III FSK 1413/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą podatku od spadków i darowizn, uznając, że sąd pierwszej instancji prawidłowo umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej O.G. od wyroku WSA w Gliwicach, który oddalił skargę na decyzję Dyrektora IAS o umorzeniu postępowania w sprawie podatku od spadków i darowizn. Skarżący kwestionował uzasadnienie decyzji, zarzucając rażące naruszenie prawa i brak czynnego udziału w postępowaniu. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając, że sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił bezprzedmiotowość postępowania podatkowego i nie było podstaw do jego merytorycznego rozstrzygnięcia.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną O.G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej o umorzeniu postępowania podatkowego w przedmiocie podatku od spadków i darowizn. Skarżący zarzucał naruszenie prawa materialnego i procesowego, w tym błędną wykładnię przepisów Konstytucji RP, ustawy o podatku od spadków i darowizn oraz Ordynacji podatkowej, a także naruszenie przepisów postępowania sądowoadministracyjnego, w szczególności art. 134 § 1, art. 141 § 4 i art. 151 P.p.s.a. Kwestionował sposób, w jaki WSA ocenił zasadność umorzenia postępowania przez organ podatkowy, zarzucając mu nierozpoznanie istoty sprawy i brak kontroli nad wadliwościami postępowania administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając, że sąd pierwszej instancji prawidłowo zidentyfikował i rozpoznał istotę sprawy, która sprowadzała się do oceny zasadności umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego na podstawie art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej. NSA podkreślił, że umorzenie postępowania jest orzeczeniem formalnym, kończącym postępowanie bez merytorycznego rozstrzygnięcia, a jego bezprzedmiotowość wynika z braku elementów stosunku materialnoprawnego. Sąd uznał, że organ podatkowy był uprawniony do wszczęcia postępowania w celu weryfikacji zgłoszenia darowizny, a późniejsze ustalenie braku przedmiotu opodatkowania nie oznacza rażącego naruszenia prawa. Odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisów postępowania, NSA stwierdził, że WSA prawidłowo ocenił istotę sprawy, a zarzuty dotyczące uzasadnienia wyroku nie były zasadne. Sąd wskazał również, że w postępowaniu podatkowym nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, co czyni bezzasadnymi zarzuty naruszenia K.p.a.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (5)
Odpowiedź sądu
Nie, sąd administracyjny ocenia zasadność umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego na podstawie art. 208 § 1 O.p., ale nie jest zobowiązany ani uprawniony do badania zasadności samego wszczęcia tego postępowania.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że istotę i granice sprawy wyznacza przepis, na podstawie którego wydano zaskarżoną decyzję (tutaj art. 208 § 1 O.p.), a sąd ocenia jedynie przesłanki umorzenia, a nie zasadność wszczęcia postępowania.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (22)
Główne
O.p. art. 208 § 1
Ordynacja podatkowa
Gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ podatkowy wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Bezprzedmiotowość oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego, skutkujący tym, że nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty.
P.p.s.a. art. 184
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozstrzygnięcie NSA w przypadku oddalenia skargi kasacyjnej.
Dz.U. 2025 poz 111 art. 208 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Umorzenie postępowania podatkowego jako bezprzedmiotowego.
Pomocnicze
P.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd oddala skargę, jeżeli nie ma uzasadnionych podstaw do jej uwzględnienia.
P.p.s.a. art. 134 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
P.p.s.a. art. 141 § 4
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Uzasadnienie wyroku powinno zawierać wskazanie podstawy prawnej orzeczenia z przytoczeniem przepisów prawa.
Konstytucja RP art. 217
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Nakładanie podatków następuje w drodze ustawy.
u.p.s.d art. 6 § 1
Ustawa o podatku od spadków i darowizn
u.p.s.d art. 4a § 3
Ustawa o podatku od spadków i darowizn
O.p. art. 70 § 6
Ordynacja podatkowa
Zawieszenie biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego.
O.p. art. 210 § 1
Ordynacja podatkowa
Elementy decyzji podatkowej.
O.p. art. 120
Ordynacja podatkowa
Organy podatkowe działają na podstawie przepisów prawa.
O.p. art. 121 § 1
Ordynacja podatkowa
Postępowanie podatkowe powinno budzić zaufanie do organów podatkowych.
O.p. art. 123 § 1
Ordynacja podatkowa
Strona ma prawo brać czynny udział w każdym stadium postępowania.
O.p. art. 124
Ordynacja podatkowa
Organy podatkowe obowiązane są do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych.
K.p.a. art. 107 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Elementy decyzji administracyjnej.
P.p.s.a. art. 174 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy skargi kasacyjnej - naruszenie prawa materialnego.
P.p.s.a. art. 174 § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy skargi kasacyjnej - naruszenie przepisów postępowania.
P.p.s.a. art. 176 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wnioski skargi kasacyjnej.
P.p.s.a. art. 204 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzekanie o kosztach postępowania kasacyjnego.
P.p.s.a. art. 205 § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego.
P.p.s.a. art. 209
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zwrot kosztów postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił bezprzedmiotowość postępowania podatkowego. Organ podatkowy był uprawniony do wszczęcia postępowania w celu weryfikacji zgłoszenia darowizny. Ustalenie braku przedmiotu opodatkowania nie stanowi rażącego naruszenia prawa.
Odrzucone argumenty
Naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 217 Konstytucji RP, art. 6 ust. 1 pkt 4 i art. 4a ust. 3 u.p.s.d. Naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 134 § 1 P.p.s.a. (nierozpoznanie istoty sprawy), art. 141 § 4 P.p.s.a. (brak odniesienia się do wszystkich zarzutów), art. 151 P.p.s.a. (nieprawidłowe uzasadnienie decyzji DIAS), art. 120, 121, 123, 124 O.p. (niedziałanie na podstawie prawa, brak zaufania, brak czynnego udziału, nieudzielanie informacji).
Godne uwagi sformułowania
bezprzedmiotowość postępowania oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego, skutkujący tym, że nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Ustalenie zaś w toku postępowania podatkowego, że brak jest przedmiotu tego postępowania, nie doszło do faktycznego zdziałania darowizny, nie może być interpretowane w ten sposób, że organ wszczynając postępowania podatkowe w sposób rażący naruszył prawo. W postępowaniu podatkowym, a w takim wydano decyzję, od której wniesiono skargę do WSA w Gliwicach, nie stosuje się przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, lecz przepisy Ordynacji podatkowej.
Skład orzekający
Bogusław Woźniak
sprawozdawca
Krzysztof Przasnyski
członek
Wojciech Stachurski
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Potwierdzenie prawidłowości umorzenia postępowania podatkowego jako bezprzedmiotowego, nawet jeśli skarżący kwestionuje uzasadnienie decyzji organu. Interpretacja przepisów dotyczących wszczęcia postępowania podatkowego i jego bezprzedmiotowości."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej związanej ze zgłoszeniem darowizny i brakiem dowodów jej faktycznego otrzymania. Interpretacja przepisów Ordynacji podatkowej w kontekście umorzenia postępowania.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa jest interesująca dla prawników procesowych i doradców podatkowych ze względu na analizę granic kontroli sądowej w sprawach o umorzenie postępowania podatkowego oraz kwestię zaskarżania uzasadnienia decyzji.
“Czy można wygrać sprawę podatkową, kwestionując tylko uzasadnienie decyzji?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII FSK 1413/23 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2025-02-05 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-10-19 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Bogusław Woźniak /sprawozdawca/ Krzysztof Przasnyski Wojciech Stachurski /przewodniczący/ Symbol z opisem 6114 Podatek od spadków i darowizn Hasła tematyczne Podatek od spadków i darowizn Sygn. powiązane I SA/Gl 56/23 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2023-05-31 Skarżony organ Dyrektor Izby Administracji Skarbowej Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2025 poz 111 art. 208 § 1 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j.) Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Stachurski, Sędzia NSA Bogusław Woźniak (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Krzysztof Przasnyski, Protokolant Agnieszka Krysińska-Kłos, po rozpoznaniu w dniu 5 lutego 2025 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej O.G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 31 maja 2023 r., sygn. akt I SA/Gl 56/23 w sprawie ze skargi O.G. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 27 października 2022 r., nr 2401-IOD-2.4104.28.2022 UNP: 2401-22-240614 w przedmiocie podatku od spadków i darowizn 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od O.G. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie Zaskarżonym wyrokiem z 31 maja 2023 r., sygn. akt I SA/Gl 56/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę O. G. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z 27 października 2022 r., nr 2401-IOD-2.4104.28.2022 UNP: 2401-22-240614 w przedmiocie umorzenia postępowania w zakresie podatku od spadków i darowizn. Jako podstawę prawną orzeczenia Sąd I instancji wskazał art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.) – dalej jako: "P.p.s.a." Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł O. G. zaskarżając wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach w całości. Na podstawie art. 174 pkt 1 P.p.s.a. zarzucił zaskarżonemu wyrokowi naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, co dotyczy: - art. 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 - dalej jako: "Konstytucja RP"), - art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków darowizn i darowizn (Dz. U. z 2021 r., poz. 1043 ze zm.) - dalej jako: "u.p.s.d", - art. 4a ust. 3 u.p.s.d. poprzez pominięcie, iż nakładanie podatków od nieistniejącej transakcji, wszczynanie i prowadzenie bezprzedmiotowych od początku postępowań skarbowych stanowi rażące naruszenie prawa. Na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. zarzucił ponadto naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to: - art. 134 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 P.p.s.a. poprzez niedostrzeżenie i niewzięcie pod uwagę z urzędu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wadliwości wskazanych w skardze, zgodnie z którymi w postępowaniu administracyjnym popełniono uchybienia na tyle istotne, a przy tym oczywiste, że sąd powinien je dostrzec i uwzględnić, bez względu na treść zarzutów sformułowanych w skardze wniesionej do wojewódzkiego sądu administracyjnego zwłaszcza w sytuacji, w której skarżący działał bez profesjonalnego pełnomocnika, co w konsekwencji doprowadziło do nierozpoznania istoty sprawy i niedokonania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach kontroli działalności administracji publicznej w zakresie zaskarżonym przez skarżącego, a orzeczony wyrok odnosi się w znacznej części do innej sprawy w wyniku błędnego uznania, że celem skarżącego było stwierdzenie nieważności decyzji lub wznowienie postępowania w sytuacji, w której skarżący domagał się jedynie sprostowania uzasadnienia decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, oraz gdzie Sąd powinien był wyjść poza granice określone zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, a tego nie uczynił, a to zaniechanie miało istotny wpływ na wynik sprawy, - art. 141 § 4 P.p.s.a. polegające na braku w uzasadnieniu orzeczenia odniesienia się przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach co do wszystkich zarzutów skargi (w tym z uwzględnieniem wniosku skarżącego o rozpoznanie jego zarzutów w odniesieniu do odpowiednich przepisów Ordynacji podatkowej złożonego na rozprawie) oraz do całości stanu faktycznego przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia, w tym braku uzasadnienia w zakresie odmowy uchylenia decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w zakresie części jej uzasadnienia nieuznającej działania organu za działanie z rażącym naruszeniem prawa oraz uznania, że organ pierwszej instancji udzielał odpowiedzi na pisma kierowane przez skarżącego, co spowodowało, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku w wyżej opisanym zakresie, - art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 210 § 1 pkt 6 w zw. z art. 210 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r., poz. 2651 ze zm.) – dalej jako "O.p." polegające na tym, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyniku niewłaściwej kontroli organów podatkowych oddalił skargę, pomimo nieprawidłowego uzasadnienia decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z 27 października 2022 r. wydanej w sprawie o znaku: 2401-IOD-2.4104.28.2022 (dalej jako: "decyzja DIAS"), w sytuacji, w której uzasadnienie decyzji zawiera stwierdzenia niezgodne z prawdą, które wpływają na sytuację prawną skarżącego, a nie były uprzednio przedmiotem kontroli sądowej, co odbiera skarżącemu prawo do przeprowadzenia przez sąd administracyjny kontroli decyzji pod względem jej legalności, także w przypadku, gdy w ocenie skarżącego jedynie część tej decyzji - uzasadnienie, a nie jej całość, takie prawo narusza, - art. 120, art. 121 § 1 i § 2, art. 123 §1, art. 124 O.p. w zw. z art. 151 P.p.s.a. poprzez oddalenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach skargi w sytuacji, w której powinna zostać ona uwzględniona z powodu niedziałania przez organy podatkowe na podstawie przepisów prawa, nieprowadzenia sprawy w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, nie zapewnienia stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania, poprzez ignorowanie pism składanych w toku postępowania przez skarżącego, nie wyjaśnienia stronie w sposób wystarczający zasadności przesłanek, którymi organy kierowały się przy załatwianiu sprawy, co miało wpływ na wynik sprawy poprzez odmowę uwzględnienia skargi - brak merytorycznego rozstrzygnięcia zarzutów skarżącego, - art. 3 § 2 pkt 1 w zw. z art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 107 § 1 pkt. 4, 5, 6 i § 3 K.p.a., poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy skarżący wykazał, iż zaskarżona decyzja zawiera elementy niezgodne z prawdą, pozostające w sprzeczności z zebranym materiałem dowodowym, które to elementy wpływają na sytuację prawną skarżącego, a nie były przedmiotem kontroli sądowej, co odbiera skarżącemu prawo do przeprowadzenia przez sąd administracyjny kontroli decyzji pod względem jej legalności, także w przypadku, gdy w ocenie skarżącego jedynie część tej decyzji - uzasadnienie, a nie jej całość, takie prawo narusza. Na podstawie art. 176 § 1 pkt 3 w zw. z art. 185 § 1 P.p.s.a. skarżący wniósł o: - uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego merytorycznego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach, - zasądzenie, na podstawie art. 203 pkt 1 P.p.s.a., kosztów postępowania dla skarżącego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Jednocześnie stosownie do art. 176 § 2 P.p.s.a. skarżący wniósł o rozpoznanie sprawy na rozprawie. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenia od strony skarżącej na rzecz strony przeciwnej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. O. G. w piśmie procesowym z 19 października 2023 r. – stanowisko w przedmiocie odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach - podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, zatem podlega oddaleniu. Przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach była decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach, którą, na podstawie art. 208 § 1 O.p. umorzono jako bezprzedmiotowe, postępowanie podatkowe prowadzone wobec O. G. w przedmiocie podatku od spadków i darowizn. W uzasadnieniu tej decyzji organ stwierdził m. in., że bezprzedmiotowość postępowania oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego, skutkujący tym, iż nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Uchylenie w całości pierwszej chronologicznie decyzji pierwszoinstancyjnej oznaczało wyeliminowanie jej z obrotu prawnego w całej rozciągłości i skutkiem tego jest brak zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn. Skoro natomiast zobowiązanie podatkowe w podatku od spadków i darowizn z ww. tytułu nie istnieje, to nie sposób też mówić o jego przedawnieniu i w tym kontekście poddawać analizie okoliczności związane z zawieszeniem biegu terminu przedawnienia zobowiązania, na podstawie uregulowań zawartych w art. 70 § 6 pkt 1 O.p., tj. okoliczności odnoszących się do pierwotnie ustalonego zobowiązania podatkowego, a nieistniejącego już, także w dacie wydania zaskarżonej decyzji w przedmiocie umorzenia postępowania. W dalszej kolejności organ stwierdził, że skoro brak było ustaleń na okoliczność faktycznego spełnienia przez darczyńcę świadczenia, to nie sposób przyjąć, że powstał obowiązek podatkowy w tym podatku w dacie 2 marca 2016 r. Strona skarżąca godząc się z kierunkiem rozstrzygnięcia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej zakwestionowała uzasadnienie tej decyzji w zakresie, w jakim nie stwierdzono w nim, że organ I instancji wydając pierwszą chronologicznie decyzję rażąco naruszył prawo. Nadto podniosła, że stronie nie zapewniono czynnego udziału w postępowaniu, co także powinno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie ulega wątpliwości, że nie było intencją strony skarżącej uchylenie zaskarżonej decyzji ze względu na naruszenie przepisów postępowania dające podstawę do wznowienia postępowania ani też stwierdzenie nieważności tej decyzji. Z tego też względu argumentację Sądu I instancji w tym zakresie jak i zarzuty skargi kasacyjnej w tym zakresie należało uznać za pozostające poza zakresem niniejszej sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko skarżącego, że prawnie dopuszczalne jest zaskarżenie decyzji organu administracji w zakresie uzasadnienia. Nie ma zatem potrzeby przedstawiania dalszych argumentów w tym obszarze. Przedstawione wyżej spostrzeżenia nie prowadzą jednak do podważenia legalności zaskarżonego wyroku. Zgodnie z art. 208 § 1 O.p. gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, w szczególności w razie przedawnienia zobowiązania podatkowego, organ podatkowy wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Sąd I instancji prawidłowo wyjaśnił na czym polega bezprzedmiotowość postępowania wskazując, że umorzenie postępowania w świetle przepisu art. 208 § 1 O.p. następuje wówczas, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe. Bezprzedmiotowość postępowania oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego, skutkującego tym, że nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Jest to orzeczenie formalne, kończące postępowanie bez jego merytorycznego rozstrzygnięcia. Bezprzedmiotowość może wynikać z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych, ale zawsze oznacza brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji państwowej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. W rozumieniu art. 208 § 1 O.p. sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa wtedy, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej, w formie decyzji administracyjnej/postanowienia, ingerencji organu administracyjnego, co oznacza, że jakiekolwiek rozstrzygnięcie organu - pozytywne, czy negatywne - staje się prawnie niedopuszczalne. Wydanie decyzji o umorzeniu postępowania administracyjnego wywołuje jedynie skutki procesowe (nie ma przesłanek do merytorycznego orzekania co do istoty sprawy). Organ nie orzeka więc o prawach i obowiązkach strony, nie ma również kompetencji do formułowania ocen prawnych względem zdziałanych wcześniej czynności procesowych. Niezależnie od wyżej przedstawionych uwag należy zauważyć, że argumentacja strony skarżącej skupia się na tezie, że do rażącego naruszenia prawa doszło poprzez wszczęcie postępowania podatkowego, pomimo że od początku było wiadomo, że brak jest przedmiotu opodatkowania. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zarzut ten jest sprzeczna zmateriałem dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy. Trzeba zatem przypomnieć, że postępowanie w omawianej sprawie podjęte zostało przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] postanowieniem z 5 listopada 2020 r. w następstwie przeprowadzonych czynności sprawdzających na okoliczność dokonanego 27 lipca 2016 r. przez O. G. zgłoszenia - na formularzu SD-Z2 - nabycia wykazanej kwoty pieniężnej 2 200 .000,00 zł, tytułem darowizny z 2 marca 2016 r. Skarżący złożył Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w [...] zgłoszenie o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych SD-Z2, w którym wykazał nabycie w dniu 2 marca 2016 r. własności ww. środków pieniężnych. Do formularza zgłaszający nie dołączył ani umowy darowizny, ani dokumentu potwierdzającego przekazanie darowanej kwoty na jego rachunek bankowy, tak jak wynikało to z informacji zawartej w części H formularza. W części I tego zgłoszenia, dotyczącej uwag, wskazał natomiast dane identyfikacyjne drugiego darczyńcy, tj. matki H. G. 22 lutego 2017 r. podatnik złożył kolejne zgłoszenie SD-Z2, w którym wykazał nabycie środków pieniężnych w kwocie 2 258 200,00 zł, tytułem darowizny dokonanej 5 stycznia 2017 r. przez matkę H. G. W części I formularza, dotyczącej uwag, zawarł adnotację: "Korekta deklaracji złożonej w US 27.07.2016 r. z uwagi na zmianę daty nabycia środków, zmiana daty powstania obowiązku podatkowego", która to informacja została wykreślona i co znalazło odpowiednio odzwierciedlenie w części A formularza, gdzie po dokonaniu stosownych poprawek, zgłaszający wskazał, że jest to złożenie zgłoszenia, a nie jego korekta. Do protokołu z kolei sporządzonego na okoliczność ww. zgłoszeń podatnik oświadczył, że faktycznie darowiznę otrzymał od matki H. G. i ojca H. G. i że dokonana ona była przelewami w kilku transzach, z czego ostatnia nastąpiła 5 stycznia 2017 r. W związku z tym deklaracja złożona 22 lutego 2017 r. stanowiła korektę deklaracji, uprzednio złożonej 27 lipca 2016 r., z uwagi na późniejszą datę przelewów darowizny, niż faktycznie planowana, nastąpiła więc zmiana daty powstania obowiązku podatkowego. W piśmie z 30 września 2020 r. stanowiącym odpowiedź na wezwanie organu do dostarczenia dowodu potwierdzającego wpływ środków na rachunek bankowy, nabytych tytułem darowizny dokonanej przez H. G. 2 marca 2016 r. obdarowany podtrzymał swoje dotychczasowe wyjaśnienia, odnośnie darowizny, jaką otrzymał od rodziców, w pięciu transzach w okresie od 2 września 2016 r. do 5 stycznia 2017 r. dodając, że 22 lutego 2017 r., a więc przed upływem 6 miesięcy od dnia otrzymania darowizny, czy też nawet pierwszej transzy, złożył deklarację SD-Z2 i że stanowiła ona korektę, w formie nowego zgłoszenia, deklaracji złożonej 27 lipca 2016 r., ze względu na późniejszą datę darowizny niż pierwotnie planowano. W tym stanie rzeczy, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie może budzić wątpliwości, że organ podatkowy był uprawniony i zobowiązany do wszczęcia postępowania w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn. Ustalenie zaś w toku postępowania podatkowego, że brak jest przedmiotu tego postępowania, nie doszło do faktycznego zdziałania darowizny, nie może być interpretowane w ten sposób, że organ wszczynając postępowania podatkowe w sposób rażący naruszył prawo. Odnosząc się do zarzutu, że stronie uniemożliwiono czynny udział w postępowaniu podatkowym, a to poprzez brak udzielenia przez organ odpowiedzi na pisma skarżącego należy zauważyć, że z akt sprawy wynika, że organ prowadził z podatnikiem liczną korespondencję, w tym odpowiadając na pisma skarżącego. Należy jednak podkreślić, że organ podatkowy ma obowiązek odnosić się do pism strony pozostających w związku z przedmiotem postępowania i zmierzających do załatwienia sprawy. Obowiązek ten nie dotyczy pism (żądań strony), które nie dotyczą istoty sprawy, jak np. żądanie podania danych osobowych osób dokonujących poszczególnych czynności w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza ponadto, że w skardze kasacyjnej nie wskazano pism skarżącego, dotyczących przedmiotu sprawy, które zostałyby zignorowane przez organy podatkowe. Przedstawione wyżej ustalenia prowadzą do wniosku, że zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej nie są usprawiedliwione. Sąd I instancji nie naruszył art. 134 § 1 P.p.s.a. albowiem prawidłowo zidentyfikował i rozpoznał istotę sprawy, stwierdzając, że organ zasadnie umorzył postępowanie. Istotę i granicę tej sprawy wyznaczał art. 208 § 1 O.p., zatem rzeczą Sądu I instancji była ocena czy wystąpiły przesłanki umorzenia postępowania podatkowego. Sąd nie był natomiast obowiązany ani uprawniony do badania zasadności wszczęcia tego postępowania. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji pod kątem przesłanek wznowienia postępowania i stwierdzenia nieważności decyzji Sąd I instancji wyszedł poza granice sprawy, niemniej uchybienie to pozostaje bez wpływu na wynik sprawy. Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. Zarzutem naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. nie można kwestionować oceny prawnej wojewódzkiego sądu administracyjnego. Ponadto, przepis art. 141 § 4 P.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.), jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia, co w tej sprawie oczywiście nie nastąpiło. Prawidłowo sporządzone uzasadnienie wyroku nie wymaga szczegółowego odniesienia się do wszystkich zarzutów skargi oraz podniesionej w niej argumentacji, a jedynie w zakresie niezbędnym do przeprowadzenia kontroli zaskarżonego aktu administracyjnego. Bezzasadny jest zarzut naruszenia art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 210 § 1 pkt 6 w zw. z art. 210 § 4 O.p. Organ w sposób wyczerpujący i prawidłowy uzasadniał podstawy faktyczne i prawne umorzenia postępowania podatkowego wskazując na jego bezprzedmiotowość wynikającą z braku zdarzenia powodującego powstanie obowiązku podatkowego, co było niezbędne a zarazem wystarczające w kontekście art. 208 § 1 O.p. Z podanego wyżej powodu niezasadny jest zarzut naruszenia art. 120, art. 121 § 1 i § 2, art. 123 §1, art. 124 O.p. w zw. z art. 151 P.p.s.a. Mając na uwadze, że decyzja wydana na podstawie art. 208 § 1 O.p. jest decyzją o charakterze procesowym i nie kształtuje praw i obowiązków strony, bezzasadne są zarzuty naruszenia prawa materialnego. Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 3 § 2 pkt 1 w zw. z art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 107 § 1 pkt. 4, 5, 6 i § 3 K.p.a. W postępowaniu podatkowym, a w takim wydano decyzję, od której wniesiono skargę do WSA w Gliwicach, nie stosuje się przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, lecz przepisy Ordynacji podatkowej, o czym stanowią art. 3 § 1 pkt 2 K.p.a. oraz art. 1 i art. 2 § 1 pkt 1 O.p. Tym samym organy podatkowe, działając na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej, nie mogły naruszyć wskazanych przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1, art. 205 § 2 oraz art. 209 P.p.s.a. Krzysztof Przasnyski Wojciech Stachurski Bogusław Woźniak
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI