GSK 730/04
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną dyrektora izby celnej, potwierdzając, że nawet nielegalne wprowadzenie skradzionego towaru na teren Polski skutkuje powstaniem długu celnego, ale wymaga oceny, czy nabywca ponosi odpowiedzialność.
Sprawa dotyczyła wymiaru należności celnych od samochodu pochodzącego z kradzieży, który został nielegalnie wprowadzony na polski obszar celny. WSA uchylił decyzję organów celnych, uznając, że kradziony towar nie może być przedmiotem dopuszczenia do obrotu. NSA, oddalając skargę kasacyjną, uznał, że nielegalne wprowadzenie skradzionego towaru skutkuje powstaniem długu celnego, ale podkreślił potrzebę oceny odpowiedzialności nabywcy.
Sprawa rozpatrywana przez NSA dotyczyła wymiaru należności celnych od samochodu marki Mercedes Sprinter, który został nielegalnie wprowadzony na polski obszar celny jako towar pochodzący z kradzieży. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił decyzje organów celnych, uznając, że towar skradziony za granicą, który ostatecznie został zwrócony prawowitemu właścicielowi, nie może być przedmiotem dopuszczenia do obrotu ani podlegać należnościom celnym. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną Dyrektora Izby Celnej, uznał, że stanowisko WSA było błędne. NSA stwierdził, że wprowadzenie towaru pochodzącego z kradzieży na polski obszar celny, nawet jeśli jest to towar nielegalnie wprowadzony, skutkuje powstaniem długu celnego. Sąd podkreślił, że przepisy Kodeksu celnego nie wyłączają powstania długu celnego w przypadku towaru skradzionego, a jedynie określają przypadki, w których dług celny nie powstaje lub wygasa, czego w tej sprawie nie stwierdzono. NSA zwrócił jednak uwagę, że kluczowe jest ustalenie, czy nabywca towaru, B. K., dochowała należytej staranności przy zakupie, co zgodnie z art. 210 § 3 Kodeksu celnego może wyłączyć jej odpowiedzialność za dług celny. Mimo że WSA nie rozważył tej kwestii, NSA uznał, że zaskarżony wyrok uchylający decyzje organów celnych jest ostatecznie zgodny z prawem, ponieważ organy celne również nie oceniły odpowiedzialności B. K. w kontekście jej staranności.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, wprowadzenie towaru pochodzącego z kradzieży na polski obszar celny skutkuje powstaniem długu celnego, o ile nie zachodzą ustawowe przypadki wyłączające jego powstanie.
Uzasadnienie
Przepisy Kodeksu celnego wiążą powstanie długu celnego z nielegalnym przywozem towaru, a kradzież towaru nie jest wymieniona jako okoliczność wyłączająca powstanie długu. Brak jest podstaw prawnych do uznania, że rzecz pochodząca z przestępstwa nie może być towarem w rozumieniu prawa celnego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (19)
Główne
p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
k.c. art. 1
Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny
k.c. art. 2 § § 2
Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny
k.c. art. 3 § § 1 pkt. 2
Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny
k.c. art. 3 § § 1 pkt. 3
Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny
k.c. art. 8
Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny
k.c. art. 84
Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny
k.c. art. 210 § § 1
Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny
k.c. art. 210 § § 3 pkt. 3
Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny
k.c. art. 214 § § 1 i § 3
Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny
k.c. art. 220 § § 2
Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny
k.c. art. 244
Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny
Ord.pod. art. 240 § § 1 pkt. 5
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Ord.pod. art. 243 § § 1 i § 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Ord.pod. art. 245 § § 1 pkt. 3
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
k.c. art. 169
Kodeks cywilny
Konst. RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konst. RP art. 217
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 23 czerwca 1999 r. w sprawie określenia wypadków, w których nie powstaje dług celny
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nielegalne wprowadzenie skradzionego towaru na polski obszar celny skutkuje powstaniem długu celnego. Fakt kradzieży towaru i jego późniejszy zwrot nie wyłącza obowiązku zapłaty należności celnych. Kwestia odpowiedzialności nabywcy za dług celny zależy od dochowania przez niego należytej staranności.
Odrzucone argumenty
Towar skradziony za granicą, który został nielegalnie wprowadzony na polski obszar celny, nie może być przedmiotem dopuszczenia do obrotu ani podlegać należnościom celnym. Decyzja Urzędu Skarbowego o zwrocie VAT stanowiła nowy dowód, który powinien skutkować uchyleniem decyzji organu celnego.
Godne uwagi sformułowania
rzecz pochodząca z przestępstwa nie może być towarem wprowadzenie towaru pochodzącego z kradzieży na polski obszar celny powoduje powstanie długu celnego przyjąć należy, że chodzi tu o każdy towar objęty tym przywozem - z wyłączeniami wyraźnie wymienionymi nadanie takiego statusu jest niedopuszczalne pobieranie w takiej sytuacji cła byłoby nie do pogodzenia z zasadą demokratycznego państwa prawnego
Skład orzekający
Józef Waksmundzki
przewodniczący
Kazimierz Brzeziński
członek
Maria Serafin - Kosowska
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że nielegalne wprowadzenie skradzionego towaru na teren Polski skutkuje powstaniem długu celnego, oraz podkreślenie znaczenia należytej staranności nabywcy w kontekście odpowiedzialności za ten dług."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji towaru pochodzącego z kradzieży i jego nielegalnego wprowadzenia na teren celny. Ocena odpowiedzialności nabywcy wymaga indywidualnej analizy stanu faktycznego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa porusza kwestię odpowiedzialności za dług celny w nietypowej sytuacji, jaką jest wprowadzenie skradzionego towaru. Pokazuje, jak prawo celne reaguje na przestępstwa i jakie znaczenie ma należyta staranność w obrocie prawnym.
“Czy kradziony samochód może generować dług celny? NSA wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 12 466,7 PLN
Sektor
transport
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyGSK 730/04 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2004-07-15 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2004-06-14 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Józef Waksmundzki /przewodniczący/ Kazimierz Brzeziński Maria Serafin - Kosowska /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celnych Hasła tematyczne Celne postępowanie Celne prawo Sygn. powiązane I SA/Wr 1511/02 - Wyrok WSA we Wrocławiu z 2004-02-20 Skarżony organ Prezes Głównego Urzędu Ceł Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270 art. 184 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Tezy Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny /t.j. Dz.U. 2001 nr 75 poz. 802 ze zm./ reguluje zasady i tryb przywozu towarów na polski obszar celny oraz związane z tym prawa i obowiązki osób oraz uprawnienia i obowiązki organów celnych i jeśli wiąże określone obowiązki /powstanie długu celnego/ także z nielegalnym przywozem towaru, to przyjąć należy, że chodzi tu o każdy towar objęty tym przywozem - z wyłączeniami wyraźnie wymienionymi. To, że towar skradziony za granicą i nielegalnie wprowadzony na polski obszar celny uzyska na skutek dopuszczenia do obrotu status celny towaru krajowego nie może prowadzić do przyjęcia, że nadanie takiego statusu jest niedopuszczalne. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Józef Waksmundzki, Sędziowie NSA Kazimierz Brzeziński, Maria Serafin-Kosowska (spr.), Protokolant Krystyna Stasiak, po rozpoznaniu w dniu 15 lipca 2004 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej sprawy ze skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Celnej we Wrocławiu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 20 lutego 2004r. Nr 3 I SA/Wr 1511/02 w sprawie ze skargi B. K. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 28 marca 2002 r. Nr [...] w przedmiocie wymiaru należności celnych - oddala skargę kasacyjną - Uzasadnienie Decyzją nr [...] z dnia 8 września 2000r. Dyrektor Urzędu Celnego we Wrocławiu objął samochód marki Mercedes Sprinter 312 D procedurą dopuszczenia do obrotu i wymierzył B. K. cło w kwocie 12. 466,70 zł oraz naliczył odsetki za zwłokę w kwocie 2.276,50 zł za okres od dnia 6 kwietnia 2000r. przyjętego jako data powstania długu celnego do dnia wydania decyzji. Postępowanie zakończone wymienioną wyżej decyzją zostało wznowione na wniosek B. K. i następnie decyzją z dnia 21 grudnia 2001r. nr [...] Dyrektor Urzędu Celnego we Wrocławiu odmówił uchylenia powyższej decyzji a Prezes Głównego Urzędu Ceł utrzymał to rozstrzygnięcie w mocy decyzją z dnia 28 marca 2002r. nr [...]. Na skutek skargi wniesionej przez B. K. od powyższej decyzji Prezesa Głównego Urzędu Ceł, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 20 lutego 2004r. sygn. [...] uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 a ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/. W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd przytaczając ustalenia faktyczne dokonane przez organy podał, iż we wniosku o wznowienie postępowania zakończonego decyzją organu I instancji z dnia 8 września 2000r. B. K. powołała się na nowe dowody. Mianowicie wskazała, że przedmiotowy samochód nabyła w kraju w dniu 21 kwietnia 2000r. działając w dobrej wierze ale w trakcie czynności rejestracyjnych stwierdzono, iż nie zostały od niego zapłacone należności celne i podatkowe. Wymierzone na jej wniosek te należności zostały przez nią zapłacone ale wówczas okazało się, że samochód był kradziony i na mocy postanowienia Prokuratury Rejonowej w Gorzowie z dnia 18 grudnia 2000r. został zwrócony prawowitemu właścicielowi oraz wywieziony do Niemiec. W związku z tym na wniosek B. K. zapłacony przez nią podatek od towarów i usług został jej zwrócony na podstawie decyzji Urzędu Skarbowego we Wrocławiu – Psie Pole z dnia 7 maja 2001r. nr [...]. Uzasadniając dokonanie zwrotu podatku Urząd Skarbowy stwierdził, że B. K. nie nabyła własności skradzionego samochodu ponieważ nie upłynął okres trzech lat wymagany przez przepis art. 169 kodeksu cywilnego dla nabycia własności skradzionej rzeczy a zatem nie powstał obowiązek w tym podatku – czynność importu skradzionego samochodu nie mogła być przedmiotem prawnie skutecznej umowy. Organ celny II instancji utrzymując w mocy decyzję organu I instancji odmawiającą uchylenia decyzji z dnia 8 września 2000r. w przedmiocie wymiaru należności celnych stanął na stanowisku, że w oparciu o art. 240 § pkt. 5 Ordynacji podatkowej nie może być traktowana jako nowa okoliczność /nowy dowód/ wydana przez Urząd Skarbowy decyzja z dnia 7 maja 2001r. albowiem nastąpiło to już po dniu 8 września 2000r. czyli po dacie wydania decyzji wymiarowej przez organ celny I instancji. Rozważając natomiast kwestię czy za nową okoliczność można uznać fakt, że w dniu wydawania decyzji z dnia 8 września 2000r. przez organ celny I instancji samochód był kradziony o czym nie wiedział ani organ ani B. K., organ odwoławczy powołując się na unormowania zawarte w art. 2 §2, art. 3 § 1 pkt. 2, art. 210, art. 214 § 1 i § 3, art. 220 § 2, art. 244 Kodeksu celnego / ustawa z dnia 9 stycznia 1997r. – Dz.U. nr 23 poz. 117 z późn. zm./ a także w Rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 23 czerwca 1999r. w sprawie określenia wypadków, w których nie powstaje dług celny /Dz.U. nr 60 poz. 645 z późn. zm./ uznał, że wprowadzenie towaru pochodzącego z kradzieży na polski obszar celny powoduje powstanie dług celnego i obowiązek jego uiszczenia. W konsekwencji stanął na stanowisku, że w niniejszej sprawie kradzież pojazdu nie jest okolicznością wymienioną w art. 240 § 1 pkt. 5 Ordynacji podatkowej, która skutkowałaby odmiennym rozstrzygnięciem sprawy a nawet gdyby za taką została uznana, to i tak na podstawie art. 245 § 1 pkt. 3 Ordynacji podatkowej organ celny nie miałby podstawy do uchylenia decyzji z dnia 8 września 2000r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu podzielił stanowisko organu odwoławczego, iż decyzja Urzędu Skarbowego we Wrocławiu –Psie Pole z dnia 7 maja 2001r. w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty w podatku od towarów i usług nie może stanowić "nowego dowodu" w rozumieniu art. 240 § 1 pkt. 5 Ordynacji podatkowej. Natomiast ujawnienie faktu, że nabyty przez skarżącą B. K. samochód był kradziony uznał za przesłankę wymienioną w w powyższym przepisie /nowa okoliczność faktyczna/. Odnośnie tej właśnie okoliczności Sąd wskazał, że wprawdzie przepisy Kodeksu celnego określające sytuacje w których nie powstaje dług celny istotnie nie wskazują wprost przypadku towaru pochodzącego z kradzieży ani też wprost nie zakazują importu skradzionego towaru, jednakże pośrednio z unormowań tegoż Kodeksu oraz zasad prawnych mających charakter klauzul generalnych można wyprowadzić wniosek, iż brak jest podstaw prawnych do dopuszczenia do obrotu towaru skradzionego i określenia kwoty długu celnego. Jest to bowiem szczególny przypadek mający związek z działaniem przestępczym pozostającym w sferze regulacji prawa karnego. Rozważając – w oparciu o art. 210 § 1 i § 3 pkt.3 oraz art. 2 § 2 Kodeksu celnego- czy "wprowadzenie towaru" legalne lub nielegalne następuje również w przypadku towaru pochodzącego z kradzieży, Sąd powołał się na pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lipca 1993r. sygn. SA/Wr 428/93 /Monitor Podatkowy nr 4/1994/ i stwierdził, iż rzecz pochodząca z przestępstwa nie może być towarem. Wprawdzie w Kodeksie celnym nie ma definicji towaru ale przyjąć należy, że towarem jest każda rzecz ruchoma oraz energia i w konsekwencji nie można przyjąć, iż "wprowadzenie towaru" dotyczy towaru skradzionego. Pojazd skradziony za granicą co do którego nie nastąpiło przejście prawa własności na nabywcę krajowego i który ostatecznie został zwrócony właścicielowi zagranicznemu, nie może być według unormowań Kodeksu celnego a w szczególności art. 84, art. 3 § 1 pkt. 18 przedmiotem dopuszczenia do obrotu, uzyskać status towaru krajowego i podlegać należnościom celnym przywozowym. Sąd podniósł także, iż pobieranie w takiej sytuacji cła byłoby nie do pogodzenia z zasadą demokratycznego państwa prawnego wyrażoną w art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz wywodzoną z niej zasadą ochrony zaufania obywatela do państwa i tworzonego prawa. Dyrektor Izby Celnej we Wrocławiu – reprezentowany przez ustanowionego pełnomocnika radcę prawnego- wniósł skargę kasacyjną od opisanego wyżej wyroku zaskarżając go w całości i wnosząc o jego uchylenie oraz o oddalenie skargi. Jako podstawę skargi kasacyjnej wskazał naruszenie przepisów prawa materialnego a mianowicie art. 210 § 1 w związku z art. 2 § 1 i art. 3 § 1 pkt. 2 Kodeksu celnego przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu przez Sąd I instancji, iż dług celny nie powstaje w przypadku wprowadzenia na polski obszar celny towaru skradzionego za granicą, mimo że art. 220 tegoż Kodeksu wskazuje na powstanie długu celnego także odnośnie towarów będących przedmiotem zakazów lub ograniczeń niezależnie od ich rodzaju. Przytaczając w uzasadnieniu skargi kasacyjnej ustalone w sprawie okoliczności faktyczne skarżący stwierdził, iż wyrażone w zaskarżonym wyroku stanowisko Sądu I instancji jest nieuzasadnione, ponieważ zgodnie z art. 2 § 2 Kodeksu celnego wprowadzenie towaru na polski obszar celny powoduje z mocy prawa powstanie obowiązków i uprawnień przewidzianych w przepisach prawa celnego o ile przepisy prawa, w tym umowy międzynarodowe, inaczej nie stanowią. Jeśli więc zaistnieje określone w Kodeksie celnym zdarzenie, to z mocy prawa powstaje dług celny /art. 3 § 1 pkt.2/, który jest ściśle związany z wprowadzonym do Polski towarem niezależnie od jego statusu prawnego. Przepisy Kodeksu celnego wskazujące przypadki, kiedy nie powstaje dług celny w przywozie / art. 214 § 1 i § 3, art. 220 § 2/ nie wyłączają powstania takiego długu w przypadku towaru pochodzącego z kradzieży; wyłączenia tego nie zawierają też przepisy Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 23 czerwca 1999r. powołanego w decyzji organu II instancji. Skarżący podniósł również, iż przypadek zaistniały w niniejszej sprawie nie jest również objęty przepisem art. 244 Kodeksu celnego dotyczącym wygaśnięcia długu celnego. W konkluzji skarżący stwierdził, że żaden przepis prawa celnego nie zawiera zakazu importu towaru pochodzącego z kradzieży /kwestię tę regulują natomiast przepisy prawa karnego i cywilnego/ a zgodnie z art. 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zakaz taki albo wyłączenie z obciążenia należnościami celnymi towaru skradzionego powinny wynikać z ustawy. W odpowiedzi na skargę kasacyjną B. K. wniosła o jej oddalenie nie zgadzając się ze stanowiskiem organów celnych co do powstania długu celnego w przypadku sprowadzenia do kraju towaru pochodzącego z kradzieży. Podniosła też, że przy zakupie przedmiotowego samochodu dochowała należytej staranności bo sprawdzała jego pochodzenie w Europejskim Rejestrze Pojazdów oraz poddała go oględzinom u rzeczoznawcy w Urzędzie Celnym we Wrocławiu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z unormowaniem zawartym w art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/ - zwaną dalej ustawą – p.s.a. - Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznawaniu sprawy na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, której przesłanki wymienione w § 2 cyt. wyżej przepisu w niniejszej sprawie nie zachodzą. Podstawę skargi kasacyjnej stanowi naruszenie wskazanych przepisów prawa materialnego i przy niekwestionowanym stanie faktycznym sprawy rozbieżność stanowisk Sądu I instancji oraz wnoszącego skargę kasacyjną organu II instancji dotyczy kwestii czy w przypadku wprowadzenia na polski obszar celny towaru skradzionego, powstaje dług celny, czy też nie. W niniejszej sprawie w skardze kasacyjnej prezentowane jest stanowisko – podobnie jak uprzednio w decyzji – że w takim przypadku dług celny nie powstaje a więc wyjście na jaw tej okoliczności /tj. faktu, że samochód był skradziony za granicą/ po wydaniu decyzji dopuszczającej przedmiotowy samochód do obrotu na polskim obszarze celnym i pobraniu cła, nie może być podstawą do uchylenia tej decyzji w postępowaniu wznowieniowym, gdyż nie jest to okoliczność mogąca mieć istotny wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy w rozumieniu art. 240 § 1 pkt. 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 z późn. zm./. Z ustaleń faktycznych w niniejszej sprawie wynika, że B. K. nabyła przedmiotowy samochód w kraju w dniu 21 kwietnia 2000 r. a kiedy podczas dokonywania rejestracji okazało się, że nie zostały od niego pobrane należności celne, zwróciła się w tej sprawie do organu celnego I instancji, który w decyzji z 8 września 2000r. wymierzył stosowne należności. Kiedy następnie stwierdzonym zostało, że samochód był skradziony na terenie Niemiec, wydała tenże samochód i został on wywieziony do Niemiec w dniu 10 kwietnia 2001r. Według generalnej klauzuli zawartej w art. 2 § 2 ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. Kodeks celny /Dz.U. nr 75 poz. 802 z 2001r. z późn. zm./, wprowadzenie towaru na polski obszar celny powoduje "z mocy prawa" powstanie obowiązków a także uprawnień jakie są przewidziane w przepisach prawa celnego - o ile przepisy prawa a w tym umowy międzynarodowe inaczej nie stanowią. Do obowiązków należy między innymi zapłata należności celnych przywozowych /długu celnego/, który to dług w przywozie powstaje między innymi w wypadku nielegalnego wprowadzenia na polski obszar celny takiego towaru, który tym należnościom podlega a za moment powstania tego długu ustawodawca uznaje chwilę nielegalnego wprowadzenia towaru /art. 210 § 1, § 2 w związku z art. 3 § 1 pkt. 2 cyt. Kodeksu/. Określając osobę dłużnika czyli osobę zobowiązaną do zapłacenia kwoty wynikającej z długu celnego, ustawodawca wymienił między innymi osobę, która nabyła lub posiadała albo posiada towar sprowadzony z zagranicy / art. 210 § 3 pkt. 3 w związku z art. 3 § 1 pkt. 3 cyt. Kodeksu /. W przepisach Kodeksu celnego wskazano przypadki kiedy nielegalny przywóz na polski obszar celny nie powoduje powstania długu celnego odnośnie określonych towarów ale przypadki te nie dotyczą niniejszej sprawy jako związane z niewykonaniem określonych obowiązków na skutek całkowitego zniszczenia towaru, jego utraty itd. Natomiast w przepisie art. 9 ust. 1 Kodeksu celnego ustawodawca określił przypadki nielegalnego wprowadzenia towaru a mianowicie wprowadzenie dokonane z naruszeniem: art. 35 § 2 czyli z ominięciem otwartego przejścia granicznego lub skorzystania z innego przejścia bez pozwolenia organu celnego, art. 36 i art. 37 czyli niewykonania zobowiązania do niezwłocznego dostarczenia towarów wyznaczoną przez organ celny drogą celną do granicznego urzędu celnego, miejsca wyznaczonego lub uznanego przez organ celny itd. oraz niepoinformowania organu celnego o niemożliwości wykonania tegoż zobowiązania, art. 39 czyli nieprzedstawienia towarów organowi celnemu i art. 180 § 2 czyli z niespełnieniem obowiązków dotyczących towarów wyprowadzonych z wolnego obszaru celnego. W niniejszej sprawie, skoro przedmiotowy samochód niewątpliwie pochodził z Niemiec i niewątpliwie został wprowadzony na polski obszar celny ale bez uiszczenia należności celnych, to nie został przedstawiony organowi celnemu, co w konsekwencji oznacza zasadne przyjęcie przez organy celne i Sąd I instancji że jego wprowadzenie zostało dokonane nielegalnie. Jeśli tak, to przepis art. 210 § 1 Kodeksu celnego nie pozostawia wątpliwości, że w takim przypadku powstaje dług celny /przy czym jednak ani organy celne ani Sąd I instancji nie precyzowały "sposobu" tego wprowadzenia/. Stanowisko Sądu I instancji odwołujące się do bliżej nieokreślonej zasady prawnej /klauzuli generalnej/ sprowadzającej się do stwierdzenia, iż rzecz /przedmiot/ wprowadzona na polski obszar celny na skutek działania przestępczego zabronionego przez prawo a zwłaszcza prawo karne nie jest towarem w rozumieniu prawa celnego i w konsekwencji nie podlega należnościom celnym przywozowym, nie może być uznane za prawidłowe. Kodeks celny reguluje bowiem / między innymi/ zasady i tryb przywozu towarów na polski obszar celny oraz związane z tym prawa i obowiązki osób oraz uprawnienia i obowiązki organów celnych /art. 1/ i jeśli wiąże określone obowiązki / powstanie długu celnego/ także z nielegalnym przywozem towaru, to przyjąć należy, że chodzi tu o każdy towar objęty tym przywozem - z wyłączeniami wyraźnie wymienionymi. To, że towar skradziony za granicą i nielegalnie wprowadzony na polski obszar celny uzyska na skutek dopuszczenia do obrotu i spełnienia innych wymogów określonych prawem status celny towaru krajowego /art. 84 Kodeksu celnego/ - a więc na terenie kraju może być przedmiotem różnych czynności faktycznych i prawnych – nie może prowadzić do przyjęcia, iż nadanie takiego statusu jest niedopuszczalne. Powodowałoby to bowiem sytuację, że jeśli tego rodzaju towaru nie dotyczyłyby należności celne przywozowe / nie powstawałby dług celny/, to w istocie wprowadzenie takiego towaru na polski obszar celny pozostawałoby poza kontrolą organów państwa tj. organów celnych i uniemożliwiałoby ustalenie jego rzeczywistego stanu własnościowego. Fakt, że w niniejszym przypadku ustalony został zagraniczny właściciel samochodu i w efekcie samochód ten został wywieziony za granicę jest właśnie konsekwencją nielegalnego wprowadzenia go na polski obszar celny i nie ma wpływu na powstanie należności celnych związanych z faktem jego przywozu na polski obszar celny. Wydane na podstawie art. 243 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej postanowienie o wznowieniu postępowania otwiera dla organu drogę do badania czy określona przesłanka rzeczywiście zaistniała i jaki może mieć ona wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. W niniejszej sprawie w ustalonym stanie faktycznym w istocie nie jest kwestionowane ujawnienie – po wydaniu decyzji przez organ I instancji z dnia 8 września 2000r. – nowej okoliczności faktycznej istniejącej w dacie wydania tej decyzji ale nieznanej organowi a mianowicie tej okoliczności, że samochód przywieziony do kraju i tutaj nabyty przez B. K. był wwieziony do kraju jako skradziony. Ponieważ art. 240 § 1 pkt. 5 Ordynacji podatkowej wskazuje, że chodzi o "istotne" dla sprawy nowe okoliczności faktyczne, to zasadne jest przyjcie, że dotyczy to takich okoliczności, które mają wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, czyli mogą spowodować odmienne niż przed ich ujawnieniem rozstrzygnięcie sprawy. Jak wskazano wyżej, wwiezienie przedmiotowego samochodu do kraju stanowiło nielegalne wprowadzenie go na polski obszar celny i skutkowało powstaniem długu celnego a więc ta okoliczność czyli ujawnienie kradzieży samochodu na terenie Niemiec nie byłoby – co do zasady - okolicznością istotną, mającą wpływ na rozstrzygnięcie sprawy czyli w tym przypadku nie powodującą naliczenia należności celnych i wobec tego w tym zakresie zarzuty skargi kasacyjnej należy uznać za uzasadnione, bo – jak wyżej wskazano - nielegalne wprowadzenie towaru na polski obszar celny powoduje powstanie długu celnego jeśli nie zachodzą ustawowe przypadki wyłączające powstanie tego długu a w niniejszej sprawie taki przypadek nie został wykazany. Nie można jednak nie zauważyć, że w takiej właśnie sytuacji a więc powstania długu celnego na skutek nielegalnego wprowadzenia towaru na polski obszar celny, przepis art. 210 § 3 Kodeksu celnego wskazuje kto jest dłużnikiem takiego długu i są to osoby, które dokonały nielegalnego wprowadzenia, uczestniczyły we wprowadzeniu i wiedziały lub powinny były wiedzieć, iż jest to działanie nielegalne / pkt.1 i 2/ a jeśli chodzi o osoby, które nabyły, posiadają lub posiadały taki towar /pkt.3/, to są one dłużnikami tylko wówczas, jeśli wiedziały albo przy zachowaniu należytej staranności mogły się dowiedzieć, że w chwili nabycia towaru albo wejścia w jego posiadanie był to towar sprowadzony nielegalnie. W toku postępowania wznowieniowego przed organami celnymi a także w postępowaniu sądowoadministracyjnym B. K. wskazywała na okoliczności, które w jej ocenie wyłączają dopuszczalność obciążenia jej w tym przypadku obowiązkiem uiszczenia należności celnych tj. wskazywała na dochowanie przez nią należytej staranności w związku z nabywaniem przedmiotowego samochodu. Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku przywołał wprawdzie treść cytowanego wyżej przepisu art. 210 § 3 pkt. 3 Kodeksu celnego ale – ze względu na przesłankę swego rozstrzygnięcia - nie rozważał kwestii, czy B. K. jako nabywca przedmiotowego samochodu istotnie powinna być dłużnikiem tegoż długu celnego, kwestia ta nie była także przedmiotem oceny organów celnych; w toku postępowania nie były przy tym wskazywane okoliczności wskazujące na jej udział w nielegalnym wprowadzeniu samochodu na polski obszar celny lub posiadaniu przez nią wiedzy o takim wprowadzeniu. W takiej sytuacji stwierdzić należy, że zaskarżony wyrok w ostatecznym wyniku odpowiada prawu, chociaż oparty jest na błędnej podstawie wskazanej w jego uzasadnieniu czyli na przyjęciu, że nielegalne wprowadzenie skradzionego za granicą towaru na polski obszar celny, który to towar następnie został zwrócony uprawnionemu podmiotowi zagranicznemu, nie powoduje powstania długu celnego. Skoro jednak jak wykazano wyżej, stanowisko takie nie jest prawidłowe, to w okolicznościach niniejszej sprawy zachodziła konieczność odniesienia się do kwestii, czy B. K. jest dłużnikiem tegoż długu celnego, bo przepis art. 210 § 3 Kodeksu celnego wskazuje – w zależności od okoliczności faktycznych - kto w takim przypadku odpowiada za ten dług celny. Brak oceny podnoszonych w tym zakresie przez B. K. twierdzeń oraz wskazywanych przez nią dowodów w postępowaniu przed organami celnymi i poczynienia w tym zakresie ustaleń skutkowałby takim samym rozstrzygnięciem Sądu I instancji tym bardziej, że w skardze do tegoż Sądu akcentowała ona okoliczności wyłączające – jej zdaniem – jej odpowiedzialność za dług celny i podnosiła to także w postępowaniu wznowieniowym przed organami. W nawiązaniu do powyższych wywodów, chociaż podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia prawa materialnego okazał się uzasadniony, to jednak w sytuacji gdy Sąd I instancji właśnie na skutek tego naruszenia nie odniósł się do innych istotnych okoliczności ściśle związanych z kwalifikacją prawną zaistniałej sytuacji faktycznej, do których nie odniosły się także orzekające w sprawie organy celne, Naczelny Sąd Administracyjny uprawniony jest do przyjęcia stanowiska, iż zaskarżony wyrok uchylający te decyzje organów w ostatecznym wyniku jest zgodny z prawem. W uwzględnieniu naprowadzonych wyżej okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 ustawy – p.s.a oddalił skargę kasacyjną.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI