GSK 549/04

GSK 549/04 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2004-11-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-04-15
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Hanna Szafrańska -Falkiewicz /przewodniczący/
Janusz Zajda
Kazimierz Brzeziński /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne
Celne postępowanie
Skarżony organ
Prezes Głównego Urzędu Ceł
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Hanna Szafrańska-Falkiewicz Sędziowie NSA - Kazimierz Brzeziński (spr.) - Janusz Zajda Protokolant - Eliza Skibińska po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2004 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej [...] w Krakowie od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego – Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie z dnia 1 grudnia 2003 r. sygn. akt I SA/Kr 444/01 w sprawie ze skargi [...] w Krakowie na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 16 lutego 2001 r. Nr [...] w przedmiocie klasyfikacji taryfowej 1. oddala skargę kasacyjną 2. oddala wniosek Dyrektora Izby Celnej w Krakowie o zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
W Y R O K
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 24 listopada 2004 r.
Naczelny Sąd Administracyjny
w składzie następującym:
Przewodniczący Sędzia NSA - Hanna Szafrańska-Falkiewicz
Sędziowie NSA - Kazimierz Brzeziński (spr.)
- Janusz Zajda
Protokolant - Eliza Skibińska
po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2004 r.
na rozprawie w Izbie Gospodarczej
skargi kasacyjnej [...] w Krakowie
od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego – Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie
z dnia 1 grudnia 2003 r. sygn. akt I SA/Kr 444/01
w sprawie ze skargi [...] w Krakowie
na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł
z dnia 16 lutego 2001 r. Nr [...]
w przedmiocie klasyfikacji taryfowej
1. oddala skargę kasacyjną
2.odala wniosek Dyrektora Izby celnej w Krakowie o zwrot kosztów postępowania kasacyjnego
U Z A S A D N I E N I E
Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie wyrokiem z dnia 1 grudnia 2003 r. sygn. akt I SA/Kr 444/01 po rozpoznaniu sprawy ze skargi [...]" z/s w Krakowie (importer) na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 16 lutego 2001 r. Nr [...] - oddalił skargę.
W uzasadnieniu Sąd podał, że Agencja Celna [...] Spółka z o.o. w Poznaniu Oddział w Krakowie działająca z upoważnienia importera zgłosiła w dniu 29 marca 1999 r. w Urzędzie Celnym w Krakowie według dokumentu SAD nr [...] do objęcia procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym towary o nazwie: preparat obniżający poziom cholesterolu - Anticholest 17G oraz słodzik dietetyczny o nazwie "[...]", deklarując kod towaru PCN 2106 10 80 0 ze stawką celną 20%.
Dyrektor UC w Krakowie objął sprowadzone towary wnioskowaną procedurą, a następnie po ustaleniu w wyniku powtórnej kontroli zgłoszenia celnego, że towary te zostały zaklasyfikowane do niewłaściwego kodu taryfy celnej wszczął z urzędu postępowanie i decyzją z dnia 7 stycznia 2000 r. uznał zgłoszenie celne za nieprawidłowe, zaklasyfikował te towary do kodu PCN 2106 90 98 0 ze stawką celną 27,5% minimum 0,24 EUR/kg oraz określił kwotę wynikającą z długu celnego w nowej wyższej wysokości.
Prezes Głównego Urzędu Ceł po rozpatrzeniu odwołania importera decyzją z dnia 16 lutego 2001 r. uchylił decyzję organu pierwszej instancji w części dotyczącej podstawy prawnej odsetek wyrównawczych, w pozostałej zaś części utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Oddalając skargę [...] na decyzję Prezesa GUC, Sąd stwierdził, że nie jest sporny skład towaru o nazwie handlowej "[...]", zawierający sacharynian sodu, aspartam, laktozę, kwas winowy, wodorowęglan sodu oraz leucynę - w proporcjach opisanych w piśmie Centralnego Laboratorium Celnego z dnia 23 maja 2000 r.
Skarżącą wskazała jako właściwą klasyfikację tego towaru do kodu PCN 2106 10 80 0, który obejmuje koncentraty proteinowe i teksturowane substancje proteinowe - pozostałe. Do podpozycji tej należy klasyfikować substancje proteinowe, które zostały poddane określonym procesom, tj. koncentracji lub teksturowaniu.
Sąd uznał, że powołane przez skarżącą na poparcie swojego stanowiska pismo magistra farmacji – J. S.-M. nie mogło mieć decydującego znaczenia dla rozstrzygnięcia właściwej klasyfikacji spornego towaru. Opinia wyrażona w tym piśmie została sformułowana na podstawie analizy jednego ze składników towaru, tj. aspartamu i nie jest jednoznaczna. Zachowanie jednego ze składników spornego towaru (stanowiącego 1,9% wagowych + 0,1%) "jak substancja białkowa" nie jest tożsame z uznaniem tego towaru za substancję proteinową, biorąc pod uwagę skład całej tabletki. Określenie użyte w tym piśmie "może być traktowany jako substancja proteinowa" potwierdza tylko to stanowisko.
Sąd podzielił także stanowisko organów celnych, że w rozpatrywanej sprawie podstawę klasyfikacji towaru nie mogła stanowić opinia Urzędu Statystycznego, ponieważ przepisy art. 278 § 1 i 2 oraz art. 280 i 283 Kodeksu celnego wyraźnie określają właściwość organów celnych w sprawach klasyfikacji towaru i ustalania kodu PCN. W związku z tym stanowisko Urzędu Statystycznego wyrażone w piśmie z dnia 14 maja 1999 r., odnoszące się do zasad metodycznych SWW i PKWiU nie mogło mieć rozstrzygającego znaczenia w niniejszej sprawie.
Sąd stwierdził, że klasyfikację przedmiotowego towaru należy ustalić zgodnie z Ogólnymi Regułami Interpretacji Nomenklatury Scalonej, stanowiącymi załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1998 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej (Dz.U. z 1998 r., Nr 158, poz. 1036), uwzględniając Wyjaśnienia do taryfy celnej, stanowiące załącznik do zarządzenia Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 17 września 1997 r. (M.P. z 1997 r., Nr 76, poz. 715) i wskazał, że sprowadzony towar powinien być klasyfikowany w pozycji 2106 90 taryfy celnej obejmującej pozostałe przetwory spożywcze, gdzie indziej nie wymienione, ani nie wyłączone.
Stanowisko organu I instancji co do klasyfikacji towaru zostało potwierdzone wynikami postępowania wyjaśniającego przeprowadzonego przez organ odwoławczy. Zakres badań przeprowadzonych przez Centralne Laboratorium Celne pozwala na uznanie wyników tych badań za dowód jednoznacznie potwierdzający skład spornego towaru, a w szczególności na ustalenie, że znajduje się w nim laktoza (wymieniona w taryfie celnej jako sacharoza). Ta zaś okoliczność wyklucza zastosowanie wobec tego towaru kodu PCN wnioskowanego przez skarżącą.
Sąd stwierdził, że powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie w Wiążącej Informacji Taryfowej nr 71/2000/21 dotyczącej tego samego towaru i wydanej na wniosek skarżącej o ustalenie jego klasyfikacji według nomenklatury towarowej taryfy celnej i uznał, że w niniejszej sprawie nie zaistniała potrzeba przeprowadzenia nowych dowodów, w tym powoływanie biegłego z zakresu farmacji, o co wnosiła skarżąca, ponieważ stan faktyczny został jednoznacznie ustalony i nie był sporny, a dokonanie klasyfikacji towaru według taryfy celnej należy do wyłącznej kompetencji organów celnych.
Odnośnie pozostałych zarzutów skargi Sąd podzielił stanowisko Prezesa Głównego Urzędu Ceł, iż są one nieuzasadnione.
[...] działająca przez pełnomocnika - adwokata A. P., wniosła skargę kasacyjną od powyższego wyroku, na podstawie art. 101 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271), zarzucając zaskarżonemu wyrokowi:
1) naruszenie przepisów prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to:
- art. l i art. 21 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie i Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) poprzez uchylenie się od wydania orzeczenia co do zgodności z prawem zaskarżonej decyzji w związku z zarzutem rażącego naruszenia przepisów postępowania przez organy celne,
- art. 121 § l i 2 oraz art. 187 § l i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) poprzez prowadzenie postępowania w sposób niejasny i podważający zaufanie bez udzielania niezbędnych wyjaśnień oraz niezebranie i nierozpatrzenie koniecznego materiału dowodowego w sprawie, jak również niewskazanie faktów, dla których organ wydający decyzję odmówił wiarygodności dowodom wskazanym przez stronę skarżącą;
2) naruszenie art. 7 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. poprzez usankcjonowanie postawy naruszającej zaufanie obywatela do sposobów działania organów władzy publicznej.
Powołując powyższe podstawy kasacyjne skarżąca wniosła o:
1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania;
2) ewentualnie, w przypadku przyjęcia przez Sąd zaistnienia przesłanek z art. 88 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, rozpoznanie skargi na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł w Warszawie z dnia 16 lutego 2001 r. nr [...] i uchylenie tej decyzji w całości;
3) zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca podniosła, że przedmiotem sporu jest klasyfikacja towaru o nazwie "[...]", dokonana przez organ celny, w wyniku której powstał dług celny w wysokości 10.854,20 zł.
Skarżąca podniosła, że Sąd wydając zaskarżony wyrok nie odniósł się do podstawowego zarzutu dotyczącego wadliwości postępowania dowodowego przeprowadzonego przez organy celne, polegającego na nieokreśleniu kryterium kwalifikacji towaru do jednej ze spornych pozycji taryfy celnej.
Skarżąca stwierdziła, że podstawowym celem sądownictwa administracyjnego jest sprawowanie kontroli nad działalnością administracji publicznej, co stanowi art. l ustawy o NSA. Jednocześnie art. 21ustawy o NSA formułuje nakaz kontroli legalności aktów administracyjnych, w tym decyzji, co zobowiązuje Sąd do kontrolowania zgodności z prawem zarówno postępowania prowadzonego przez organy celne przed wydaniem decyzji, jak i całości wydanego rozstrzygnięcia. Sądowa kontrola legalności decyzji powinna więc polegać na ocenie, czy organ celny prawidłowo zgromadził materiał dowodowy, czy wyciągnięte wnioski w zakresie merytorycznym decyzji mają swoje uzasadnienie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym oraz czy dokonana ocena mieści się w ustawowych granicach, zaś wyciągnięte wnioski są logiczne i poprawne. Jeżeli Sąd stwierdzi, iż na którymkolwiek z ww. etapów doszło do naruszenia prawa, o którym mowa w art. 22 ust. 2 ustawy o NSA, wówczas co do zasady ma obowiązek uchylenia wadliwej decyzji w całości lub w części.
W skarżonym wyroku Sąd uchylił się od wydania orzeczenia co do zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, nie zwrócił uwagi, że organ celny arbitralnie ustalił klasyfikację importowanego towaru bez zgromadzenia należytego materiału dowodowego i bez zdefiniowania kryterium klasyfikacji, a przy tym z pominięciem zarówno przedłożonej przez skarżącą opinii biegłego specjalisty, jak również stanowiska innego organu administracji publicznej, odmiennie klasyfikującego importowany towar. Sąd pominął także kwestię braku merytorycznego uzasadnienia decyzji, jak również przekroczenie granic przy ocenie materiału dowodowego, a także nie dokonał analizy legalności decyzji i postępowania organów celnych w sprawie, pomijając fakt braku zgromadzenia przez organy celne koniecznego materiału dowodowego i braku należytych wyjaśnień dotyczących przesłanek wydania decyzji.
Skarżąca podniosła, że sporny problem sprowadza się do zagadnienia, czy importowany towar o nazwie "[...]", pełniący rolę słodzika, powinien być klasyfikowany do kodu PCN 2110 80 - "Koncentraty proteinowe i teksturowane – pozostałe", czy też do kodu PCN 2106 90 98 0 - "Pozostałe przetwory spożywcze gdzie indziej nie wymienione ani nie włączone".
Organy celne skupiły się wyłącznie na ustaleniu składu przedmiotowego towaru, który był od początku znany, podczas gdy ustalenie składu chemicznego towaru jest dopiero punktem wyjścia do przeprowadzenia klasyfikacji, a dalszym etapem jest określenie podstawowych cech charakteryzujących koncentraty proteinowe i teksturowane substancje proteinowe PCN 2106 10 80 oraz pozostałe substancje spożywcze gdzie indziej nie wymienione ani nie włączone PCN 2106 90 98 0, a ostatnim etapem powinno być przyporządkowanie substancji o określonym składzie do jednego z dwóch rozpatrywanych kodów taryfy celnej.
Tymczasem działania organów celnych ograniczyły się tylko i wyłącznie do ustalenia składu chemicznego sprowadzanego towaru, zupełnie natomiast zlekceważono dalszy etap niezbędnego w niniejszej sprawie postępowania, czyli proces ustalenia do jakiego wzorca ustalonego według PCN środek o takim składzie chemicznym należy zakwalifikować oraz na jakich zasadach powinno się to odbywać.
Odwoływanie się przez organy celne do mających charakter wiążący "Wyjaśnień do taryfy celnej" stanowiących załącznik do zarządzenia Prezesa GUC z dnia 17 września 1997 r. (M.P. Nr 76, poz. 715) było bezużyteczne, gdyż wyjaśnienia te nie dają żadnej wskazówki czy preparaty (np. tabletki) składające się z sacharyny i środków spożywczych, takich jak laktoza, używane do słodzenia, należy zakwalifikować do podgrupy obejmującej koncentraty proteinowe i teksturowane substancje proteinowe (2106 10 80), czy też do podgrupy obejmującej pozostałe przetwory spożywcze gdzie indziej nie wymienione ani nie wyłączone (2106 90 98 0). Wymienione w wyjaśnieniach przykłady produktów odnoszą bowiem do całej grupy 2106 traktowanej łącznie jako suma dwóch podgrup (2106 10 80 i 2106 90 98 0) i nie dają żadnej wskazówki, do której z tych podgrup zalicza się przykładowy produkt wskazywany w wyjaśnieniach. Wyjaśnienia do taryfy celnej wskazują, że sprowadzany produkt należy generalnie klasyfikować do pozycji 2106, jednakże z wyjaśnień tych w żaden sposób nie wynika, do której z dwóch podpozycji (2106 10 80 czy też 2106 90 98 0) należy zakwalifikować ten towar.
Zatem aby dokonać prawidłowej klasyfikacji produktu w obrębie grupy 2106 należało zdefiniować (poprzez odwołanie się do wiedzy z dziedziny chemii lub technologii żywienia) cechy koncentratów proteinowych oraz teksturowanych substancji proteinowych w taki sposób, aby możliwe było dokonanie ustalenia czy słodzik "Sussina Gold" ze względu na swój skład kwalifikuje się jako koncentrat proteinowy bądź teksturowana substancja proteinowa, czy też do pozostałych przetworów spożywczych. Należało też wyjaśnić i zdefiniować pojawiające się w poszczególnych podgrupach terminy z dziedziny technologii żywienia - a więc odpowiedzieć na pytanie czym jest koncentrat, czym substancja, a czym przetwór.
Tymczasem organy obydwu instancji pominęły tę kluczową dla wyjaśnienia sprawy kwestię, Sąd zaś takie ich stanowisko usankcjonował.
Skarżąca podniosła, że aby dokonać klasyfikacji należy poznać kryteria, na podstawie których dokonuje się takiej klasyfikacji. Jeżeli organ celny zna takie kryteria to w uzasadnieniu swoich rozstrzygnięć powinien je jasno stronie przedstawić i wyjaśnić, co w żaden sposób nie zostało dokonane w decyzji, ani też nie zostało wyjaśnione przez Sąd.
W sytuacji, gdy produkty należące do jednej grupy dzielą się na koncentraty proteinowe i teksturowane substancje proteinowe oraz pozostałe przetwory spożywcze, w pierwszej kolejności organ powinien ocenić, czy badany produkt zalicza się do substancji białkowych, zaś dopiero w razie odpowiedzi negatywnej, powinien zbadać czy ten (nieproteinowy) produkt jest przetworem, gdyż podgrupa 2106 90 98 0 obejmuje przetwory - i dopiero po pozytywnej odpowiedzi na to pytanie zaliczyć analizowany produkt do tej grupy.
Niekwestionowanym i znanym organom obydwu instancji był fakt, że jednym ze składników słodziku "[...]" jest substancja proteinowa - aspartam. W związku z tym kwestią, której organ nie mógł pominąć, była odpowiedź na pytanie, czy zawartość w produkcie proteiny powoduje, że produkt ten powinien być traktowany jako substancja proteinowa.
Skarżąca podkreśliła, że z przedstawionej przez nią ekspertyzy specjalisty (farmaceuty) – J. S.M., wynika, że skład sprowadzanej substancji (zawartość proteiny) pozwala zakwalifikować ją do grupy obejmującej "koncentraty proteinowe i teksturowane substancje proteinowe". Zarówno Sąd, jak i organy celne pominęły tę opinię z niewiadomych i nieuzasadnionych przyczyn, uznając ją za niedopuszczalną, przy czym nie przedstawiły żadnego innego dowodu chociażby w postaci definicji bądź uzasadnionego logicznie twierdzenia, z którego wynikałoby, iż zawartość proteiny w produkcie nie jest wystarczająca dla zakwalifikowania go do substancji proteinowych. W skład słodziku wchodzi również L-leucyna, uzyskiwana zgodnie z oświadczeniem producenta z protein roślinnych i w procesie produkcji poddawana procesowi koncentracji, co wskazuje, że importowany słodzik zawiera koncentrat proteinowy zgodnie z definicją tego pojęcia. Okoliczność ta została całkowicie pominięta w prowadzonym przez organ postępowaniu dowodowym, co również nie zostało zasadnie zakwestionowane przez Sąd. Fakt ten uzasadnia kwalifikację słodziku do pozycji PCN 2106 10 80 - "koncentraty proteinowe i teksturowane – pozostałe". Brak dokonania przez organy celne analizy słodziku pod tym kątem prowadzi do wniosku, że postępowanie dowodowe nie było kompletne, stąd też wynikające z niego wnioski nie mogą być uznane za prawidłowe.
Skarżąca podniosła, że do pozycji 2106 90 98 0 należą pozostałe przetwory spożywcze i stwierdziła, że dla klasyfikowania towaru w tej pozycji konieczne jest by towar spełniał dwie przesłanki:
- negatywną, nie był koncentratem lub substancją białkową,
- pozytywną, był przetworem.
Ta druga przesłanka pozostała poza obszarem zainteresowania organów celnych rozpatrujących niniejszą sprawę, co nie zostało zakwestionowane przez Sąd. Skarżąca wskazała, że według słownika języka polskiego - przetworem jest produkt uzyskany z jakiegoś surowca (najczęściej spożywczego) przez jego przeróbkę lub dodatkową obróbkę w przebiegu procesu technologicznego ("Słownik języka polskiego", tom III, Warszawa 1984). Definicja ta sugeruje, że cechą charakterystyczną przetworu jest możliwość identyfikowania go w pewien sposób z pierwotnym surowcem, gdyż to on powinien dalej stanowić pod względem procentowym główny składnik otrzymanego produktu. W trakcie przetwarzania nie dochodzi bowiem do unicestwienia w sensie fizycznym poddanego przeróbce surowca, a jedynie do nadania mu pewnych innych cech, bądź właściwości. Biorąc powyższe pod uwagę, trudno uznać, że środek pod nazwą "[...]" jest przetworem czy też dodatkową obróbką jakiegoś surowca. Składa się on bowiem z bardzo wielu substancji, z których żadna nie występuje w zdecydowanie przeważającej ilości. Należy również zauważyć, że środek ten nawet w zamierzeniach producenta nie miał stanowić przetworu konkretnego surowca i nie był w ten sposób wytwarzany. Organy celne również w żaden sposób nie wykazały, że środek ten stanowi przeróbkę jakiegoś surowca.
Skarżąca stwierdziła, że dopiero wykazanie opiniami specjalistów z dziedziny towaroznawstwa i chemii, że sprowadzany środek nie jest "substancją proteinową" a przy tym jest przetworem, pozwoliłoby na zakwalifikowanie postępowania organów celnych do kategorii działań pozbawionych zupełnej dowolności w procesie orzekania.
Jednak na żadnym etapie postępowania, w tym również w uzasadnieniu skarżonego wyroku, nie wskazano jakie były merytoryczne i udowodnione podstawy takiego a nie innego stanowiska organów celnych wydających podważane decyzje, nie poparto ich zebraniem i wskazaniem stosownego materiału dowodowego, ani nie zbadano legalności postępowania organów. Nie określono, jakie kryteria i zasady obowiązują organy celne przy podejmowaniu decyzji o klasyfikacji towarów, co powoduje ich dowolność. Ponieważ brak jest przepisów regulujących jaka zawartość określonej substancji decyduje o przynależności danego produktu do pewnej grupy towarów, rozstrzyganie w tej materii nie powinno być arbitralnie dokonywane. Nie przeprowadzono także należycie postępowania dowodowego, opierając się na autorytatywnych, niezweryfikowanych stwierdzeniach organów celnych, pomimo przedłożenia przez stronę skarżącą dowodów przeciwnych, opartych zarówno na opinii biegłego specjalisty, jak i organu administracji państwowej instytucjonalnie zajmującego się m.in. badaniem charakterystyki i kwalifikacją określonych substancji. Żadna z powyższych okoliczności nie została należycie rozpatrzona ani zbadana przez Sąd w zaskarżonym wyroku.
Skarżąca podniosła, że Urząd Statystyczny, na podstawie opinii którego oparła swoje postępowanie, zakwalifikował słodzik "[...]" do substancji proteinowych. Nawet więc przy przedstawianym przez organy celne założeniu, że kwalifikacje określonych towarów przyjmowane przez Urząd Statystyczny i organ celny mogą być różne, nie można było pominąć faktu, że urzędom administracji państwowej znane są takie definicje substancji proteinowych, w świetle których słodzik "Sussina Gold" stanowi taką właśnie substancję. Ograny celne nie przedstawiły żadnej konkurencyjnej opinii bądź definicji, nie wskazał jej również Sąd, a pomimo tego autorytatywnie stwierdziły, że słodzik nie jest substancją białkową. Taka sytuacja, poparta orzeczeniem NSA, prowadzi do tego, że jeden organ arbitralnie kwestionuje zasadność stanowiska innego, dowolnie ustalając własną interpretację bez posiadania ku temu właściwych podstaw prawnych, ani też wiedzy, co oczywiście prowadzi do naruszenia zaufania obywatela do organów administracji publicznej, które winno być jednym z fundamentów współczesnego państwa prawa, do miana którego aspiruje Rzeczpospolita.
Powoływanie się przez organy administracji celnej na fakt niezwiązania kwalifikacją dokonaną przez Urząd Statystyczny jest wyrazem oparcia się na zasadzie prawdy formalnej, a takie postępowanie organów administracji publicznej jest nie do zaakceptowania.
Dyrektor Izby Celnej w Krakowie wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie od strony skarżącej kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna została wniesiona na podstawie art. 101 ustawy z dnia 30 sierpnia 2003 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), a więc w trybie szczególnym, pozwalającym w okresie przejściowym do 31 marca 2004 r. na wniesienie środka odwoławczego od prawomocnego orzeczenia dawnego Naczelnego Sądu Administracyjnego, jeżeli nie upłynął jeszcze termin do wniesienia rewizji nadzwyczajnej do Sądu Najwyższego.
Instytucja skargi kasacyjnej uregulowana w przepisach ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), zwanej dalej ustawą procesową, stanowi odwzorowanie kasacji przewidzianej w procedurze cywilnej, stanowiącej środek odwoławczy od orzeczeń sądów drugiej instancji w sprawach cywilnych. Uwaga ta dotyczy w szczególności określenia podstaw skargi kasacyjnej w art. 174 ustawy procesowej oraz przyjęcia zasady związania sądu granicami tej skargi poza niewystępującymi w rozpatrywanej sprawie przypadkami nieważności postępowania sądowego (art. 181 § 1 ustawy procesowej). Z tych też powodów stosowanie (interpretacja) przepisów ustawy procesowej o skardze kasacyjnej nie może nie uwzględniać dorobku orzecznictwa Sądu Najwyższego i doktryny prawniczej dotyczącego kasacji rozpatrywanej przez Sąd Najwyższy.
Sąd Najwyższy wielokrotnie i konsekwentnie podkreślał, że związanie Sądu granicami kasacji oznacza konieczność wskazania w kasacji m.in. jej podstaw. Prawidłowe sformułowanie podstaw kasacji polega zaś na powołaniu konkretnych przepisów prawa, którym - zdaniem skarżącego - uchybił Sąd, uzasadnieniu zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego - na wykazaniu dodatkowo, że to wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (np. wyrok SN z dnia 11 stycznia 2001 r., IV CKN 1594/00, Lex nr 53119). Wymaganie określenia podstaw kasacji i ich uzasadnienia obejmuje wskazanie, które przepisy - oznaczone numerem artykułu (paragrafu, ustępu) ustawy - zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki mogło mieć wpływ na wynik sprawy (postanowienie SN z dnia 11 marca 1997 r. III CKN 13/97, OSN z 1997 r., nr 8, poz. 114). Nie stanowi zatem przytoczenia podstawy kasacyjnej zgłoszenie np. zarzutu naruszenia przepisów postępowania bez wskazania konkretnego przepisu, który - zdaniem skarżącego - został naruszony. Nie wystarcza też samo wykazanie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli skarżący nie wykazał, że następstwa tego naruszenia były tego rodzaju lub rozmiarów, że kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego w kasacji orzeczenia (np. z 24 kwietnia 2003 r. I CKN 317/01, Lex nr 7888).
W orzecznictwie Sądu Najwyższego nie budzi również wątpliwości teza, że kasacja nie odpowiadająca wymaganiom ustawowym w zakresie określenia podstaw i ich uzasadnienia zawiera istotny brak, ponieważ uniemożliwia sądowi ocenę zasadności tego środka zaskarżenia. Wymaganie przytoczenia podstaw kasacji i ich uzasadnienia nie jest przy tym równoznaczne z wymaganiami stawianymi pismu procesowemu, nadającymi się do naprawienia w trybie wezwania do uzupełnienia braków formalnych pisma procesowego.
Wysokie wymagania stawiane skardze kasacyjnej przewidziane w ustawie procesowej korespondują z ustanowionym w tej ustawie przymusem adwokacko-radcowskim do sporządzenia tej skargi (art. 175 § l ustawy procesowej). Przymus ten ma na celu zapewnienie skardze kasacyjnej odpowiedniego poziomu merytorycznego i formalnego. Od adwokata czy radcy prawnego można bowiem oczekiwać i egzekwować znajomość przepisów procedury obowiązującej w postępowaniu sądowym. Podstawę skargi kasacyjnej opartej na art. 174 pkt 2 ustawy procesowej jest naruszenie przepisów postępowania sądowoadministracyjnego.
W niniejszej sprawie podstawę tę stanowiły przepisy ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.), pod rządem której został wydany zaskarżony wyrok.
W podstawie skargi kasacyjnej skarżąca przytoczyła art. 1 i art. 21 ustawy o NSA, a więc przepisy o charakterze kompetencyjnym, które określały jedynie zakres działania "dawnego" Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowiąc, że Sąd ten sprawował wymiar sprawiedliwości przez sądową kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Powołanie tylko tych przepisów nie stanowi wystarczającej i usprawiedliwionej podstawy kasacyjnej w rozumieniu art. 174 pkt 2 i art. 176 ustawy procesowej.
Wydając zaskarżony wyrok Naczelny Sąd Administracyjny stosował przepisy postępowania sądowego zawarte w ustawie o NSA oraz mające zastosowanie w sprawie przepisy wymienione w art. 59 tej ustawy. Skarżąca zarzucając, iż Sąd nie dokonał analizy legalności zaskarżonej decyzji nie wskazała, które konkretnie przepisy postępowania sądowego zostały naruszone przez Sąd. Wskutek tego odpowiedź na pytanie, czy w rozpatrywanej sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania sądowego pozostaje poza zakresem kognicji Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Odmiennego stanowiska nie może uzasadniać okoliczność powołania przez skarżącą w uzasadnieniu kasacji art. 22 ust. 2 ustawy o NSA, w teoretycznych rozważaniach dotyczących przesłanek uchylenia wadliwej decyzji, gdyż przepis ten nie może stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej, wymienionej w art. 174 pkt 2 i art. 176 ustawy procesowej. Uwzględnienie skargi na podstawie tego przepisu i uchylenie zaskarżonej decyzji przez dawny NSA było bowiem konsekwencją zastosowania przez ten Sąd innych przepisów postępowania sądowego, których skarżąca nie przytoczyła w podstawie kasacji.
Niezależnie od powyższego należy również wskazać, że w przypadku powołania tej podstawy kasacyjnej konieczne jest wskazanie, który z punktów ust. 2 art. 22 ustawy o NSA stanowi podstawę zarzutu kasacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny nie może bowiem samodzielnie skonkretyzować podstawy kasacji, gdyż zgodnie z art. 183 § 1 ustawy procesowej rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i poza przypadkami nieważności postępowania sądowego nie może wyręczać strony w wykonaniu obowiązku podania szczegółowo określonych przepisów postępowania sądowego, które mogły być naruszone przy wydaniu zaskarżonego wyroku.
Wniesionej kasacji nie uzasadnia także powołany w jej podstawie art. 121 § 1 i art. 187 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej, gdyż przepisy te odnosiły się wyłącznie do postępowania administracyjnego, a zatem ich badanie wykraczało poza zakres kognicji Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyznaczonej przez art. 183 § 1 ustawy procesowej (por. wyrok NSA z 19 marca 2004 r. FSK 80/04, Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego i wojewódzkich sądów administracyjnych 1 (1) 2004, poz. 12).
Sformułowanie podstaw kasacji dotyczących naruszenia przepisów postępowania w sposób nie odpowiadający wymaganiom określonym w art. 174 pkt 2 i art. 176 ustawy procesowej nie pozwala również Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu na dokonanie oceny czy przy wydaniu zaskarżonego wyroku naruszono art. 7 Konstytucji RP, powołany przez skarżącą dla wzmocnienia argumentacji o wydaniu zaskarżonego wyroku z naruszeniem prawa procesowego.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę kasacyjną, jako nie mającą usprawiedliwionych podstaw.