GZ 66/04

Naczelny Sąd Administracyjny2004-10-06
NSAAdministracyjneŚredniansa
prawo celnepostępowanie celneprawo pomocykoszty sądowesytuacja finansowaNSAWSA

NSA oddalił zażalenie na postanowienie WSA odmawiające przyznania prawa pomocy, uznając, że skarżący nie wykazał wystarczająco swojej złej sytuacji finansowej i braku możliwości pokrycia kosztów postępowania.

Skarżący złożył zażalenie na postanowienie WSA odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Argumentował trudną sytuacją finansową, brakiem przychodów i zajęciem ruchomości przez organ egzekucyjny. NSA oddalił zażalenie, wskazując, że skarżący nie wykazał dostatecznie swojej sytuacji finansowej, w tym braku wsparcia ze strony rodziny (małżonka, rodziców), co jest wymagane przy ubieganiu się o prawo pomocy.

Przedmiotem sprawy było zażalenie strony na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, które odmówiło przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżący, przedsiębiorca, argumentował swoją złą sytuację finansową, brak przychodów z działalności gospodarczej, konieczność utrzymania się z pieniędzy od rodziców oraz pożyczki na pełnomocnika. Podkreślał, że nie może zrezygnować z usług pełnomocnika ze względu na skalę postępowań celno-podatkowych i grożący mu wymiar długu celnego, a posiadane ruchomości zostały zajęte przez organ egzekucyjny. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie. Sąd wskazał, że udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania z budżetu państwa i powinno ograniczać się do przypadków obiektywnej niemożności poniesienia kosztów, szczególnie od przedsiębiorców prowadzących działalność gospodarczą na własne ryzyko. Podkreślono, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów spoczywa na wnioskodawcy. NSA stwierdził, że złożone przez skarżącego oświadczenie majątkowe nie zawierało wystarczających danych do oceny jego możliwości płatniczych. Sąd zwrócił uwagę na brak informacji dotyczących sytuacji finansowej małżonka, mimo rozdzielności majątkowej, oraz na obowiązek wzajemnej pomocy między małżonkami i zobowiązanie rodziców do wspierania dzieci, co skarżący sam przyznał. Wobec niewykazania dostatecznie zasadności wniosku, zażalenie uznano za nieuzasadnione.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, przedsiębiorca musi wykazać obiektywną niemożność poniesienia kosztów, a ciężar dowodu spoczywa na nim. Należy uwzględnić potencjalne wsparcie ze strony rodziny (małżonka, rodziców).

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że prawo pomocy jest subsydium budżetowym i powinno być udzielane w wyjątkowych sytuacjach. Od przedsiębiorców wymaga się większej zapobiegliwości i wykazania, że nawet przy wsparciu rodziny, nie są w stanie ponieść kosztów. Niewykazanie tych okoliczności skutkuje oddaleniem wniosku.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

inne

Przepisy (6)

Główne

p.p.s.a. art. 246 § § 1 pkt 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny.

p.p.s.a. art. 184

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd orzeka na podstawie sentencji.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 252 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach.

k.r.o. art. 23

Kodeks rodzinny i opiekuńczy

Małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy, nawet przy rozdzielności majątkowej.

k.r.o. art. 87

Kodeks rodzinny i opiekuńczy

Rodzice i dzieci zobowiązani są do wzajemnego wspierania się.

p.p.s.a. art. 197 § § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przepis dotyczący postępowania w przedmiocie zażalenia.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Niewykazanie przez skarżącego obiektywnej niemożności poniesienia kosztów postępowania. Niewystarczające dane o stanie majątkowym i dochodach skarżącego. Niewykazanie braku możliwości uzyskania wsparcia od rodziny (małżonka, rodziców). Obowiązek zapobiegliwości i ponoszenia ryzyka kosztów przez przedsiębiorców.

Odrzucone argumenty

Trudna sytuacja finansowa skarżącego. Brak przychodów z działalności gospodarczej. Zajęcie ruchomości przez organ egzekucyjny. Konieczność zatrudnienia pełnomocnika ze względu na wagę sprawy.

Godne uwagi sformułowania

udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną przez siebie działalnością gospodarczą. ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy.

Skład orzekający

Andrzej Kisielewicz

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących prawa pomocy dla przedsiębiorców, obowiązek wykazywania sytuacji finansowej i potencjalnego wsparcia rodzinnego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wnioskowania o prawo pomocy w postępowaniu administracyjnosądowym, z naciskiem na przedsiębiorców.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje rygorystyczne podejście sądów do przyznawania prawa pomocy, szczególnie w kontekście działalności gospodarczej, co jest istotne dla wielu przedsiębiorców i ich pełnomocników.

