FSK 1748/04
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, uznając, że Regionalna Izba Obrachunkowa miała kompetencje do stwierdzenia nieważności uchwały rady gminy w sprawie umorzenia opłat za wycięcie drzew i krzewów.
Sprawa dotyczyła kompetencji Regionalnej Izby Obrachunkowej (RIO) do stwierdzenia nieważności uchwały rady gminy w sprawie umorzenia i rozłożenia na raty opłat za wycięcie drzew i krzewów. Wojewódzki Sąd Administracyjny (WSA) uchylił uchwałę RIO, uznając, że nie miała ona kompetencji do oceny uchwały rady gminy. Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że opłaty za wycięcie drzew i krzewów są należnościami budżetowymi, a uchwała rady gminy w tej sprawie mieściła się w zakresie kompetencji RIO na podstawie art. 11 ust. 1 pkt 5 ustawy o RIO.
Sprawa rozstrzygnięta przez Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) dotyczyła sporu o kompetencje Regionalnej Izby Obrachunkowej (RIO) w zakresie stwierdzania nieważności uchwał rady gminy. Wojewódzki Sąd Administracyjny (WSA) w Szczecinie uchylił uchwałę Kolegium RIO, która stwierdziła nieważność uchwały Rady Miejskiej w P. dotyczącej umorzenia częściowego i rozłożenia na raty należności z tytułu kary pieniężnej za wycięcie drzew i krzewów. WSA uznał, że RIO przekroczyła swoje kompetencje, ponieważ uchwała rady gminy nie mieściła się w katalogu spraw określonych w art. 11 ust. 1 ustawy o RIO. NSA, rozpoznając skargę kasacyjną RIO, uchylił wyrok WSA. Sąd kasacyjny stwierdził, że opłaty za wycięcie drzew i krzewów stanowią należności budżetowe i są daniną publiczną, mieszczącą się w pojęciu podatku w rozumieniu Ordynacji podatkowej. W związku z tym, uchwała rady gminy w tej sprawie podlegała nadzorowi RIO na podstawie art. 11 ust. 1 pkt 5 ustawy o RIO, a nie art. 11 ust. 1 pkt 1, jak błędnie przyjął WSA. NSA uznał, że RIO miała kompetencje do stwierdzenia nieważności uchwały rady gminy, a WSA naruszył art. 86 ustawy o samorządzie gminnym, błędnie oceniając zakres nadzoru RIO.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, Regionalna Izba Obrachunkowa posiadała kompetencje do stwierdzenia nieważności uchwały rady gminy w tej sprawie, ponieważ opłaty za wycięcie drzew i krzewów stanowią należności budżetowe i mieszczą się w zakresie spraw finansowych objętych nadzorem RIO na podstawie art. 11 ust. 1 pkt 5 ustawy o regionalnych izbach obrachunkowych.
Uzasadnienie
NSA uznał, że opłaty za wycięcie drzew i krzewów są należnościami budżetowymi i daniną publiczną, podlegającą przepisom Ordynacji podatkowej. W związku z tym, uchwała rady gminy dotycząca umorzenia tych należności mieściła się w zakresie kompetencji RIO na podstawie art. 11 ust. 1 pkt 5 ustawy o RIO, a nie art. 11 ust. 1 pkt 1, jak błędnie przyjął WSA. WSA naruszył tym samym art. 86 ustawy o samorządzie gminnym.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (18)
Główne
u.r.i.o. art. 11 § ust. 1 pkt 5
Ustawa z dnia 7 października 1992 r. o regionalnych izbach obrachunkowych
Dotyczy spraw dotyczących podatków i opłat lokalnych. NSA uznał, że opłaty za wycięcie drzew i krzewów mieszczą się w tym przepisie, co dawało RIO kompetencje do nadzoru.
u.s.g. art. 86
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Stwierdza, że organami nadzoru nad działalnością jednostek samorządu terytorialnego są Prezes Rady Ministrów i wojewoda, a w zakresie spraw finansowych - regionalna izba obrachunkowa. WSA naruszył ten przepis.
Pomocnicze
u.r.i.o. art. 1 § ust. 2
Ustawa z dnia 7 października 1992 r. o regionalnych izbach obrachunkowych
Określa, że izby sprawują nadzór nad działalnością jednostek samorządu terytorialnego w zakresie spraw finansowych.
u.r.i.o. art. 11 § ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 7 października 1992 r. o regionalnych izbach obrachunkowych
Dotyczy procedury uchwalania budżetu i jego zmian. Sąd uznał, że uchwała rady gminy w sprawie umorzenia opłat za wycięcie drzew nie mieściła się w tym przepisie.
u.r.i.o. art. 18 § ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 7 października 1992 r. o regionalnych izbach obrachunkowych
Konstytucja RP art. 171 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.
Wskazuje, że organami nadzoru nad działalnością jednostek samorządu terytorialnego w zakresie spraw finansowych są regionalne izby obrachunkowe.
u.s.g. art. 91 § ust. 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
u.f.p. art. 34a
Ustawa z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych
Upoważnia organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego do określenia zasad umarzania wierzytelności jej jednostek organizacyjnych.
u.f.p. art. 109 § ust. 2 pkt 2 lit. b
Ustawa z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych
Stanowi, że przychody i wydatki gminnego funduszu celowego są objęte budżetem uchwalonym w formie uchwały budżetowej.
u.o.p. art. 47e § ust. 2
Ustawa z dnia 16 października 1991 r. o ochronie przyrody
Określa, że wójt/burmistrz jest organem właściwym do wydania zezwolenia na usunięcie drzew i krzewów.
u.o.p. art. 47f § ust. 1, 2 i 4
Ustawa z dnia 16 października 1991 r. o ochronie przyrody
Reguluje naliczanie i pobieranie opłat za usunięcie drzew i krzewów.
p.o.ś. art. 402 § ust. 5
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska
Określa, że wpływy z opłat za usunięcie drzew i krzewów są przychodami gminnego funduszu ochrony środowiska.
o.p. art. 2 § par. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Definiuje pojęcie należności budżetowej.
o.p. art. 3 § pkt 3 lit. c
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Definiuje pojęcie podatku, do którego NSA zaliczył opłaty za wycięcie drzew i krzewów.
p.p.s.a. art. 134 § par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 185 § par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 203 § pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądamiami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Opłaty za wycięcie drzew i krzewów są należnościami budżetowymi i daniną publiczną, mieszczącą się w pojęciu podatku w rozumieniu Ordynacji podatkowej. Uchwała rady gminy w sprawie umorzenia tych opłat podlega nadzorowi RIO na podstawie art. 11 ust. 1 pkt 5 ustawy o RIO. WSA naruszył art. 86 ustawy o samorządzie gminnym, błędnie oceniając zakres nadzoru RIO.
Odrzucone argumenty
Uchwała rady gminy w sprawie umorzenia opłat za wycięcie drzew i krzewów nie mieściła się w zakresie kompetencji RIO na podstawie art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy o RIO. RIO nie miała kompetencji do stwierdzenia nieważności uchwały rady gminy w tej sprawie.
Godne uwagi sformułowania
Uchwała rady gminy w przedmiocie umorzenia i rozłożenia na raty należności z tytułu opłat za wycięcie drzew i krzewów mieści się w zakresie kompetencji Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej. Opłaty te zgodnie z definicją podatku zawartą w art. 3 pkt 3 lit. "c" Ordynacji podatkowej mieszczą się w pojęciu podatek, o którym mowa w art. 11 ust. 1 pkt 5 ustawy o RIO. Niewątpliwie naruszył przepis art. 86 ustawy o samorządzie gminnym, ponieważ błędnie przyjął, iż przedmiotowa uchwała Rady Miejskiej w P. nie mieściła się w kompetencji Kolegium jako sprawa finansowa objęta zakresem nadzoru tego organu określonym w art. 11 ust. 1 ustawy o RIO.
Skład orzekający
Sylwester Marciniak
przewodniczący
Stefan Babiarz
sprawozdawca
Bogdan Lubiński
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie zakresu kompetencji Regionalnych Izb Obrachunkowych w nadzorze nad uchwałami samorządów dotyczących należności budżetowych, w tym opłat środowiskowych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego obowiązującego w momencie jego wydania i może wymagać analizy w kontekście późniejszych zmian legislacyjnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia kompetencji organów nadzoru finansowego nad samorządami, co jest istotne dla zrozumienia mechanizmów kontroli wydatków publicznych.
“Kto ma ostatnie słowo w sprawie umarzania opłat samorządowych? NSA rozstrzyga spór o kompetencje RIO.”
Dane finansowe
WPS: 1 576 218 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyFSK 1748/04 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2005-06-21 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2004-08-02 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Bogdan Lubiński Stefan Babiarz /sprawozdawca/ Sylwester Marciniak /przewodniczący/ Symbol z opisem 6119 Inne o symbolu podstawowym 611 6411 Rozstrzygnięcia nadzorcze dotyczące gminy; skargi organów gminy na czynności nadzorcze Hasła tematyczne Finanse publiczne Ochrona środowiska Podatkowe postępowanie Samorząd terytorialny Skarżony organ Regionalna Izba Obrachunkowa Treść wyniku Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny Zasądzono zwrot kosztów postępowania Powołane przepisy Dz.U. 2001 nr 55 poz 577 art. 1 ust. 2, art. 11 ust. 1, art. 11 ust. 1 pkt 1, art. 18 ust. 1 pkt 1 Ustawa z dnia 7 października 1992 r. o regionalnych izbach obrachunkowych - tekst jednolity Dz.U. 1997 nr 78 poz 483 art. 171 ust. 2 Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu 25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r. Dz.U. 1997 nr 137 poz 926 art. 2 par. 1 pkt 1, art. 3 pkt 3 lit. c Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. Dz.U. 1998 nr 155 poz 1014 art. 34a, art. 109 ust. 2 pkt 2 lit. b Ustawa z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych. Dz.U. 2001 nr 142 poz 1591 art. 86, art. 91 ust. 1 Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - t. jedn. Dz.U. 2001 nr 99 poz 1079 art. 47e ust.2, art. 47f ust. 2 Ustawa z dnia 16 października 1991 r. o ochronie przyrody - tekst jednolity. Dz.U. 2001 nr 62 poz 627 art. 402 ust. 5 Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska. Tezy Uchwała rady gminy w przedmiocie umorzenia i rozłożenia na raty należności z tytułu opłat za wycięcie drzew i krzewów mieści się w zakresie kompetencji Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sylwester Marciniak, Sędziowie NSA Stefan Babiarz (spr.), Bogdan Lubiński, Protokolant Janusz Bielski, po rozpoznaniu w dniu 21 czerwca 2005 r. na rozprawie w Izbie Finansowej w Wydziale II skargi kasacyjnej Regionalnej Izby Obrachunkowej w S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 8 kwietnia 2004 r., sygn. akt SA/Sz 776/03 w sprawie ze skargi Rady Miejskiej w P. na uchwałę Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w S. z dnia 19 marca 2003 r. (...) w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały Rady Miejskiej w P. z dnia 20 lutego 2003 r. w przedmiocie częściowego umorzenia i rozłożenia na raty zobowiązania pieniężnego z tytułu kary pieniężnej. 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie; 2. zasądza od Rady Miejskiej w P. na rzecz Regionalnej Izby Obrachunkowej w S. kwotę 270,- (dwieście siedemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie Wyrokiem z dnia 8 kwietnia 2004 r., SA/Sz 776/03 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uchylił uchwałę (...) Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w S. z dnia 19 marca 2003 r. stwierdzającą nieważność uchwały (...) Rady Miasta w P. z dnia 20 lutego 2003 r. umarzającej częściowo sp. z o.o. "R." należność pieniężną w kwocie 1.576.218 zł z tytułu kary pieniężnej orzeczonej decyzją Burmistrza Miasta i Gminy P. i rozkładającej na raty płatność 200.000 zł tej kary oraz stwierdził, że zaskarżona uchwała nie podlega wykonaniu. Z ustaleń Sądu wynika, że uchwała Rady Miasta w P. zapadła na skutek wniosku sp. z o.o. "R." w J., a w podstawie prawnej uchwały organ powołał się na treść art. 34a ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych /t.j. Dz.U. 2003 nr 15 poz. 148/, zgodnie z którym organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego może określić szczegółowe zasady i tryb umarzania wierzytelności jej jednostek organizacyjnych z tytułu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów ustawy - Ordynacja podatkowa, udzielania ulg w spłaceniu tych należności oraz wskazać organy do tego uprawnione. Z kolei wedle Sądu Kolegium RIO w S. powołało się w podstawie prawnej uchwały stwierdzającej nieważność uchwały Rady Miasta w P. na art. 18 ust. 1 pkt 1, art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 października 1992 r. o regionalnych izbach obrachunkowych /t.j. Dz.U. 2001 nr 55 poz. 577 ze zm., zwanej dalej ustawą o RIO/ oraz art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym /t.j. Dz.U. 2001 nr 142 poz. 1591 ze zm./. W uzasadnieniu tej uchwały Kolegium stwierdziło, że przepis ust. 34a ustawy o finansach publicznych upoważnia radę gminy do ustalania szczegółowych zasad i trybu umorzenia wierzytelności jej jednostek organizacyjnych, czyli zezwala radzie na określenie reguł oraz sposobu postępowania przy umarzaniu określonych wierzytelności oraz na wskazanie organów, które będą upoważnione do podejmowania rozstrzygnięć indywidualnych w przedmiotowych sprawach. Są to więc kompetencje o charakterze generalnym i abstrakcyjnym, a nie indywidualnym /wyrok NSA z dnia 7 września 2001 r., II SA/Wr 1826/01 - Orzecz. w sprawach Samorządowych 2002 nr 1 poz. 14/. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Ośrodek Zamiejscowy w Szczecinie podniesiono zarzut naruszenia art. 18 ust. 1 w zw. z art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy o RIO polegający na przekroczeniu przez Kolegium RIO swych kompetencji oraz naruszeniu art. 34a ustawy o finansach publicznych przez błędną jego wykładnię i przyjęcie, że organ stanowiący nie może wskazać siebie jako jednego z organów uprawnionych do umorzenia i stosowania innych ulg. W odpowiedzi na skargę Regionalna Izba Obrachunkowa w S. wniosła o jej oddalenie z przyczyn podanych w swej uchwale, a ponadto podkreśliła, że Konstytucja RP, nie różnicując kompetencji organów nadzoru, w art. 171 ust. 2 stanowi, że organami nadzoru nad działalnością jednostek samorządu terytorialnego są Prezes Rady Ministrów i wojewodowie, a w zakresie spraw finansowych - regionalne izby obrachunkowe. Stąd też treść art. 11 ust. 1 ustawy o RIO należy odczytywać jako generalne umocowanie do badania uchwał jednostek samorządu terytorialnego w zakresie spraw finansowych, w tym wymienionych w art. 11 ust. 1 pkt 1-6 ustawy o RIO /wyrok NSA z dnia 22 marca 2001 r., II SA/Ka 2606/00 - Orzecz. w sprawach Samorządowych 2002 nr 1 poz. 17/. To oznacza, że Rada Miasta nie mogła też wskazać siebie jako właściwej do rozstrzygania w zakresie umarzania i rozkładania na raty należności pieniężnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny, uchylając uchwałę Kolegium RIO w Szczecinie, stwierdził, że skarga jest zasadna. Sąd podkreślił, że art. 11 ustawy o RIO w sposób wyczerpujący wylicza materię uchwałodawczą podlegającą kompetencji regionalnych izb obrachunkowych. Z tego też powodu za niedopuszczalne należy uznać rozszerzanie katalogu kompetencyjnego regionalnych izb obrachunkowych. Podjęta przez Radę Miasta w P., zakwestionowana uchwałą Kolegium RIO, uchwała w przedmiocie określenia szczególnych zasad i trybu umarzania wierzytelności jednostek organizacyjnych z tytułu należności pieniężnych, do których nie stosuje się ustawy - Ordynacja podatkowa, udzielania innych ulg w sprawach tych należności oraz organów do tego uprawnionych, nie zalicza się do żadnej z kategorii uchwał wymienionych w art. 11 ust. 1 ustawy o RIO. Także brzmienie art. 18 ust. 1 pkt 1 tej ustawy powoduje, że nie jest możliwe orzekanie przez Kolegium o nieważności innych uchwał niż wymienione w art. 11 ust. 1 ustawy o RIO. Sąd podkreślił przy tym, a to w związku z powołaniem się na argumentację z wyroku NSA z dnia 7 września 2001 r., II SA/Wr 1826/01, że nie zajmował się zgodnością z prawem uchwały Rady Miasta w P. z uwagi na brak kompetencji Kolegium do stwierdzenia jej nieważności. Od powyższego wyroku Regionalna Izba Obrachunkowa w S. za pośrednictwem pełnomocnika wniosła skargę kasacyjną, zaskarżając go w całości i zarzucając naruszenie art. 86 ustawy o samorządzie gminnym i art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy o RIO, albowiem przepis art. 86 ustawy o samorządzie gminnym stwarza podstawę do badania przez regionalną izbę obrachunkową wszystkich uchwał organów jednostek samorządu terytorialnego w sprawach finansowych, a sprawa będąca przedmiotem uchwały Rady Miasta w P. mieści się w zakresie spraw określonych w art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy o RIO, ponieważ jej postanowienia przesądzają o podstawie planowania dochodów i wydatków budżetowych. Przepis art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy o RIO należy interpretować rozszerzająco, obejmując nim uchwały stanowiące o podstawach planowania dochodów i wydatków budżetu, za czym przemawia wykładnia systemowa tego przepisu dokonana z uwzględnieniem treści art. 86 ustawy o samorządzie gminnym. W konsekwencji wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi bądź przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie do ponownego rozpoznania i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Rada Miasta w P. wniosła o jej oddalenie i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego, podtrzymując swoją dotychczasową argumentację zawartą w skardze do Sądu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest uzasadniona. Zgodnie z art. 91 ustawy o samorządzie gminnym uchwała (...) organu gminy sprzeczna z prawem jest nieważna. O nieważności uchwały (...) w całości lub w części orzeka organ nadzoru w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia doręczenia uchwały w trybie określonym w art. 90. Stosownie zaś do art. 90 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym wójt przedkłada regionalnej izbie obrachunkowej, na zasadach określonych w ust. 1 /w terminie 7 dni od dnia podjęcia uchwały/, uchwałę budżetową, uchwałę w sprawie absolutorium oraz inne uchwały rady gminy (...) objęte zakresem nadzoru regionalnej izby obrachunkowej. Jest charakterystycznym to, że powyższy przepis nie określa wyczerpująco zakresu nadzoru regionalnej izby obrachunkowej, a tylko wskazuje przykładowo te uchwały, które wójt jest obowiązany przedkładać regionalnej izbie obrachunkowej. Natomiast organ nadzorczy i jego zakres kompetencji zostały uregulowane w art. 171 ust. 2 Konstytucji RP, art. 86 ustawy o samorządzie gminnym i w art. 11 ust. 1 ustawy o RIO. Z pierwszego przepisu wynika, że organami nadzoru nad działalnością jednostek samorządu terytorialnego są Prezes Rady Ministrów i wojewodowie, a w zakresie spraw finansowych - regionalne izby obrachunkowe. Podobny w treści jest przepis art. 86 ustawy o samorządzie gminnym, który stwierdza, że organami nadzoru są Prezes Rady Ministrów i wojewoda, a w zakresie spraw finansowych - regionalna izba obrachunkowa. Ten ostatni przepis w porównaniu z art. 171 ust. 2 Konstytucji RP ma tylko węższy zakres podmiotowy. Podobnie o zakresie nadzoru regionalnych izb obrachunkowych wypowiada się art. 1 ust. 2 ustawy o RIO, który stwierdza, że izby sprawują nadzór nad działalnością jednostek samorządu terytorialnego w zakresie spraw finansowych oraz dokonują kontroli gospodarki finansowej i zamówień publicznych: jednostek samorządu terytorialnego (...). Wyraźnie więc już z tego przepisu wynika, że ustawa o regionalnych izbach obrachunkowych rozróżnia i rozgranicza sferę uprawnień nadzorczych i sferę uprawnień kontrolnych izb obrachunkowych, a także podmiotowy i przedmiotowy zakres kontroli i nadzoru /uchwała TK z dnia 5 października 1994 r., W 1/94 - OTK 1994 nr 2 poz. 47/. Pozostawiając na uboczu środki kontroli /prewencyjne/ regionalnych izb obrachunkowych jako niedotyczące rozpoznawanej sprawy, należy zwrócić uwagę na to, że środki nadzoru to środki będące formą władczej ingerencji organu nadzoru i zalicza się do nich m.in. stwierdzenie nieważności uchwały rady gminy, wstrzymanie wykonania uchwały objętej postępowaniem nadzorczym, skargę do sądu administracyjnego /Z. Leoński, Nadzór nad samorządem terytorialnym w świetle ustawy z dnia 8 marca 1990 r. - Państwo i Prawo 1990 nr 12 str. 13; F. E. Schnapp, Samorząd i nadzór państwowy - antagonizm czy kooperacja - Samorząd Terytorialny 1993 nr 3 str. 76/. W literaturze podkreśla się, że kryterium rozgraniczającym powyższe środki nadzoru i kontroli to kryterium władztwa, co oznacza, że nie każda czynność organu nadzoru wykonującego równocześnie zadania kontrolne jest przejawem władczej ingerencji w sferę funkcjonowania samorządu terytorialnego /Z. Kmieciak [w:] glosa do wyroku NSA z dnia 22 września 1997 r., I SA/Ka 980/97 - OSP 1998 z. 5 str. 276-278; postanowienie NSA z dnia 25 listopada 1994 r., III SA 529/94/. Zachodzi więc pytanie, które przepisy ustawy o regionalnych izbach obrachunkowych regulują stosowanie środków nadzoru, albowiem te będą dotyczyć spraw finansowych. Przedstawiony w skardze kasacyjnej przepis art. 86 ustawy o samorządzie gminnym, podobnie jak i art. 171 ust. 2 Konstytucji RP w sposób skonkretyzowany wskazują na zakres podmiotowy nadzoru nad jednostkami samorządu terytorialnego, w tym gmin, traktując zakres przedmiotowy w sposób dość ogólny i to tylko na tyle, na ile jest to niezbędne dla prawidłowego określenia zakresu podmiotowego i rozgraniczenia kompetencji organów nadzoru. Jest jeszcze charakterystyczne to, że w odniesieniu do Prezesa Rady Ministrów art. 148 pkt 6 Konstytucji RP stwierdza, że jego zakres przedmiotowy jako organu nadzoru określają Konstytucja i ustawy. Zakres przedmiotowy nadzoru w sprawach finansowych powinien być więc uregulowany w odrębnej ustawie ustrojowej o regionalnych izbach obrachunkowych, która jednakże nie definiuje pojęcia sprawy finansowej, o której mowa w art. 1 ust. 2 ustawy o RIO, art. 86 ustawy o samorządzie gminnym i art. 171 ust. 2 Konstytucji RP. Takim przepisem regulującym zakres przedmiotowy nadzoru w sprawach finansowych jest art. 11 ust. 1 ustawy o RIO, który jednakże nie stwierdza, że wymieniony w nim zakres spraw dotyczy spraw finansowych, i - co więcej - wprost nie stwierdza, że określa on zakres nadzoru regionalnych izb obrachunkowych, lecz określa, że "izba bada" uchwały podejmowane przez organy jednostek samorządu terytorialnego w sprawach m.in.: 1/ procedury uchwalania budżetu i jego zmian (...), 5/ podatków i opłat lokalnych (...). Jednakże z wykładni systemowej /art. 11 ust. 3 i art. 12 ust. 1 ustawy o RIO/ wynika, że przedstawione w tym przepisie i wyliczone wyczerpująco w pkt 1-6 sprawy są sprawami finansowymi objętymi nadzorem regionalnych izb obrachunkowych, albowiem wyraźnie powołane wyżej przepisy określają postępowanie w tych sprawach jako postępowanie nadzorcze. Również do takiego wniosku skłania to, że przepisy art. 1 ust. 2 i art. 11 ust. 1 ustawy o RIO od dnia 29 listopada 2003 r., zgodnie z ustawą z dnia 24 lipca 2003 r. o zmianie ustawy o regionalnych izbach obrachunkowych, ustawy o kształtowaniu wynagrodzeń w państwowej sferze budżetowej oraz o zmianie niektórych ustaw /Dz.U. nr 149 poz. 1454/ otrzymały od dnia 29 listopada 2003 r. nowe brzmienie wyraźnie doprecyzowujące i zgodnie z nimi sprawami finansowymi są wyłącznie sprawy określone w art. 11 ust. 1 ustawy o RIO /art. 1 ust. 2/, a właściwość rzeczowa regionalnych izb obrachunkowych w sprawach finansowych określonych w art. 11 ust. 1 jest działalnością nadzorczą regionalnych izb obrachunkowych. Nie może więc budzić wątpliwości, że sprawami finansowymi i kompetencjami nadzorczymi także do dnia 28 listopada 2003 r. regionalnych izb obrachunkowych, o których mowa w art. 171 ust. 2 Konstytucji RP i w art. 86 ustawy o samorządzie gminnym, są sprawy wymienione w art. 11 ust. 1 pkt 1-6 ustawy o RIO. Powstaje więc kolejne pytanie, czy podjęta przez Radę Miejską w P. uchwała w sprawie częściowego umorzenia i rozłożenia na raty zobowiązania pieniężnego jest uchwałą objętą nadzorem regionalnej izby obrachunkowej i czy została podjęta w sprawie finansowej, o której mowa w art. 171 ust. 2 Konstytucji, art. 86 ustawy o samorządzie gminnym i art. 1 ust. 2 ustawy o RIO. Jest przy tym niespornym w sprawie to, że umorzona i rozłożona na raty należność pieniężna była opłatą za usunięcie drzew i krzewów. Wpływy z tego rodzaju opłat są przychodami gminnego funduszu ochrony środowiska tej gminy, z której terenu usunięto drzewa i krzewy /art. 402 ust. 5 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska - Dz.U. nr 62 poz. 627 ze zm./. Zgodnie zaś z art. 109 ust. 2 pkt 2 lit. "b" ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych /Dz.U. nr 155 poz. 1014 ze zm./ przychody i wydatki gminnego funduszu celowego są objęte budżetem uchwalonym w formie uchwały budżetowej organu stanowiącego gminy. Procedura uchwalania budżetu i jego zmiany /art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy o RIO/ jest uregulowana w art. 119-125 ustawy o finansach publicznych, a więc tym samym nie mieści się w niej podjęcie uchwały przez organ stanowiący gminy określającej szczegółowe zasady i tryb umarzania wierzytelności jej jednostek organizacyjnych z tytułu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów ustawy - Ordynacja podatkowa, udzielania ulg w spłacaniu tych należności oraz wskazującej organy do tego uprawnione /art. 34a ustawy o finansach publicznych/. Okoliczność ta wskazywałaby wprawdzie na trafność rozstrzygnięcia Sądu, jednakże tylko na gruncie powołanego przepisu art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy o RIO. Należy jednak zauważyć, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, kontrolując legalność zaskarżonej uchwały, nie był związany granicami skargi /art. 134 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./. Jednakże należy zwrócić uwagę na to, że przedmiotem oceny legalności /art. 85 ustawy o samorządzie gminnym/ dokonanej przez Regionalną Izbę Obrachunkową w S. była uchwała Rady Miasta w P. umarzająca i rozkładająca na raty należność pieniężną będącą opłatą za usunięcie drzew i krzewów i będącą daniną publiczną wynikającą ze stosunku publicznoprawnego /art. 400 ust. 2 ustawy - Prawo ochrony środowiska w zw. z art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy o finansach publicznych/. Są więc niepodatkową należnością budżetu tej jednostki samorządu terytorialnego, do której ustalania lub określania jest uprawniony wójt /burmistrz/ jako organ podatkowy, co wynika wprost z art. 47e ust. 2, art. 47f ust. 1, 2 i 4 ustawy z dnia 16 października 1991 r. o ochronie przyrody /t.j. Dz.U. 2001 nr 99 poz. 1079 ze zm./. Jako niepodatkowa należność budżetowa /art. 2 par. 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej/ opłaty te zgodnie z definicją podatku zawartą w art. 3 pkt 3 lit. "c" Ordynacji podatkowej mieszczą się w pojęciu podatek, o którym mowa w art. 11 ust. 1 pkt 5 ustawy o RIO. W tym ostatnim przepisie, a nie w art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy o RIO, tkwi kompetencja Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w S. do stosowania w tej sprawie postępowania nadzorczego. Wprawdzie w uchwale z dnia 17 lipca 2000 r., FPK 1/00 - ONSA 2001 Nr 1 poz. 13, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że opłaty za usunięcie drzew i krzewów nie są niepodatkowymi należnościami budżetowymi w rozumieniu art. 2 par. 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, ale pogląd ten wyraził na gruncie nieobowiązującej w 2002 r. ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska /t.j. Dz.U. 1994 nr 49 poz. 196 ze zm./. Z przepisu art. 47f ust. 2 ustawy o ochronie przyrody wynika jednoznacznie, że opłaty te nalicza i pobiera organ właściwy do wydania zezwolenia, a skoro są one przychodem gminnego funduszu ochrony środowiska i są objęte budżetem gminy uchwalonym uchwałą, to tym samym są należnością budżetu tej jednostki samorządu terytorialnego. Oznacza to w konsekwencji, że uchwała Rady Miasta w P. w przedmiocie umorzenia i rozłożenia na raty należności z tytułu opłat za wycięcie drzew i krzewów mieściła się w zakresie kompetencji Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej, albowiem była objęta przepisem art. 11 ust. 1 pkt 5 ustawy o RIO, przez co była sprawą finansową w rozumieniu art. 86 ustawy o samorządzie gminnym i art. 171 ust. 2 Konstytucji RP. Odnosząc powyższe rozważania do wskazanych w skardze kasacyjnej podstaw kasacyjnych, należy podkreślić, że Sąd nie naruszył art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy o RIO, albowiem niedopuszczalna jest rozszerzająca wykładnia przepisów kompetencyjnych. W wyroku NSA z dnia 14 marca 1994 r., III SA 1090/93 /Wspólnota 1994 nr 26 str. 14/ trafnie wskazano, że kompetencji organu państwowego do działań władczych nie można domniemywać. Natomiast niewątpliwie naruszył przepis art. 86 ustawy o samorządzie gminnym, ponieważ błędnie przyjął, iż przedmiotowa uchwała Rady Miejskiej w P. nie mieściła się w kompetencji Kolegium jako sprawa finansowa objęta zakresem nadzoru tego organu określonym w art. 11 ust. 1 ustawy o RIO. W tym stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 185 par. 1 i art. 203 pkt 2 oraz art. 205 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ oraz par. 14 ust. 2 pkt 2 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu /Dz.U. nr 163 poz. 1349 ze zm./.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI