FSK 1940/04
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA uchylił wyrok WSA, uznając brak uzasadnienia prawnego za naruszenie przepisów procesowych, i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
Sprawa dotyczyła uchylenia przez WSA decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w sprawie zobowiązania podatkowego w PIT. WSA uznał, że błąd księgowy w kosztach uzyskania przychodów nie wpłynął na podstawę opodatkowania. NSA uchylił wyrok WSA, zarzucając mu brak uzasadnienia prawnego uchylenia decyzji organu i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uchylił decyzję Dyrektora Izby Skarbowej dotyczącą zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za 2001 r. Sąd uznał, że błąd księgowy polegający na zaniżeniu podstawy opodatkowania o kwotę 20.693,97 zł, wynikający z błędnego zaksięgowania kosztów używania samochodu osobowego pracownika, nie miał wpływu na wysokość podstawy opodatkowania, gdyż został skorygowany poprzez wykazanie w robotach w toku. Organ podatkowy nie zgodził się z tym stanowiskiem, argumentując, że korekta nie została prawidłowo udokumentowana i nie odzwierciedlała rzeczywistych operacji gospodarczych. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA, zarzucając mu naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez brak uzasadnienia prawnego uchylenia decyzji organu. NSA wskazał, że WSA nie wskazał, jakie przepisy postępowania zostały naruszone przez organ i jaki był wpływ tych naruszeń na wynik sprawy. W związku z tym, sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania przez WSA.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, uchylenie decyzji bez uzasadnienia prawnego narusza przepisy postępowania.
Uzasadnienie
NSA uznał, że WSA uchylając decyzję organu podatkowego, nie wskazał konkretnych naruszeń przepisów postępowania, co stanowiło naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c PPSA i mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (16)
Główne
PPSA art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Uchylenie decyzji wymaga wskazania naruszenia przepisów postępowania i jego wpływu na wynik sprawy.
u.p.d.o.p. art. 15 § 1
Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych
Koszty uzyskania przychodów są kosztami poniesionymi w celu osiągnięcia przychodów.
u.p.d.o.p. art. 9 § 1
Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych
Podatnicy są obowiązani do prowadzenia ewidencji rachunkowej zgodnie z odrębnymi przepisami.
u.p.d.o.p. art. 27 § 1
Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych
Zobowiązanie w podatku dochodowym od osób prawnych określa się za rok podatkowy.
u.o.r. art. 4 § 1
Ustawa z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości
u.o.r. art. 4 § 2
Ustawa z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości
u.o.r. art. 24
Ustawa z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości
u.o.r. art. 54
Ustawa z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości
Reguluje sytuację otrzymania informacji o zdarzeniach mających istotny wpływ na treść sprawozdania finansowego.
Pomocnicze
PPSA art. 141 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Uzasadnienie wyroku powinno zawierać wskazanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia.
PPSA art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga w granicach sprawy, uwzględniając zebrany materiał.
u.p.d.o.p. art. 7 § 1
Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych
u.p.d.o.p. art. 7 § 2
Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych
PUSA art. 1 § 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Sądy administracyjne badają działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
PPSA art. 3 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ordynacja podatkowa art. 181
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Ordynacja podatkowa art. 3 § 4
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Argumenty
Skuteczne argumenty
WSA uchylił decyzję organu bez wskazania naruszenia przepisów postępowania i jego wpływu na wynik sprawy. Uchylenie decyzji bez uzasadnienia prawnego stanowi naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c PPSA.
Odrzucone argumenty
Argumenty Dyrektora Izby Skarbowej dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego przez WSA. Argumenty Dyrektora Izby Skarbowej dotyczące naruszenia przepisów postępowania przez WSA, w tym art. 134 § 1 PPSA.
Godne uwagi sformułowania
Uchylenie zaskarżonego aktu administracyjnego, bez jakiegokolwiek uzasadnienia prawnego wyroku było wprost naruszeniem art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądy tego rodzaju powołane zostały do badania działalności administracji publicznej pod względem zgodności tej działalności z prawem (legalności). Korekta oczywiście błędnego zapisu księgowego nie była "otrzymaniem informacji o zdarzeniu mającym istotny wpływ na treść sprawozdania finansowego..." w rozumieniu tego przepisu.
Skład orzekający
Grzegorz Krzymień
przewodniczący
Józef Orzel
członek
Krystyna Nowak
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Naruszenie przepisów postępowania przez sądy administracyjne, w szczególności brak uzasadnienia wyroku i niewłaściwe stosowanie przepisów proceduralnych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku uzasadnienia prawnego wyroku WSA.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje kluczowe znaczenie uzasadnienia prawnego wyroku sądu administracyjnego i konsekwencje jego braku. Jest to ważna lekcja dla prawników procesowych.
“Brak uzasadnienia wyroku WSA doprowadził do jego uchylenia przez NSA – kluczowa lekcja dla prawników.”
Dane finansowe
WPS: 5794 PLN
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyFSK 1940/04 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2005-05-25 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2004-08-25 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Grzegorz Krzymień /przewodniczący/ Józef Orzel Krystyna Nowak /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6113 Podatek dochodowy od osób prawnych Hasła tematyczne Podatek dochodowy od osób prawnych Sygn. powiązane I SA/Bd 24/04 - Wyrok WSA w Bydgoszczy z 2004-05-27 Skarżony organ Dyrektor Izby Skarbowej Treść wyniku Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny Powołane przepisy Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270 art. 185 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Tezy Uchylenie zaskarżonego aktu administracyjnego, bez jakiegokolwiek uzasadnienia prawnego wyroku było wprost naruszeniem art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/, mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Krzymień, Sędziowie NSA Krystyna Nowak (spr.), Józef Orzel, Protokolant Piotr Dębkowski, po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2005 r. na rozprawie w Wydziale II Izby Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 27 maja 2004 r. sygn. akt I SA/Bd 24/04 w sprawie ze skargi K. Spółki z o.o. w B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za 2001 r. 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy, 2. zasądza od K. Spółki z o.o. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy kwotę 736 (słownie siedemset trzydzieści sześć złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie Wyrokiem z dnia 27 maja 2004 r. sygn. akt I SA/Bd 24/04, podjętym na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, po rozpoznaniu skargi "K." Spółki z o.o. z siedzibą w B., uchylił decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy z [...] Nr [...] w przedmiocie zobowiązania podatkowego Spółki w podatku dochodowym od osób prawnych za 2001 r. Z uzasadnienia wyroku wynikało, iż powodem wydania zaskarżonej decyzji było ustalenie, że Spółka zaniżyła podstawę opodatkowania o kwotę 20.693,97 zł zaliczając do kosztów uzyskania wydatki z tytułu używania samochodu osobowego pracownika dla celów Spółki w błędnej wysokości, czym – zdaniem organów – naruszony został art. 15 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Z określonego dowodu księgowego (219 z 31 lipca 2001 r.) wynikało bowiem, iż wyliczona "kilometrówka" wynosiła 209,03 zł, natomiast zaksięgowano (na koncie 409.14) kwotę 20.903,00 zł. Koszty z konta 409.14, w tym błędnie zaksięgowana kilometrówka za lipiec zostały po zakończeniu roku obrotowego odniesione do wyniku finansowego roku 2001 i zaliczone do kosztów uzyskania przychodów tego roku. Zdaniem Spółki – podatniczki, błąd został istotnie popełniony, ale nie miał wpływu na wysokość podstawy opodatkowania za 2001 r., gdyż cała różnica w kwocie 20.693,97 zł została wykazana w robotach w toku na dzień 31 grudnia 2001 r., co wynikało z protokołu inwentaryzacji tych robót. Organ odwoławczy odnosząc się do skargi wskazał, że przepisy dotyczące zasad rachunkowości nie są podatkowotwórcze. Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych przedmiotem opodatkowania podatkiem dochodowym jest dochód bez względu na rodzaj źródeł przychodu, z jakich dochód został osiągnięty. Natomiast w myśl art. 7 ust. 2 ustawy dochodem jest... nadwyżka sumy przychodów, nad kosztami ich uzyskania, w roku podatkowym. Bezsporne w sprawie było osiągnięcie przez Spółkę w 2001 r. przychodu w sumie 389.971,05 zł, wykazanego w deklaracji CIT-8, i poniesienie kosztów uzyskania przychodów w sumie 386.361,05 zł w tym "kilometrówki" zawyżonej o 20.693,97 zł. Organ podatkowy nie zgodził się z wywodami Spółki, że zawyżenie to zostało skorygowane przy wyliczeniu zmiany stanu produktów, która w 2001 r. stanowiła w Spółce wartość ujemną i wynosiła 25.757,46 zł. Zebrany w sprawie materiał dowodowy tego nie potwierdził. W skardze Spółka dowodziła, że ostatecznego sprostowania pomyłki przy dowodzie 219/2001 dokonała w 2002 r. dowodem 210 A/2002, gdzie kwota 20.693,97 zł została przeniesiona z robót w toku na zmniejszenie stanu kasy. Odpowiadając na skargę organu podkreślił, że wbrew twierdzeniom Spółki wartość robót w toku nie została zwiększona o sporną kwotę. W rachunku zysków i strat Spółka ujęła tę kwotę w pozycji "koszt wytworzenia produktów na własne potrzeby jednostki" (poprzednio były to delegacje i koszty wynagrodzeń). Sąd uznał skargę za zasadną wywodząc, że z załącznika do spisu robót w toku zawierającego opis wynikało, iż poz. druga spisu dotyczyła dowodu księgowego 219 z 2001 r. w kwocie, na którą opiewała (17.974,15 zł) "koszty delegacji na rozpoczęte badania sprawozdań finansowych), tego samego dowodu dotyczyła poz. 3 w zakresie różnicy (2719,82 zł) (wynagrodzenia pracowników wraz ze składkami ZUS). Poleceniem księgowania z 20 lipca 2002 r., a więc przed rozpoczęciem kontroli dokonana została korekta związana z błędnym zapisem dokumentu 219/2001. Uznając argumenty podatnika o zawyżeniu stanu robót w toku, przy jednoczesnym zawyżeniu kosztów poniesionych w 2001 r. z powodu niekwestionowanej omyłki, rzeczywiście – zdaniem Sądu – należałoby uznać, że zdarzenia te nie wpłynęły na koszty uzyskania przychodów 2001 r. Uzasadnienie do takiego postępowania znajdowało oparcie w art. 54 ustawy o rachunkowości. Ponownie badając sprawę organy podatkowe powinny ustalić, z jakiego tytułu nastąpiła korekta w lipcu 2002 r. , w szczególności czy nastąpiła ona z tego tytułu, na który powołuje się Spółka czy też innego. Organy nie miały podstaw by bez zbadania dokumentów przyjąć, że zawyżenie kosztów produkcji w toku na dzień 31 grudnia 2001 r. o kwotę 20.693,97 zł nie miało miejsca. By dokonać istotnych ustaleń na tę okoliczność organy winny przeanalizować nie stan na kontach, z których dokonane operacje nie będą wynikały, ale dokumenty źródłowe by ustalić jakich rachunków dotyczyło zmniejszenie kosztów – czy "kilometrówka" wypłata wynagrodzeń wiązała się z przychodami roku 2001. Dopiero takie ustalenia pozwolą na ocenę prawidłowości twierdzeń skarżącej. W skardze kasacyjnej od opisanego wyroku Dyrektor Izby Skarbowej w Bydgoszczy wniósł o jego uchylenie w całości i oddalenie skargi ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy; w każdym zaś razie o zasądzenie od strony przeciwnej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Wyrokowi zarzucił: 1) naruszenie prawa materialnego, tj. przepisów: – art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz.U. z 2000 r. Nr 54, poz. 654 ze zm.) jak i art. 4 ust. 1 i 2 oraz art. 24 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz.U. Nr 121, poz. 591 ze zm.) poprzez ich nieuwzględnienie w odniesieniu do zebranego w sprawie materiału, jak i do twierdzeń podatnika o zrekompensowaniu oczywistej omyłki księgowej podwyższeniem wartości robót w toku, – art. 15 ust. 1 wskazanej uprzednio ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych poprzez brak jego uwzględnienia przez Sąd, a tym samym pominięcia zasady funkcjonującej w tym podatku, iż kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione (faktycznie a nie hipotetycznie), – art. 27 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych poprzez wskazanie Sądu, iż organ ponownie rozpatrując sprawę powinien zbadać z jakiego tytułu nastąpiła korekta w lipcu 2002 r. w księgach rachunkowych dotyczących roku 2002, mimo iż z treści tego przepisu wynika, iż zobowiązanie w tym podatku określa się za rok podatkowy. Zatem w danej sprawie istotne są przychody i koszty roku 2001 a nie 2002, – art. 54 ustawy o rachunkowości poprzez przyjęcie, iż za zdarzenie, o którym mowa w tym przepisie należy uznać koszty nieponiesione przez podatnika; 2) naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, mianowicie: – art. 134 § 1 cyt. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez przyjęcie ustaleń sprzecznych z treścią materiału zebranego w sprawie, tj. pominięcie istotnej dla sprawy okoliczności dotyczącej braku potwierdzenia na stosownym koncie księgi rachunkowej zwiększenia wartości robót w toku o kwotę 20.693,97 zł, – art. 145 § 1 pkt 1c tejże samej ustawy poprzez brak wskazania przepisów postępowania naruszonych przez organ podatkowy przy jednoczesnym wskazaniu przez Sąd danego przepisu jako podstawy uchylenia zaskarżonej decyzji tego organu. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor wskazał, że istotą sporu pomiędzy podatnikiem a organami podatkowymi była kwestia czy podatnik dokonał faktycznego skorygowania omyłkowego zaksięgowania kwoty 20.903,00 zł zamiast 209,03 zł na podstawie dowodu księgowego nr 219 z 31 lipca 2001 r. poprzez uwzględnienie w wykazanych na dzień 31 grudnia 2001 r. robotach w toku. Zdaniem organów, nieuznających, iż takie dokonanie miało miejsce, nastąpiło zawyżenie kosztów uzyskania przychodów za 2001 r. w wysokości różnicy wynikającej z omyłkowego księgowania w wysokości 20.693,97 zł i zaniżenie należnego podatku za ten rok w wysokości 5794,00 zł – będącej odpowiednikiem wartości przedmiotu zaskarżenia niniejszej skargi kasacyjnej. Skarżący podniósł, że zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów, z wyjątkiem wymienionych w art. 16 ust. 1. Bezspornym w sprawie było, iż kwota kosztów z tyt. tzw. "kilometrówki" została zawyżona o kwotę 20.693,97 zł. Zdaniem Spółki zawyżenie to zostało "skorygowane" przy wyliczeniu zmiany stanu produktów, która to zmiana w 2001 r. stanowiła u podatnika wartość ujemną, tj. kwotę – 25.757,46 zł. Ze schematu księgowań (hipotetycznego, ponieważ księgowań tych nie dokonano w 2001 r.) dołączonego przez podatniczkę do odwołania wynikało, iż aby skorygować błąd spowodowany zaksięgowaniem w niewłaściwej kwocie dokumentu 219 z 2001 r. dokonała zwiększenia wartości robót w toku, przez co zmniejszony został koszt własny sprzedaży usług. Na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego można było stwierdzić, iż nie wykonano przedstawionych operacji księgowych, o których pisze podatniczka w odwołaniu i w skardze, bowiem nie miały one odzwierciedlenia w jego księgach rachunkowych za 2001 r. Wyrażony w wyroku pogląd Sądu również nie przystawał w żadnej mierze do przepisów art. 9 ust. 1 cyt. ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, zgodnie z którym podatnicy są obowiązani do prowadzenia ewidencji rachunkowej zgodnie z odrębnymi przepisami, w sposób zapewniający określenie wysokości dochodu (straty), podstawy opodatkowania i wysokości należnego podatku za rok podatkowy jak i art. 4 ust. 1 i 2 oraz art. 24 odrębnych przepisów, tj. ustawy o rachunkowości. Przepisy te stanowiły, iż podatnik obowiązany jest stosować określone ustawą zasady rachunkowości rzetelnie, tj. zgodnie ze stanem rzeczywistym dokumentować na bieżąco dokonane operacje gospodarcze. Z tych przepisów wynikało niezbicie, że ewidencja księgowa (w tym wypadku księgi rachunkowe) winna być odzwierciedleniem rzeczywistych operacji gospodarczych dokonanych przez podatnika. Na zawartość ewidencji składają się niewątpliwie zapisy poszczególnych kont. Stąd właśnie one muszą być dokonywane z uwzględnieniem ich zgodności ze stanem rzeczywistym. Niezależnie od powyższego w sprawie podstawą dokonanych ustaleń był dowód źródłowy, a mianowicie oświadczenie pracownika podatnika, E. Kowalczyka, iż za miesiąc lipiec 2001 r. powinien otrzymać w formie miesięcznego ryczałtu zwrot kosztów używania prywatnego samochodu do celów służbowych w kwocie 209,03 zł. Po analizie zapisów konta "409.14", czyli konta, na którym ewidencjonowano koszty tzw. "kilometrówki" w powiązaniu z dokumentami źródłowymi ustalono, iż na dowodzie księgowym Nr 219 z dnia 31 lipca 2001 r. stanowiącym wyliczenie kwoty "kilometrówki" za miesiąc lipiec 2001 r. widnieje kwota 209,03 zł, natomiast na koncie "409.14" ujęto kwotę 20.903,00 zł, tj. w wyniku błędnego wprowadzenia do urządzeń księgowych większą od kwoty prawidłowej o 20.693,97 zł (20.903,00 – 209,03). Skoro zatem bezsporne było ustalenie na podstawie dowodów źródłowych, iż wartość kosztów z tytułu "kilometrówki" została zawyżona, to już sam ten fakt powinien dowodzić racji organów podatkowych w tej sprawie, gdyż podatnik nie poparł swoich twierdzeń ani dowodami źródłowymi, ani zapisami w ewidencji księgowej. Zauważyć również należy, iż Sąd nie wyjaśnił dlaczego uznał argumenty Spółki odnośnie zawyżenia wartości robót w toku 2001 r. Uznanie przez Sąd argumentów podatnika powoduje, iż Sąd uznał również, iż dokonał on zmniejszenia innych kosztów, które powinny stanowić koszty uzyskania przychodów w roku 2001, a więc kwestia pomyłki staje się w tym momencie obojętna podatkowo, a w związku z tym niezrozumiałe były dalsze wywody Sądu w zaskarżonym wyroku odnośnie powinności organów w zakresie sprawdzania z jakiego tytułu nastąpiła korekta w lipcu 2002 r. Wskazania Sądu co do korekty w lipcu 2002 r. pozostają w sprzeczności art. 27 ust. 1 cyt. ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych zgodnie z którym zobowiązanie z tytułu tego podatku określa się za rok podatkowy. Zatem organy podatkowe prowadzą również postępowanie podatkowe za dany rok podatkowy, badając przychody i koszty danego roku podatkowego. Jeżeli Spółka postanowiłaby skorygować koszty lub przychody podatkowe danego roku podatkowego, to mogła to uczynić na mocy przepisów obowiązujących w 2001 r.: do dnia 31 marca 2002 r. w zeznaniu wstępnym za 2001 r., czy zeznaniu ostatecznym (w terminie 10 dni od daty zatwierdzenia rocznego sprawozdania finansowego, nie później jednak niż przed upływem dziewięciu miesięcy od zakończenia roku podatkowego), w postaci korekty zeznania podatkowego na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa. Stąd dokonanie "korekty" błędnego zapisu w księgach roku 2002 nie miało wpływu na wyliczenie należnego podatku dochodowego od osób prawnych za rok 2001. Sąd w wyroku uzasadnienia dla argumentów podatnika o zawyżeniu stanu robót w toku, przy jednoczesnym zawyżeniu kosztów poniesionych w 2001 r. z powodu pomyłki jako niemających wpływu na koszty uzyskania przychodów – upatruje w art. 54 ustawy o rachunkowości. Przepis ten normuje sytuację, w której po sporządzeniu rocznego sprawozdania finansowego przed jego zatwierdzeniem (ust. 1), bądź po jego zatwierdzeniu (ust. 2) podatnik otrzymał informację o zdarzeniach mających istotny wpływ na treść sprawozdania za dany rok. Z pojęciem "zdarzenia" w tym przepisie nie można łączyć kosztów nieponiesionych przez podatnika. Zdarzenia, o których mowa w tym przepisie to takie, które mogą mieć wpływ na realność lub zrozumienie poszczególnych pozycji prezentowanych w sprawozdaniu finansowym, a w szczególności oceny zdolności jednostki do kontynuowania działalności. Zdarzenia te mogą mieć miejsce w nowym roku obrotowym (np. znaczące straty z tytułu powodzi, ogłoszone bankructwo istotnego dłużnika czy utrata siły nabywczej papierów wartościowych w okresie poprzedzającym dzień zatwierdzenia sprawozdania), jednak ich skutki powodują, że sporządzone sprawozdanie finansowe na koniec poprzedniego roku obrotowego jest nierealne (Krzysztof G. Szymański, Rachunkowość i podatki – komentarz do ustawy o rachunkowości z uwzględnieniem przepisów podatkowych, Difin, Warszawa 1998, s. 406). Zatem i ten pogląd Sądu odwołujący się do art. 54 ustawy o rachunkowości jest bezzasadny. Stosownie do art. 134 § 1 cyt. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy. Granice te wyznacza materiał zebrany w sprawie. Natomiast w niniejszej sprawie Sąd pominął zebrany materiał i nie uwzględnił najistotniejszego dowodu jakim są zapisy w księgach rachunkowych. Brak uzasadnienia Sądu w tym zakresie. Sąd pominął istotną dla sprawy okoliczność, iż wbrew twierdzeniom podatnika wartość robót w toku nie została zwiększona o kwotę 20.693,97 zł, o czym świadczą zapisy na stosownym koncie (dowód karta nr 151 akt podatkowych). Zatem ustalenia Sądu pozostają w sprzeczności z treścią zebranego materiału w sprawie i jako takie naruszają wskazany przepis art. 134 § 1. Odpowiadając na skargę kasacyjną Dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy "K." Spółka z o.o. z siedzibą w B. wniosła o uznanie skargi za całkowicie bezzasadną i jej oddalenie, utrzymanie w mocy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, przyznanie kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził i zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy tego rodzaju powołane zostały do badania działalności administracji publicznej pod względem zgodności tej działalności z prawem (legalności). Sądy administracyjne nie orzekają w inny, bezpośredni sposób o prawach i obowiązkach stron postępowania administracyjnego. Powyższe odnosi się również do aktów (decyzji) wydawanych w sprawach indywidualnych z zakresu administracji publicznej – vide art. 3 § 2 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynikało, że kontrola legalności decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy z [...] Nr [...], zaskarżonej przez Spółkę z o.o. "K." z siedzibą w B., dokonana została w oderwaniu od stanu prawnego sprawy, zarówno jeśli chodziło o prawo materialne jak i przepisy procesowe regulujące postępowanie podatkowe. Była to zatem quasi kontrola legalności decyzji. Rozstrzygnięcie było wynikiem własnej oceny stanu faktycznego sprawy dokonanej przez Sąd. Przy czym była to ocena niekonsekwentna, na co zasadnie zwrócił uwagę skarżący. Z jednej strony Sąd doszedł do przekonania, że błędne księgowanie nie spowodowało u Spółki w 2001 r. "zaniżenia" podstawy opodatkowania, z drugiej polecił organowi podatkowemu prowadzenie postępowania wyjaśniającego bez dokonania oceny przedstawionych przez niego argumentów faktycznych i prawnych, które uzasadniały wydanie zaskarżonej decyzji. Sąd odniósł się wprawdzie do art. 54 ustawy o rachunkowości (Dz.U. z 2002 r. Nr 76, poz. 694 ze zm.), który oczywiście mógł być wykorzystany przy dokonywaniu oceny stanu faktycznego, ale – na co również zwrócił uwagę skarżący – nadał mu treść inną niż normatywna. Korekta oczywiście błędnego zapisu księgowego nie była "otrzymaniem informacji o zdarzeniu mającym istotny wpływ na treść sprawozdania finansowego..." w rozumieniu tego przepisu (por. Igor Komanicki, Kwoty do podziału w spółce kapitałowej, "Przegląd prawa handlowego" 2001, nr 11, s. 27, LEX nr 31373). Zawarte w uzasadnieniu wyroku dyspozycje skierowane do organu podatkowego, co do konieczności uzupełnienia postępowania wyjaśniającego również nie zawierały wskazania podstawy prawnej (przepisu procesowego naruszonego przez ten organ) i zostały sformułowane – zważywszy na argumenty organu – jakby obok postanowień art. 181 w zw. z art. 3 pkt 4 Ordynacji podatkowej, które to przepisy jako istotny dowód w postępowaniu podatkowym wymieniały księgi rachunkowe. W takiej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny nie mógł odnieść się do postawionych przez Dyrektora Izby Skarbowej zarzutów naruszenia przez WSA przepisów prawa materialnego. Zgodnie z art. 174 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi tego rodzaju zarzuty mogą być uzasadnione wyłącznie błędną interpretacją lub niewłaściwym zastosowaniem przepisów. Sąd w ogóle nie oceniał zaskarżonej decyzji w zakresie jej zgodności z przepisami ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz.U. z 2000 r. Nr 54, poz. 654 ze zm.); nie mógł zatem wskazanych w skardze przepisów w określony sposób naruszyć. Jeśli natomiast chodziło o zarzuty naruszenia prawa procesowego to art. 134 § 1 Prawa... stanowił, że "Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy...". Granice "sprawy" zakreślał przedmiot zaskarżenia. Poza ten przedmiot Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy nie wyszedł. Naczelny Sąd Administracyjny uznał natomiast za zasadny zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy. Zgodnie z tym przepisem sąd, uwzględniając skargę uchyla decyzję jeżeli stwierdzi "inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy". Wyrok Sądu nie wskazywał jakiego (jakich) naruszenia prawa procesowego dopuścił się skarżący Dyrektor Izby Skarbowej w zaskarżonej decyzji, a co za tym idzie na czym miał polegać istotny wpływ naruszenia na wynik sprawy – treść decyzji. W takiej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że uchylenie zaskarżonego aktu administracyjnego, bez jakiegokolwiek uzasadnienia prawnego wyroku (art. 141 § 4 Prawa...) było wprost naruszeniem art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy, mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a zatem, że skarga kasacyjna zawierała usprawiedliwioną podstawę. Ze wskazanych przyczyn Sąd, na podstawie art. 185 § 1 i art. 203 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w wyroku.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI