FSK 348/04
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę Agnieszki i Jarosława S. na decyzję Izby Skarbowej, która utrzymała w mocy decyzję Urzędu Skarbowego określającą podatek dochodowy od osób fizycznych za 1998 r. w wysokości 7 707 zł. Problem dotyczył odliczenia od dochodu kwoty 24 000 zł jako renty. Jarosław S. zawarł dwie umowy renty na okres dwóch lat (1997-1998) na rzecz swoich matek, Teresy S. i Barbary W., po 12 000 zł rocznie. Organy podatkowe uznały te umowy za pozorne (art. 83 § 1 Kc), ponieważ świadczenia za 1998 r. zostały wypłacone jednorazowo na koniec roku, co nie spełniało wymogu okresowości świadczeń rentowych (art. 903 Kc). Dodatkowo, organy wskazały na brak uzasadnionej przyczyny (causa) ustanowienia renty, gdyż uprawnione posiadały własne dochody pozwalające na zaspokojenie bieżących potrzeb. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5 sierpnia 2004 r. oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko sądów niższych instancji. Sąd podkreślił, że kluczowe dla oceny umowy renty są jej okresowość i przyczyna ustanowienia, a zawarte umowy nie spełniały tych wymogów, co uniemożliwiało ich uwzględnienie na gruncie prawa podatkowego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów dotyczących umowy renty (art. 903 KC) w kontekście prawa podatkowego, ocena pozorności umów cywilnoprawnych przez organy podatkowe i sądy, a także wymogi formalne skargi kasacyjnej.
Dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i interpretacji przepisów obowiązujących w 2004 roku. Wymogi formalne skargi kasacyjnej mogą być pomocne w innych sprawach sądowoadministracyjnych.
Zagadnienia prawne (4)
Czy umowa renty, w której świadczenia są wypłacane jednorazowo na koniec roku, spełnia wymóg okresowości świadczeń zgodnie z art. 903 Kodeksu cywilnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wypłata jednorazowa na koniec roku nie spełnia wymogu okresowości świadczeń rentowych.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że umowa renty wymaga regularnych, okresowych świadczeń, a jednorazowa wypłata na koniec roku, nawet jeśli dotyczy świadczeń za dany rok, nie spełnia tego wymogu.
Czy umowa renty ustanowiona bez uzasadnionej przyczyny (causa) może być uznana za ważną i stanowić podstawę do odliczeń podatkowych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, umowa renty musi mieć swoją przyczynę, a jej celem jest zaspokojenie pewnych interesów życiowych osoby uprawnionej.
Uzasadnienie
Sąd podzielił stanowisko organów podatkowych, że umowy renty muszą mieć uzasadnioną przyczynę, a w tym przypadku brak było dowodów na potrzebę ustanowienia renty przez uprawnione, które posiadały własne dochody.
Czy organy podatkowe i sądy mogą oceniać umowy cywilnoprawne pod względem ich istoty i skutków prawnych, a nie tylko wąskiego interesu fiskalnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, organy podatkowe i sądy mogą oceniać umowy cywilnoprawne pod względem ich istoty i skutków prawnych w świetle przepisów ogólnych Kodeksu cywilnego.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że organy mogą oceniać umowy cywilnoprawne nie tylko z punktu widzenia interesu fiskalnego, ale także oceniać ich istotną treść pod względem skutków prawnych w świetle przepisów ogólnych Kodeksu cywilnego.
Czy skarga kasacyjna może być oparta na zarzucie naruszenia prawa materialnego, gdy w istocie kwestionuje ustalenia faktyczne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zarzut naruszenia prawa materialnego nie może być oparty na kwestionowaniu ustaleń faktycznych; w takim przypadku należy powołać się na naruszenie przepisów postępowania.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że błędne ustalenia faktyczne stanowią podstawę do zarzutu naruszenia przepisów postępowania, a nie naruszenia prawa materialnego, co prowadzi do odrzucenia skargi kasacyjnej opartej na takiej podstawie.
Przepisy (11)
Główne
updof art. 26 § ust. 1 pkt 1
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Podstawa obliczenia podatku stanowi dochód po odliczeniu kwot rent i innych trwałych ciężarów opartych na tytule prawnym, nie stanowiących kosztów uzyskania przychodów oraz alimentów, z wyjątkiem alimentów na dzieci, w wysokości ustalonej w wyroku alimentacyjnym. Warunkiem dopuszczalności odliczenia jest zgodność umowy renty z przepisami Kodeksu cywilnego.
k.c. art. 903
Kodeks cywilny
Przez umowę renty jedna ze stron zobowiązuje się względem drugiej do określonych świadczeń okresowych w pieniądzu lub rzeczach oznaczonych tylko co do gatunku.
Pomocnicze
k.c. art. 83 § par. 1
Kodeks cywilny
Nieważne jest oświadczenie woli złożone drugiej stronie za jej zgodą dla pozoru.
p.p.s.a. art. 174 § pkt 1-2
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy skargi kasacyjnej: naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
p.p.s.a. art. 183 § par. 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania.
ord. pod. art. 21 § par. 3
Ordynacja podatkowa
ord. pod. art. 53 § par. 4
Ordynacja podatkowa
k.c. art. 58 § par. 1
Kodeks cywilny
k.c. art. 353 § par. 1
Kodeks cywilny
krio art. 128
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
krio art. 133 § par. 2
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Argumenty
Skuteczne argumenty
Umowy renty nie spełniały wymogu okresowości świadczeń zgodnie z art. 903 KC. • Umowy renty nie posiadały uzasadnionej przyczyny (causa) ustanowienia. • Organy podatkowe i sądy mają prawo oceniać umowy cywilnoprawne pod względem ich istoty i skutków prawnych. • Skarga kasacyjna była wadliwie sformułowana, opierając się na naruszeniu prawa materialnego zamiast przepisów postępowania w kontekście błędnych ustaleń faktycznych.
Odrzucone argumenty
Umowy renty były zawarte na dwa lata i obejmowały dwa świadczenia okresowe. • Przepisy KC nie stawiają wymogów dotyczących sytuacji majątkowej uprawnionego do renty. • Sąd błędnie zinterpretował pojęcie causa w umowie renty.
Godne uwagi sformułowania
organy podatkowe są obowiązane do oceny wszystkich aspektów sprawy i nie mają obowiązku respektowania intencji podatnika. • zawarte umowy nie posiadają cech umowy renty w rozumieniu prawa cywilnego i dlatego nie mogą być także uznane za umowy renty na gruncie prawa podatkowego • błędy w interpretacji postanowień umowy notarialnej są równoznaczne z błędami w ustaleniu podstawy faktycznej rozstrzygnięcia i przez to mieszczą się wśród uchybień przepisom postępowania.
Skład orzekający
Edmund Łój
przewodniczący
Stefan Babiarz
sprawozdawca
Krystyna Nowak
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących umowy renty (art. 903 KC) w kontekście prawa podatkowego, ocena pozorności umów cywilnoprawnych przez organy podatkowe i sądy, a także wymogi formalne skargi kasacyjnej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i interpretacji przepisów obowiązujących w 2004 roku. Wymogi formalne skargi kasacyjnej mogą być pomocne w innych sprawach sądowoadministracyjnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia podatkowego - możliwości odliczenia od dochodu świadczeń rentowych oraz oceny ważności umów cywilnoprawnych przez organy podatkowe. Jest to interesujące dla prawników zajmujących się prawem podatkowym i cywilnym.
“Pozorna renta czy legalne odliczenie? NSA rozstrzyga spór o 24 000 zł.”
Dane finansowe
WPS: 24 000 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.