Przedsiębiorco, czy wiesz, kiedy sąd odmówi Ci prawa do pomocy finansowej?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
GZ 66/04 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2004-10-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-09-07
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Kisielewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne
Celne postępowanie
Celne prawo
Sygn. powiązane
III SA/Po 183/04 - Wyrok WSA w Poznaniu z 2006-05-09
I GSK 2513/06 - Wyrok NSA z 2007-03-21
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA A. Kisielewicz (spr.), Sędziowie NSA, Protokolant, po rozpoznaniu w dniu 6 października 2004 r. na rozprawie/posiedzeniu niejawnym w Izbie skargi kasacyjnej/zażalenia od wyroku/postanowienia z dnia sygn. akt w zakresie w sprawie ze skargi [...], PW [...] Import-Eksport na decyzję/postanowienie Dyrektor Izby Celnej w Poznaniu z dnia 20 lutego 2004 r. Nr [...] w przedmiocie Powstanie długu celnego p o s t a n a w i a: oddalić zażalenie
Uzasadnienie
P O S T A N O W I E N I E
Dnia 6 października 2004 r.
Naczelny Sąd Administracyjny
w składzie:
Sędzia NSA Andrzej Kisielewicz
po rozpoznaniu w dniu 6 października 2004 r.
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej
zażalenia [...] – Przedsiębiorstwo Wielobranżowe "[...]" Import - Eksport
od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu
z dnia 30 czerwca 2004 r. sygn. akt III SA/Po 183/04
o oddaleniu wniosku o przyznanie prawa pomocy
w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Poznaniu z dnia 20 lutego 2004 r. Nr [...]
w przedmiocie określenia kwoty długu celnego
p o s t a n a w i a:
– oddalić zażalenie–
U Z A S A D N I E N I E
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 30 czerwca 2004 r. odmówił udzielenia prawa pomocy [...] Przedsiębiorstwo Wielobranżowe "[...] Import – Eksport, w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
Strona wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego zażalenie na to postanowienie zarzucając, że Sąd nie uwzględnił jej aktualnej sytuacji finansowej. Skarżący podniósł, że obecnie znajduje się w bardzo złej sytuacji finansowej, nie osiąga żadnych przychodów z prowadzonej działalności gospodarczej, a pieniądze otrzymywane od rodziców pozwalają jedynie na skromne utrzymanie. Od brata uzyskał pożyczkę jedynie na zatrudnienie pełnomocnika, z którego usług, ze względu na skalę prowadzonych przeciwko skarżącemu postępowań celno – podatkowych i grożący mu wymiar długu celno – podatkowego, nie może zrezygnować. Nie jest również w stanie zbyć posiadanych ruchomości (samochody osobowe), ponieważ zostały one zajęte przez organ egzekucyjny.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /zwanej dalej p.p.s.a./ (Dz. U. Nr 153 poz. 1270) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Trzeba przede wszystkim podkreślić, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną przez siebie działalnością gospodarczą. Wszakże samodzielna działalność gospodarcza, prowadzona na własny rachunek wiąże się, ze swej istoty, z ryzykiem ponoszenia wszystkich związanych z nią konsekwencji, w tym kosztów – także sądowych.
Ze wspomnianego przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wynika, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. W związku z tym zgodnie z art. 252 § 1 p.p.s.a wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach.
Złożone przez Skarżącego oświadczenie, o którym mowa w art. 252 § 1 p.p.s.a. , nie zawiera, zdaniem Sądu, dostatecznych danych koniecznych do oceny jego rzeczywistych możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego. W dodatkowym oświadczeniu, złożonym na wezwanie Sądu pierwszej instancji, Skarżący ograniczył się jedynie do przedstawienia takich danych, które mogły świadczyć o jego złym stanie majątkowym i braku dochodów.
Skarżący oświadczył, że pozostaje w związku małżeńskim, ale posiada z małżonką rozdzielność majątkową. Nie podał jednakże żadnych dodatkowych informacji, pozwalających wyjaśnić nietypową raczej sytuację, w której małżonkowie niepozostający w separacji nie utrzymują ze sobą żadnych kontaktów i nie mają wiedzy o warunkach materialnych (źródłach dochodów) współmałżonka. Są to okoliczności szczególnie istotne w tej sprawie, jako że zgodnie z art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia pozostawanie w rozdzielności majątkowej.
Obowiązek niesienia pomocy spoczywa także na innych członkach rodziny. Wynika on również z przepisów kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Rodzice i dzieci zobowiązani są wspierać się wzajemnie (art. 87 kro). Jak sam Skarżący oświadczył rodzice są gotowi wspomóc go w razie potrzeby.
Mając na uwadze wszystkie te okoliczności Sąd doszedł do przekonania, że skarżący nie wykazał dostatecznie zasadności swego wniosku o przyznanie mu prawa pomocy i dlatego jego zażalenie na postanowienie WSA w Poznaniu Sąd uznał za nieuzasadnione.
Z tych względów i na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a Sąd orzekł, jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI