I 1 C 140/15

Sygn. akt I 1 C 140/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 8 października 2015 r. Sąd Rejonowy w Gdyni I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSR Anna Stolarska Protokolant: Hanna Cholcha po rozpoznaniu w dniu 8 października 2015 r. w Gdyni na rozprawie sprawy z powództwa Akademii (...) w G. przeciwko T. S. o zapłatę I oddala powództwo; II nakazuje pobrać od powoda Akademii (...) w G. na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Gdyni kwotę 433,64 zł (czterysta trzydzieści trzy 64/100 złotych) tytułem kosztów opinii biegłego sądowego wypłaconych tymczasowo ze środków Skarbu Państwa, w pozostałym zaś zakresie obciąża powoda kosztami procesu uznając je za uiszczone UZASADNIENIE Powód Akademia (...) w G. wniósł o zasądzenie od pozwanego T. S. kwoty 1.950,00 zł wraz z odsetkami ustawowymi od dnia 8 grudnia 2012 r. do dnia zapłaty oraz kosztami postępowania. W uzasadnieniu powód wskazał, że w dniu 26 października 2011 r. strony zawarły umowę o odpłatne świadczenie usług edukacyjnych, mocą której pozwany zobowiązał się do wnoszenia opłat za studia pierwszego stopnia na Wydziale Elektrycznym Akademii (...) . Powód wskazał, że należna uczelni opłata za semestr studiów kierunku (...) , zgodnie z zarządzeniem nr 14 Rektora Akademii (...) w G. z dnia 30 maja 2011 r. w sprawie określenia wysokości opłat semestralnych za studia niestacjonarne i podyplomowe, wynosiła 1.750,00 zł. Powód nadto wskazał, że decyzją Dziekana z dnia 3 kwietnia 2012 r. pozwany został skreślony z listy studentów. W dniu 11 maja 2012 r. strony zawarły kolejną umowę o świadczenie usług edukacyjnych, zaś decyzją Dziekana z dnia 15 listopada 2012 r. pozwany z dniem 8 grudnia 2012 r. został skreślony z listy studentów. Powód wyjaśnił również, że zadłużenie pozwanego na dzień wydania decyzji o skreśleniu wynosiło 1.950,00 zł. Powód wskazał, że pozwany z obowiązkowej opłaty za rok nauki na Akademii (...) w G. w wysokości 3.500,00 zł uiścił 1.835,00 zł, co powoduje, że wciąż zalega z zapłatą pozostałej części – 1.665,00 zł. Powód wskazał również, że pozwany zalega nadto z innymi planowanymi opłatami, w tym z opłatą reaktywacyjną w wysokości 285,00 zł. Powód wyjaśnił, iż pozwany wezwany pismem z dnia 15 listopada 2012 r., doręczonym w dniu 23 listopada 2012 r., do dobrowolnego spełnienia świadczenia, nie uregulował płatności względem uczelni. (pozew – k. 2-4) W dniu 16 grudnia 2014 r. Referendarz Sądowy Sądu Rejonowego w Gdyni, w sprawie o sygn. akt I 1 Nc 8210/14, wydał nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym zgodnie z żądaniem pozwu. (nakaz zapłaty – k. 26) Od powyższego nakazu zapłaty pozwany T. S. , reprezentowany przez opiekuna prawnego – M. G. , wywiódł sprzeciw, którym zaskarżył wydany nakaz zapłaty w całości. W uzasadnieniu opiekun prawny pozwanego wskazał, że pozwany jest chory na schizofrenię paranoidalną w stopniu znacznym. Opiekun prawny pozwanego wyjaśnił, iż pozwany nie był świadomy swoich czynów, ale bardzo chciał się uczyć i zdobyć dyplom tej uczelni. Nadto wskazał, że powód w 2011 r. wprowadził rygorystyczny zakaz wpuszczania pozwanego na wykłady z powodu niewłaściwego zachowania, a oficjalnie wykreślił pozwanego z listy studentów 3 kwietnia 2012 r. Opiekun prawny pozwanego wyjaśnił, że od 21 czerwca 2013 r. pozwany jest leczony psychiatrycznie oraz stale przyjmuje leki, które stabilizują jego emocje, umożliwiają jego powrót do zdrowia i w miarę normalnego życia w społeczeństwie. (sprzeciw – k. 30-33) Powód Akademia (...) w G. - w odpowiedzi na stanowisko pozwanego zawarte w sprzeciwie od nakazu zapłaty - wskazał, że do momentu otrzymania sprzeciwu od nakazu zapłaty nie była mu znana okoliczność choroby pozwanego oraz istnienia przesłanek prowadzących do całkowitego jego ubezwłasnowolnienia. Ponadto powód wskazał, że strony zawarły umowę o odpłatne świadczenia usług przed wydaniem orzeczenia o ubezwłasnowolnieniu pozwanego, co powoduje iż zawarta umowa nie jest dotknięta wadą bezwzględnej nieważności. Powód wskazał, że fakt składania przez niego zawiadomień na Policję o niewłaściwym zachowaniu pozwanego nie decyduje, iż powodowi wiadomy był stan zdrowia pozwanego. (pismo powoda – k. 54-55) Sąd ustalił następujący stan faktyczny: T. S. od 2009 r. leczy się w psychiatrycznie. okoliczność niesporna, a nadto dokumentacja lekarska – k. 35-39 W dniu 26 października 2011 r. pomiędzy Akademią (...) w G. a T. S. doszło do zawarcia umowy o odpłatne świadczenie usług edukacyjnych na Wydziale Elektrycznym, kierunku - Elektronika i Telekomunikacja. Opłata semestralna za studia wynosiła 1.750,00 zł, zaś roczna 3.500,00 zł. W czasie trwania umowy T. S. uiścił czesne w łącznej kwocie 1.835,00 zł. okoliczność niesporna, a nadto umowa – k. 16-17v., zarządzenie nr 14 Rektora Akademii (...) w G. z dnia 30 maja 2011 r. – k. 15, wyciąg z systemu opłat za studia – k. 24, wydruk z systemu rejestracji opłat – k. 23 T. S. w dniu 26 listopada 2011 r., tj. w dniu zawierania ww. umowy, znajdował się w stanie wyłączającym świadome podjęcie decyzji i wyrażenie woli. U T. S. rozpoznano schizofrenię paranoidalną. dowód: opinia biegłego sądowego z zakresu psychiatrii z dnia 7 lipca 2015 r. – k. 77-79 W roku akademickim 2011/2012 uczelnia obciążyła T. S. opłatą reaktywacyjną w łącznej kwocie 285,00 zł, która nie została uiszczona. okoliczność niesporna, a nadto wyciąg z systemu opłat za studia – k. 24 Władze uczelni informowały Policję o niewłaściwym zachowaniu T. S. na zajęciach. Ponadto wprowadzono zakaz wpuszczania T. S. na wykłady. okoliczność niesporna, a nadto zaświadczenie – k. 70 Decyzją Dziekana Akademii (...) w G. z dnia 3 kwietnia 2012 r., która uprawomocniła się w dniu 4 maja 2012 r., T. S. został skreślony z listy studentów I roku Akademii (...) w G. . okoliczność niesporna, a nadto decyzja – k. 18, potwierdzenie odbioru – k. 18 v. W dniu 11 maja 2012 r. pomiędzy Akademią (...) w G. a T. S. doszło do zawarcia umowy o odpłatne świadczenie usług edukacyjnych na Wydziale Elektrycznym, kierunku - Elektronika i Telekomunikacja. Z tytułu zawartej umowy nie naliczono T. S. żadnych opłat. Decyzją Dziekana Akademii (...) w G. z dnia 15 listopada 2012 r., która uprawomocniła się w dniu 8 grudnia 2012 r., T. S. został skreślony z listy studentów II roku Akademii (...) w G. . okoliczność niesporna, a nadto umowa – k. 19-20 v., wyciąg z systemu opłat za studia – k. 24, decyzja – k. 21 Pismem z dnia 15 listopada 2012 r. Akademia (...) w G. wezwała T. S. do zapłaty kwoty 1.950,00 zł. okoliczność niesporna, a nadto wezwanie do zapłaty wraz z potwierdzeniem odbioru – k. 22 Postanowieniem Sądu Okręgowego w Gdańsku z dnia 23 maja 2013 r., wydanym w sprawie o sygn. akt XV Ns 277/12, ubezwłasnowolniono całkowicie z powodu choroby psychicznej T. S. . Na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w Wejherowie, wydanego w sprawie o sygn. akt III RNs 442/13, dla całkowicie ubezwłasnowolnionego T. S. ustanowiono opiekuna prawnego w osobie M. G. . okoliczność niesporna, a nadto kserokopia postanowienia Sądu Okręgowego w Gdańsku z dnia 23 maja 2013 r. – k. 40, kserokopia zaświadczenia z dnia 22 listopada 2013 r. – k.41 Sąd zważył, co następuje: Stan faktyczny, będący podstawą rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie, Sąd ustalił na podstawie ww. dowodów z dokumentów przedłożonych przez strony w toku postępowania. Zebrany materiał dowodowy zdaniem Sądu zasługuje na miano wiarygodnego – dokumenty zostały sporządzone przez właściwe podmioty w przewidzianej dla nich formie, ponadto nie były kwestionowane przez strony, a zatem brak było podstaw do odmowy im waloru wiarygodności. Pozostałe dokumenty złożone w sprawie, nie miały istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia, gdyż nie wniosły do sprawy nowych istotnych okoliczności. Przy ustalaniu stanu faktycznego Sąd oparł się również na sporządzonej w sprawie pisemnej opinii biegłego sądowego z zakresu psychiatrii. Na podstawie wskazanej opinii Sąd ustalił, że pozwany T. S. , z uwagi na chorobę psychiczną, w dniu 26 października 2011 r., tj. w dniu zawierania umowy z powodową uczelnią, z której pochodzi dochodzona w niniejszym procesie zaległość, był w stanie wyłączającym świadome podjęcie decyzji i wyrażenie w woli. Sąd oparł się w całości na opinii biegłego, albowiem została ona sporządzona w sposób prawidłowy, przez osobę posiadającą stosowne uprawnienia, wiedzę i doświadczenie w tym zakresie, a nadto nie była kwestionowana przez strony. W ocenie Sądu, uznać ją należało za wyczerpującą, jasną i w pełni udzielającą odpowiedzi na postawione przez Sąd pytanie. Stan faktyczny w niniejszej sprawie pozostawał pomiędzy stronami w znacznej mierze niesporny. Żadna ze stron nie kwestionowała faktu zawarcia dwóch umów o odpłatne świadczenie usług edukacyjnych. Pozwany reprezentowany przez opiekuna prawnego nie kwestionował również faktu niezapłacenia czesnego wynikającego z umowy z dnia 26 października 2011 r. Zasadnicza kwestia sporna w niniejszej sprawie sprowadzała się do ustalenia czy pozwany, z uwagi na stan zdrowia psychicznego, w chwili zawierania z powodem w dniu 26 października 2011 r. umowy o odpłatne świadczenie usług edukacyjnych, znajdował się w stanie wyłączającym świadome podjęcie decyzji i wyrażenie woli. W konsekwencji sporna była ważność umowy stanowiącej podstawę żądania powoda. W ocenie Sądu powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie. Sąd rozstrzygając niniejszą sprawę w pierwszej kolejności zajął się zbadaniem czy pozwany składając w dniu 26 października 2011 r. oświadczenie woli w przedmiocie zawarcia z powodem umowy o odpłatne świadczenie usług edukacyjnych znajdował się w stanie określonym w art. 82 k.c. , tj. w stanie wyłączającym świadome podjęcie decyzji i wyrażenie woli. Należy wskazać, iż Sąd nie zajmował się badaniem czy pozwany również w chwili podpisywania kolejnej umowy z powodem, tj. w dniu 11 maja 2012 r., znajdował się w stanie określonym w art. 82 k.c. , albowiem podstawą żądania powoda była umowa z dnia 26 października 2011 r. i tylko z tej umowy naliczono po stronie pozwanego zadłużenie. Należy wskazać, że pozwany T. S. od 2009 r. leczy się psychiatrycznie, zaś postanowieniem Sądu Okręgowego w Gdańsku z dnia 23 maja 2013 r. został ubezwłasnowolniony całkowicie z powodu choroby psychicznej. Z uwagi na to, że pozwany został ubezwłasnowolniony całkowicie dopiero po zawarciu umowy stanowiącej podstawę żądania powoda, Sąd celem ustalenia czy pozwany w dniu 26 października 2011 r., tj. w dniu zawarcia przedmiotowej umowy o odpłatne świadczenie usług edukacyjnych, był w stanie świadomie podjąć decyzję i wyrazić swą wolę, dopuścił dowód z opinii biegłego sądowego z zakresu psychiatrii. Biegły sądowy w sporządzonej na potrzeby niniejszego postępowania opinii sadowej, na podstawie badania psychiatrycznego pozwanego oraz dokumentacji lekarskiej złożonej do akt sprawy, rozpoznał u pozwanego schizofrenię paranoidalną. Biegły biorąc pod uwagę chorobę psychiczną pozwanego stwierdził, że pozwany T. S. w dniu 26 października 2011 r., tj. w chwili zawierania umowy, był w stanie wyłączającym świadome podjęcie decyzji i wyrażenie woli. Zgodnie z art. 82 k.c. nieważne jest oświadczenie woli złożone przez osobę, która z jakichkolwiek powodów znajdowała się w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli. Dotyczy to w szczególności choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego albo innego, chociażby nawet przemijającego, zaburzenia czynności psychicznych. W tej sytuacji należało uznać, że złożone w dniu 26 października 2011 r. przez pozwanego wobec powoda oświadczenie woli w przedmiocie zawarcia umowy o odpłatne świadczenie usług edukacyjnych było nieważne, a tym samym umowa nie została ważnie i faktycznie zawarta. Mając na uwadze powyższe należało uznać, że podstawa faktyczna powództwa odpadła. W rezultacie niezasadne było żądanie od pozwanego zapłaty z tytułu niewykonania umowy, która jest bezwzględnie nieważna. Na marginesie należy również wskazać, abstrahując od kwestii ważności łączącej strony umowy, iż wątpliwe było, czy powód rzeczywiście świadczył na rzecz pozwanego i czy w pełnym zakresie usługi edukacyjne, do których zobowiązał się w umowie z dnia 26 października 2011 r. skoro pozwany, z uwagi na niewłaściwe zachowanie, nie był wpuszczany na wykłady. Nadto należy wskazać, iż powodowa uczelnia zawierając kolejną umowę z osobą, która zalegała z zapłatą czesnego oraz innych opłat wynikających z umowy o odpłatne świadczenie usług, nadto osobą której zachowanie znacznie odbiegało od normy i mogło nasuwać wątpliwości co do stanu zdrowia psychicznego kandydata, czyniła to na własne ryzyko. W oparciu o powyższe Sąd w punkcie I wyroku na podstawie art. 82 k.c. oddalił powództwo. W punkcie II wyroku Sąd, na mocy art. 113 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, nakaz pobrać od powoda - jako strony przegrywającej proces - na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Gdyni kwotę 433,64 zł tytułem kosztów opinii biegłego sądowego wypłaconych tymczasowo ze Skarbu Państwa, w pozostałym zakresie obciążył powoda kosztami procesu uznając je za uiszczone.