie odpowiedzialności ubezpieczyciela na zasadzie słuszności (art. 428 KC) w przypadku niepoczytalności sprawcy szkody komunikacyjnej, zwłaszcza przy dużej dysproporcji majątkowej między stronami."
Ograniczenia: Zastosowanie zasady słuszności wymaga indywidualnej oceny okoliczności sprawy, w tym stanu majątkowego stron i charakteru szkody.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak zasady słuszności i sprawiedliwości społecznej mogą być stosowane w prawie, nawet gdy formalne przesłanki odpowiedzialności nie są spełnione. Dotyczy sytuacji, gdy sprawca jest niepoczytalny, co jest rzadkim, ale ważnym aspektem prawa odszkodowawczego.
“Niepoczytalna sprawczyni kolizji, a odszkodowanie? Sąd sięgnął po zasadę słuszności!”
Dane finansowe
WPS: 8351,98 PLN
odszkodowanie: 5385 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.