GSK 341/04

GSK 341/04 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2004-06-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-04-05
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Czesława Socha
Kazimierz Jarząbek /sprawozdawca/
Maria Myślińska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6041 Profilaktyka  i   rozwiązywanie  problemów alkoholowych, ustalanie liczby punktów sprzedaży,  zasad  usytuowania miejsc
Hasła tematyczne
Przeciwdziałanie alkoholizmowi
Skarżony organ
Prezydent Miasta
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Tezy
Podstawę pobrania podwyższonej opłaty za korzystanie z zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych ustala się na podstawie wartości sprzedaży tych napojów bez podatku od towarów i usług.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Maria Myslińska, Sędziowie NSA - Czesława Socha, - Kazimierz Jarząbek (spr.), Protokolant - Eliza Skibińska, po rozpoznaniu w dniu 15 czerwca 2004 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Prezydenta Miasta Lublina od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie z dnia 9 grudnia 2003 r. sygn. akt II SA/Lu 261/03 w sprawie ze skargi A.G. na czynność materialno-techniczną Urzędu Miejskiego w Lublinie z dnia 12 lutego 2002 r. Nr w przedmiocie ustalenia opłaty za korzystanie z zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych - oddala skargę kasacyjną -
Uzasadnienie
Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie wyrokiem z dnia 9 grudnia 2003r. sygn. akt II SA/Lu 261/03 w sprawie ze skargi A.G. na czynność materialno-techniczną Urzędu Miejskiego w Lublinie z dnia 12 lutego 2002r. w przedmiocie ustalenia opłaty za zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych:
I stwierdził istnienie obowiązku skarżącego obliczenia dla celów opłaty za korzystanie z zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych w 2002 roku wartości sprzedaży wyrobów alkoholowych w 2001 roku:
- dla całej sprzedaży wyrobów alkoholowych w punkcie sprzedaży;
- bez uwzględnienia podatku od towarów i usług, należnego od tej sprzedaży;
II stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności w części uwzględniającej przy obliczeniu wartości sprzedaży wyrobów alkoholowych podatek od towarów i usług należny od tej sprzedaży;
III w pozostałej części oddalił skargę;
IV zasądził od Prezydenta Miasta Lublin na rzecz A.G. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny ustalił, że skarżący jest wspólnikiem spółki cywilnej, która prowadziła sklep branży spożywczej ze sprzedażą napojów alkoholowych.
W 2001 roku spółka działała na podstawie trzech oddzielnych zezwoleń (typ A, B i C) na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających: do 4,5 % alkoholu oraz piwa, od 4,5 % do 18 % alkoholu bez piwa; powyżej 18 % alkoholu.
Wartość sprzedaży w 2001 roku w poszczególnych grupach wynosiła odpowiednio:
- zł /brutto/ zł /netto/
- zł /brutto/ zł /netto/
- zł /brutto/ zł /netto/
Zdaniem skarżącego opłata za korzystanie z przedmiotowych zezwoleń w 2002 roku zgodnie z art. 111 ust. 2, 3 i 4 ustawy z dnia 26 października 1982r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz.U. z 1997r. Nr 113, poz. 732 ze zm.) winna zostać ustalona na podstawie wartości sprzedaży napojów alkoholowych w 2001 roku w poszczególnych kategoriach (do 4,5 %, 4,5 % - 18 %, powyżej 18 % alkoholu).
Skarżący w 2002 roku, składając stosowne oświadczenie wykazał wartość sprzedaży napojów alkoholowych w 2001 roku w rozbiciu na poszczególne kategorie.
Prezydent Miasta Lublina, dokonując wyliczenia opłaty zsumował wartość sprzedaży poszczególnych grup i również sumując stawki opłat, przyporządkowane przez ustawodawcę do poszczególnych grup napojów alkoholowych, określił opłatę za korzystanie z zezwolenia w 2002 roku na kwotę 16.108,95 złotych.
Dnia 31 stycznia 2002r. kwota ta została uiszczona przez spółkę . Spółka pismami z dnia 4 lutego i 20 marca 2002r. wezwała Prezydenta Miasta Lublin do zwrotu nadpłaconej części opłaty za korzystanie z zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych w 2002 roku o kwotę nadpłaty 11.197,86 złotych.
Prezydent Miasta Lublina w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podnosząc, że stanowisko skarżącej, według której opłata za korzystanie z zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych w roku 2002 winna być ustalona na podstawie wartości sprzedaży napojów alkoholowych w 2001 roku w poszczególnych rodzajach napojów alkoholowych, jest błędne.
Stwierdził również, że zgodnie z obowiązującym w styczniu 2002 roku przepisem ustawy o wychowaniu w trzeźwości (...) opłaty za korzystanie z zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych pobiera się corocznie w wysokości odpowiadającej określonym w art. 111 ust. 2 pkt 1, 2 i 3 kwotom ustalonym w euro według kursu kupna walut obcych, ogłoszonego przez NBP z dnia wydania zezwolenia, za każdy rok objęty zezwoleniem. Opłaty te podwyższa się o procent wyznaczony w art. 111 ust. 3 pkt 1, 2, 3 i 4, jeśli wartość sprzedaży wyrobów alkoholowych w punktach sprzedaży, w roku poprzednim przekroczyła równowartość określonych w tych punktach kwot ustalonych w euro przy zastosowaniu kursu kupna walut obcych, ogłoszonego przez NBP z 31 grudnia roku, dla którego ustalona jest wartość sprzedaży.
Artykuł 111 ust. 3 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz.U. z 1997r. Nr 113, poz. 732, zmiana Dz.U. Nr 60, poz. 610 z dnia 13 czerwca 2001r.) stanowi: "Opłatę o której mowa w ust. 2 podwyższa się: pkt 1) o 50 % w przypadku punktów sprzedaży, których wartość sprzedaży wyrobów alkoholowych w roku poprzednim przekroczyła równowartość 10.000 euro" (analogicznie pkt 2 , 3 i 4).
Ustalenie, czy opłata uległa podwyższeniu (ust. 3), czy też pozostaje w niższej wysokości (ust. 2) zależało od globalnej wartości sprzedaży napojów alkoholowych w punkcie sprzedaży, o czym stanowi wprost przytoczony wyżej art. 111 ust. 3.
Na podstawie tak ustalonego stanu faktycznego Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że wniesienie skargi w niniejszej sprawie było dopuszczalne, a zaskarżona czynność nie narusza prawa w części ustalającej wysokość opłaty za korzystanie w 2002 roku z zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych z uwzględnieniem globalnej wartości sprzedaży napojów alkoholowych w punkcie sprzedaży spółki cywilnej w 2001 roku.
Stosownie do dyspozycji art. 111 ust. 3 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, w brzmieniu obowiązującym w dacie dokonania zaskarżonej czynności, tj. przed nowelizacją wynikającą z ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. (Dz.U. Nr 167, poz. 1372) opłatę za korzystanie z zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych podwyższa się o 50 % w przypadku punktów sprzedaży, których wartość sprzedaży produktów alkoholowych w roku poprzednim przekroczyła równowartość 10.000 euro ustaloną przy zastosowaniu kursu kupna walut obcych, ogłoszonego przez Narodowy Bank Polski, z dnia 31 grudnia tego roku. Opłata wzrasta o 100 %, o 300 % albo o 500 % w przypadku, gdy wartość sprzedaży produktów alkoholowych przekroczyła odpowiednio: 30.000 euro, 60.000 euro albo 100.000 euro. Wobec tego, brzmienie tego przepisu nie pozostawia wątpliwości, że wysokość omawianej opłaty jest determinowana wartością sprzedaży wszystkich rodzajów napojów alkoholowych łącznie sprzedanych w danym punkcie sprzedaży w roku poprzednim i to bez względu na to, czy wzrost jest równomierny, czy zróżnicowany w poszczególnych rodzajach napojów alkoholowych.
Zdaniem Sądu stanowisko to znajduje potwierdzenie w orzecznictwie (np. w wyroku NSA z 22 grudnia 1999r. sygn. II SA/Kr 1581/98 – Finanse Komunalne 2002 Nr 2, s. 71). Zaznaczył też NSA, że całkowicie odmienny sposób obliczania opłat za korzystanie z zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych wprowadzony został nowelą z dnia 30 sierpnia 2002r. (Dz.U. Nr 167, poz. 1372) do ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, który w tej sprawie nie ma zastosowania.
Ponadto z akt sprawy wynika, że przy ustaleniu wartości sprzedaży napojów alkoholowych w punkcie sprzedaży prowadzonym przez skarżącego uwzględnione zostały kwoty należnego podatku od towarów i usług VAT.
W tym zakresie Sąd podzielił stanowisko skarżącego, iż kwota powyższego podatku winna zostać pominięta przy ustalaniu wartości sprzedaży, od której zależy stopień podwyższenia opłaty za korzystanie z zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych.
Powyższe zagadnienie było również przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego w powołanym wyżej wyroku z 22 grudnia 1999r. sygn. II SA/Kr 1581/98. W motywach wyroku Sąd wskazał na przepisy ustawy z dnia 8 stycznia 1993r. o podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 11, poz. 50 ze zm.), w których używa się również terminu " wartość sprzedaży", jednakże za każdym razem owa "wartość sprzedaży" nie obejmuje podatku VAT.
Zdaniem Sądu, temu samemu terminowi użytemu przez prawodawcę zawsze należy przypisywać to samo znaczenie, chyba że wyraźnie co innego powiedziano w prawie.
Skoro zatem w ustawie o podatku od towarów i usług (...) "wartość sprzedaży" definiowana jest jako kwota nieobejmująca podatku WAT, to uzasadniony jest wniosek, że "wartość sprzedaży" o której mowa w art. 111 ust. 3 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, również nie obejmuje kwoty podatku od towarów i usług.
Co do zasady prawo przedmiotowe odróżnia:
a) "cenę" (obejmującą również podatek od towarów i usług) oraz
b) "wartość", która nie uwzględnia kwoty podatku od towarów i usług.
Ponadto skład orzekający w sprawie podzielił w zupełności stanowisko i argumentację przedstawioną w przytoczonym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego. Podstawę rozstrzygnięcia Sądu stanowił art. 23 ustawy o NSA, orzeczenie o kosztach oparto na art. 55 ust. 1 tej ustawy.
Prezydent Miasta Lublin wniósł skargę kasacyjną od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie z dnia 9 grudnia 2003r. sygn. akt II SA/Lu 261/03, w której zaskarżył powyższy wyrok w części dotyczącej:
"1) stwierdzenia przez Sąd istnienia obowiązku skarżącego obliczenia dla celów opłaty za korzystanie z zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych z 2002 roku wartości sprzedaży napojów alkoholowych w 2001 roku bez uwzględnienia podatku od towarów i usług, należnego od tej sprzedaży (pkt I wyroku),
2) stwierdzenia przez Sąd, że czynność materialno-techniczna uwzględniająca przy obliczaniu wartości sprzedaży wyrobów alkoholowych podatek od towarów i usług należny od tej sprzedaży jest bezskuteczna (pkt II wyroku),
3) zasądzenie od organu na rzecz skarżącego A.G. kwoty 100,00 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania (pkt IV wyroku)" i zarzucił:
1) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 111 ust. 3 ustawy z dnia 26 października 1982r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz.U. Nr 35, poz. 230, ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w dacie dokonania czynności materialno-technicznej, poprzez bezpodstawne przyjęcie, że dla celów ustalenia opłaty za korzystanie z zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych w roku 2002, wartość sprzedaży wyrobów alkoholowych w roku 2001 oblicza się bez uwzględnienia podatku od towarów i usług należnego od tej sprzedaży oraz że czynność materialno-techniczna w części, uwzględniającej przy obliczaniu wartości sprzedaży wyrobów alkoholowych ten podatek, jest bezskuteczna w warunkach, gdy brak ograniczenia pojęcia wartości sprzedaży także podatku VAT;
2) naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 23 ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, poprzez uwzględnienie skargi w zaskarżonej części w warunkach, gdy stan prawny obowiązujący w dacie ustalania opłaty za sprzedaż napojów alkoholowych nie dawał podstaw do takiego rozstrzygnięcia;
3) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym w związku z art. 59 tej ustawy i art. 100 Kodeksu postępowania cywilnego, poprzez zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kwotę 100,00 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania w całości, w sytuacji, gdy skarga w części została oddalona;
4) naruszenie art. 328 § 2 K.p.c. w związku z art. 59 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, poprzez niewyjaśnie podstawy prawnej wyroku i ograniczenie tego obowiązku do podzielenia stanowiska i argumentacji przedstawionej w wyroku NSA sygn. II SA/Kr 1581/99 i wniósł o:
uchylenie wyroku w zaskarżonej części i oddalenie skargi strony przeciwnej A.G. w całości względnie, uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy
Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie do ponownego rozpoznania z uwzględnieniem kosztów postępowania kasacyjnego.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że Naczelny Sąd Administracyjny opierając zaskarżone rozstrzygnięcie na definicji "wartości", zawartej w ustawie o podatku od towarów i usług, i poglądzie wyrażonym w wyroku w sprawie II SA/Kr 1581/98 przyjął, że kwota podatku od towarów i usług powinna zostać pominięta przy obliczaniu dla celów opłaty wartości całej sprzedaży wyrobów alkoholowych w punkcie sprzedaży.
Rozstrzygnięcie to jest wynikiem błędnej wykładni powołanego wyżej art. 111 ust. 3 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Sąd orzekający podzielił stanowisko wyrażone w wyroku II SA/Kr 1581/98 natomiast pominął w swoich rozważaniach pogląd przeciwny wyrażony w wyroku II SA/Lu 391/02.
W ocenie skarżącego Sąd błędnie przyjął, że zawarty w ustawie o wychowaniu w trzeźwości (...) zwrot "wartość sprzedaży" ma tożsame znaczenie z terminem zawartym w art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 8 stycznia 1993r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 11, poz. 50, ze zm.).
Przyjęta przez Sąd wykładnia jest niesłuszna z tego względu, że ani ustawa o wychowaniu w trzeźwości (...) nie odsyła do stosowania na jej użytek definicji "wartości sprzedaży" zawartej w innym akcie prawnym, ani przepis art. 32 ust. 1 ustawy o podatku VAT, regulujący w gruncie rzeczy zasady wystawiania faktur nie uprawniał do przyjęcia, że jest ustalony (art. 32 ust. 1) także na użytek innych aktów prawnych.
W tej sytuacji, zdaniem skarżącego, należy podzielić stanowisko zawarte w wyroku II SA/Lu 391/02, że definicja "wartość sprzedaży" zawarta w ustawie o podatku od towarów i usług została ustalona tylko na użytek tego aktu i tego podatku. Wobec tego skoro ustawodawca w ustawie o wychowaniu w trzeźwości (...) nie ograniczył pojęcia sprzedaży do wartości netto, skutkuje to objęciem tą wartością także podatku VAT. Jeżeli prawodawca zamierza dookreślić taką wartość, zastrzega wyraźnie, iż należy przez nią rozumieć wartość bez podatku od towarów i usług.
W sprawie decydujące znaczenie ma wyjaśnienie wpływu podatku od towarów i usług na cenę. W tej mierze należałoby posłużyć się definicją ceny zawartą w ustawie z dnia 5 lipca 2001r. o cenach (Dz.U. Nr 97, poz. 1050). Zgodnie z art. 3 ust. 1 tej ustawy ceną jest wartość wyrażona w jednostkach pieniężnych, którą kupujący obowiązany jest
zapłacić za towar lub usługę. Cena towaru lub usługi opodatkowanej podatkiem od towarów i usług za towar lub usługę z kwotą należnego podatku od towarów i usług. Przepis ten według powszechnie przyjętego jej rozumienia oznacza, że podatek VAT jest składnikiem ceny, czyli wartości sprzedaży.
Wedle autorki skargi kasacyjnej, terminy "ceny" i "wartości" są ze sobą przedmiotowo powiązane przeto przez "wartość sprzedaży napojów alkoholowych" należy rozumieć z uwzględnieniem podatku od towarów i usług. To stanowisko znajduje wsparcie w ekspertyzie opracowanej przez prof. dr hab. Barbarę Jaworską-Dębską z Katedry Prawa administracyjnego Uniwersytetu Łódzkiego sporządzonej na zlecenie Państwowej Komisji Rozwiązywania problemów Alkoholowych oraz w ocenie Ministerstwa Finansów z dnia 30 stycznia 2002r. (GN.4-6630/9/2002/48). Analizując zaś powołane wyżej przepisy, opinie i stanowiska słusznym wydaje się wniosek, że ustawodawca mówiąc w przepisie art. 111 ust. 3 i 4 o wartości sprzedaży, miał na myśli cenę uwzględniającą podatek VAT, którą płaci nabywca.
W związku z powyższym w okresie od dnia 29 grudnia 1996r., tj. od wejścia w życie zmiany ustawy o wychowaniu w trzeźwości (...) wprowadzającej opłaty za korzystanie z zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych do dnia 9 listopada 2002r., tj. kolejnej zmiany ustawy, zawierającej definicje "wartości sprzedaży" organ za podstawę należnej gminie opłaty zasadnie przyjął wartość sprzedaży napojów alkoholowych liczoną z podatkiem od towarów i usług.
Odnośnie naruszenia przez Sąd orzekający w sprawie art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, w związku z art. 59 ustawy i art. 100 kodeksu postępowania cywilnego skarżący podnosi, że w sytuacji częściowego uwzględnienia skargi koszty postępowania winny być stosunkowo rozdzielone.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna została wniesiona na podstawie art. 101 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271), a więc w trybie szczególnym, pozwalającym w okresie przejściowym do dnia 31 marca 2004r. na wniesienie od orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego, które uprawomocniło się przed 1 stycznia 2004r., skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego
na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) /dalej u.p.s.a./.
W myśl art. 174 u.p.s.a. skargę można oprzeć na następujących podstawach:
ust. 1. naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;
ust. 2. naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchylenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do treści art. 183 § 1 u.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Oznacza to, że w u.p.s.a. przyjęto zasadę, iż o zakresie kontroli zaskarżonego orzeczenia przesądza wola wnoszącego skargę kasacyjną.
Stosownie do art. 111 ust. 4 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi opłata za korzystanie z zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych, wnoszona jest do kasy gminy w każdym kolejnym roku kalendarzowym objetym zezwoleniem, w terminie do dnia 31 stycznia danego roku, wraz z pisemnym oświadczeniem o wartości sprzedaży napojów alkoholowych w roku poprzednim.
Z powyższego wynika, że opłata ta należy do katalogu dochodów jednostek samorządu terytorialnego – gminy, który określa art. 3 ustawy z dnia 26 listopada 1998r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego w latach 1999 – 2003 (Dz.U. Nr 150, poz. 983 ze zm.). Według tego przepisu dochodami gminy są między innymi wpływy z ustalanych i pobieranych na podstawie odrębnych ustaw podatków, wpływy z opłat skarbowych i eksploatacyjnych w części określonej w ustawie z dnia 4 lutego 1994r. Prawo geodezyjne i górnicze (Dz.U. Nr 27, poz. 96 ze zm.), lokalnych uiszczanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. Nr 9, poz. 31 ze zm.), a nadto innych opłat, pobieranych na podstawie odrębnych ustaw o ile te ustawy stanowią, że jest to dochód gminy. O tych opłatach jest mowa w art. 3 ust. 2 lit. "d" wyżej wymienionej ustawy.
Do takich dochodów gminy, o których mowa w art. 3 ust. 2 lit. "d" należy opłata pobierana na podstawie art. 111 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, a zatem jest źródłem dochodów publicznych – gminy.
W myśl art.124 ust. 3 ustawy z dnia 26 listopada 1998r. o finansach publicznych (Dz.U. Nr 155, poz. 1014 ze zm.) w uchwale budżetowej gminy określa się także dochody z tytułu wydawania zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych i wydatki na realizację zadań określonych w programie profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych.
Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu pięciu sędziów NSA z dnia 6 maja 2003r. sygn. FPK 11/02 wyraził pogląd prawny, że "opłata za korzystanie z zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych, przewidziana w art. 111 ustawy z dnia 26 października 1982r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz.U. z 2000 roku Nr 147, poz. 1231 ze zm.) jest opłatą o charakterze publicznoprawnym, o której mowa w art. 3 ustawy z dnia 9 września 2000r. o opłacie skarbowej (Dz.U. Nr 86, poz. 960 ze zm.) /ONSA z 2003 roku, z. Nr 3, poz. 92/. Oznacza to, że opłata pobierana na podstawie art. 111 cytowanej wyżej ustawy, nie jest opłatą skarbową – zastępuje natomiast opłatę skarbową od wydanego zezwolenia.
Z art. 111 ust. 4 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi wynika, że przedmiotowa opłata nie jest ustalana lub określana przez organy podatkowe. Natomiast ustalanie opłaty za korzystanie z zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych, o której mowa w art. 111 jest czynnością materialno-techniczną dotyczącą obowiązku wynikającego z przepisu prawa, dokonywana w trybie poza procesowym przez właściwy organ lub w drodze samoobliczenia (por. uchwała składu pięciu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 czerwca 1997r. sygn. OPK 1/97 – ONSA 1997 rok, z. 4, poz. 149). Kryteria ustalania wysokości tej opłaty zostały określone w ust. 2 i ust. 3 art. 111 cytowanej ustawy z dnia 26 października 1982r.
Według ust. 2, pobiera się roczną opłatę w wysokości odpowiadającej:
pkt 1) równowartości 125 euro, ustalonej przy zastosowaniu kursu kupna walut obcych, ogłoszonego przez Narodowy Bank Polski z dnia wydania zezwolenia, za każdy rok objęty zezwoleniem na sprzedaż napojów zawierających do 4,5 % alkoholu oraz piwa,
pkt 2) równowartości 125 euro, ustalonej w sposób jak wyżej, za korzystanie z zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających powyżej 4,5 % do 18 % alkoholu (z wyjątkiem piwa),
pkt 3) równowartości 500 euro, ustalonej w sposób jak wyżej, za korzystanie z zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających powyżej 18 % alkoholu.
Według ust. 3, opłatę o której mowa w ust. 2, podwyższa się:
pkt 1) o 50 % w przypadku punktów sprzedaży, których wartość sprzedaży wyrobów alkoholowych, w roku poprzednim przekroczyła równowartość 10.000 euro, ustaloną przy zastosowaniu kursu walut obcych ogłoszonego przez Narodowy Bank Polski z dnia 31 grudnia tego roku; i odpowiednio;
pkt 2) 100 % ustaloną w sposób jak wyżej po przekroczeniu równowartości 30.000 euro;
pkt 3) 300 % ustaloną w sposób jak wyżej po przekroczeniu równowartości 60.000 euro;
pkt 4) 500 % ustaloną w sposób jak wyżej po przekroczeniu równowartości 100.000 euro.
Z ust. 2 wynika, że opłata w nim wymieniona jest zróżnicowana tylko w zależności od zakresu zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających powyżej 18 % alkoholu, natomiast pozostałe warunki są jednakowe.
Opłata, o której mowa w ust. 3 jest określona procentowo i dotyczy punktów sprzedaży, których wartość sprzedaży wyrobów alkoholowych przewyższa równowartość kwot określonych w euro. A zatem warunkiem mającym wpływ na wysokość tej opłaty jest "wartość sprzedaży" wszystkich wyrobów alkoholowych, o których mowa w ustawie, w jednym punkcie sprzedaży.
Ustawa nie zawiera definicji wyrażenia "wartość sprzedaży", wobec tego należy odnieść się do tych pojęć prawnych, które są wyznacznikami wartości sprzedaży dóbr – towarów. Takim wyznacznikiem jest z reguły cena.
Art. 535 Kodeksu cywilnego stanowi, że "przez umowę sprzedaży sprzedawca zobowiązuje się przenieść na kupującego własność rzeczy, wydać mu rzecz, a kupujący zobowiązuje się rzecz odebrać i zapłacić sprzedawcy cenę.
Przedmiotem świadczenia kupującego jest suma pieniężna określona – w stosunkach krajowych – w zasadzie w walucie polskiej, której wysokość ma odpowiadać wartości przedmiotu sprzedaży. Ekwiwalentność ta ma być rozumiana w zasadzie subiektywnie, czyli uwzględniać uzgodnienia dokonane w tej mierze przez strony, choćby wprost odbiegały one od wartości zobiektywizowanej. Odchylenia od tej zasady mogą powodować różne skutki wynikające z innych przepisów, a mianowicie
z jednej strony z unormowania pozorności (art. 83), czy też wyzysku (art. 388) a z drugiej strony z regulacji poziomu cen na podstawie ustawy o cenach, dotyczących określonego przedmiotu sprzedaży." (praca zbiorowa Komentarz do Kodeksu Cywilnego księga trzecia zobowiązania tom II Wydawnictwo Prawnicze Warszawa 1997 rok str. 7 – 8). Obecnie jest to ustawa z dnia 5 lipca 2001r. o cenach (Dz.U. Nr 97, poz. 1050).
Według art. 3 ust. 1 pkt 1 tej ustawy cena – to wartość wyrażona w jednostkach pieniężnych, którą kupujący jest obowiązany zapłacić przedsiębiorcy za towar lub usługę; w cenie uwzględnia się podatek od towarów i usług oraz podatek akcyzowy, jeżeli na podstawie odrębnych przepisów sprzedaż towaru (usługi) podlega obciążeniu podatkiem od towarów i usług oraz podatkiem akcyzowym.
W myśl art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 8 stycznia 1993r. o podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 11, poz. 50 ze zm.) "Podatek od towarów i usług oraz podatek akcyzowy stanowi dochód budżetu państwa". Stosownie zaś do treści art. 32 ust. 1 tej ustawy, "Podatnicy z zastrzeżeniem ust. 2 obowiązani są wystawiać fakturę stwierdzającą w szczególności sprzedaż towarów, jej datę, cenę jednostkową bez podatku, wartość sprzedaży, kwotę podatku, kwotę należności."
Ustęp 2 stanowi, że " Podatnicy świadczący usługi w tym również w zakresie handlu i gastronomii, nie mają obowiązku wystawiania faktur, o których mowa w ust. 1, osobom fizycznym nieprowadzącym działalności gospodarczej. Jednakże na żądanie tych osób podatnicy obowiązani są do wystawienia faktury". Zaznaczyć należy, że w art. 31 tej ustawy podano w jaki sposób może być obliczony podatek od towarów i usług, przez podatnika świadczącego usługi w handlu lub gastronomii. Z powyższego wynika, że sprzedaż towaru bez podatku to wartość towaru, a wyrażenie ustawowe "cena" nie jest pojęciem tożsamym z wyrażeniem ustawowym "wartość sprzedaży".
Skoro ustawodawca w ustawie o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi użył określenia "wartość sprzedaży", przy czym określenia tego nie zdefiniował, to w świetle wyżej przytoczonych rozważań uznać należy, że "wartość sprzedaży" oznacza wartość sprzedaży towarów – w tym przypadku wyrobów alkoholowych – bez podatku od towarów i usług. Wobec tego podstawę pobrania podwyższonej opłaty za korzystanie z zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych ustala się na podstawie wartości sprzedaży tych napojów bez podatku od towarów i usług.
Wbrew twierdzeniom zawartym w skardze kasacyjnej Sąd nie naruszył przepisu art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm.), albowiem według tego przepisu w orzeczeniu uwzględniającym skargę Sąd orzeka zwrot kosztów na rzecz skarżącego od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność. Z treści zaskarżonego wyroku wynika, iż nie zachodziły okoliczności uzasadniające stosowanie ust. 2 tego artykułu.
W tym stanie rzeczy dokonana przez Sąd ocena prawna jest prawidłowa i nie narusza powołanego w kasacji przepisu prawa materialnego i prawnego. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że kasacja pozbawiona jest usprawiedliwionych podstaw, w związku z czym podlega oddaleniu na mocy art. 184 u.p.s.a.