FSK 835/04

Naczelny Sąd Administracyjny2004-12-21
NSApodatkoweŚredniansa
podatek dochodowyPITprzychódkoszty uzyskania przychoduśrodki trwałeamortyzacjanieruchomościumowa sprzedażyzaliczkakara umowna

NSA oddalił skargę kasacyjną podatnika dotyczącą podatku dochodowego od osób fizycznych, uznając prawidłowość zakwalifikowania wpłat na poczet sprzedaży nieruchomości jako przychodu oraz odrzucając argumenty dotyczące amortyzacji i dzierżawy sprzętu stomatologicznego.

Sprawa dotyczyła podatku dochodowego od osób fizycznych za 1995 r. Podatnik wykazał niższy dochód, pomijając wpłaty od spółki na poczet sprzedaży nieruchomości i zawyżając koszty uzyskania przychodów. Sąd pierwszej instancji oddalił skargę podatnika, a NSA w wyroku z 21 grudnia 2004 r. oddalił skargę kasacyjną. Kluczowe kwestie obejmowały kwalifikację wpłat jako przychodu, ocenę stanu technicznego budynków jako środków trwałych oraz prawnopodatkową ocenę umowy dzierżawy sprzętu stomatologicznego.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 21 grudnia 2004 r. oddalił skargę kasacyjną Henryka G. od wyroku WSA we Wrocławiu, który wcześniej oddalił skargę podatnika na decyzję Izby Skarbowej w sprawie podatku dochodowego od osób fizycznych za 1995 r. Podatnik w zeznaniu PIT-30 wykazał zaniżony dochód, pomijając wpłaty od Spółki "R." na poczet sprzedaży nieruchomości, które organy podatkowe uznały za przychód, oraz zawyżył koszty uzyskania przychodów, m.in. o odpisy amortyzacyjne od sprzętu wydzierżawionego żonie i wartość likwidacji nie w pełni umorzonych środków trwałych. Sąd pierwszej instancji, a następnie NSA, uznały, że wpłaty na poczet ceny kupna nieruchomości utraciły charakter zaliczki i stały się przychodem w 1995 r., gdy spółka nie wykonała umowy. Ponadto, budynki zakupione przez podatnika były w złym stanie technicznym i nie nadawały się do użytkowania, co wykluczało ich wprowadzenie do ewidencji środków trwałych i amortyzację. NSA podzielił również stanowisko organów podatkowych co do oceny prawnopodatkowej umowy dzierżawy sprzętu stomatologicznego zawartej z żoną, uznając ją za próbę obejścia przepisów podatkowych. Skarga kasacyjna podnosiła zarzuty naruszenia prawa materialnego i procesowego, jednak NSA uznał je za bezzasadne, podkreślając związanie własną oceną prawną z poprzedniego wyroku oraz prawidłowość zastosowania przepisów dotyczących kwalifikacji przychodu i środków trwałych.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Wpłaty te należy kwalifikować jako przychód w roku, w którym zostały postawione do dyspozycji podatnika, co w okolicznościach sprawy nastąpiło w 1995 r., a nie w roku odstąpienia od umowy.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że wpłaty utraciły charakter zaliczki w momencie, gdy zaktualizowały się przesłanki odstąpienia od umowy i zatrzymania zapłaconej kwoty przez sprzedającego. W tym dniu wpłaty stały się przychodem z innych źródeł.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (9)

Główne

u.NSA art. 30

Ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym

Ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Sądu wiąże w sprawie ten Sąd oraz organ którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.

u.p.d.o.f. art. 11 § ust. 1

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

Przychodami były otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne.

u.p.d.o.f. art. 14 § ust. 3

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

Kwalifikacja wpłat na poczet przyszłej sprzedaży nieruchomości jako przychodu.

Pomocnicze

Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 20 stycznia 1995 r. w sprawie amortyzacji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych art. 2 § ust. 1

Definicja środków trwałych podlegających amortyzacji.

k.c. art. 58 § par. 1

Kodeks cywilny

Nieważność czynności prawnej ze względu na jej sprzeczność z prawem lub zasadami współżycia społecznego.

u.NSA art. 59

Ustawa z dnia 15 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym

Możliwość odpowiedniego stosowania przepisów Ordynacji podatkowej w postępowaniu przed NSA.

Ord.pod. art. 120

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Podstawy orzekania organów podatkowych.

Ord.pod. art. 187

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

Ord.pod. art. 191 § par. 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Uznawanie dowodów.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wpłaty na poczet sprzedaży nieruchomości, które nie doszły do skutku, należy kwalifikować jako przychód w roku otrzymania. Budynki w złym stanie technicznym nie spełniają definicji środków trwałych i nie podlegają amortyzacji. Umowa dzierżawy sprzętu stomatologicznego między małżonkami może być uznana za obejście przepisów podatkowych.

Odrzucone argumenty

Wpłaty na poczet sprzedaży nieruchomości powinny być traktowane jako zaliczka, a nie przychód w 1995 r. Budynki, mimo złego stanu technicznego, powinny być uznane za środki trwałe i amortyzowane. Umowa dzierżawy sprzętu stomatologicznego nie stanowiła obejścia prawa, a rozdzielność majątkowa małżonków pozwalała na swobodne kształtowanie stosunków cywilnoprawnych. Sąd był związany jedynie sentencją poprzedniego wyroku, a nie jego uzasadnieniem.

Godne uwagi sformułowania

Zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wszystkie wpłaty na poczet ceny kupna stanowiły przychód roku 1995. Budynki były, w momencie zakupu w złym stanie technicznym i nie nadawały się do użytkowania. Zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych /ustawa PIT/ poprzez przyjęcie przez Sąd, iż przychód faktycznie otrzymany przez skarżącego w 1994 roku należało przypisać do 1995 roku. Ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Sądu wiąże w sprawie ten Sąd oraz organ którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.

Skład orzekający

Krystyna Nowak

przewodniczący sprawozdawca

Grzegorz Borkowski

sędzia

Jan Rudowski

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Kwalifikacja przychodów z tytułu wpłat na poczet sprzedaży nieruchomości, które nie doszły do skutku, ocena stanu technicznego środków trwałych, interpretacja przepisów dotyczących obejścia prawa podatkowego."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego z 1995 roku i może wymagać uwzględnienia zmian w przepisach.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy klasycznych problemów podatkowych związanych z kwalifikacją przychodów i kosztów, co jest interesujące dla prawników i doradców podatkowych, ale niekoniecznie dla szerszej publiczności.

Kiedy zaliczka staje się przychodem? NSA rozstrzyga spór o podatek dochodowy.

Dane finansowe

WPS: 5992,32 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
FSK 835/04 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2004-12-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-04-07
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Grzegorz Borkowski
Jan Rudowski
Krystyna Nowak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne
Podatek dochodowy od osób fizycznych
Skarżony organ
Izba Skarbowa
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 1995 nr 74 poz 368
art. 30
Ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.
Dz.U. 1993 nr 90 poz 416
11 ust. 1, art. 14 ust. 3
Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 26 lipca 1993 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Dz.U. 1995 nr 7 poz 34
par. 2 ust. 1
Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 20 stycznia 1995 r. w sprawie amortyzacji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, a także aktualizacji wyceny środków trwałych.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Nowak (spr.), Sędziowie NSA Grzegorz Borkowski, Jan Rudowski, Protokolant Dariusz Rosiak, po rozpoznaniu w dniu 21 grudnia 2004 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Henryka G. od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu z dnia 27 listopada 2003 r. sygn. akt I SA/ Wr 2087/01 w sprawie ze skargi Henryka G. na decyzję Izby Skarbowej w Z. z dnia 29 maja 2001 r. (...) w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 1995. oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 27 listopada 2003 r. I SA/Wr 2087/01 Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu oddalił skargę Henryka G. na decyzję Izby Skarbowej w W. Ośrodka Zamiejscowego w J. z 29 maja 2001 r. (...) w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 1995 r.
Z uzasadnienia wyroku wynikało, że podatnik w zeznaniu PIT-30 za 1995 r. wykazał dochód z działalności gospodarczej w sumie 5.992,32 zł; pominął natomiast wpłaty dokonane mu przez Spółkę "R." w latach 1994-1995, które - zdaniem organów podatkowych - stanowiły przychody pieniężne w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i równocześnie zawyżył koszty uzyskania przychodów, m.in. o:
- koszty naprawy oraz odpisy amortyzacyjne od wartości sprzętu wydzierżawionego żonie,
- wartość likwidacji nie w pełni umorzonych środków trwałych oraz amortyzacji naliczonej od tych środków.
Henryk G. zakupił 17 marca 1994 r. od Syndyka Masy Upadłości Zakładów Produkcji Lekkiej Odbudowy w B. w upadłości znajdującą się w wieczystym użytkowaniu działkę gruntu wraz z posadowionymi na niej budynkami administracyjno-warsztatowymi i produkcyjnymi. Nie posiadał przy tym żadnych dokumentów potwierdzających ustalenie wartości początkowej przyjętych do ewidencji środków trwałych. Nie przedstawił też żadnych dowodów o postawieniu tych środków w stan likwidacji ani dotyczących ich fizycznej likwidacji. Budynki były, w momencie zakupu w złym stanie technicznym i nie nadawały się do użytkowania. Nie odpowiadały zatem definicji środków trwałych z par. 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z 27 marca 1992 r. w sprawie składników majątkowych uznanych za środki trwałe ... /Dz.U. 1994 nr 104 poz. 508 ze zm./, ani takiej definicji z par. 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 stycznia 1995 r. w tej samej sprawie /Dz.U. nr 7 poz. 34 ze zm./.
Wprawdzie z zeznań świadków wynikało, że hala nr 2 była miejscem składowania palet i innych opakowań; nie prowadzono w niej sprzedaży i nie magazynowano towarów handlowych, ale nie potrafili oni określić częstotliwości jej wykorzystywania.
Sam podatnik wnosił o wyłączenie zakupionych obiektów z podatku od nieruchomości /za 1994 r. i 1995 r. w postaci zaniechania poboru tego podatku wskazując na to, że są dla prowadzonej działalności niepotrzebne, a w hali nr 2 zawalił się dach. Ponadto istniała ekspertyza o /złym/ stanie technicznym tej hali, oraz ekspertyza stwierdzająca wręcz zawalenie się dwu przęseł konstrukcji; zły stan budowy i nakazująca zamknięcie budynku aby nie mogli tam wchodzić ludzie.
25 czerwca 1994 r. Henryk G. zawarł ze spółką z o.o. "R." wstępną umowę sprzedaży nieruchomości. Strony zobowiązały się, że po wpłacie 295.000 DEM w 10 ratach Henryk G. przeniesie własność określonych w umowie nieruchomości na Spółkę. W par. 3 umowy sprzedający zastrzegł prawo odstąpienia od umowy i zatrzymania dokonanych wpłat jako kary umownej za odstąpienie od umowy z winy nabywcy, w przypadku nie dotrzymania terminów płatności kolejnych rat. Ostatniej wpłaty Spółka "R." dokonała 2 stycznia 1995 r. Do 31 marca tego roku nie uiściła ustalonej w umowie kwoty, a zatem nie wykonała umowy. Dlatego też przychód z kary umownej powstał najpóźniej 31 marca 1995 r. tj. w dniu, w którym miało dojść do zawarcia umowy sprzedaży.
Zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wszystkie wpłaty na poczet ceny kupna stanowiły przychód roku 1995.
5 listopada 1993 r. podatnik zmienił wpis do ewidencji działalności gospodarczej rozszerzając działalność o świadczenie usług stomatologicznych i wydzierżawianie sprzętu stomatologicznego. W tym samym roku zakupił sprzęt tego rodzaju i - 1 grudnia 1993 r. - wydzierżawił go żonie będącej lekarzem stomatologiem. Zgodnie z umową naprawa i konserwacja sprzętu miała obciążać wydzierżawiającego.
Żona podatnika opłacała podatek dochodowy w formie karty podatkowej.
Suma wydatków na naprawy i amortyzacja sprzętu przekraczała dochody uzyskiwane z dzierżawy.
H. G. nie prowadził działalności stomatologicznej, a sprzęt wydzierżawił tylko żonie. Organy podatkowe wysnuły stąd wniosek, że umowa dzierżawy była zawarta w celu rozliczenia kosztów w prowadzonej przez podatnika działalności gospodarczej, wobec niemożności rozliczenia tych kosztów przez Mariannę G. - z uwagi na zastosowaną formę opodatkowania. W ocenie organów zawarcie umowy dzierżawy stanowiło obejście przepisów o podatku dochodowym.
Podatnik nie przedstawił dowodów na to, aby wydzierżawiony sprzęt stomatologiczny stanowił jego odrębną własność po myśli art. 33 K.r.i.o.
Rozpoznający skargę Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu stwierdził, iż o charakterze prawnym dokonanych wpłat z tytułu umowy wstępnej kupna nieruchomości przesądził już wcześniej wyrok Sądu z 14 marca 2000 r. I SA/Wr 188/98. Utraciły one charakter zaliczki na poczet ceny zakupu nieruchomości w momencie odstąpienia od umowy, co miało miejsce najpóźniej 31 marca 1995 r. W tym dniu zaliczki stały się przychodem z innych źródeł w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Poglądem tym Sąd był związany na podstawie art. 30 ustawy o NSA. Sąd nie dał wiary znajdującym się w aktach oświadczeniom skarżącego i przedstawiciela przyszłego nabywcy nieruchomości co do tego, że po zaprzestaniu płacenia przez Spółkę zaliczek na poczet ceny strony prowadziły dalsze pertraktacja dotyczące innej daty zawarcia umowy przenoszącej własność i innych terminów zapłaty ceny. Powołane przez skarżącego oświadczenia nie były przedłożone ani organom podatkowym w toku długotrwałego postępowania ani NSA w poprzedniej sprawie. Takie działanie zrodziło przypuszczenie, że zostały one sporządzone wyłącznie w związku z tezami wymienionego wyroku.
Zauważając, iż skarżący nie mógł oczekiwać korzyści prawnych w podatku dochodowym podczas gdy w postępowaniu dotyczącym ulg w podatku od nieruchomości wywodził, iż nieruchomości nie wykorzystuje na potrzeby prowadzonej działalności gospodarczej /i uzyskał w zw. z tym pewne ulgi/, Sąd stwierdził, iż nie było podstaw do podważenia ustaleń faktycznych dokonanych przez organy podatkowe. Zasadny był wniosek, że w momencie zakupu sporne obiekty były w tak złym stanie faktycznym, że nie nadawały się do użytkowania, a skarżący faktycznie tych obiektów nie wykorzystywał do prowadzonej działalności gospodarczej. Dlatego nie mogły być wprowadzone do ewidencji środków trwałych i amortyzowane.
Skarżący całkowicie pominął okoliczność braku dowodów potwierdzających fizyczną likwidację środków trwałych.
Sąd podzielił również stanowisko organów podatkowych co do oceny prawnopodatkowej umowy dzierżawy sprzętu stomatologicznego zawartej z żoną.
W skardze kasacyjnej od opisanego wyroku Henryk G. wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Jako podstawy kasacyjne autor skargi wskazał:
- naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a w szczególności:
1. art. 14 ust. 3 ustawy PIT przez uznanie, że całość kwot zaliczki otrzymanej na poczet przyszłej zapłaty z tytułu sprzedaży nieruchomości związanej z prowadzoną działalnością gospodarczą należało zakwalifikować do przychodów roku 1995, nie zaś 1996 roku, kiedy to strony umowy odstąpiły od zawarcia umowy sprzedaży nieruchomości,
2. art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych /ustawa PIT/ poprzez przyjęcie przez Sąd, iż przychód faktycznie otrzymany przez skarżącego w 1994 roku należało przypisać do 1995 roku,
3. par. 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z 20.01.1995 r. w sprawie amortyzacji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych w zakresie oceny przez Sąd I instancji przeznaczenia budynków jako niespełniających normatywnych przesłanek uznania ich za środki trwałe,
- naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy poprzez uchybienie:
1. art. 30 ustawy z 11.05.1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym przez wadliwe zastosowanie,
2. art. 120 ustawy z 29.08.1997 r. Ordynacja podatkowa poprzez oparcie wyroku na nieistniejącym przepisie prawa oraz przez uznanie, iż przy dzierżawie sprzętu stomatologicznego miało miejsce obejście prawa,
3. art. 187 w związku z art. 191 par. 1 Ordynacji podatkowej poprzez orzekania na podstawie domniemań z pominięciem dowodów zebranych w trakcie postępowania podatkowego.
Zdaniem autora skargi, związanie, na które powołał się Sąd w oparciu o normę art. 30 ustawy o NSA, dotyczy wyłącznie treści rozstrzygnięcia, nie zaś argumentacji jego uzasadnienia, które oddziaływuje tylko mocą siły przekonywania i autorytetu sądowego /tak J. Świątkiweicz w Naczelny Sąd Administracyjny. Komentarz do Ustawy. Białystok 1999. str. 136/. Zatem jeżeli kolejny skład orzekający stwierdzi, iż dotychczasowa argumentacja nie opiera się na prawidłowo dokonanej interpretacji stanu faktycznego i obowiązujących przepisów prawa musi odnieść się do niej ponownie i w miarę potrzeby rozstrzygać dane kwestie jeszcze raz bez obciążenia jakie niesie za sobą uzasadnienie poprzednio wydanego orzeczenia w sprawie.
Dokonując kwalifikacji źródła przychodu, należało podkreślić stanowisko wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny OZ we Wrocławiu w uzasadnieniu wyroku z 14.03.2000 r. I SA/Wr 188/98, który poprzedzał zaskarżony obecnie wyrok, iż do momentu, w którym ziściły się przesłanki odstąpienia od umowy sprzedaży i zatrzymania przez sprzedającego kwoty już zapłaconej wpłatę tę należało traktować jako zaliczkę na poczet nabycia nieruchomości. Zaliczka nie stanowiła przychodu. Zgodzić się również należało z twierdzeniem Sądu, iż przewidziana przez strony wstępnej umowy sankcja za nieterminową wpłatę ceny za nieruchomość nie jest kara umowną, bo ta może być ustalona wyłącznie jako odszkodowanie za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania o charakterze niepieniężnym. Była ona natomiast swoistą sankcją pieniężną za niewykonanie umowy.
Mając na uwadze wskazany powyżej charakter źródła przychodu, zgodnie z obowiązującą wówczas strony umową wstępną, należało wskazać na jej par. 3. Ustęp pierwszy tego paragrafu ustanawia prawo sprzedającego do odstąpienia od umowy w przypadku niedotrzymania terminów płatności kolejnych rat. Natomiast jego ustęp drugi wskazuje na konsekwencje finansowe odstąpienia od umowy.
Z wykładni treści ww. paragrafu wynikało jednoznacznie, iż to po stronie sprzedającego leżało prawno-kształtujące uprawnienie do złożenia oświadczenia w przedmiocie odstąpienia od umowy.
Strona skarżąca skorzystała z uprawnienia do odstąpienia od umowy ze wszystkimi tego konsekwencjami dopiero w dniu 31.08.1996 r., kiedy to złożone zostało przez skarżącego oświadczenie o uznaniu dotychczasowej wpłaty jako kary umownej zgodnie z par. 3 ust. 2 umowy z 25.06.1994 r. - dokument noty księgowej. W tym dniu zatem dokonano przekształcenia zaliczki na sankcję pieniężną za naruszenie warunków umowy.
Organ skarbowy dokonując oceny stanu technicznego budynków opierał się na ocenach z daty likwidacji środków trwałych. Rozporządzenie Ministra Finansów z 20.01.1995 r. w sprawie amortyzacji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych wskazując na przesłanki uznania przedmiotu za środek trwały expresiss verbis wskazuje na moment ich przyjęcia do ewidencji podatkowej. Dlatego też ocena środka trwałego, dokonana po upływie półtora roku, od jego przyjęcia do ewidencji, negująca jego przydatność i zdatności do użytku, nie mogła być uznana za prawidłową.
Sąd nie wziął pod uwagę ustaleń organu skarbowego, który badał czy faktycznie nieruchomość budynkowa /hala nr 2/ była użytkowana, w wyniku czego potwierdził, iż z przeprowadzonych przesłuchań świadków wynika, iż hala ta była miejscem składowania palet i innych opakować, nie prowadzono w niej sprzedaży i nie magazynowano towarów handlowych. Zeznania osób przesłuchiwanych i oświadczenia składane przez stronę skarżącą w trakcie postępowania wyjaśniającego, wprost potwierdzają, iż wykorzystywanie przedmiotowej hali miało charakter pomocniczy /składowanie palet, opakowań itp./ dla działalności handlowej. Nie mogło ulegać wątpliwościom, że taki jednak charakter wykorzystywania środków trwałych stanowił jeden ze sposobów gospodarczego przeznaczenia i użytkowania.
W zakresie odmowy uznania kosztów podatkowych z tytułu napraw i konserwacji sprzętu stomatologicznego, autor skargi zwrócił uwagę, iż oparcie rozstrzygnięć decyzji oraz wyroku poprzez powołanie się na art. 58 par. 1 Kc nie znajdowało podstaw prawnych. Odnosząc się do zarzutów Sądu, który podzielił stanowisko organów, iż zawarcie umowy dzierżawy sprzętu dentystycznego miało na celu obejście przepisów prawa podatkowego wskazał, iż zarzuty dotyczące obejścia przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych z powołaniem się na skutek nieważności umowy wynikający z art. 58 par. 1 Kc, a tym samym określenie na tej podstawie zobowiązania podatkowego dla strony stanowiło rażące naruszenie prawa, w szczególności art. 120 Ordynacji podatkowej.
Skarżący zwrócił uwagę, iż pomiędzy skarżącym a jego małżonkom od 1993 r. istniała rozdzielność majątkowa, która ostatecznie przesądzała o możliwości swobodnego układania pomiędzy nimi stosunków cywilnoprawnych.
Analogiczne kwestie rozstrzygane były w postępowaniu podatkowym prowadzonym za 1994 r. i wówczas organ skarbowy nie dopatrzył się żadnych naruszeń prawa dotyczących stosunków gospodarczych pomiędzy małżonkami jedynie wskazał na za niski poziom czynszu ustalonego umową dzierżawy.
W piśmie z 12 października 2004 r. (...) Dyrektor Izby Skarbowej w W. Ośrodka Zamiejscowego w J. podtrzymał stanowisko prezentowane przed Naczelnym Sądem Administracyjnym Ośrodkiem Zamiejscowym we Wrocławiu.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga kasacyjna Henryka G. na uwzględnienie nie zasługiwała.
Zgodnie z art. 101 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądowoadministracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1271 ze zm./ w sprawach zakończonych prawomocnym orzeczeniem Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r., w których nie upłynął termin do wniesienia rewizji nadzwyczajnej do Sądu Najwyższego a taka była sytuacja Henryka G., strona mogła, w terminie do 31 marca 2004 r. wnieść skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./.
Ustawa ta, w art. 174 dopuszczała dwie podstawy kasacyjne:
- naruszenie /przez Sąd/ prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
- naruszenie /przez Sąd/ przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy /treść orzeczenia wydanego przez Sąd/.
Autor skargi kasacyjnej Henryka G. wskazał na obie te podstawy.
Jeżeli chodziło o zarzut naruszenia przepisów prawa procesowego wymienionych w pkt 5 i 6 osnowy skargi kasacyjnej, a to art. 120 i 187 w zw. z art. 191 par. 1 Ordynacji podatkowej to należało stwierdzić, że przepisy te regulowały postępowanie organów podatkowych, a nie postępowanie sądowoadministracyjne. Mogły one wprawdzie, na podstawie art. 59 ustawy z dnia 15 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./, mieć zastosowanie w postępowaniu przed tym Sądem, ale mogło to być zastosowanie jedynie odpowiednie. Ta okoliczność umknęła uwadze autora skargi kasacyjnej, który nie wskazał na czym to odpowiednie zastosowanie przepisów Ordynacji podatkowej, przy uwzględnieniu postanowień art. 21 i 52 ustawy o NSA, miałoby polegać.
Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się również naruszenia skarżonym wyrokiem postanowień art. 30 ustawy z 15 maja 1995 r. Przepis ten stanowił - jednoznacznie, że "Ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Sądu wiąże w sprawie ten Sąd oraz organ którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia".
Treść rozstrzygnięcia Sądu wyraża ocenę prawną jedynie co do tego, czy zaskarżony akt administracyjny odpowiadał prawu /sąd oddalał skargę/, czy też prawo naruszał /sąd uchylał zaskarżoną decyzję bądź stwierdzał jej nieważność/; por. art. 22 i art. 27 ustawy o NSA.
Natomiast istotna ocena prawna, która doprowadziła do określonego rozstrzygnięcia mogła być zawarta wyłącznie w uzasadnieniu wydanego orzeczenia.
Skoro wyrokiem z 14 marca 2000 r. I SA/Wr 188/98 Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu przesądził o kwestii charakteru prawnego wpłat otrzymanych przez skarżącego od Spółki "R." na poczet ceny kupna nieruchomości to, rozpoznając sprawę powtórnie, przy niezmienionym stanie faktycznym i prawnym, związany był tą - własną - oceną prawną na podstawie wskazanego art. 30 ustawy o NSA.
Sąd nie dopatrzył się także zarzucanego naruszenia prawa materialnego, a to art. 11 ust. 1 i art. 14 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych /t.j. Dz.U. 1993 nr 90 poz. 416 ze zm./, w brzmieniu z 1995 r., przychodami - w rozumieniu tej ustawy - były, z zastrzeżeniem art. 14-19, art. 20 ust. 3 i art. 20a, otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.
Skoro skarżący zgodził się ze stanowiskiem Sądu - zgodnym z postanowieniami art. 14 ust. 3 pkt 1 ustawy - co do tego, że wypłaty dokonane zaliczkowo na poczet ceny kupna nieruchomości nie były przychodem roku w którym ich dokonano, to prostą konsekwencją takiego stanowiska stało się uznanie, że zostały postawione do dyspozycji podatnika dopiero w roku 1995, kiedy to, zgodnie z oceną stanu faktycznego sprawy, dokonaną przez organy podatkowe, ocenioną przez Sąd - skarżonym wyrokiem - jako dokonaną, w trybie określonym w przepisach o postępowaniu podatkowym - zostały postawione do dyspozycji podatnika, nie jako przychód ze sprzedaży nieruchomości, a jako "inny" przychód.
Skoro skarżący, na co wskazano wyżej nie zakwestionował skutecznie prawidłowości dokonanej przez Sąd oceny stanu faktycznego sprawy przyjętej za podstawę rozstrzygnięcia przez organy podatkowe to chybiony był także zarzut naruszenia art. 14 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych przez uznanie, że całość zaliczek otrzymanych na poczet przyszłej nadpłaty z tytułu sprzedaży nieruchomości należało zakwalifikować do przychodów roku 1995, nie zaś 1996 r., kiedy to strony umowy odstąpiły od zawarcia umowy sprzedaży nieruchomości. Nie można było skutecznie uzasadniać zarzutu naruszenia prawa materialnego argumentem nieprawidłowej oceny stanu faktycznego - co do daty powstania przychodu.
Treść tego przepisu nie wymagała wykładni i jak wynikało z uzasadnienia skargi kasacyjnej nie budziła wątpliwości jej autora, że zaliczka na poczet ceny, jw., nie była przychodem w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się sugerowanego w skardze kasacyjnej naruszenia par. 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 stycznia 1995 r. w sprawie amortyzacji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych /Dz.U. nr 7. poz. 34/ skoro ustalone zostało, że budynki, których sprawa dotyczyła pozostawały w tak złym stanie technicznym, iż nie nadawały się do wykorzystywania to nie odpowiadały definicji środków trwałych zawartej w powołanym przepisie.
W istocie wszystkie zarzuty skargi sprowadzały się do kwestionowania oceny stanu faktycznego sprawy przyjętej za podstawę rozstrzygnięcia przez organy podatkowe i uznanej przez Sąd za dokonaną zgodnie z prawem. Tyle tylko, że jak stwierdzone zostało już wyżej zarzut naruszenia przez Sąd przepisów prawa procesowego nie okazał się skuteczny.
Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 183 par. 1 Prawa..., związany był granicami skargi kasacyjnej i z tej przyczyny nie mógł ponownie rozpoznawać sprawy Henryka G. - co do zgodności z prawem decyzji Izby Skarbowej w W. z dnia 29 maja 2001 r. w jej całokształcie.
Nie było bowiem analogii miedzy dwuinstancyjnym postępowaniem administracyjnym, a dwuinstancyjnym postępowaniem sądowoadministracyjnym.
Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI