FSK 1750/04

Naczelny Sąd Administracyjny2005-06-21
NSApodatkoweWysokansa
finanse publicznesamorząd terytorialnyregionalna izba obrachunkowauchwaływierzytelnościumorzenieulgikompetencje nadzorczeustawa o regionalnych izbach obrachunkowychustawa o finansach publicznych

NSA uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, uznając, że WSA błędnie ocenił kompetencje Regionalnej Izby Obrachunkowej do badania uchwały dotyczącej umarzania wierzytelności.

Sprawa dotyczyła uchwały Rady Miejskiej w P. w sprawie zasad umarzania wierzytelności jednostek organizacyjnych, do których nie stosuje się Ordynacji podatkowej. Regionalna Izba Obrachunkowa stwierdziła nieważność tej uchwały, uznając, że RIO nie ma kompetencji do badania takich uchwał. WSA w Szczecinie uchylił uchwałę RIO, uznając brak kompetencji Izby. NSA uchylił wyrok WSA, wskazując, że WSA błędnie ocenił kompetencje RIO w świetle przepisów obowiązujących w dacie orzekania, a także błędnie zinterpretował art. 86 ustawy o samorządzie gminnym.

Sprawa rozpatrywana przez Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) dotyczyła uchwały Rady Miejskiej w P. z dnia 20 lutego 2003 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu umarzania wierzytelności jednostek organizacyjnych Miasta i Gminy P. z tytułu należności pieniężnych, do których nie stosuje się ustawy - Ordynacja podatkowa. Uchwała ta została podjęta na podstawie art. 34a ustawy o finansach publicznych. Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej (RIO) w S. stwierdziło nieważność tej uchwały, uznając, że RIO ma kompetencje nadzorcze w sprawach podatków i opłat lokalnych na podstawie art. 11 ust. 1 pkt 5 ustawy o regionalnych izbach obrachunkowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny (WSA) w Szczecinie uchylił uchwałę RIO, stwierdzając, że RIO przekroczyła swoje kompetencje, ponieważ uchwała Rady Miejskiej nie mieściła się w katalogu spraw podlegających nadzorowi RIO zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy o regionalnych izbach obrachunkowych. NSA, rozpoznając skargę kasacyjną RIO, uchylił wyrok WSA. NSA uznał, że WSA błędnie ocenił kompetencje RIO, ponieważ oparł się na przepisach obowiązujących po dacie wydania uchwały RIO, a nie na stanie prawnym z daty orzekania. Trafny okazał się zarzut naruszenia art. 11 ust. 1 pkt 5 ustawy o regionalnych izbach obrachunkowych, który w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania przez RIO obejmował uchwały w sprawach podatków i opłat lokalnych. NSA podkreślił, że WSA nie rozważył również art. 86 ustawy o samorządzie gminnym, który stanowi, że w zakresie spraw finansowych organem nadzoru jest regionalna izba obrachunkowa. Sąd wskazał, że uchwała Rady Miejskiej dotyczyła zasad umarzania należności, co mogło być uznane za sprawę finansową podlegającą nadzorowi RIO. NSA uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, RIO miała kompetencje do badania uchwał w sprawach podatków i opłat lokalnych, w tym zasad umarzania należności, zgodnie z brzmieniem art. 11 ust. 1 pkt 5 ustawy o regionalnych izbach obrachunkowych obowiązującym w dacie orzekania.

Uzasadnienie

NSA uznał, że WSA błędnie ocenił kompetencje RIO, opierając się na przepisach po nowelizacji. Trafny okazał się zarzut naruszenia art. 11 ust. 1 pkt 5 ustawy o RIO, który w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania przez RIO obejmował uchwały w sprawach podatków i opłat lokalnych. Dodatkowo, art. 86 ustawy o samorządzie gminnym wskazuje RIO jako organ nadzoru w sprawach finansowych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (6)

Główne

u.r.i.o. art. 11 § 1

Ustawa z dnia 7 października 1992 r. o regionalnych izbach obrachunkowych

Do dnia 29 listopada 2003 r. Izba badała uchwały i zarządzenia podejmowane przez organy jednostek samorządu terytorialnego w sprawach podatków i opłat lokalnych. Po nowelizacji przepis ten został zawężony do spraw, do których mają zastosowanie przepisy Ordynacji podatkowej.

u.r.i.o. art. 18 § 1

Ustawa z dnia 7 października 1992 r. o regionalnych izbach obrachunkowych

Kolegium regionalnych izb obrachunkowych jest upoważnione do orzekania o nieważności uchwał, o których mowa w art. 11 ust. 1 tej ustawy.

u.f.p. art. 34a

Ustawa z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych

Organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego może określić szczegółowe zasady i tryb umorzenia wierzytelności jej jednostek organizacyjnych oraz wskazać organy do tego uprawnione. Uchwała w tej sprawie ma charakter generalny i abstrakcyjny, nie jest indywidualnym aktem administracyjnym.

u.s.g. art. 86

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

Organami nadzoru są Prezes Rady Ministrów i wojewoda, a w zakresie spraw finansowych - regionalna izba obrachunkowa.

Pomocnicze

Konstytucja RP art. 171 § 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Organami nadzoru nad działalnością jednostek samorządu terytorialnego są Prezes Rady Ministrów i wojewodowie, a w zakresie spraw finansowych regionalne izby obrachunkowe.

o.p. art. 3 § 3

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Przez podatki rozumie się również opłaty oraz niepodatkowe należności budżetowe.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Trafny okazał się zarzut naruszenia przepisu art. 11 ust. 1 pkt 5 ustawy o regionalnych izbach obrachunkowych w brzmieniu obowiązującym do dnia 29 listopada 2003 r., który stanowił, że Izba bada uchwały i zarządzenia podejmowane przez organy jednostek samorządu terytorialnego w sprawach podatków i opłat lokalnych. WSA rozważał kompetencje nadzorcze RIO w świetle przepisów obowiązujących po nowelizacji, a nie w świetle stanu prawnego obowiązującego w dacie orzekania przez organ nadzoru. Naruszenie art. 86 ustawy o samorządzie gminnym, który stanowi, że w zakresie spraw finansowych organem nadzoru jest regionalna izba obrachunkowa.

Godne uwagi sformułowania

Sąd I instancji rozważał kompetencje nadzorcze regionalnych izb obrachunkowych w świetle treści przepisu art. 11 powyższej ustawy w brzmieniu obowiązującym obecnie, po jego nowelizacji. Teza iż art. 11 ust. 1 ustawy o regionalnych izbach obrachunkowych nie może być utożsamiany z uściśleniem kompetencji nadzorczych regionalnych izb obrachunkowych, w szczególności przez ich ograniczenie do badania tylko tych enumeratywnie wymienionych uchwał organów jednostek samorządu terytorialnego, zakres bowiem kompetencji nadzorczych regionalnych izb obrachunkowych został określony w innych przepisach, w tym w art. 171 ust. 2 Konstytucji RP, zasługuje na aprobatę w stanie prawnym obowiązującym do 29 listopada 2003 r.

Skład orzekający

Sylwester Marciniak

przewodniczący sprawozdawca

Stefan Babiarz

sędzia

Bogdan Lubiński

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja kompetencji nadzorczych Regionalnych Izb Obrachunkowych w zakresie uchwał dotyczących podatków i opłat lokalnych, a także znaczenie stanu prawnego obowiązującego w dacie orzekania."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego obowiązującego do dnia 29 listopada 2003 r. w zakresie art. 11 ust. 1 pkt 5 ustawy o regionalnych izbach obrachunkowych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy kluczowych kwestii kompetencji organów nadzoru finansowego w samorządzie terytorialnym i interpretacji przepisów, co jest istotne dla praktyków prawa administracyjnego i finansowego.

Kto ma prawo kontrolować uchwały samorządów w sprawach finansowych? NSA wyjaśnia kompetencje RIO.

Sektor

finanse publiczne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
FSK 1750/04 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2005-06-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-08-02
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Bogdan Lubiński
Stefan Babiarz
Sylwester Marciniak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6117 Ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
6411 Rozstrzygnięcia nadzorcze dotyczące gminy; skargi organów gminy na czynności nadzorcze
Hasła tematyczne
Finanse publiczne
Podatkowe postępowanie
Samorząd terytorialny
Ulgi podatkowe
Skarżony organ
Regionalna Izba Obrachunkowa
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Powołane przepisy
Dz.U. 2001 nr 55 poz 577
art. 1 ust. 2, art. 11 ust. 1, art. 11 ust. 1 pkt 5, art. 18 ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 7 października 1992 r. o regionalnych izbach obrachunkowych - tekst jednolity
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 171 ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
art. 2 par. 1 pkt 1, art. 3 pkt 3 lit. c
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Dz.U. 1998 nr 155 poz 1014
art. 34a
Ustawa z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych.
Dz.U. 2001 nr 142 poz 1591
art. 86
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - t. jedn.
Tezy
Trafny okazał się zarzut naruszenia przepisu art. 11 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 7 października 1992 r. o regionalnych izbach obrachunkowych /t.j. Dz.U. 2001 nr 55 poz. 577 ze zm./, który do dnia 29 listopada 2003 r. stanowił, że Regionalna Izba Obrachunkowa bada uchwały i zarządzenia podejmowane przez organy jednostek samorządu terytorialnego w sprawach podatków i opłat lokalnych. Natomiast Sąd I instancji rozważał kompetencje nadzorcze regionalnych izb obrachunkowych w świetle treści przepisu art. 11 powyższej ustawy w brzmieniu obowiązującym obecnie, po jego nowelizacji przez art. 1 ustawy z dnia 24 lipca 2003 r. o zmianie ustawy o regionalnych izbach obrachunkowych, ustawy o kształtowaniu wynagrodzeń w państwowej sferze budżetowej oraz o zmianie niektórych ustaw /Dz.U. nr 149 poz. 1454/.
Teza iż art. 11 ust. 1 ustawy o regionalnych izbach obrachunkowych nie może być utożsamiany z uściśleniem kompetencji nadzorczych regionalnych izb obrachunkowych, w szczególności przez ich ograniczenie do badania tylko tych enumeratywnie wymienionych uchwał organów jednostek samorządu terytorialnego, zakres bowiem kompetencji nadzorczych regionalnych izb obrachunkowych został określony w innych przepisach, w tym w art. 171 ust. 2 Konstytucji RP, zasługuje na aprobatę w stanie prawnym obowiązującym do 29 listopada 2003 r.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sylwester Marciniak (spr.), Sędziowie NSA Stefan Babiarz, Bogdan Lubiński, Protokolant Janusz Bielski, po rozpoznaniu w dniu 21 czerwca 2005 r. na rozprawie w Wydziale II Izby Finansowej skargi kasacyjnej Regionalnej Izby Obrachunkowej w S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 8 kwietnia 2004 r. sygn. akt SA/Sz 775/03 w sprawie ze skargi Rady Miejskiej w P. na uchwałę Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w S. z dnia 19 marca 2003 r. (...) w przedmiocie nieważności uchwały w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu umarzania wierzytelności jednostek organizacyjnych Miasta i Gminy P. 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie; 2. zasądza od Rady Miejskiej w P. na rzecz Regionalnej Izby Obrachunkowej w S. kwotę 270 (dwieście siedemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
1. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 8 kwietnia 2004 r. /SA/Sz 775/03/ Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie po rozpoznaniu sprawy ze skargi Rady Miejskiej w P. na uchwałę Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w S. z dnia 19 marca 2003 r. (...) w przedmiocie nieważności uchwały w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu umarzania wierzytelności jednostek organizacyjnych Miasta i Gminy P. uchylił zaskarżoną uchwałę i stwierdził, że zaskarżona uchwała nie podlega wykonaniu.
2. W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji przyjął, iż Rada Miejska w P. podjęła w dniu 20 lutego 2003 r. uchwałę (...) w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu umarzania wierzytelności jednostek organizacyjnych Miasta i Gminy P. z tytułu należności pieniężnych, do których nie stosuje się ustawy - Ordynacja podatkowa, udzielania innych ulg w spłacie tych należności oraz organów do tego uprawnionych. W uchwale wskazano, że została ona wydana na podstawie art. 34a ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych /Dz.U. nr 155 poz. 1014 ze zm./. Jako organ uprawniony do umarzania i rozkładania na raty należności pieniężnych Miasta i Gminy P. wskazano Radę Miejską albo Burmistrza Miasta i Gminy P..
3. Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w S. uchwałą z dnia 19 marca 2003 r. na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 października 1992 r. o regionalnych izbach obrachunkowych /t.j. Dz.U. 2001 nr 55 poz. 577 ze zm./, stwierdziło nieważność uchwały z dnia 20 lutego 2003 r. Rady Miejskiej w P. w części:
1/ par. 1 - w zakresie dotyczącym wskazania Rady Miejskiej w P. jako organu uprawnionego do umarzania i rozkładania na raty należności (...),
2/ par. 5 lit. "b".
Z uzasadnienia uchwały Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej wynika, że w ocenie tego organu zapis par. 1 i par. 5 uchwały Rady Miejskiej w P. w zakresie uprawniającym tą Radę do umorzenia i rozkładania na raty określonych należności w istotny sposób narusza art. 34a ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych, bowiem zgodnie z tym przepisem organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego może określić szczegółowe zasady i tryb umorzenia wierzytelności jej jednostek organizacyjnych z tytułu należności pieniężnych udzielania innych ulg oraz wskazać organy do tego uprawnione. Powyższy przepis według Regionalnej Izby Obrachunkowej upoważnia Radę wyłącznie do ustalenia szczegółowych reguł i trybu postępowania w tym względzie. Nie stwarza on natomiast podstawy prawnej dla umocowania organu stanowiącego w sprawie umorzeń do podejmowania rozstrzygnięć w indywidualnych sprawach.
4. Rada Miejska w P. wniosła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższą uchwałę Regionalnej Izby Obrachunkowej wskazując, że organ ten naruszył art. 18 ust. 1 w związku z art. 11 ust. 1 ustawy o regionalnych izbach obrachunkowych przez podjęcie uchwały w sprawie zgodności z prawem Uchwały Rady Miejskiej w P. nr V/28/2003, pomimo że nie wchodzi ona w zakres spraw finansowych, o których mowa w art. 11 ust. 1 ustawy o regionalnych izbach obrachunkowych. W skardze podniesiono też zarzut naruszenia prawa materialnego, a to art. 34a ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych /Dz.U. 2003 nr 15 poz. 148 ze zm./ przez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że organ stanowiący gminy /Rada Miejska/ nie może wskazać siebie jako jednego z organów uprawnionych do umorzenia i rozkładania na raty należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów ustawy - Ordynacja podatkowa. Nadto w skardze podniesiono sprzeczność istotnych ustaleń Regionalnej Izby Obrachunkowej w S., co doprowadziło do przyjęcia, iż Uchwała Rady Miejskiej w P. jest rozstrzygnięciem w indywidualnej sprawie wymagającej formy decyzji administracyjnej, podczas gdy obowiązek podmiotu został w tym przypadku już określony, uchwała dotyczy zasad jego wykonania, a przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie regulują kwestii umorzenia obowiązków określonych decyzjami administracyjnymi i określenie zasad, o których mowa w art. 34a ustawy o finansach publicznych, ma charakter fakultatywny.
5. W odpowiedzi na skargę Regionalna Izba Obrachunkowa w Szczecinie wniosła o oddalenie skargi wyjaśniając, że Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej w rozdziale VII, odnoszącym się do samorządu terytorialnego nie różnicując kompetencji organów nadzoru w zależności od jednostek samorządu terytorialnego, w art. 171 ust. 2 stanowi, iż organami nadzoru nad działalnością jednostek samorządu terytorialnego są Prezes Rady Ministrów i wojewodowie, a w zakresie spraw finansowych regionalne izby obrachunkowe. Ustawy zwykłe, które zgodne z hierarchią prawa powinny uwzględniać regulację prawną zawartą w ustawie zasadniczej, ten podział kompetencji nadzorczych identycznie określiły w ustawach o samorządzie powiatowym oraz o samorządzie województwa. W kontekście wskazanego przepisu Konstytucji treść art. 11 ust. 1 ustawy o regionalnych izbach obrachunkowych należy odczytywać jako generalne umocowanie do badania uchwał jednostek samorządu terytorialnego w zakresie spraw finansowych w tym wymienionych w pkt 1-6 wskazanego przepisu. Nadto wskazano wyrok NSA II SA/Ka 2606/00.
Podtrzymano też stanowisko, że Rada Miejska jako organ stanowiący nie może wskazać siebie jako jednego z organów uprawnionych do umarzania i rozkładania na raty należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej.
6. Wojewódzki Sąd Administracyjny uwzględniając skargę na wstępie wskazał, iż stosownie do art. 97 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. nr 153 poz. 1271/ sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Nadto stwierdził, iż kompetencje nadzorcze regionalnych izb obrachunkowych zostały określone w art. 11 ustawy z dnia 7 października 1992 r. o regionalnych izbach obrachunkowych /Dz.U. 2001 nr 55 poz. 577 ze zm./ i obejmują uchwały i zarządzenia podejmowane przez organy jednostek samorządu terytorialnego w zakresie:
1/ procedury uchwalenia budżetu i jego zmian,
2/ budżetu i jego zmian,
3/ zaciągania zobowiązań wpływających na wysokość długu publicznego jednostki samorządu terytorialnego oraz udzielania pożyczek,
4/ zasad i zakresu przyznawania dotacji z budżetu jednostki samorządu terytorialnego,
5/ podatków i opłat lokalnych, do których mają zastosowanie przepisy ustawy - Ordynacja podatkowa,
6/ absolutorium.
Natomiast art. 171 par. 2 Konstytucji stanowi, że organami nadzoru nad działalnością jednostek samorządu terytorialnego są Prezes Rady Ministrów i wojewodowie, a w zakresie spraw finansowych regionalne izby obrachunkowe. W art. 11 ustawy o regionalnych izbach obrachunkowych w sposób wyczerpujący wylicza się materię uchwałodawczą podlegającą kompetencji regionalnych izb obrachunkowych. Z uwagi na powyższy przepis za niedopuszczalne należy uznać poszerzenie katalogu kompetencyjnego regionalnych izb obrachunkowych. Uchwała w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu umarzania wierzytelności jednostek organizacyjnych z tytułu należności pieniężnych, do których nie stosuje się ustawy - Ordynacja podatkowa, udzielenia innych ulg w sprawach tych należności oraz organów do tego uprawnionych nie zalicza się do żadnej z kategorii uchwał wymienionych w art. 11 ust. 1 ustawy o regionalnych izbach obrachunkowych.
Wskazał też na art. 18 ust. 1 pkt 1 ustawy o regionalnych izbach obrachunkowych, który upoważnia kolegium regionalnych izb obrachunkowych do orzekania o nieważności uchwał, o których mowa w art. 11 ust. 1 tej ustawy. Takie brzmienie art. 18 ust. 1 pkt 1 powoduje, że nie jest możliwe orzekanie przez kolegium izby o nieważności innych uchwał niż wymienione w art. 11 ust. 1.
Dlatego też zgodzić się zatem należy ze stanowiskiem zawartym w skardze, że Regionalna Izba Obrachunkowa w Szczecinie stwierdzając nieważność uchwały Rady Miejskiej w P. podjętej w innej sprawie niż wymienione w art. 11 ust. 1 ustawy o regionalnych izbach obrachunkowych przekroczyła swoje kompetencje.
Sąd I instancji nie podzielił stanowiska wyrażonego w wyroku II SA/Ka 2606/00, bowiem w rozważaniach Sąd ten pominął treść art. 18 ust. 1 pkt 1 ustawy o regionalnych izbach obrachunkowych, mający zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie istotne znaczenie dla ustalenia kompetencji regionalnych izb obrachunkowych.
Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 146 i art. 147 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uznał, iż skarga jest zasadna.
6. Od powyższego wyroku skargę kasacyjną złożyła Regionalna Izba Obrachunkowa w Szczecinie reprezentowana przez radcę prawnego Krystynę G. i zarzucając mu naruszenie art. 86 ustawy o samorządzie gminnym oraz art. 11 ust. 1 pkt 5 ustawy o regionalnych izbach obrachunkowych poprzez przyjęcie braku właściwości RIO w Szczecinie do rozpatrzenia uchwały nr V/28/2003 Rady Miejskiej w P., wniosła o uchylenie wyroku i oddalenie skargi bądź przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania i zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej stwierdzono, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonał wadliwej subsumcji wskazanego przepisu ustawy o regionalnych izbach obrachunkowych, albowiem oceniając właściwość Regionalnej Izby Obrachunkowej w S., nie uwzględnił stanu prawnego obowiązującego w dacie orzekania przez organ nadzoru, lecz oparł ocenę na zmienionych przepisach prawa, które weszły w życie po tej dacie, tj. po dniu 19 marca 2003 r. W dniu podjęcia rozstrzygnięcia nadzorczego art. 11 ust. 1 pkt 5 ustawy o regionalnych izbach obrachunkowych miał brzmienie: "Izba bada uchwały i zarządzenia podejmowane przez organy jednostek samorządu terytorialnego w sprawach (...) podatków i opłat lokalnych". Zawężenie przedmiotowego zakresu tego przepisu nastąpiło dopiero w drodze nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 24 lipca 2003 r. o zmianie ustawy o regionalnych izbach obrachunkowych, ustawy o kształtowaniu wynagrodzeń w państwowej sferze budżetowej oraz o zmianie niektórych ustaw /Dz.U. nr 149 poz. 1454/.
W drodze wskazanej nowelizacji artykuł ten otrzymał brzmienie: "W zakresie działalności nadzorczej właściwość rzeczowa regionalnych izb obrachunkowych obejmuje uchwały i zarządzenia podejmowane przez organy jednostek samorządu terytorialnego w sprawach (...) podatków i opłat lokalnych, do których mają zastosowanie przepisy ustawy - Ordynacja podatkowa". Przed sygnalizowaną zmianą powołany przepis obejmował uchwały dotyczące wszelkich podatków i opłat o charakterze lokalnym, bez względu na to czy znajdowały do nich zastosowanie przepisy ustawy - Ordynacja podatkowa. Dotyczył on zatem także uchwał w sprawie opłat lokalnych, do których nie miały zastosowania powyższe przepisy.
Podnieść trzeba, iż do uchwał w sprawie podatków i opłat lokalnych zalicza się nie tylko uchwały w sprawie ustalenia odpowiednich stawek tych podatków i opłat, ale także uchwały dotyczące udzielenia ulg i zwolnień od obowiązku ponoszenia tych ciężarów, jak również warunków realizacji zobowiązań, których są przedmiotem. Określenie "w sprawie" oznacza bowiem wszystkie kwestie rzeczowo związane z podstawowym, określonym tematycznie /hasłowo/ zagadnieniem. Wynika stąd, iż uchwała Rady Miejskiej badana przez organ nadzoru mieściła się w zakresie spraw objętych art. 11 ust. 1 pkt 5 ustawy o regionalnych izbach obrachunkowych, w brzmieniu obowiązującym w dniu orzekania. Uchwała dotyczyła ustalenia zasad umarzania należności, do których nie stosuje się przepisów ustawy Ordynacja podatkowa. Zakres przedmiotowy uchwały obejmuje kwestie związane z opłatami lokalnymi /zasadami ich umarzania/, pozostając w stosunku krzyżowania się z przedmiotowym zakresem art. 11 ust. 1 pkt 5 ustawy, obowiązującym w dniu podjęcia uchwały i wydania rozstrzygnięcia nadzorczego. Opłaty lokalne, w myśl stanowiska doktryny przytoczonego w wystąpieniu pełnomocnika, to opłaty zarówno o charakterze publicznoprawnym, jak i cywilnoprawnym, w tym przykładowo o charakterze cen za świadczone usługi. Przedmiotowe należności niewątpliwie objęte zostały tematyką uchwały Rady Miejskiej badanej przez Izbę.
Niezależnie od powyższego nawrócić można do stanowiska Regionalnej Izby Obrachunkowej w sprawie interpretacji art. 86 ustawy o samorządzie gminnym. Zdaniem Izby, zgodnie ze stanowiskiem NSA przedstawionym w odpowiedzi na skargę, przepis ten stwarza podstawę do badania przez Izbę wszystkich uchwał organów jednostek samorządu terytorialnego w sprawach finansowych, w tym objętej zaskarżonym rozstrzygnięciem Izby. Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonał nieprawidłowej interpretacji tego przepisu, stwierdzając, iż nie stanowi on podstawy do objęcia nadzorem regionalnych izb obrachunkowych uchwał organów gmin w sprawach finansowych, w tym w szczególności zbadania przez RIO w Szczecinie uchwały Rady Miejskiej w P. w sprawie określenia zasad umarzania wierzytelności jednostek organizacyjnych Miasta i Gminy P. (...).
7. Rada Miejska w P. w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosła o jej oddalenie i zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna Regionalnej Izby Obrachunkowej w S. zasługuje na uwzględnienie.
W szczególności trafny okazał się zarzut naruszenia przepisu art. 11 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 7 października 1992 r. o regionalnych izbach obrachunkowych /t.j. Dz.U. 2001 nr 55 poz. 577 ze zm./, który do dnia 29 listopada 2003 r. /a więc w czasie podejmowania spornych uchwał/ stanowił, iż Izba bada uchwały i zarządzenia podejmowane przez organy jednostek samorządu terytorialnego w sprawach podatków i opłat lokalnych. Natomiast Sąd I instancji rozważał kompetencje nadzorcze regionalnych izb obrachunkowych w świetle treści przepisu art. 11 powyższej ustawy w brzmieniu obowiązującym obecnie, po jego nowelizacji przez art. 1 ustawy z dnia 24 lipca 2003 r. o zmianie ustawy o regionalnych izbach obrachunkowych (...) /Dz.U. nr 149 poz. 1454/. Przepis art. 11 ust. 1 pkt 5 stanowi aktualnie, iż uchwały muszą dotyczyć podatków i opłat lokalnych, do których mają zastosowanie przepisy ustawy - Ordynacja podatkowa.
Przy czym należy wskazać, iż w myśl art. 3 pkt 3 lit. "c" Ordynacji podatkowej, ilekroć w ustawie jest mowa o podatkach - rozumie się przez to również: opłaty oraz niepodatkowe należności budżetowe.
Z kolei na tle obowiązującego do końca 2002 r. brzmienia art. 2 par. 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu 5 sędziów z dnia 17 lipca 2000 r. FPK 1/00 /ONSA 2001 Nr 1 poz. 13/ stwierdził, iż "opłaty za usunięcie drzew i krzewów przewidziane w ustawie z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska /t.j. Dz.U. 1994 nr 49 poz. 196 ze zm./ nie są niepodatkowymi należnościami budżetów jednostek samorządu terytorialnego w rozumieniu art. 2 par. 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, do których ustalania uprawnione są organy podatkowe. Dlatego też przy ponownym rozpoznaniu sprawy, rzeczą Sądu I instancji będzie rozważenie czy przedmiotowa uchwała Rady Miejskiej w P. z dnia 20 lutego 2003 r. mieściła się w zakresie kompetencji nadzorczych regionalnych izb obrachunkowych w rozumieniu ówcześnie obowiązującego przepisu art. 11 ust. 1 pkt 5 omawianej ustawy.
W tym miejscu trzeba podkreślić, iż powyższa uchwała została podjęta na podstawie art. 34a ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych /Dz.U. nr 155 poz. 1014 ze zm./. Na tle stosowania tego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyroku z dnia 7 września 2001 r., II SA/Wr 1826/01 /Orzecz. w sprawach Samorządowych 2002 nr 1 poz. 14/ stwierdził, iż rada gminy, na podstawie art. 34a ustawy o finansach publicznych, upoważniona została do stanowienia w formie uchwały rozwiązań o charakterze generalnym i abstrakcyjnym, nie zaś do wydawania indywidualnych aktów administracyjnych w procesowej formie decyzji administracyjnej.
Ponadto na tle stosowania powyższego przepisy art. 34a, wypowiedziała się Regionalna Izba Obrachunkowa w Ł. w uchwale z dnia 21 października 2004 r. (...) /Orzecz. w sprawach Samorządowych 2005 nr 1 poz. 32/ i Wojewoda D. w rozstrzygnięciu nadzorczym z dnia 3 grudnia 2003 r. (...) /Orzecz. w sprawach Samorządowych 2004 nr 2 poz. 38/.
Przechodząc do kolejnego zarzutu naruszenia przepisu art. 86 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym /t.j. Dz.U. 2001 nr 142 poz. 1591 ze zm./ należy zauważyć, iż przepis ten stanowi, iż organami nadzoru są Prezes Rady Ministrów i wojewoda, a w zakresie spraw finansowych - regionalna izba obrachunkowa. Sąd I instancji nie rozważył w ogóle treści tego przepisu. Jednakże nie podzielając stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonego w wyroku z dnia 22 marca 2001 r., II SA/Ka 2606/00 /Orzecz. w sprawach Samorządowych 2002 nr 1 poz. 17/, do którego ukazała się zresztą glosa krytyczna S. Kanii /Samorząd Terytorialny 2002 nr 7-8 str. 143/, stwierdził, iż Sąd ten pominął treść art. 18 ust. 1 pkt 1 ustawy o regionalnych izbach obrachunkowych. Jednakże nie zauważył, iż przepis art. 1 ust. 2 tejże ustawy, wyraźnie stanowił, iż: "Izby sprawują nadzór nad działalnością jednostek samorządu terytorialnego w zakresie spraw finansowych", a dopiero od dnia 29 listopada 2003 r. uzupełniono treść tego przepisu o brzmienie "określonych w art. 11 ust. 1".
Oznacza to, iż teza powyższego wyroku NSA z dnia 22 marca 2001 r., iż art. 11 ust. 1 ustawy o regionalnych izbach obrachunkowych nie może być utożsamiana z uściśleniem kompetencji nadzorczych regionalnych izb obrachunkowych, w szczególności przez ich ograniczenie do badania tylko tych enumeratywnie wymienionych uchwał organów jednostek samorządu terytorialnego, bowiem zakres kompetencji nadzorczych regionalnych izb obrachunkowych został określony w innych przepisach - w tym w art. 171 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, zasługuje na aprobatę w stanie prawnym obowiązującym w czasie podejmowania spornej uchwały.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił skargę kasacyjną i orzekł na podstawie art. 185 par. 1 i art. 203 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ oraz par. 14 ust. 2 pkt 2 lit. "b" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (...) /Dz.U. nr 163 poz. 1349 ze zm./.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI