FSK 2399/04

Naczelny Sąd Administracyjny2005-10-20
NSApodatkoweWysokansa
podatek od nieruchomościzwolnienie podatkowebudowle dróg publicznychdrogi publicznepasy drogoweNSAprawo podatkoweinterpretacja przepisów

NSA orzekł, że instalacje oświetlenia drogowego stanowią budowle dróg publicznych i podlegają zwolnieniu z podatku od nieruchomości, niezależnie od tego, kto jest ich właścicielem.

Sprawa dotyczyła podatku od nieruchomości za instalacje oświetlenia drogowego. Spółka "ZES" S.A. domagała się stwierdzenia nadpłaty, argumentując, że oświetlenie drogowe jest budowlą drogi publicznej i korzysta ze zwolnienia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło, twierdząc, że zwolnienie dotyczy tylko budowli będących własnością zarządcy drogi. WSA w Gdańsku uchylił decyzję SKO, uznając oświetlenie za budowlę drogi publicznej. NSA w wyroku oddalającym skargę kasacyjną SKO potwierdził, że kluczowe jest przeznaczenie budowli (zabezpieczenie ruchu) i jej lokalizacja w pasie drogowym, a nie własność.

Sprawa rozstrzygnęła kwestię opodatkowania podatkiem od nieruchomości instalacji oświetlenia drogowego. Spółka "ZES" S.A. wniosła o stwierdzenie nadpłaty podatku, twierdząc, że instalacje te, mimo iż nie są własnością zarządcy drogi, stanowią budowle dróg publicznych w rozumieniu ustawy o drogach publicznych i jako takie powinny korzystać ze zwolnienia na podstawie ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku przychylił się do tego stanowiska, uchylając decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego. W skardze kasacyjnej SKO zarzuciło WSA błędną wykładnię przepisów, argumentując, że zwolnienie dotyczy tylko budowli będących własnością podmiotów publicznych zarządzających drogami. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, podkreślając, że zwolnienie ma charakter przedmiotowy. Kluczowe dla zastosowania zwolnienia jest to, czy instalacja oświetlenia drogowego jest budowlą, czy jest zlokalizowana w pasie drogowym oraz czy służy prowadzeniu i zabezpieczeniu ruchu. Kwestia własności instalacji nie ma znaczenia dla zastosowania zwolnienia. NSA powołał się na wcześniejsze orzecznictwo oraz stanowisko Ministerstwa Finansów, potwierdzając, że instalacje oświetleniowe, spełniające te kryteria, są zwolnione z podatku od nieruchomości.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, instalacje oświetlenia drogowego stanowią budowle dróg publicznych podlegające zwolnieniu z podatku od nieruchomości, niezależnie od tego, kto jest ich właścicielem, o ile służą prowadzeniu i zabezpieczeniu ruchu oraz są zlokalizowane w pasie drogowym.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że zwolnienie z podatku od nieruchomości ma charakter przedmiotowy. Kluczowe jest, czy instalacja oświetlenia drogowego jest budowlą w rozumieniu prawa budowlanego, czy jest zlokalizowana w pasie drogowym i czy służy bezpieczeństwu ruchu. Kryterium własności nie jest decydujące.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (17)

Główne

u.p.o.l. art. 7 § ust. 1 pkt 3

Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych

Zwalnia od podatku od nieruchomości budowle stanowiące własność gminy lub powiatu, pod warunkiem, że znajdują się na gruntach stanowiących własność jednostki samorządu terytorialnego. (W brzmieniu obowiązującym do 31.12.2002 r. - interpretacja NSA wskazuje na zwolnienie budowli dróg publicznych, niekoniecznie własności gminy/powiatu).

u.p.o.l. art. 7 § ust. 1 pkt 3

Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych

Zwolnienie od podatku od nieruchomości budowli dróg publicznych.

Pomocnicze

u.d.p. art. 4 § pkt 1

Ustawa o drogach publicznych

Definicja drogi lub pasa drogowego obejmuje wydzielony pas terenu przeznaczony do ruchu lub postoju pojazdów oraz do ruchu pieszych, wraz z leżącymi w jego ciągu obiektami inżynierskimi, placami, zatokami postojowymi oraz znajdującymi się w wydzielonym pasie chodnikami, ścieżkami rowerowymi, drogami zbiorczymi, drzewami i krzewami oraz urządzeniami technicznymi związanymi z prowadzeniem i zabezpieczeniem ruchu.

u.d.p. art. 2 § ust. 1

Ustawa o drogach publicznych

Drogi publiczne dzielą się na krajowe, wojewódzkie, powiatowe i gminne.

u.d.p. art. 2a

Ustawa o drogach publicznych

Określa własność dróg publicznych w zależności od ich kategorii.

u.p.o.l. art. 7 § ust. 3

Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych

Po zmianie od 1 stycznia 2003 r. rada gminy może wprowadzić inne zwolnienia przedmiotowe.

rozp. MTiGM art. 109

Rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie

Urządzenia oświetleniowe zaliczone do wyposażenia technicznego dróg, które powinny być oświetlone ze względów bezpieczeństwa ruchu.

pr. bud.

Ustawa - Prawo budowlane

Definicja budowli.

p.p.s.a. art. 183 § par. 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres rozpoznania sprawy przez NSA.

p.p.s.a. art. 176

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Wymagania dotyczące skargi kasacyjnej.

p.p.s.a. art. 174

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy kasacyjne.

p.p.s.a. art. 184

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Oddalenie skargi kasacyjnej.

p.p.s.a. art. 204 § pkt 2

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego.

rozp. MS art. 6 § pkt 3

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu

Stawki opłat za czynności radców prawnych.

rozp. MS art. 14 § ust. 2 pkt 2 lit. "b"

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu

Stawki opłat za czynności radców prawnych.

u.d.p. art. 4 § pkt 1

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych

Definicja pasa drogowego.

rozp. MTiGM art. 109

Rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie

Urządzenia oświetleniowe jako wyposażenie techniczne dróg.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Instalacje oświetlenia drogowego są budowlami dróg publicznych w rozumieniu art. 4 pkt 1 ustawy o drogach publicznych. Instalacje oświetlenia drogowego służą prowadzeniu i zabezpieczeniu ruchu, co jest podstawą do zastosowania zwolnienia z podatku od nieruchomości. Zwolnienie z podatku od nieruchomości ma charakter przedmiotowy, a nie podmiotowy, co oznacza, że nie jest uzależnione od własności instalacji. Kwestia własności instalacji oświetleniowych nie jest decydująca dla zastosowania zwolnienia podatkowego.

Odrzucone argumenty

Instalacje oświetlenia drogowego, aby korzystać ze zwolnienia, muszą stanowić własność podmiotu zarządzającego drogą. Rozszerzająca wykładnia pojęcia drogi publicznej i jej elementów, która obejmuje budowle niebędące własnością zarządcy drogi. Zwolnienie podatkowe dla instalacji oświetleniowych należących do przedsiębiorcy czerpiącego z nich korzyści jest nieuzasadnione celowościowo i funkcjonalnie.

Godne uwagi sformułowania

zwolnienie ma charakter przedmiotowy nie stanowi kwestii spornej to, że instalacja oświetlenia drogowego jest budowlą nie znaczy to, iż budowle dróg publicznych muszą stanowić również własność jednego z tych podmiotów nie można definiować tego pojęcia w oderwaniu od kryterium własności

Skład orzekający

Bogusław Gruszczyński

przewodniczący

Stefan Babiarz

członek

Sylwester Marciniak

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie, że instalacje oświetlenia drogowego są budowlami dróg publicznych podlegającymi zwolnieniu z podatku od nieruchomości, niezależnie od ich własności."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego obowiązującego do 31 grudnia 2002 r. w zakresie art. 7 ust. 1 pkt 3 u.p.o.l., choć interpretacja NSA wskazuje na kontynuację tej linii orzeczniczej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego podatku od nieruchomości i jego zastosowania do infrastruktury drogowej, co jest istotne dla wielu właścicieli nieruchomości i przedsiębiorców. Wyjaśnia kluczowe kryteria zwolnienia podatkowego.

Czy oświetlenie uliczne jest zwolnione z podatku od nieruchomości? NSA wyjaśnia.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
FSK 2399/04 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2005-10-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-11-08
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Bogusław Gruszczyński /przewodniczący/
Stefan Babiarz
Sylwester Marciniak /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6115 Podatki od nieruchomości
Hasła tematyczne
Podatek od nieruchomości
Sygn. powiązane
I SA/Gd 2716/02 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2004-06-21
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Powołane przepisy
Dz.U. 1985 nr 14 poz 60
art. 4 pkt 1
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych.
Dz.U. 1991 nr 9 poz 31
art. 7 ust. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych.
Dz.U. 1999 nr 43 poz 430
par. 109
Rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Bogusław Gruszczyński, Sędziowie NSA Stefan Babiarz, Sylwester Marciniak (spr.), Protokolant Barbara Mróz, po rozpoznaniu w dniu 20 października 2005 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 21 czerwca 2004 r. sygn. akt I SA/Gd 2716/02 w sprawie ze skargi "ZES" S.A. z siedzibą w S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia 30 września 2002 r. (...) w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za lata 1998-2001 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. na rzecz Koncernu "E." S.A. – Oddział "ZES" kwotę 465 (czterysta sześćdziesiąt pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
1. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 21 czerwca 2004 r. /I SA/Gd 2716/02/ Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, po rozpatrzeniu skargi "ZES" S.A. w S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia 30 września 2002 r., (...), w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za lata 1998-2001, uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wójta Gminy L. z dnia 19 sierpnia 2002 r. (...), zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. na rzecz strony skarżącej kwotę 160,30 złotych tytułem zwrotu wpisu oraz postanowił, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.
2. W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji ustalił, iż zaskarżoną decyzją organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia 19 sierpnia 2002 r., którą odmówiono stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości, podnosząc, iż instalacje oświetlenia dróg nie są budowlami dróg publicznych, a więc nie korzystają ze zwolnienia, o którym mowa w art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych.
Strona w odwołaniu od powyższej decyzji stwierdziła, iż zwolnieniu od podatku od nieruchomości podlegają nie tylko "budowle dróg publicznych", ale i grunty zajęte pod te drogi wraz z pasami drogowymi. Definicję pasa drogowego zawiera art. 4 ust. 1 ustawy o drogach publicznych i w świetle tej definicji instalacje oświetleniowe jako urządzenia techniczne ściśle związane z zabezpieczeniem ruchu drogowego, podlegają zwolnieniu od podatku od nieruchomości.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., utrzymując w mocy decyzję organu I instancji, wskazało, iż instalacje oświetleniowe położone w pasie drogowym nie stanowią części składowych tego pasa. Droga publiczna może funkcjonować bez tych instalacji, a oświetlenie może służyć poprawie bezpieczeństwa na drodze publicznej, a nie zabezpieczeniu ruchu na niej. Instalacje oświetlenia drogowego nie należą do zarządcy dróg, którego zadaniem jest utrzymywanie urządzeń zabezpieczających ruch /art. 20 pkt 4 ustawy o drogach publicznych/ lecz do "ZES" uzyskującego przychód ze sprzedaży energii elektrycznej w ramach prowadzonej działalności gospodarczej.
3. W skardze na powyższą decyzję skarżąca spółka zarzuciła, iż została podjęta z naruszeniem art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych /w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2002 r./, gdyż instalacje oświetlenia drogowego są usytuowanym w obrębie pasa drogowego "urządzeniem technicznym związanym z zabezpieczeniem ruchu", które to urządzenie obejmuje definicja "pasa drogowego" zawarta w art. 4 ust. 1 ustawy o drogach publicznych i tym samym podlegają zwolnieniu z opodatkowania podatkiem od nieruchomości na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Instalacje oświetlenia drogowego mają na celu usprawnienie ruchu, w szczególności ruchu pieszych. Jeżeli znak drogowy jest urządzeniem technicznym związanym z zabezpieczeniem ruchu, to nie ma powodu, aby charakteru takiego urządzenia odmawiać instalacjom oświetleniowym. Instalacje są budowlą /choć nie budowlą drogi publicznej/ i elementem pasa drogowego, a pas drogowy to nie tylko grunt, ale również różnorakie obiekty. Jeżeli instalacje te znajdują się w pasie drogowym, to z mocy art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych opodatkowaniu nie podlegają.
4. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uwzględniając skargę w uzasadnieniu swego orzeczenia stwierdził, iż w sprawie nie stanowi sporu to, że instalacja oświetlenia drogowego jest budowlą w rozumieniu ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane /t.j. Dz.U. 2000 nr 106 poz. 1126 ze zm./. Natomiast rozstrzygnięcia wymagała kwestia, czy budowle instalacji oświetlenia drogowego objęte są zwolnieniem przedmiotowym od podatku na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Dokonując analizy regulacji dotyczącej dróg publicznych Sąd I instancji zauważył, iż w świetle art. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych /t.j. Dz.U. 2000 nr 71 poz. 838 ze zm./ drogą publiczną jest droga zaliczona na podstawie tej ustawy do jednej z kategorii dróg, z której może korzystać każdy, zgodnie z jej przeznaczeniem.. Drogi publiczne, ze względu na funkcje w sieci drogowej, dzielą się na cztery kategorie /art. 2 ust. 1/: 1/ drogi krajowe, 2/ drogi wojewódzkie, 3/ drogi powiatowe i 4/ drogi gminne. Zgodnie z art. 4 pkt 1 ustawy o drogach publicznych użyte w ustawie określenie "droga lub pas drogowy" oznacza wydzielony pas terenu, przeznaczony do ruchu lub postoju pojazdów oraz do ruchu pieszych, wraz z leżącymi w jego ciągu obiektami inżynierskimi, placami, zatokami postojowymi oraz znajdującymi się w wydzielonym pasie chodnikami, ścieżkami rowerowymi, drogami zbiorczymi, drzewami i krzewami oraz urządzeniami technicznymi związanymi z prowadzeniem i zabezpieczeniem ruchu. Zatem takie budowle jak instalacje oświetlenia drogowego mogą być rozważane jako urządzenia techniczne związane z prowadzeniem i zabezpieczeniem ruchu. Warunki, które tego typu urządzenia muszą spełniać to położenie w ciągu pasa drogowego oraz powiązanie z prowadzeniem i zabezpieczeniem ruchu. Pierwszy warunek wymaga w każdym przypadku ustaleń faktycznych, drugi należy odnosić do przepisów rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie /Dz.U. nr 43 poz. 430/, wydane na podstawie delegacji z art. 7 ust. 2 pkt 2 Prawa budowlanego. W rozporządzeniu tym urządzenia oświetleniowe /par. 109/ zostały zaliczone do wyposażenia technicznego dróg /rozdział drugi działu IV "Wyposażenie techniczne dróg"/. Skoro urządzenia oświetleniowe zostały zaliczone do wyposażenia technicznego dróg, a nie zostały wyłączone w ramach urządzeń nie związanych z drogą /par. 140 ust. 2 rozporządzenia/ to do rozważenia pozostaje ich związek z prowadzeniem i zabezpieczeniem ruchu. par. 109 omawianego rozporządzenia przewiduje, iż droga powinna być oświetlona ze względów bezpieczeństwa ruchu, określa miejsca, w których względy bezpieczeństwa ruchu drogowego wymagają oświetlenia, reguluje ponadto usytuowanie słupów oświetleniowych w porównaniu do innych elementów drogi. Z powyższego Sąd I instancji wywiódł, iż budowle oświetlenia dróg jako urządzenia techniczne służące bezpieczeństwu ruchu na drogach stanowią element składowy drogi w rozumieniu art. 4 pkt 1 ustawy o drogach publicznych, podlegają zatem zwolnieniu od podatku od nieruchomości na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych jako budowle dróg publicznych. Strona skarżąca uiszczając podatek od nieruchomości od budowli od tego podatku zwolnionych uiściła podatek nienależny. Skoro wystąpiła nadpłata w podatku w rozumieniu art. 72 par. 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, decyzja odmawiająca stwierdzenia nadpłaty narusza przepisy prawa materialnego - art. 73 par. 1 /w brzmieniu obowiązującym do 31.12.2002 r./ w związku z art. 72 par. 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej i art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych.
5. W skardze kasacyjnej złożonej przez swego pełnomocnika - radcę prawnego Dariusza K. - Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi co do istoty oraz o zasądzenie od skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych, zarzucając orzeczeniu naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2002 r. polegającą na przyjęciu, że instalacje oświetlenia drogowego stanowiące własność skarżącego podlegają zwolnieniu od podatku od nieruchomości.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor podniósł, że problem sprowadza się do stwierdzenia, czy oświetlenie stanowi budowlę drogi publicznej. Wymaga to prawidłowego zdefiniowania pojęcia drogi publicznej i jej składników, znajdującej się w art. 4 pkt 1 ustawy o drogach publicznych, jednakże w powiązaniu z art. 2a tej ustawy. Przepis ten wyraźnie wskazuje, iż droga stanowi własność wskazanych w tym przepisie podmiotów prawa publicznego, różnych w zależności od kategorii drogi. Przywołanie przez ustawodawcę kryterium własności implikuje, iż wszystko co znajduje się w obrębie drogi /lub pasa drogowego/ również pozostawać musi własnością podmiotu wskazanego w art. 2a ustawy. Dotyczy to również budowli oświetleniowych. Zdaniem autora skargi kasacyjnej zgodna z ustawą jest jedynie następująca definicja drogi: wydzielony pas terenu przeznaczony do ruchu lub postoju pojazdów oraz ruchu pieszych, wraz z leżącymi w jego ciągu obiektami inżynierskimi, placami, zatokami postojowymi oraz znajdującymi się w wydzielonym pasie chodnikami, ścieżkami rowerowymi, drogami zbiorczymi, drzewami i krzewami oraz urządzeniami technicznymi związanymi z prowadzeniem i zabezpieczeniem ruchu, stanowiącymi jednocześnie własność jednego z podmiotów określonych w art. 2a ustawy o drogach publicznych. Fałszywe wnioski wypływające z zaskarżonego orzeczenia są takie, że elementem składowym drogi, która ma wyraźnie określonego właściciela, mogą być także przedmioty majątkowe będące własnością innego podmiotu. Przeczy to istocie własności i otwiera katalog zwolnionych z podatku urządzeń oświetleniowych znajdujących się na drodze, które mogą stanowić własność także innych podmiotów niż "ZES" S.A. /np. spełniające również funkcję oświetleniową słupy, na których znajdują się urządzenia reklamowe, szyldy, które często można spotkać na drogach publicznych/. Wykładnia dokonana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny nosi ponadto znamiona rażącego błędu jakim jest rozszerzające potraktowanie norm o charakterze wyjątkowym /zwolnienie z podatku - wyjątek od zasady powszechności opodatkowania/. W ocenie strony przy dokonywaniu wykładni art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych należy wziąć pod uwagę wnioski płynące z celowościowej i funkcjonalnej wykładni prawa. Celem wprowadzenia zwolnienia podatkowego budowli dróg publicznych było udzielenie pomocy publicznej podmiotom zajmującym się budową i utrzymaniem dróg publicznych. W przypadku przedsiębiorcy, który czerpie korzyści majątkowe z oświetlenia, zwolnienia takiego nie da się racjonalnie uzasadnić, naruszałoby ono bowiem podstawowe zasady konkurencji a ponadto uprzywilejowałoby nadmiernie przedsiębiorcę, który otrzymuje wynagrodzenie za swoje usługi od właściciela drogi. Dodatkowym argumentem jest to, że oświetlenia drogi są z reguły budowane przez właścicieli dróg, a następnie nieodpłatnie przekazywane "ZES", który powiększa swój majątek i nabywa dodatkowe możliwości uzyskiwania dochodów. Zwolnienie w takiej sytuacji z podatku od nieruchomości kłóci się z ideą racjonalnego ustawodawcy i rażąco narusza cel przyznanego zwolnienia. Autor skargi kasacyjnej wskazał ponadto na rozbieżne orzecznictwo w badanym zakresie.
6. "ZES" S.A. składając odpowiedź na skargę kasacyjną, wniósł o oddalenie skargi oraz o zasądzenie na swoją rzecz od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Strona podniosła, że z powołanego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze przepisu art. 2a ustawy o drogach publicznych wynika jedynie, iż drogi krajowe są własnością Skarbu Państwa, a drogi wojewódzkie, powiatowe i gminne stanowią własność właściwego samorządu województwa, powiatu lub gminy. Ani z tego, ani z innych przepisów nie wynika natomiast, iż wszystko, co znajduje się w obrębie drogi również pozostawać musi własnością podmiotu wskazanego w art. 2a omawianej ustawy, i że budowle spełniające ten warunek podlegają zwolnieniu od podatku od nieruchomości. Strona podkreśliła też, że zwolnienie od podatku ma charakter przedmiotowy, a nie podmiotowy - każdy podmiot, a nie tylko "ZES" S.A. zwolniony będzie od podatku od nieruchomości od budowli usytuowanych w pasie drogowym, jeżeli tylko budowla taka związana będzie z prowadzeniem i zabezpieczeniem ruchu. Nie musi to być słup oświetleniowy, ale nie będzie to powołany przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze słup z reklamą czy szyldem - takie obiekty ponad wszelką wątpliwość nie mają nic wspólnego z prowadzeniem i zabezpieczeniem ruchu. Instalacje oświetlenia drogowego są elementem pasa drogowego, a więc podlegają zwolnieniu od podatku od nieruchomości na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż nie ma usprawiedliwionych podstaw.
W świetle treści przepisu art. 183 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i z urzędu bierze pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Oznacza to jego związanie zarzutami i wnioskami skargi kasacyjnej, które mogą dotyczyć wyłącznie ocenianego wyroku, a nie - postępowania administracyjnego i wydanych w nim rozstrzygnięć.
Natomiast w myśl art. 176 powyższej ustawy skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. Zgodnie zaś z treścią art. 174 omawianej ustawy, skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie /pkt 1/ lub naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy /pkt 2/.
Zatem do autora skargi należy wskazanie konkretnych przepisów prawa materialnego lub przepisów procesowych naruszonych przez Sąd skarżonym wyrokiem i wyjaśnienie, na czym polegało ich niewłaściwe zastosowanie lub błędna interpretacja - w odniesieniu do prawa materialnego bądź opisanie istotnego wpływu naruszenia prawa na rozstrzygnięcie sprawy przez Sąd - w odniesieniu do przepisów procesowych. W świetle treści powyższych przepisów Naczelny Sąd Administracyjny nie może samodzielnie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej ani uściślać bądź w inny sposób ich korygować.
W niniejszej sprawie jedynym zarzutem stawianym zaskarżonemu wyrokowi jest naruszenie prawa materialnego /choć autor skargi nie wskazał na art. 174 pkt 1, co należy ocenić ujemnie/ przez błędną wykładnię art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych /Dz.U. 2002 nr 9 poz. 84 ze zm./ w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2002 r. Zdaniem autora skargi kasacyjnej instalacje oświetlenia drogowego stanowiące własność "ZES" nie podlegają zwolnieniu od podatku od nieruchomości. W swej argumentacji strona koncentruje się na tym, iż oświetlenie, by mogło zostać uznane za budowlę drogi publicznej - a co za tym idzie, by mogło korzystać ze zwolnienia podatkowego, musi stanowić własność podmiotu będącego właścicielem drogi.
Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela powyższego poglądu.
Należy przede wszystkim zauważyć, iż autor skargi kasacyjnej proponuje rozszerzającą wykładnię pojęcia "droga". Zdaniem strony nie można definiować tego pojęcia w oderwaniu od kryterium własności. A ponieważ droga stanowi własność określonych podmiotów, wszystko co znajduje się w jej obrębie /budowle drogi publicznej/ musi również pozostawać własnością tego podmiotu. Wniosek taki jest nieprawidłowy. Nie ulega wątpliwości, iż droga publiczna stanowi własność - zależnie od kategorii - Skarbu Państwa, właściwego samorządu województwa, powiatu lub gminy - przesądza o tym art. 2a ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych /Dz.U. 2000 nr 71 poz. 838 ze zm./, jednakże nie znaczy to, iż budowle dróg publicznych muszą stanowić również własność jednego z tych podmiotów. Warunku tego nie zawiera ani powyższa ustawa ani art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych /Dz.U. nr 9 poz. 31 ze zm./. Dla przedmiotowej kwestii sprawa własności nie ma zresztą znaczenia. Zwolnienie z podatku od nieruchomości z art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych ma bowiem charakter zwolnienia przedmiotowego - istotne dla ustalenia tego zwolnienia jest wyłącznie zatem uznanie bądź nie instalacji oświetlenia drogowego za "budowle dróg publicznych". Nie stanowi kwestii spornej to, że instalacja oświetlenia drogowego jest budowlą w rozumieniu ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane /Dz.U. 2000 nr 106 poz. 1126 ze zm./, a jedyny argument strony wnoszącej skargę kasacyjną przeciwko zakwalifikowaniu instalacji oświetlenia drogowego jako budowli dróg publicznych, czyli kwestia własności, jest niezasadny, tym samym należy podzielić w tym zakresie stanowisko Sądu I instancji. Przedmiotowy charakter zwolnień od podatku od nieruchomości z art. 7 ust. 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych /w tym zwolnienia dotyczącego budowli dróg publicznych/ potwierdził ustawodawca - po zmianie ustawy od dnia 1 stycznia 2003 r. art. 7 ust. 3 stanowi, iż rada gminy, w drodze uchwały, może wprowadzić inne zwolnienia przedmiotowe, niż określone w ust. 1. Stanowisko to jednakże nawet wcześniej znalazło wyraz w piśmie Ministerstwa Finansów z dnia 25 kwietnia 2001 r., nr LK-384/LP/01/IP, z którego wynika, iż jeżeli instalacje oświetlenia drogowego spełniają definicję budowli i zlokalizowane są w pasie drogowym, to zwolnione są od podatku od nieruchomości na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Zagadnienie to było też rozstrzygane przez Naczelny Sąd Administracyjny /wyrok z dnia 17 kwietnia 2003 r., I SA/Gd 1058/02 - ONSA 2004 nr 2 poz. 65/, który uznał, iż budowle oświetlenia dróg publicznych jako urządzenia techniczne służące bezpieczeństwu ruchu na drogach stanowią element składowy drogi i podlegają zwolnieniu od podatku od nieruchomości na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 3 omawianej ustawy. Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzygając niniejszą sprawę podziela przedstawione wyżej stanowisko. Instalacje oświetlenia drogowego mieszczą się w pojęciu budowli dróg publicznych, gdyż są urządzeniami technicznymi związanymi z prowadzeniem i zabezpieczeniem ruchu. Na gruncie par. 109 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie /Dz.U. nr 43 poz. 430/ urządzenia oświetleniowe zostały zaliczone do wyposażenia dróg, a droga powinna być oświetlona ze względów bezpieczeństwa ruchu. To rozwiązanie prawne w połączeniu z usytuowaniem spornych instalacji w pasie drogowym /drodze/ wystarcza do przyjęcia zwolnienia tych instalacji z podatku od nieruchomości. Wykładnia przepisów proponowana przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze jest niezgodna z ich treścią. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela także obaw organu związanych z otwarciem katalogu zwolnionych z podatku urządzeń oświetleniowych na takie instalacje jak urządzenia reklamowe czy szyldy, znajdujących się często przy drogach publicznych. Dokonana interpretacja norm prawnych jednoznacznie wskazuje, iż jedynie instalacje oświetleniowe służące zapewnieniu bezpieczeństwa ruchu mogą korzystać ze zwolnienia podatkowego, a bez wątpienia tego warunku nie spełniają ani urządzenia reklamowe, ani szyldy, gdyż ich główną funkcją jest zwrócenie uwagi na treść ogłoszenia/szyldu a nie zapewnienie bezpieczeństwa.
Z tych to względów skarga kasacyjna podlegała oddaleniu zgodnie z art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono w myśl art. 204 pkt 2 tej ustawy w związku z par. 6 pkt 3 i par. 14 ust. 2 pkt 2 lit. "b" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu /Dz.U. nr 163 poz. 1349 ze zm./.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI